Abstract The material for the article was created as part of the project "Education, levelling developmental and educational deficits of charges of family-run children’s houses and care and educational institutions (based on the example of Biała Podlaska poviat)". The research was carried out in Biała Podlaska poviat in three care and educational centres and three family-run children's homes. Material and methods Two methods: diagnostic survey and study of individual cases were used in the research, using proprietary questionnaires for charges, interview questionnaires with educators of care and educational centres and family facilities, an observation sheet and talks with coordinators and directors of the examined institutions. Results The research was carried out in Biała Podlaska poviat in three care and educational centres and three family-run children's homes. Conclusions Based on the above analyzes, one can speak of the existence of certain problems in the implementation of the biological and protective function in the Bialski poviat.
PL
Streszczenie Materiał do niniejszego opracowania powstał jako efekt prac badawczych prowadzonych w ramach projektu Kształcenie, wyrównywanie braków rozwojowych i edukacyjnych podopiecznych rodzinnych domów dziecka i placówek opiekuńczo-wychowawczych. Analiza otrzymanych wyników pozwoliła stwierdzić istnienie pewnych braków w realizacji funkcji biologiczno-opiekuńczej w pieczy zastępczej na badanym terenie. Materiał i metody W badaniach zastosowano metodę sondażu diagnostycznego, wykorzystując autorskie kwestionariusze ankiet. Badania realizowano na terenie powiatu bialskiego w trzech placówkach opiekuńczo-wychowawczych i dwóch rodzinnych domach dziecka. Celem artykułu uczyniono ocenę realizacji funkcji biologiczno-opiekuńczej w pieczy zastępczej na terenie powiatu bialskiego. Prezentowane w pracy podejście do omawianego zagadnienia ma charakter selektywny opierający się na wybranych przez autorów zadaniach (potrzebach) związanych z realizacją wspomnianej funkcji. Wyniki Analiza otrzymanych wyników pozwoliła stwierdzić istnienie pewnych braków w realizacji funkcji biologiczno-opiekuńczej w pieczy zastępczej na terenie powiatu bialskiego. Wnioski Na podstawie przedstawionych powyżej analiz można mówić o istnieniu pewnych problemów w realizacji funkcji biologiczno-opiekuńczej na terenie powiatu bialskiego.
Instytucja rodziny i jej współczesne oddziaływanie na społeczeństwo stanowi przedmiot badań pedagogiki. Szczególne znaczenie odgrywają tutaj jej funkcje, ale i zarazem proces socjalizacji i wychowania. Rodzina jako element większej grupy, jaką jest społeczeństwo, odpowiedzialna jest za scalanie oraz integrację poszczególnych pokoleń. Grupa ta wzmacnia i kształtuje więzi nie tylko uczuciowe typu rodzice – dzieci czy dzieci – rodzice, ale także te, które podzielane są przez społeczeństwo. Prawidłowa realizacja funkcji rodziny odpowiada za kształtowanie całościowych stosunków pomiędzy poszczególnymi grupami społecznymi. Rola państwa w kontekście jej ochrony prawnej ma kluczowe znaczenie w perspektywie prowadzonej polityki społecznej. Program Rodzina 500+ to pierwszy program, którego efekty krótkookresowe są widoczne w odniesieniu do likwidacji ubóstwa rodzin oraz dzieci. Dlatego podejmujemy próbę oceny wspierającego polskie rodziny programu Rodzina 500+. Choć program trwa dość krótko, przyniósł konkretne korzyści w odniesieniu do niwelowania ubóstwa rodzin.
EN
A family institution and its contemporary impact on society is the subject of pedagogy research. The functions, but also the process of socialization and upbringing play a special role here. The family as part of a larger group (e.g. a society) is responsible for the integration and integration of individual generations. This group strengthens and shapes not only emotional relationships between parents – children or children – parents, but also those who are shared by society. Proper implementation of family functions is responsible for shaping the overall relations between individual social groups. The role of the state in the context of its legal protection is important in the perspective of social policy. This is the first program whose short-term effects are already visible in relation to the elimination of poverty of families and children. That is why we are trying to assess the supporting Polish families of the 500+ program. Although the program is quite short, it has brought specific benefits in terms of reducing the poverty of families.
Na początku XXI w. rodzina polska wciąż może być badana w kontekście transformacji politycznej i ekonomicznej. Budowanie demokracji i intencjonalne kształtowanie gospodarki rynkowej odciskają swe piętno na zachodzących zmianach modelu i sposobu funkcjonowania rodziny. Artykuł bada, jak powyższe zmiany wpływają na członków rodziny, zwłaszcza tych zlokalizowanych na terenie województwa łódzkiego. Dyskusja skupia się na efektach zmian politycznych, ekonomicznych i kulturowych na funkcje współczesnej rodziny. Występujące modyfikacje odnoszą się przede wszystkim do wzrostu ważności potrzeby zabezpieczenia materialnych podstaw życia rodzinnego z uwagi na występowanie dotykającego wiele rodzin bezrobocia. Szczególna uwaga została skupiona na następujących elementach przemian rodzin – polskich, a zwłaszcza rodzin zamieszkujących województwo łódzkie – związanych z wyłanianiem się nowych zjawisk: zmianie wzorców zachowań matrymonialnych i prokreacyjnych pod wpływem bezrobocia, ubóstwa i dezorganizacji rodziny.
EN
At the beginning of the 21st century, Polish families can still be examined in the context of the political and economic transformation. The building of democracy and the intentional, ongoing reshaping of the Polish economy in the direction of a market economy are exerting significant influences on a wide range of issues that are affecting contemporary family life. This article examines how these changes have affected members of contemporary families, especially in the Lodz voivodeship. This discussion focuses on the effects of changes (political, economic and cultural) on functions of the contemporary family. Transformations occurring currently cause certain modifications in the forms of family life that have existed up to now. These modifications consist above all in the increased need to secure a material basis for the family because the changes resulted in unemployment for many families. I am particularly concerned with the following issues: the contemporary family in Poland versus family in Lodz voivodeship, especially new trends and phenomena - the characteristic direction of changes in patterns of marital and procreation behaviours, the most important problems such as unemployment, poverty and disorganisation of the family. The article also summarizes the main conclusions regarding the current structures of families Lodz voivodeship.
W artykule ukazano starość w perspektywie potrzeby przezwyciężania osamotnienia osób w poprodukcyjnym okresie życia. Opisano starość w perspektywie wyników badań GUS, dotyczących życia osób starszych w Polsce. Wykazano, że rodzina jest ważnym środowiskiem aktywizacji seniorów. Aktywność osób starszych wspierają zorganizowane struktury społeczne: uniwersytety trzeciego wieku oraz kluby seniora. W artykule wskazano obszary działalności obu tych struktur.
EN
The article shows senility from the perspective of the need to overcome people loneliness in the postproductive period of life. Old age is described from the perspective of findings from GUS (Central Statistical Office), concerning the life of older persons in Poland. The family is also shown as an important environment for the activation of seniors. The activity of older persons is supported and organized by social structures: Universities of the Third Age and seniors’ clubs. The article indicates the areas of activity of both of these structures.
The paper introduces the classification of family functions adequate to the situation of a child in foster care in reference to traditional classifications of family functions. Next, the results of the empirical research carried out on the basis of this theoretical proposal are presented. The research consisted of qualitative interviews supplemented by a quantitative study. Research shows that biological parents are often not actually involved in childcare. The biological family is involved only to a small extent in correcting mistakes and building relationships, which is not consistent with the assumptions of the new foster care system.
PL
W artykule zaprezentowana jest klasyfikacja funkcji rodziny adekwatna do sytuacji dziecka znajdującego się w pieczy zastępczej w odwołaniu do tradycyjnych klasyfikacji. Następnie przedstawione są wyniki dotychczasowych badań empirycznych przeprowadzonych na bazie tej propozycji teoretycznej. Badania składały się z wywiadów jakościowych uzupełnionych o badanie ilościowe. Badania wykazują, że rodzice biologiczni często nie są w praktyce włączeni w opiekę nad dzieckiem. Rodzina biologiczna w małym stopniu uczestniczy w naprawianiu błędów oraz budowaniu więzi, co nie jest zgodne z założeniami nowego systemu pieczy.
Rodzina w ujęciu instytucjonalnym postrzegana jest przede wszystkim przez pryzmat swych funkcji. Ich rola nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji choroby czy niepełnosprawności jednego z jej członków, zwłaszcza kobiety. Celem artykułu jest ukazanie na podstawie badań własnych trudności w realizacji funkcji opiekuńczo-zabezpieczającej, będącej tradycyjnie domeną kobiet, w rodzinach, w których to właśnie kobietę dotknęła niepełnosprawność. Starano się również przedstawić czynniki wpływające na zakres i formę realizacji tej funkcji. Materiał badawczy stanowiły 152 ankiety przeprowadzone wśród kobiet z orzeczoną niepełnosprawnością, będącą konsekwencją przebytej choroby nowotworowej piersi. Jak wykazano, rodzina w obliczu niepełnosprawności żony/matki przechodzi istotną transformację, a jej efektywność początkowo spada, aby później się ustabilizować. Zakres i forma realizacji funkcji opiekuńczo-zabezpieczającej są ściśle zależne od kondycji rodziny, jej zasobów materialnych, emocjonalnych, społecznych, wiedzy i umiejętności oraz więzi będących podstawą działania systemu rodzinnego.
EN
From an institutional perspective the family is perceived via its functions. Their role acquires a special signifcance in case of an illness or disability in one of the family members, especially if it is a woman. The purpose of the article is to present – which has been based on the author’s own explorations – the diffculties in performing the protective function – which traditionally is the province of women – in families where it is the woman who suffers from a disability. The article also presents the factors influencing the scope and form of the function in question. The research has been based on 152 questionnaires carried out among women with certifed disabilities that are consequences of breast cancer. It has been proved that the family facing a wife’s or mother’s disability undergoes a transformation, and its effectiveness decreases at the beginning to stabilise in the end. The scope and form of the protective function largely depends on the family’s condition, on its material, emotional and social resources, on its knowledge, abilities and ties that are the basis for the functioning of the family’s system.
Współczesna rodzina jest narażona na działanie wielu negatywnych czynników zewnętrznych, które w sposób gwałtowny i wieloraki wpływają na jej przemiany, powodując dezintegrację i dezorganizację. Wciąż narastające tempo życia, brak czasu i cierpliwości, jak również nieodpowiednie przygotowanie do pełnienia roli rodzica to często zbyt wysokie wymagania, którym większość osób nie jest w stanie sprostać. Osobiste pragnienia, aspiracje, pogoń za karierą, których uzyskanie ma zapewnić wyższy status materialny oraz większą akceptację i szacunek społeczny niosą ze sobą realne zagrożenia dla rodziny i wypełniania jej funkcji wobec dziecka. Warto jednak wskazać, że czas poświęco¬ny na wychowanie jest czasem bezcennym. Wspólnie spędzony czas sprzyja bliskości i budowaniu więzi. Dla prawidłowego i pełnego rozwoju dziecka najistotniejsza jest jakość wspólnie przeżytego czasu – nie tylko poświęcanie go na czynności pielęgnacyjne, ale też koncentracja na dziecku, wsłuchanie się w dziecko, w jego pragnienia i potrzeby. Jednak wielu rodziców ulega złudzeniu, że wokół jest wiele pilniejszych i ważniejszych spraw, wydaje się im, że jeszcze zdążą wycho¬wać swoje dzieci. Niejednokrotnie też zdarza się, że rodzice po prostu uciekają od swoich dzieci, zasłaniając się pracą, obowiązkami i uspra¬wiedliwiając się jednocześnie, że przecież to, co robią, robią również dla dobra własnych dzieci, aby zapewnić im w przyszłości dobrobyt i bezpieczeństwo. Wiele instytucji – placówki przedszkolne, szkoły, środki masowego przekazu, środowiska lokalne, stowarzyszenia, organizacje pozarzą¬dowe, ośrodki opiekuńczo-wychowawcze, domy kultury, ośrodki pomocy społecznej, placówki kulturalne usiłują nieść pomoc rodzinom w ich działalności opiekuńczo wychowawczej. Szczególną rolę w tym procesie pomocy odgrywa przedszkole. Działalność przedszkola w swych założeniach jest ściśle powiązana i podporządkowana wycho¬waniu i socjalizacji dziecku w rodzinie, gdyż to właśnie w rodzinie realizowane powinny być funkcje i zadania wpływające na życie, rozwój, wychowanie i edukację dzieci. Rodzina to pierwsze i podstawo¬we środowisko życia dziecka, przedszkole i inne instytucje oświatowe i opiekuńcze nie przejmują funkcji wychowawczej rodziny, lecz wspierają ją w działaniach. Koncepcja przedszkola musi być więc powiąza¬na z aktualną rzeczywistością społeczną i odpowiadać na współczesne potrzeby rodzin. Prezentowany artykuł obejmuje omówienie aspektów funkcjonowania rodziny wielkiego miasta wraz z przedstawieniem wyników badań w zakresie oczekiwań rodziców wobec instytucji przedszkola.
EN
The modern family is exposed to many negative external factors, which in a way different and rapidly lead to the disintegration and disorganization. Still increasing the pace of life, lack of time and patience, as well as inadequate preparation for the role of a parent is often too high a standard to which most people cannot cope. Personal desires, aspi¬rations, career development, for which recovery is intended to provide a higher economic status and greater acceptance and social respectabi¬lity pose a real threat to the family and the performance of its functions to a child. It should be pointed out that the time spent on education is sometimes invaluable. Time spent together helps build closeness and bonding. For a proper and full development of the child is the most important quality of time lived together - not just donating it to the nursery operations but also focus on the child, listening to the child in his desires and needs. However, many parents is the illusion that it’s getting a lot more urgent and important matters, it seems to them that still manage to raise their children. Sometimes it happens that the parents simply run away from their children, claiming that the work, duties and apologizing, however, that after what they do, they do also for the sake of their children to ensure their future prosperity and security. Many institutions – preschool institutions, schools, mass media, lo¬cal communities, associations, care and educational centers, communi¬ty centers, welfare centers, cultural institutions trying to help families in their care and educational activities. A special role in this process plays a kindergarten aid. The activities of the kindergarten in its as¬sumptions is closely linked to and subordinate to the education and socialization of the child in the family, since it was implemented in the family should be the functions and tasks that affect the life, develop¬ment, upbringing and education of children. Family is first and basic living environment for children, kindergarten and other education insti¬tutions and care do not care about the educational function of families, but support it in action. The concept of the kindergarten must therefore be linked to current social realities and to respond to contemporary needs of families. The article includes discussion of aspects of the family of the great city together with the results of research on parents’ expectations to the institution kindergarten.
Przyczyną przemian dokonujących się we współczesnej rodzinie jest ogrom zmian w otaczającej nas rzeczywistości i będący ich konsekwencją współczesny chaos aksjonormatywny, który ogarnia niemal wszystkie przestrzenie życia człowieka. W poniższym tekście podjęte zostaną rozważania odnośnie do tego, jak wpływa on na postrzeganie znaczenia więzi rodzinnych, a tym samym na relacje interpersonalne członków tradycyjnej wspólnoty rodzinnej oraz takich typów rodzin, jak wspólnoty wielorodzinne czy rodziny alternatywne. Zostanie podjęta również próba pokazania jak te przemiany powodują zróżnicowanie w różnych zakresach świadomości wychowawczej rodziców i w kulturze pedagogicznej wielu środowisk. Bazując na literaturze przedmiotu, tekst ma na celu również zwrócenie uwagi, że przemiany te postrzegane są zwłaszcza w pojmowaniu istoty małżeństwa i rodziny oraz w sposobach wypełniania przez nie zasadniczych funkcji, szczególnie funkcji pedagogicznych. Podejmując ten temat, należy się przyjrzeć również źródłom zachodzących zmian i ich następstwom. Dynamiczne zmiany, jakie dokonują się w życiu rodziny, wymagają nie tylko dalszych jej badań, ale także nowych podejść metodologicznych i strategii poznawczych.
EN
The reason for the changes taking place in the contemporary family and its new forms of life is the the wide scale of changes in the surrounding reality and the modern axiological and normative chaos that encompasses almost all spaces of human life. In the following text, consideration will be given to how this chaos affects the perception of the importance of family ties, and thus the interpersonal relationships of members of the traditional family community and of such types of families as multi-families or alternative families. An attempt will be made to show how these transformations result in diversity in the various ranges of parental awareness and the pedagogical culture of many environments. Based on the literature of the subject, the text also aims to draw attention to the fact that these changes are especially perceived in the understanding of the essence of marriage and family and the ways in which they fulfill essential functions, especially pedagogical functions. When addressing this topic, one should also look at the sources of changes and their consequences. Dynamic changes that are taking place in the families require not only further research, but also a new methodological approaches and cognitive strategies.
At the beginning of the 21st century, Polish families can still be examined in the context of the political and economic transformation. The building of democracy and the intentional, ongoing reshaping of the Polish economy in the direction of a market economy are exerting significant influences on a wide range of issues that are affecting contemporary family life. This article examines how these changes have affected members of contemporary families, especially in the Lodz voivodeship. This discussion focuses on the effects of changes (political, economic and cultural) on functions of the contemporary family. Transformations occurring currently cause certain modifications in the forms of family life that have existed up to now. These modifications consist above all in the increased need to secure a material basis for the family because the changes resulted in unemployment for many families. I am particularly concerned with the following issues: the contemporary family in Poland versus family in Lodz voivodeship, especially new trends and phenomena - the characteristic direction of changes in patterns of marital and procreation behaviours, the most important problems such as unemployment, poverty and disorganisation of the family. The article also summarizes the main conclusions regarding the current structures of families Lodz voivodeship.
PL
Na początku XXI w. rodzina polska wciąż może być badana w kontekście transformacji politycznej i ekonomicznej. Budowanie demokracji i intencjonalne kształtowanie gospodarki rynkowej odciskają swe piętno na zachodzących zmianach modelu i sposobu funkcjonowania rodziny. Artykuł bada, jak powyższe zmiany wpływają na członków rodziny, zwłaszcza tych zlokalizowanych na terenie województwa łódzkiego. Dyskusja skupia się na efektach zmian politycznych, ekonomicznych i kulturowych na funkcje współczesnej rodziny. Występujące modyfikacje odnoszą się przede wszystkim do wzrostu ważności potrzeby zabezpieczenia materialnych podstaw życia rodzinnego z uwagi na występowanie dotykającego wiele rodzin bezrobocia. Szczególna uwaga została skupiona na następujących elementach przemian rodzin – polskich, a zwłaszcza rodzin zamieszkujących województwo łódzkie – związanych z wyłanianiem się nowych zjawisk: zmianie wzorców zachowań matrymonialnych i prokreacyjnych pod wpływem bezrobocia, ubóstwa i dezorganizacji rodziny.
The socio-cultural changes in the field of marriage and family related to the increasing number of divorces, postponing or avoiding decisions about marriage and procreation, as well as a significant increase in the number of informal relationships and the children in such families, inevitably leads to redefinition of the concept of family. Important question is how the contemporary Poles define the family, what roles family play nowadays and what are preferred and implemented models of family life in Poland? The article answers these questions based on the results of quantitative research carried out in recent years by the Public Opinion Research Center.
PL
Zmiany społeczno-kulturowe w zakresie życia małżeńsko-rodzinnego, związane m.in. ze wzrostem liczby rozwodów, odraczaniem lub niepodejmowaniem decyzji o małżeństwie i prokreacji, istotnym zwiększaniem się odsetka związków nieformalnych oraz dzieci urodzonych w takich związkach, muszą – siłą rzeczy – prowadzić do redefinicji pojęcia rodziny. Pojawia się zatem pytanie, czym w rozumieniu współczesnych Polaków jest rodzina, jaka jest jej rola i znaczenie oraz jakie są obecnie preferowane i realizowane modele życia rodzinnego w Polsce? Artykuł stara się odpowiedzieć na te pytania w oparciu o wyniki badań ilościowych zrealizowanych na przestrzeni ostatnich lat przez Centrum Badania Opinii Społecznej.
The changes in the social and economic life in Poland at the turn of the XIXth century changed and influenced also the functioning of the family, marked new norms, influenced the modification of the values connected with family life and also determined the transformations of the functions and tasks fulfilled by the family. Still, the role of the family which functioned according to the law, was to fulfill numerous tasks serving the family itself and the whole of society. A family was prescribed not only intrinsic values but also utilitarian values which were to serve the country and society. At the turn of the XIXth century the family became the object of interest to intellectuals, publicists and social activists which resulted in a number of normative, descriptive and theoretical publications. In social discourse on the family an important role was played by economists who wrote about complex family functions concentrating on economic stratification and educational and protective aspects. The issues were taken up by Galician (Eastern Europe) scientists: Stanisław Głąbiński and Adam Krzyżanowski and intellectuals from the Kingdom of Poland who dealt with social and economic issues: Ludwik Krzywicki, Zofia Daszyńska-Golińska, Aleksander Wóycicki. The aim of the discussion was a diagnosis of the described situation and pointing to the right support of poor and neglected families. Some experts in the reborn Poland researched theoretically and practically the issues of social and educational policy. The solutions described in scientific magazines, in expert and social magazines could, therefore, be introduced in life. During the times of the Second Republic the ideas frequently influenced the policy of the country concerning the support of families in their basic functions.
PL
Przemiany w życiu społeczno-gospodarczym na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku zmieniły funkcjonowanie rodzin, wyznaczyły nowe normy, wpłynęły na modyfikację wartości związanych z życiem rodzinnym, a także determinowały przeobrażenia funkcji i zadań, pełnionych przez rodziny. Niezmiennie jednak funkcjonującej w majestacie prawa rodzinie przypisywano szereg powinności, służących jej samej i całemu społeczeństwu. Rodzinie przypisywano nie tylko wartości autoteliczne, ale także utylitarne wobec państwa i społeczeństwa. Na przełomie XIX i XX wieku rodzina stała się przedmiotem zainteresowania intelektualistów, publicystów i działaczy społecznych, co zaowocowało szeregiem publikacji o charakterze normatywnym, opisowym, teoretycznym. W społecznym dyskursie na temat rodziny istotną rolę odegrali ekonomiści, którzy pisali o złożonych funkcjach rodziny, koncentrując się na aspektach ekonomicznych, stratyfikacyjnych, prokreacyjnych oraz opiekuńczo-wychowawczych. Zagadnienia te podejmowali galicyjscy uczeni – Stanisław Głąbiński i Adam Krzyżanowski oraz zajmujący się problematyką społeczno-ekonomiczną intelektualiści pochodzący z Królestwa Polskiego – Ludwik Krzywicki, Zofia Daszyńska-Golińska, Aleksander Wóycicki. Celem tych rozważań była diagnoza opisywanej sytuacji i wskazanie koncepcji wsparcia rodzin ubogich i zaniedbanych. Część specjalistów w Odrodzonej Polsce zajmowała się w wymiarze teoretycznym i praktycznym zagadnieniami polityki społecznej i oświatowej. Omawiane na łamach opracowań naukowych, w prasie specjalistycznej i społecznej rozwiązania mogły zatem być wprowadzone w życie. W okresie II Rzeczypospolitej wielokrotnie widać wpływ tych koncepcji na politykę państwa w aspekcie form wspierania rodzin w realizacji ich podstawowych funkcji.
Aim: The article is regarding learning about the direction of changes in the contemporary family and the conditions of its functioning. Transformations of the family functions are made under the influence of political, economic, social and legislative changes. These changes make many of the tasks previously performed by the family to be now carried out outside of it. Methods: A diagnostic survey was adopted as the leading method of collecting materials and organizing research. In order to get to know the assumed problem, the original questionnaire for a student with a family and a questionnaire for the student’s parents wereused as the basic tools. Results: The results of the conducted research indicate a significant change regarding the procreative function. Students definitely more often 32.8% than their parents (7.8%) give this function a high rank. Significant changes have also taken place in the scope of caring functions. The analysis of research results shows that the examined students more often than their parents gave this function a high weight (75% and 56.3%, respectively).The cultural-social function is important for the surveyed students, formore than half of them (53.1%). In contrast, in families of the origin of students, this function for 65.6% of parents was of low rank. In modern families, the economic function is becoming increasingly important. The research results show that the parents of the surveyed students indicated much less frequently than their children function as the highest (32.8%), while 64.1% of the surveyed students gave this function a significant rank indicating it as the second after the caring function in the validity of all family functions. Conclusions: The analysis showed that almost all functions traditionally attributed to the family are by this environment is realized, however, many changes in the scope of their conditioning are discernible various factors. Transformations of the family functions are made under the influence of political, economic, social and legislative changes. These changes make many of the tasks previously performed by the family to be now carried out outside of it.
PL
Cel: Artykuł dotyczy poznania kierunku przemian współczesnej rodziny i warunków jej funkcjonowania. Przeobrażenia funkcji rodziny dokonują się pod wpływem przemian ustrojowych, politycznych, ekonomicznych, społecznych i ustawodawczych. Przemiany te sprawiają, że wiele zadań, jakie wcześniej pełniła rodzina, jest realizowanych poza nią. Metody: Za wiodącą metodą gromadzenia materiałów i organizującą badania przyjęto sondaż diagnostyczny. W celu poznania założonej problematyki jako podstawowe narzędzie zastosowano autorski kwestionariusz ankiety dla studenta posiadającego własną rodzinę oraz kwestionariusz dla rodziców studenta. Wyniki: Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na znaczącą zmianę dotyczącą rangi funkcji prokreacyjnej. Studenci zdecydowanie częściej (32,8%) niż ich rodzice (7,8%) nadają tej funkcji wysoką rangę. Istotne zmiany zaszły również w zakresie funkcji opiekuńczej. Analiza wyników badań pozwala zauważyć, że badani studenci częściej niż ich rodzice nadawali tej funkcji wysoką wagę (odpowiednio (75% i 56,3%). Funkcja kulturalno-towarzyska jest ważna dla badanych studentów, bowiem ponad połowa z nich (53,1%) nadała jej wysoka wagę. W rodzinach pochodzenia studentów funkcja ta dla 65,6% rodziców miała niską rangę. We współczesnych rodzinach funkcja ekonomiczna nabiera coraz większego znaczenia. Przeprowadzone wyniki badań wskazują, że rodzice badanych studentów zdecydowanie rzadziej niż ich dzieci wskazywali rangę tej funkcji jako najwyższą (32,8%). Z kolei 64,1% badanych studentów nadało tej funkcji znaczącą rangę, wskazując ją jako drugą po funkcji opiekuńczej w ważności wszystkich funkcji rodziny. Wnioski: Przeprowadzona analiza pokazała, że prawie wszystkie funkcje tradycyjnie przypisywane rodzinie są przez to środowisko realizowane, jednakże dostrzegalne są liczne przemiany w zakresie ich pełnienia uwarunkowane różnymi czynnikami. Przeobrażenia funkcji rodziny dokonują się pod wpływem przemian ustrojowych, politycznych, ekonomicznych, społecznych i ustawodawczych. Przemiany te sprawiają, że wiele zadań, jakie wcześniej pełniła rodzina, jest realizowanych poza nią.
The article seeks to present family life during the SARS-CoV-2 pandemic and identify the changes in the traditionally defined functions that the family performs towards its members. The following research questions have been put forward: How have the traditionally dominant family functions changed? Which components were particularly emphasized by the period of the first pandemic restrictions in this regard? Empirically, the research is based on the narratives of Lubuskie Voivodeship inhabitants, collected using the autoethnographic method during the first weeks of the lockdown due to the spread of the coronavirus. A total of 87 stories were collected from respondents in three social categories: pupils and students, professionally active people, and seniors. Based on the results the following conclusions can be drawn. The organizational chaos, the breaking of the current routine and patterns made it possible to highlight several features characterizing family functions, summarized by Tomasz Szlendak in 2015. The analysis of the respondents’ statements made it possible to indicate the directions of changes in the activity of families for the sake of their members with respect to areas of care, emotions, socialization, recreation and social life, and control. The common denominator of these changes is the experimental and tangible lack of freedom of choice and the possibility of direct contacts.
PL
Celem artykułu jest charakterystyka życia rodzinnego w czasie pandemii SARS-CoV-2 i wskazanie zmian tradycyjnie definiowanych funkcji, jakie rodzina pełni wobec swoich członków. Zostały postawione następujące pytania badawcze: Jak zmieniły się traktowane tradycyjnie, dominujące funkcje rodziny? Jakie komponenty szczególnie podkreślił czas pierwszych pandemicznych restrykcji w tym zakresie? Podstawę empiryczną stanowią narracje mieszkańców województwa lubuskiego, zebrane metodą autoetnograficzną w okresie pierwszych tygodni trwania lockdownu z powodu rozpowszechniania się koronawirusa. Zebrano łącznie 87 opowieści od badanych w trzech kategoriach społecznych: uczniów i studentów, osób aktywnych zawodowo i seniorów. Na podstawie badań można wysnuć następujące wnioski: chaos organizacyjny, złamanie dotychczasowej rutyny i schematów pozwoliły wyeksponować kilka cech charakteryzujących funkcje rodziny, ujęte zbiorczo przez Tomasza Szlendaka w 2015 roku. Analiza wypowiedzi badanych pozwoliła wskazać kierunki zmian aktywności rodzin na rzecz swoich członków w obszarze opiekuńczym, emocjonalnym, socjalizacyjnym, rekreacyjno-towarzyskim i kontrolnym. Osią wspólną tych zmian jest doświadczalny i namacalny brak dotychczasowej swobody wyboru oraz możliwości realizacji bezpośrednich kontaktów.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie roli, jaką odgrywa instytucja rodziny w życiu skazanych na karę pozbawienia wolności. Uwaga zostanie skoncentrowana na wpływie środowiska rodzinnego na zachowanie i postępowanie skazanego w okresie „przedwięziennym”, „więziennym” i „powięziennym”. W opracowaniu została podjęta próba wyłonienia fundamentalnej wartości w życiu więźniów, jaką jest instytucja rodziny. Niniejszy artykuł został opracowany przy pomocy metody: analityczno-syntetycznej. W opracowaniu przyjęta została perspektywa psychospołeczna, która odnosi się do rozważania kategorii aksjologicznej omawianej grupy społecznej, a także z punktu widzenia badacza. Z przeprowadzonych analiz wynika, że rodzina odgrywa zasadniczą rolę w życiu skazanych, aczkolwiek zdarzają się sytuacje, że bywa inaczej. Utrzymywanie więzi rodzinnych daje skazanym poczucie, że mają do kogo wracać po odbyciu kary pozbawienia wolności.
EN
The objective of this article is to present the role played by the institution of a family in the lives of persons sentenced to terms of imprisonment. The focus will be placed on the impact of family environment on the behaviour and actions of the convict in the “pre-prison”, “prison” and “post-prison” periods. An attempt was made to identify the fundamental value of the institution of a family in prisoners’ lives. The following article takes advantage of the analytical-synthetic method. The psycho-social perspective has been accepted within the discussion which refers to considering the axiological category of this particular social group as well as the researcher’s perspective. The conducted analysis revealed that family plays a crucial role in the convicts’ lives; however, there are certain situations which prove otherwise. Maintaining family ties gives convicts a sense that there is someone to whom they may return after they have served their sentence.
The family should be the most important and the safest educational environment, as having a family is essential at every stage of life. The family determines the conditions for the individual's personality development, satisfies important biological and psychological needs, gives a sense of life, inspires to be active, facilitates growing into the world of culture and adapting to the norms and values in it. The following article presents an analysis of selected social changes taking place in the contemporary family and their consequences, paying spe-cial attention to traditions that affect the present and create the future.
PL
Rodzina powinna być najważniejszym, podstawowym oraz bezpiecznym środowiskiem wychowawczo–edukacyjnym, ponieważ jest potrzebna w każdym okresie życia. To ona określa warunki indywidualnego rozwoju osobowości jednostki, zaspakaja istotne potrzeby biologiczne i psychiczne, daje poczucie sensu życia, inspiruje do aktywności, ułatwia wrastanie w świat kultury oraz przyswajanie obowiązujących w nim norm i wartości, chroni i wspomaga w sytuacjach trudnych. W artykule przedstawiono analizę społecznych przemian zachodzących we współczesnej rodzinie i ich konsekwencje zwracając szczególną uwagę na tradycje, które wpływają na teraźniejszość i budują przyszłość.
Problemy osób dorosłych z niepełnosprawnością dość rzadko podejmowane były przez pedagogikę specjalną, skupiającą się głównie na dzieciach i młodzieży. Niemniej jednak ostatnie lata przyniosły wzrost zainteresowania także tą grupą osób niepełnosprawnych. W swojej pracy badawczej zajęłam się wpływem niepełnosprawności rodzica na funkcjonowanie rodziny a w konsekwencji na wychowywane w niej potomstwo. Rodzice wytyczają a następnie utrwalają u swoich dzieci uznawany przez siebie system wartości. Podczas analizy przypadków szczególnie dokładnie przyjrzałam się wypełnianiu w rodzinach rencistów takich funkcji jak: ekonomiczna, opiekuńcza (zarówno w stosunku do dzieci jak i rodziców), socjalizacyjno – wychowawcza oraz emocjonalna.
EN
Problems of disabled adults have been described in special education literature relatively rarely as this realm of pedagogy focuses mostly on children and the youth. Nevertheless, for the past few years the interest in this group of the disabled has been increasing. In my research I aimed at the influence of a parent’s disability on a family’s effectiveness and, as a result, on children brought up in such a family. Parents define and stabilize their children’s value hierarchy. During the analysis of researched cases I focused especially on fulfilling economical, emotional, childcare, socializing and protective (towards children as well as towards parents) functions of pensioners’ families.
A family is a social group which is to carry out an important task in human community. Those tasks are various functions which are meant to well and safely bring up a mature person. However, the educational function has a special significance as in this way a young man is introduced into the world of culture, he creates his first world image, its order, attitude to himself, his life and responsibilities. Every family has their own traditions, customs, habits and atmosphere which form a new social unit. The atmosphere in a family environment has key significance for the formation of child’s personality. It shapes child’s emotional life, his attitudes and motivations. Socialization process takes place in a family and it is related to the phenomenon of inheriting values. The family stores and conveys basic values to next generations. In family culture the moral values which are represented by parents are particularly important; they are the norm code which defines what is allowed and what is prohibited, what is good and what is evil. In this process a natural role of adults includes: communicating clear and understandable criteria, reactions and actions which are consistent with declared values, patient explanations, discussing reasons and gradual leaving more and more space for child’s own attempts to make his own assessment.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.