Posługując się metodą dogmatycznoprawną i analityczną, zbadano status prawny państwowych funduszy celowych i ich planów finansowych, a także zidentyfikowano i sklasyfikowano relacje między planami finansowymi funduszy celowych i budżetem państwa w ramach ustawy budżetowej. Wykorzystując materiał normatywny i dorobek doktryny prawa finansowego, wykazano, że szczególny status prawny państwowych funduszy celowych wpływa na rangę prawną ich planów finansowych. Pozytywnie zweryfikowano hipotezę o istnieniu relacji materialnoprawnych i proceduralnych między tymi planami finansowymi i budżetem państwa. Udowodniono, że planowanie przychodów i wydatków tych funduszy jest związane z planowaniem budżetowym. Wykazano, że od ustawowej „rocznej perspektywy” planowania w funduszach istnieją wyjątki obejmujące niewygasanie z końcem roku niezrealizowanych wydatków oraz nakaz sporządzania planów finansowych w układzie zadaniowym. Ustalono, że plany finansowe funduszy celowych mają charakter normatywny.
Strength of country depends on its public\’s finance condition. Recentlymost of European\’s governments had a problem with the budget and the public debt. The same circumstances were in Polish public finance. In 2010 expenditures exceeded incomes, value of the budget deficit was about 45 billion zlotys. In compliance with ESA 95 standard the general government deficit reach almost 111.5 billion zlotys. That situation had impact to the public debt which amount 748.5 billion (the general government debt amount 778.2 billion zlotys). Although Poland had met convergence criterion, the public finance need reforms. In the article were presented three solutions. First of all, expenditures connected with the public administration and government consumption should be reduced. Secondly, reasonable cuts of benefits, especially unemployment benefits and groundless benefits, could bring savings which will be transferred to institution thatmanage the vocational activation. In the third place, the pension system needs intense reforms. System should be standardize and all of privileges have to be eliminated. Those solutions would be the beginning of greater changes.
This paper focuses on a state budget doctrinal definition building. This definition includes three features which are represented, at various levels, in every contemporary state budget. The level of these features representation depends on political, economical and social circumstances existing in a particular country. This new conception of state budget doctrinal definition connects two different approaches to this idea present in polish budgetary law doctrine. This definition should be not only treated as starting point to building of a budgetary law provisions, but also taken into consideration during the construction of real world budgets. The presence of such kind of definition in polish doctrine can mean that it would not be necessary to define budgetary features in Polish Constitution.
Wpływy z kar pieniężnych uregulowanych w ustawie z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe stanowią dochód budżetu państwa. Obecna sytuacja w sektorze finansów publicznych wskazuje na duże znaczenie każdego ze źródeł dochodów publicznych w finansowaniu zadań publicznych. Skłania to do dogłębnej analizy statusu kar pieniężnych uregulowanych w ww. ustawie, tzn. omówienia podstaw prawnych tych dochodów publicznych, ich znaczenia i roli, jaką odgrywają w systemie finansów publicznych. Autor skupił się przede wszystkim na omówieniu znaczenia ww. kar pieniężnych z finansowo-prawnego punktu widzenia, zakładając, że funkcja fiskalna nie jest główną funkcją tego narzędzia gromadzenia środków publicznych. Głównym celem omawianych kar pieniężnych jest bowiem oddziaływanie prewencyjne na podmioty rynku usług pocztowych, które naruszają bezpieczeństwo tego rynku, a tym samym ochrona rynku usług pocztowych przed działaniami zakłócającymi dostęp użytkownikom rynku pocztowego do usług powszechnych wysokiej jakości. Należy mieć na uwadze to, że w omawianym przypadku funkcja represyjna nie jest wykluczona, jednak nie może ona być uznana za najważniejszą i przysłaniać znaczenia innych funkcji. W opracowaniu wykorzystano prawno-porównawczą, dogmatyczno-porównawczą oraz analityczną metodę badawczą.
The paper looks at subsequent party finance regulations in Poland and analyzes their impact on party budgets. An overview of four stages of party finance regulation is given, starting with a laissez-faire Party Law of 1990 with no state party funding at all but with ample opportunities for raising money in another ways. Second stage starts with the electoral law of 1993 and ends when Party Law of 1997 is adopted. In this period state party funding is introduced as a reimbursement of electoral expenses. In the third period starting the introduction of new Party Law adopted in 1997 state party funding is expanded. Current way of party funding, still in place but with some adjustments, was introduced in 2001 by the amendment to the Party Law of 1997. State party funding was kept, however with loosened requirements for being entitled to access it. The paper concludes that consequent changes to party finance gave more public money to political parties and now they rely heavily on state funding and the share of it is greater after elections.
PL
Artykuł podejmuje tematykę kolejnych regulacji dotyczących finansowania partii politycznych w Polsce i analizuje ich wpływ na partyjne budżety. Przedstawiono cztery etapy regulacji partyjnych finansów, zaczynając od liberalnej ustawy o partiach politycznych z 1990 r., która nie zapewniała finansowania z budżetu państwa, ale umożliwiała zdobywanie funduszu na wiele innych sposobów. Drugi etap zaczął się wraz z przyjęciem prawa wyborczego z 1993 r., a kończy wraz z uchwaleniem ustawy o partiach politycznych w 1997 r. W tym okresie wprowadzono finansowanie z budżetu państwa będące zwrotem wydatków na kampanię wyborczą. W trzecim okresie zaczynającym się wejściem w życie nowej ustawy o partiach politycznych uchwalonej w 1997 r finansowanie z budżetu państwa jest poszerzone. Aktualny sposób finansowania partii politycznych, choć z pewnymi korektami, został wprowadzony w 2001 r. zmianą ustawy o partiach politycznych z 1997 r. Finansowanie z budżetu państwa zostało utrzymane, ale poluzowane zostały wymagania umożliwiające jego otrzymanie. Kolejne zmiany dotyczące finansowania partii polityczne przyznawały coraz większe środki publiczne partiom. Obecnie swoje finansowanie opierają na w znacznej mierze na środkach budżetowych, a ich udział jest większy po okresie wyborów.
Celem artykułu jest znalezienie odpowiedzi na pytanie jaki udział w budżecie państwa stanowi podatek dochodowy od osób fizycznych – PIT oraz jakie jest jego miejsce w polskim systemie podatkowym. Pierwsza część pracy – teoretyczna – stanowi wprowadzenie do tematyki związanej z podatkami. Znajduje się w niej historyczne spojrzenie na problematykę podatków, opisane zostaną ich funkcje, a także przytoczone zostaną liczne definicje polskich ekonomistów. Przybliżony zostanie także system podatkowy jako całość, a także wyjaśniona zostanie konstrukcja samego podatku. Kolejna część pracy to już bezpośrednie nawiązanie do tematu, a więc udział podatku PIT w budżecie Polski oraz dynamika zmian na przestrzeni lat. Wskazana zostaną również miasta odpowiadające za największe wpływy budżetowe z tego tytułu. Dane pochodzić będą z oficjalnych publikacji Ministerstwa Finansów oraz doniesień prasowych z tematyki ekonomicznej.
EN
This paper aims to examine what is the share in the national budget of the personal income tax – PIT and what is its place in the Polish tax system. The first part of the thesis – theoretical – is an introduction to the subject related to taxes. It contains historical look at tax issues, their functions and will provide many definitions established by Polish economists. It will present the tax system and explain the construction of the tax itself. The second part of the work will directly refer to the topic – the share of PIT tax in the budget of Poland and the dynamics of changes over the years. Next, there will be shown cities responsible for the largest budget incomes. The data will come from official publications of the Ministry of Finance of the Republic of Poland and press reports on economic matters.
The article presents issues related to the role and legal position of the Minister of the Treasury in the period of the Second Polish Republic. While analyzing the Minister’s competences concerning budgetary economy, specific aspects of centralization of power are pointed out in the paper as well as the domination of the Minister of the Treasury in the budgetary procedure and his influence on the so-called “extra-budgetary economy” of the financial system. The Minister of the Treasury was entrusted with a very wide range of legal instruments which pertained to various activities connected with planning and the implementation of treasury acts. Another important element which attests to the privileged position of the Minister of the Treasury was his authority in matters related to the incurrence and management of the public debt. Moreover, the Minister’s mainly supervisory functions concerning state monopolies, state enterprises, funds, and local government were of considerable importance.
PL
Artykuł przedstawia zagadnienie roli i sytuacji prawnej ministra skarbu II Rzeczypospolitej. Analizując kompetencje ministra w zakresie gospodarki budżetowej, wskazano na specyficzne aspekty centralizacji władzy oraz dominującą rolę ministra skarbu w procedurze budżetowej i jego wpływ na gospodarkę pozabudżetową systemu finansowego. Ministrowi skarbu powierzono wiele instrumentów prawnych do planowania i wprowadzania ustaw skarbowych. O jego uprzywilejowanej pozycji świadczyły także uprawnienia w sprawach związanych z zaciąganiem i zarządzaniem długiem publicznym. Istotne znaczenie miały również funkcje nadzorcze dotyczące monopoli państwowych, przedsiębiorstw państwowych, funduszy i samorządu terytorialnego.
W artykule podjęto problem przyczyn wzrostu deficytu budżetowego w Polsce oraz w wielu innych krajach Unii Europejskiej. Zweryfikowano aktualność poglądów J. M. Keynesa zastosowania wydatków budżetowych do pobudzania wzrostu gospodarczego. Zanalizowano przyczyny wzrostu deficytu budżetowego w Polsce. Udowodniono tezę o konieczności ograniczenia udziału wydatków prawnie zdeterminowanych (sztywnych) w strukturze wydatków budżetu państwa.
Z punktu widzenia rynku kapitałowego ważna jest nie tyle rzeczywista sytuacja gospodarcza kraju w sferze realnej, co sytuacja finansowa i jej stabilność. Polska od lat cierpi na strukturalny deficyt finansów publicznych. Wiąże się on z faktem, że nawet wysoki wzrost gospodarczy nie likwiduje deficytu finansów publicznych. W artykule zostały omówione krótko- i długookresowe zagrożenia dla polskich finansów, w tym związanych z planowanymi przez rząd wydatkami socjalnymi. Zdaniem autora, sytuacja gospodarcza i finansowa kraju przemawia za aktywnym dążeniem do przystąpienia do strefy euro. W tej sytuacji czynniki ekonomiczne, prawne i polityczne, które blokują takie starania, można zasadnie uznać za jedne z najważniejszych krótko- i długookresowych zagrożeń finansowych polskiej gospodarki
Celem artykułu jest identyfikacja przyczyn znaczącego spadku wpływów z podatku VAT w Polsce w ostatnich latach. Autor zauważa, że co roku wpływy podatkowe są o kilka procent niższe, niż zakłada ustawa budżetowa. Straty budżetu państwa w latach 2008–2012 szacuje się na 90 mld zł, czyli ponad 20 mld zł rocznie. Oznacza to poważne konsekwencje dla stabilizacji finansów pu-blicznych. Autor wymienia następujące przyczyny takiego regresu wpływów podatkowych: stan prawa w Polsce, metody zarządzania podatkiem VAT (nieudolność w wykrywaniu prób uchylania się od podatku), sprzeczne interpretacje podatkowe wydawane przez administrację publiczną, opanowanie procesu tworzenia prawa przez lobbing biznesu branżowego i interesów branżowych. Autor stwierdza, że główną przyczyną destrukcji podatku VAT w Polsce jest proces noweli-zacji prawa. Pod naciskiem grup interesów wprowadzane są przepisy, które często legalizują próby uchylania się od opodatkowania. Przykładem takiego działania jest likwidacja sankcji finan-sowej w 2008 r. Autor podaje kilka przykładów zmian prawa podatkowego wprowadzonych w ostatnich latach, które mają negatywny wpływ na efektywność podatku VAT jako źródła do-chodów budżetowych. Jego zdaniem obecny stan prawny powoduje, że dalsze nowelizacje ustawy o podatku VAT są bezcelowe, pogłębiają jedynie istniejący chaos. Optymalnym rozwiązaniem byłoby uchwalenie nowej ustawy. Projekty takich ustaw już istnieją. Potrzebna jest jedynie po-ważna debata publiczna, która umożliwiałaby wprowadzenie ich w życie.
EN
The purpose of this article is to identify the causes of a significant decline in receipts from VAT in Poland in recent years. The author notes that every year the tax tides are a few percent lower than projected in the Budget Act. The losses of the state budget in 2008–2012 is estimated at 90 billion PLN, more than 20 billion PLN per year. This means serious consequences for the sta-bility of public finances. The author lists the following reasons for the contraction in tax revenues: the state of law in Poland, the methods of managing VAT (inefficiency in detecting attempts of tax evasion), conflicting interpretations issued by the public administration, mastery of the legislative process through lobbying industry business and industry interests. The author states that the main cause of the destruction of VAT in Poland is the process of revising the law. Legislation which often attempts to legalize tax evasion is introduced under pressure from interest groups. An example of such action is to eliminate the financial penalty in 2008. The author gives several examples of tax law changes introduced in recent years, which have a negative impact on the efficiency of VAT as a source of revenue. In his opinion, the current legal status makes further amendments to the VAT law pointless, only deepen the existing chaos. The optimal solution would be to adopt a new law. Projects of such laws already exist. There is only a need for a serious public debate, which would enable them to be implemented.
Artykuł omawia problematykę związaną z wdrażaniem budżetu zadaniowego w przypadku konieczności ustalania celów i mierników przez dysponenta części budżetu państwa i podległych mu dysponentów środków budżetowych niższych stopni. Obecnie funkcjonujący model określania celów i wyznaczania mierników został skonfrontowany z propozycją jego zmiany przez planowanie od góry do dołu (top-down).
EN
The article discusses the issues related to the implementation of performance budgeting for the need to establish objectives and indicators by a disposer of the state budget and subordinate disposers of the lower levels of the budget. Presented in the article currently functioning model for determining objectives and determining indicators is confronted with a proposal to change it by planning from top to down.
Sanitary and epidemiological stations collect fees from controlled entities within the jurisdiction of individual authorities of the State Sanitary Inspection. They can also raise funds from the sale of commissioned services. Funds from services provided by stations constitute state budget revenues. There are no obstacles to inclusion in the scope of these services of comparative tests performed for other VSES under cooperation agreements, in order to jointly implement the necessary research, provided that the execution of these tests can be considered as “sale of commissioned services”.
Celem artykułu jest scharakteryzowanie zjawiska luki podatkowej, czynników wpływających na jej skalę oraz metod zaproponowanych przez Komisję Europejską, służących do jej zmierzenia. W artykule porównano lukę podatkową w Polsce do wybranych innych krajów członkowskich Unii Europejskiej oraz opisano próby zwiększenia efektywności w ściągalności podatku. Przedmiotem artykułu jest zdefiniowanie istoty i wartości luki podatkowej.
Ostatnie lata to okres trwającego na świecie kryzysu finansowego, który przerodził się w kry-zys zadłużenia sektora publicznego. Gwałtowny wzrost deficytu oraz długu publicznego odnoto-wano również w Polsce, w wyniku czego w lipcu 2009 r. Komisja Europejska ponownie nałożyła na Polskę procedurę nadmiernego deficytu, w ramach której wyznaczono termin dostosowania fiskalnego na 2012 r. Pogorszenie stanu finansów publicznych w Europie wynika przede wszystkimz braku dyscypliny budżetowej w okresie sprzed dekoniunktury oraz z pogłębiających się deficytów, spowodowanych w dużej mierze wsparciem koniunktury gospodarczej ze środków publicznych. Artykuł jest próbą diagnozy stanu finansów publicznych w Polsce w okresie 2007–2011. Podjęta została analiza salda budżetu państwa w poszczególnych latach. Aktualną sytuację finansów publicznych w Polsce odniesiono do pozostałych państw UE. Podjęto próbę oceny oddziaływania zja-wisk kryzysowych na wysokość deficytu sektora finansów publicznych oraz zadłużenia publicznego.
EN
The last years have seen a continuing world financial crisis, which escalated into public debt crisis. The rapid increase in the deficit and public debt has also been observed in Poland, as a result, the European Commission re-imposed on the excessive deficit procedure for Poland in July 2009, under which the designated period of fiscal adjustment for 2012. The deterioration of public finances in Europe is mainly due to the lack of fiscal discipline in the period before the recession and deepening deficits, largely due to economic support from public funds. This article is an attempt to diagnose the state of public finances in Poland in the period 2007–2011. Undertaken an analysis of the balance of the state budget in the individual years. The current situation of public finances in Poland refers to other EU countries. Attempt to assess the impact of the crisis on the amount of government deficit and public debt.
Przedmiotem niniejszego opracowania jest wycofanie projektu ustawy budżetowej jako przykładu tzw. próżni budżetowej. W Konstytucji RP oraz ustawie o finansach publicznych ustawodawca zabezpiecza finanse publiczne przed powstaniem zjawiska „próżni budżetowej”. Jednak analiza regulacji prawnych zawartych w Konstytucji RP oraz ustawie o finansach publicznych wskazuje, że brak jest procedur awaryjnych w zakresie wycofania projektu ustawy budżetowej przez Radę Ministrów. Wycofanie projektu ustawy budżetowej powoduje zamknięcie procesu ustawodawczego dotyczącego tego projektu, a więc powstaje sytuacja bez jakiejkolwiek podstawy prawnej dla prowadzenia gospodarki finansowej państwa w następnym roku od 1 stycznia kolejnego roku, o ile nie zostanie uchwalona ustawa budżetowa na podstawie nowego projektu ustawy budżetowej. W związku z tym, postuluje się wprowadzenie regulacji prawnych, które zabezpieczałyby przed powstaniem tzw. próżni budżetowej w momencie wycofania projektu ustawy budżetowej.
EN
The publication of the proposal constitutes the withdrawal of the draft budget act as an example of a budget void. In the Constitution of the Republic of Poland and the Public Finance Act, regulating public finances, the subject activities of the “budget void”. Analysis of legal regulations in the Constitution of the Republic of Poland and the Public Finance Act that there is no preliminary procedure for the withdrawal of the draft budget act by the Council of Ministers. Withdrawal of the draft budget bill results in the annihilation of that bill and is then made available without the basic basis for the functioning of the state in the fiscal year from January 1 of the year, unless the budget bill is adopted on the basis of a new draft budget bill. Therefore, he proposes the introduction of legal regulations that prevent a budget change from occurring at the time of withdrawal of the draft budget act.
In contemporary economies an important part in tax revenue system is frequently played by preferences associated with expending a gained income. Particularly essential in this matter are exemptions and tax advantages which cause tax base reduction or tax payable reduction. The most common among tax preferences is dependency exemption for those who have or raise child/children. Tax deductions have got a positive impact on household budget as they reduce tax payable and are an additional household financial source.In this paper we aim at analysing family-friendly tax deductions and preferences as well as family allowance in the Federal Republic of Germany and determining their influence on state budget.
PL
We współczesnych gospodarkach ważną rolę w systemie opodatkowania dochodów ludności kreują preferencje związane niejednokrotnie z wydatkowaniem osiągniętego dochodu. Szczególnie istotną rolę w tej kwestii odgrywają m.in. zwolnienia, odliczenia, których zastosowanie powoduje zmniejszenie podstawy opodatkowania lub wysokość samego podatku należnego. Najpopularniejszą wśród preferencji podatkowych jest ulga prorodzinna z tytułu posiadania bądź wychowywania dziecka (dzieci). Ulgi podatkowe pozytywnie wpływają na domowy budżet, gdyż zmniejszając ciężar podatkowy (podatek należny), stanowią dodatkowe źródło finansowania gospodarstw domowych. Niniejsza publikacja ma na celu analizę ulg i preferencji podatkowych oraz zasiłków rodzinnych w Republice Federalnej Niemiec oraz ustalenie ich wpływu na budżet państwa.
DOI: 10.19251/ne/2020.32(4) The aim of this article is to present the role of the Slovak government in the process of annual preparation of public administration and state budget drafts and the role of the parliament in its budgetary function. The subject of the analysis is primarily the legal provisions contained in the Constitution and relevant laws, as well as other normative acts that regulate relevant processes. In addition, the relationship between the public administration budgetand the state budget, the stages of preparation of governmental drafts of both budgets and the participation of the relevant organizational units in these activities, as well as the parliamentary procedures in force concerning the subsequent stages of work and ultimately the enactment of the state budget law, and the adoption by the parliament of the public administration draft budget, were presented.
PL
DOI: 10.19251/ne/2020.32(4) Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie roli słowackiego rządu w procesie corocznego przygotowywania projektów budżetu administracji publicznej i budżetu państwowego oraz roli parlamentu w zakresie realizacji przez niego funkcji budżetowej. Przedmiotem analizy uczyniono przede wszystkim przepisy prawne zawarte w konstytucji oraz właściwych ustawach, jak i innych aktach normatywnych, które regulują stosowne procesy. Ponadto ukazana została relacja pomiędzy budżetem administracji publicznej a budżetem państwowym, etapy przygotowywania rządowych projektów obu budżetów i udział w tych działaniach właściwych jednostek organizacyjnych oraz obowiązujące procedury parlamentarne dotyczące kolejnych etapów prac, a ostatecznie uchwalenia ustawy o budżecie państwowym, jak i przyjęcia przez parlament do wiadomości projektu budżetu administracji publicznej.
At present, no one can imagine an economy without taxes. Everyone consumes, uses various services, achieves income from various sources owns property. It is these listed activities and a number of others that form the basis of taxation, from which a relevant tax is charged in an appropriate amount. The purpose of the article is to indicate the importance of tax in financing the state and the increase of revenues to the state budget from taxes over the years. It indicates what part of the state budget is tax and how the state and local government bodies used this type of tax. For this purpose, an analysis of the existing data presented on the website of the Ministry of Finance has been used.
PL
Obecnie nikt nie wyobraża za sobie gospodarki bez podatków. Każdy człowiek konsumuje, korzysta z rozmaitych usług, osiąga dochód z różnych źródeł, posiada nieruchomość. To właśnie te wymienione czynności, jak i szereg innych, stanowią podstawę opodatkowania, od której to pobierany jest stosowny podatek w odpowiedniej kwocie. Celem artykułu jest wskazanie znaczenia podatku w finansowaniu państwa oraz wzrostu wpływów do budżetu państwa z podatków na przestrzeni lat. Wskazano jaką część budżetu państwa stanowią podatki oraz zaprezentowano sposoby wykorzystywania przez organy państwowe i samorządowe tego rodzaju danin. W tym celu posłużono się analizą danych zastanych zaprezentowanych na stronie Ministerstwa Finansów.
W artykule podjęto tematykę stosowania zasad good governance w pracach nad tworzeniem budżetu państwa. W Polsce realizację zasad szczegółowości, jawności i przejrzystości mają zapewnić art. 33-41 ustawy o finansach publicznych, tworzące odrębny rozdział zatytułowany „Jawność i przejrzystość finansów publicznych”. Omówiono również kolejne zasady dotyczące spraw bardziej szczegółowych: jednoroczności, uprzedniości, jedności materialnej, operatywność, tak w odniesieniu do Unii Europejskiej, jak i Polski.
EN
In his article, the author undertook the issue of application of the good governance principles in pursue to draw up the state’s budget. In Poland, the implementation of the principles of specificity, evidence and transparency is to be ensured by Art. 33-41 of the Public Finance Act setting forth a separate chapter entitled “Evidence and Transparency of Public Finance”. The author also discussed further principles related to more specific issues: annual basis, anteriority, material integrity, resourcefulness both referred to the European Union and to Poland.
The aim of the article is to analyse the changes made to the structure of the stabilizing expenditure rule in 2020 and to outline their impact on the shape of this rule in 2020–2021. These assumptions are followed by analyses of legal acts that introduce the key modifications. Subsequently, the changes are thoroughly analysed, both in terms of the form of their introduction and the impact on the regulation of Art. 112aa of the Public Finance Act. The further part of the work describes the impact of the amendment on the shape of the stabilizing expenditure rule in the years 2020–2021. The study closes with an assessment of the modifications discussed.
PL
Celem artykułu jest analiza zmian dokonanych w konstrukcji stabilizującej reguły wydatkowej w 2020 roku oraz nakreślenie ich wpływu na jej kształt w latach 2020–2021. Założenia te zrealizowane zostały na podstawie analizy aktów prawnych wprowadzających kluczowe modyfikacje. Zmiany zostały poddane dogłębnej analizie, zarówno pod względem formy ich wprowadzenia, jak i wpływu na regulację z art. 112aa ustawy o finansach publicznych. W dalszej części pracy opisany został wpływ nowelizacji na kształt stabilizującej reguły wydatkowej w latach 2020–2021. Na końcu pracy omawiane modyfikacje poddane zostały ocenie.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.