Artykuł stanowi przegląd najważniejszych propozycji metodologicznych, sformułowanych przez badaczy zajmujących się konceptualizacją uczuć. Przedstawione w nim ujęcia, powstałe na gruncie trzech dyscyplin naukowych – psychologii, antropologii kulturowej i lingwistyki – są rozpatrywane w kontekście pytania o relacje między wpływem natury a oddziaływaniem kultury na utrwalone w różnych językach sądy o uczuciach. Referowane tezy zostały zilustrowane przykładami reprezentującymi kategorie gniewu, strachu, radości i wstydu. Sporo uwagi poświęcono możliwościom ustalenia, co w językowych obrazach uczuć stanowi „artefakt kulturowy”, co zaś wynika z ogólnoludzkiego doświadczenia i z fizycznego wyposażenia człowieka. Autorka wskazuje na problematyczność rozróżnienia między tym, co relatywne, a tym, co uniwersalne w językowej konceptualizacji uczuć. Opowiada się za drobiazgowym badaniem kompleksów pojęciowych, które kryją się za ich nazwami w różnych językach, i porównywaniem ich ze sobą, z uwzględnieniem szerszego kontekstu kulturowego i psychologicznego.
EN
The article surveys the most important methodological proposals put forward by researchers in the conceptualization of emotions. The approaches presented, deriving from psychology, cultural anthropology and linguistics, are considered with a view to the question of the relationship between the influence of nature and culture on emotion judgments in various languages. Examples include the categories of anger, fear, joy and shame. Attention is devoted to the question of what in linguistic pictures of feelings is a “cultural artefact”, and what derives from general experience or the physical constitution of humans. The author points to the problematic nature of the distinction between the relative and the universal in linguistic conceptualization of emotions. She proposes to meticulously study emotional complexes hidden behind the names of emotions in various languages, and to compare them in a broader cultural and psychological context.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.