The state and future of scientific disciplines is largely determined by their background, numerous importantevents, discoveries, achievements, but above all, eminent experts, people of science. Thanks to these people, it was possible to conduct many analyses and research programs, which were reflected in multiple scientific studies. In the case of Polish social pedagogy, Helena Radlińska, Aleksander Kamiński and Ryszard Wroczyński have undoubtedly become such persons. On the other hand, Polish sociology of education should be strongly associated, among others, with Florian Znaniecki, Józef Chałasiński and Stanisław Kowalski. In this article, I do not describe all the issues that are the focus of both subdisciplines. However, I would like to underline a few issues that I will present synthetically and which are personally important and interesting from the point of view of a social educator, namely: What are the sources of the emergence of social pedagogy as a scientific discipline and what associates it with the sociology of education; What priorities are imposed on social pedagogy and sociology of upbringing by the transformation of modern civilization and how are new social problems shaped in this context; finally how educational sociology has been an aid to social pedagogy and vice versa.
This article discusses noticeable links between January Poźniak and Wincenty Pol as revealed in the poetry of the former. Poźniak’s poetic oeuvre – a Lviv lawyer and social activist, who always dreamt of becoming a poet – is an evident testimony of his lifelong friendship with Pol and his wife Kornelia. Poźniak touches upon such issues like Pol’s departure to Vilnius or his romantic affair with Kornelia – embedded in a folk symbolic framework. Poźniak’s works also reveal that both authors shared their sentiment for the fate of the nation. They also unveil Poźniak’s strong belief in Pole’s everlasting fame. Poźniak’s fascination with Pol – a poet and a national prophet – presents itself through his choice of vocabulary and his references to Pol’s poetic conventions, accompanied with a tendency to depreciate Poźniak’s own literary achievements (cf. motives of oblivion and the “rusty gusle”).
PL
Artykuł poświęcony jest omówieniu widocznych w poezji Januarego Poźniaka, związków z Wincentym Polem. Wiersze Poźniaka, lwowskiego prawnika i społecznika od wczesnej młodości marzącego o byciu poetą, są świadectwem wieloletniej przyjaźni z Polem i jego żoną, Kornelią. Poźniak pisze m.in. o wyjeździe Pola do Wilna czy wykorzystując symbolikę ludową, opisuje romans poety z Kornelią. Twórczość Poźniaka ujawnia także wspólną obu poetom troskę o losy narodu, a także wiarę w nieprzemijalność sławy Pola. Fascynacja Polem – poetą i wieszczem – przejawia się nie tylko poprzez stosowaną przez Poźniaka leksykę, ale również poprzez nawiązania do jego poetyki przy jednoczesnym deprecjonowaniu własnych dokonań literackich (motyw zapomnienia i „rdzewiejącej gęśli”).
Efektywność rozwiązań proekologicznych w budynkach zależy od tego, jak wcześnie w procesie projektowania zostanie zdefiniowany cel środowiskowy i na ile uda się powiązać go z fazą koncepcyjną projektu. Artykuł odnosi się do wstępnego etapu tworzenia koncepcji architektonicznej budynku, jakim jest poszukiwanie inspiracji i wiązanie ich z wiedzą dotyczącą rozwiązań proekologicznych. Podjęto tu rozważania na temat możliwości prośrodowiskowego kierunkowania inspiracji w projektowaniu architektonicznym i narzędzi, które mogłyby temu służyć. Zdaniem autorów ich brak jest zauważalny i ogranicza możliwości rozpowszechniania projektowania odpowiedzialnego środowiskowo. Zamierzeniem artykułu jest określenie ogólnej charakterystyki narzędzia, które mogłoby wypełnić ten brak. W tym celu dokonano analizy dwóch platform internetowych: popularnej platformy Pinterest, która choć nie jest przeznaczona bezpośrednio do projektowania architektonicznego, stanowi powszechne źródło inspiracji dla architektów i inwestorów, oraz specjalistycznej platformy Palette 2030 stworzonej jako baza danych ułatwiająca dotarcie do wiedzy na temat rozwiązań proekologicznych na wczesnym etapie projektowania. Wnioski dotyczą możliwości łączenia cech obu platform w celu usprawnienia wymiany informacji, doświadczeń i efektów, a także tworzenia podłoża dla wartościowych, pogłębionych ideowo, a nie jedynie wizualnych inspiracji.
EN
Efficiency of ecological measures for sustainable architecture depends greatly upon the moment in which it is defined as essential, and how early it can be applied during the design concept stage. The following article refers to inspiration, the initial stage of the design and means to combine it with substantial knowledge regarding ecological architecture. Means, such as computer programs were taken into consideration. Authors conclude that a visible void of viable tools in such regard is observable, which might lead to limited popularity of sustainable architecture in general. The article is mainly intended to evaluate the characteristic for a tool that could match the profile of ecological inspiration enhancer, and would be able to function in the reality of a complex architecture market. An assessment of two internet platforms was conducted for this purpose, namely Pinterest and Palette 2030. Pinterest, although not dedicated only to architects, found its way to the architects tool box thanks to its popularity among clients. Palette 2030, on the other hand, is a professional internet database that allows architects to access ecological knowledge at the early stage of the design process. Conclusions combine specific characteristics of both platforms in a way that would allow to estimate, if any potential solution for a tool with which to encourage smart, ecological solutions is possible.
Article is aimed at showing the meaning of inspirations seen in the inner and outer dimensions for composer’s sacred piece of music. Taking into consideration such qualities of inspiration as evocation, transcendence, and motifs of creator’s attitude fosters deeper understanding the creative process in relation with states of his/her individual creative path, what can be observed in analysis of Wojciech Kilar’s creative experience. It is worth noticing that inspirations appearing spontaneously demands realizing in the concrete piece of work, also in sacral piece of music, as well. The process of its creation is specific for composer who characterizes with an appropriate maturity on concrete stage of life.
PL
Celem artykułu jest ukazanie znaczenia inspiracji w wymiarze wewnętrznym i zewnętrznym dla kompozycji sakralnego dzieła muzycznego. Wzięcie pod uwagę takich cech inspiracji, jak ewokacja, transcendencja oraz motywacja postawy kompozytora, sprzyja głębszemu rozumieniu procesu twórczego w powiązaniu z etapami jego indywidualnej, artystycznej drogi, co wyraźnie można dostrzec w analizie twórczego doświadczenia Wojciecha Kilara. Warto zauważyć, iż inspiracje pojawiające się spontanicznie domagają się realizacji w postaci konkretnego wytworu, a zatem i sakralnego dzieła muzycznego. Proces jego tworzenia jest specyficzny dla kompozytora, który cechuje się określoną dojrzałością na danym etapie życia.
Architektura jest uporządkowaniem wchodzących w jej skład zespołu elementów. Była zawsze postrzegana jako emanacja ładu i piękna. Zwykle pojęcie chaosu jest odbierane jako stan całkowitego bezładu, zamieszania, rozprzężenia i zamętu. Natomiast chaos deterministyczny, który jest przedmiotem rozważań tego artykułu, to przypadkowe zachowanie całkowicie rządzone przez prawo. Chaos ma własną niesamowitą geometrię. Jest ona ściśle powiązana z osobliwymi kształtami fraktalnymi, nazywanymi „dziwnymi atraktorami”. Kształtowanie przestrzeni architektonicznej odbywało się dotychczas w oparciu o geometryczne środki wyrazu, pochodzące z geometrii Euklidesa i twierdzenia Pappusa o ruchomym punkcie, linii, płaszczyźnie i bryle. Abstrakcyjne elementy tej geometrii nie mają odpowiednika w naturze. Dlatego porządek architektury jest oparty na idei „jedności w różnorodności”. Dotychczasowe podporządkowywanie natury przez człowieka, wywodzące się z przesłanek m.in. teologicznych, uległo stopniowym zmianom na rzecz pewnej symbiozy człowieka i natury. Uzyskana wiedza stała się podstawą rewolucji informatycznej, która doprowadziła do wynalezienia narzędzi cyfrowych, komputerów zdolnych do wygenerowania dowolnych powierzchni i objętości, dotychczas obserwowanych jedynie w naturze. W nauce i architekturze znalazło to swój wyraz m.in. w nawiązywaniu do chaotycznych form przyrody, jak też w rozwiązaniach technicznych, które zmierzały do wykorzystania osiągnięć nauki w możliwie szerokim zakresie. Nowa, generowana komputerowo architektura jest określana jako cyfrowa, parametryczna, algorytmiczna itp. Komputery stały się podstawowym narzędziem architektonicznych biur projektowych. Powstały możliwości kreacji dowolnych przestrzeni i ich wizualizacja, która przy zasobach ambitnych i bogatych inwestorów pozwoliła na realizacje wyobraźni architektów. Geometryczne cechy kształtów natury, a także sztucznych obiektów, były początkowo trudne do zdefiniowania matematycznego. Umożliwiła to w końcu nowa matematyka i grafika komputerowa na podstawie geometrii fraktalnej. Należy zauważyć, że geometria fraktalna posiada czytelny porządek strukturalny, co zbliża ją ku porządkowi tradycyjnej architektury. Wyobraźnia uzyskiwana dzięki komputerom jest w ścisłej relacji ze światem, w którym informacja i złożoność są spotykane na każdym kroku. Działania iteracyjne mogą wykraczać poza tzw. dziwny atraktor. Powstaje zjawisko bifurkacji. Teoria bifurkacji, czyli rozwidlenie, ma sens zarówno w języku potocznym, jak i w matematyce. Pojawia się ciekawa struktura drzewiasta, wykorzystywana w kształtowaniu architektury. Odmianą chaosu jest zjawisko turbulencji. Należy odnotować próby klasyfikacji jako poszukiwania porządku nowej architektury. Jest ona oparta na uzasadnionej obserwacji, że fraktale i chaos są „wzorcami natury”. Nowe pojęcie chaosu pozwoliło na kształtowanie oryginalnych form architektonicznych, których porządek gwarantuje współczesna matematyka i fizyka. Strona wizualna takiej architektury często nie pokrywa się z estetycznymi i emocjonalnymi potrzebami człowieka. Nowy porządek jest nieraz pozbawiony odniesień do skali, harmonii i piękna tradycyjnej architektury.
EN
Fractal geometry and the mathematics of chaos, relatively recently recognized and applied, made it possible to thoroughly recreate the visual side of nature in architecture as well as in other visual arts. They had a revolutionary influence on shaping any given form, which had been unattainable when applying traditional geometries. Architecture is the art of analogy subjectively processing different sensation observed in nature. It has been proved that new architectural inspirations might derive ideas from two aspects: one- there have emerged possibilities to generate all kinds of space, surfaces and solids; the other – new inspirations have been about transforming in architecture of new discoveries, ideas and imaginations of mathematicians, physicists, geneticists, cosmologists etc. As a result, difficulties have arisen, which have not been satisfactorily overcome, even with modern advancements in digital architecture. One of the main limitations are human habits and psychological conditioning. A human being is not willing to adjust to new shapes, which they consider incomprehensible, unfriendly or simply unacceptable. Nevertheless, digital architecture brings new values, consciously not taken in consideration by traditional architecture. They are universally called” patterns of nature”, which may constitute a positive aspect of digitalization.
Wystawa „Inspiracje” prezentująca prace z zakresu introligatorstwa studentów Zakładu Konserwacji Papieru i Skóry UMK w Toruniu i Katedry Konserwacji i Restauracji Starych Druków i Grafiki ASP w Warszawiepo raz pierwszyzostała zaprezentowana w Toruniu 23 – 24 października2014 r., jako impreza towarzysząca targom konserwatorskim „Konserwacje” i konferencji naukowej „Wczoraj i dziś konserwacji – restauracji zabytkowych kodeksów”. Na wystawie pokazywane są historyzujące oprawy książek wykonane przez studentów warszawskiej ASP oraz oprawy artystyczne wykonane przez studentów uczelni toruńskiej. Prezentowane artefakty to efekt działań studentów w obu pracowniach, których celem zasadniczym jest wprowadzenie przyszłych konserwatorów-restauratorów w świat dawnej książki i jej oprawy poprzez praktyczne realizacje wykonane zgodnie z historycznymi technikami introligatorskimi. Ponadto, co owe artefakty dobitnie pokazują, pracownie dają możliwość zrealizowania talentu artystycznego tkwiącego w młodych adeptach zawodu konserwatora-restauratora dziedzictwa kultury.
EN
Exhibition “Inspirations”, presenting bookbinding works made by the students of the Department of Paper and Leather Conservation of Nicolaus Copernicus University in Toruń and the Department of Conservation and Restoration of Old Prints and Graphics of the Academy of Fine Arts in Warsaw, was first introduced in Toruń on 23 – 24 October 2014, as an attraction accompanying the “Conservations” fairs and the scientific conference “Then and now in conservation-restoration of historic codices”. The exhibition shows historicized book bindings made by the students of Warsaw’s Academy of Fine Arts and artistic bindings made by the students of the university in Toruń. Presented objects are the effect of the work of students from both ateliers, the purpose of which is to introduce the future conservators-restorers to the world of the old book and its binding through practical realisations, carried out in accordance with the historic bookbinding techniques. Moreover, what is clearly shown by the mentioned objects, the ateliers allow to realise the artistic talents of young apprentices to the cultural heritage conservator-restorer profession.
There has been no greater contrast of personality, biography, worldview, and lifestyle. And yet there is no end to similarities, proximities, even kinship; great was Górecki’s fascination with Szymanowski.First was the score of Beethoven’s Ninth, bought for the money earned by selling a ping-pong racket; but Górecki then spent his first savings on Chopin’s Impromptus and Szymanowski’s Mazurkas. He would recount later: “I still have these scores, and that is how my strange story begins: Beethoven’s Ninth Symphony, Chopin’s Impromptus and Szymanowski’s Mazurkas.”28 Yet apart from Górecki’s fascination with Szymanowski music and oeuvre, there is another link still. Both artists fell in love with Podhale, the Tatra Mountains and the culture of the region; so much that its main spa, Zakopane, became their second home. This went hand in hand with their fascination with the music of Podhale.The focal point for Szymanowski’s impact on Górecki brings together two masterpieces of sacred music: Stabat Mater and Symphony of Sorrowful Songs.Stabat Mater is one of Szymanowski’s few religious works; Górecki’s Sorrowful Songs are one of the many sacred works written both before and after the Symphony. Yet they are both instances of the highest artistry, of the apogee in their author’s creative achievements.Outside explicit examples of correlation between the work of Szymanowski and Górecki, there is an analogy between them of a more general nature. Taking into account the historical situation in which the two composers lived and worked, and the meanders of Polish music of the 20th centuries, the stylistic breakthrough that took place both in Szymanowski – before his Stabat Mater – and in Górecki – before his Third Symphony – was of tantamount import to establish their rank and their position in the history of Polish music.
PL
There has been no greater contrast of personality, biography, worldview, and lifestyle. And yet there is no end to similarities, proximities, even kinship; great was Górecki’s fascination with Szymanowski.First was the score of Beethoven’s Ninth, bought for the money earned by selling a ping-pong racket; but Górecki then spent his first savings on Chopin’s Impromptus and Szymanowski’s Mazurkas. He would recount later: “I still have these scores, and that is how my strange story begins: Beethoven’s Ninth Symphony, Chopin’s Impromptus and Szymanowski’s Mazurkas.”28 Yet apart from Górecki’s fascination with Szymanowski music and oeuvre, there is another link still. Both artists fell in love with Podhale, the Tatra Mountains and the culture of the region; so much that its main spa, Zakopane, became their second home. This went hand in hand with their fascination with the music of Podhale.The focal point for Szymanowski’s impact on Górecki brings together two masterpieces of sacred music: Stabat Mater and Symphony of Sorrowful Songs.Stabat Mater is one of Szymanowski’s few religious works; Górecki’s Sorrowful Songs are one of the many sacred works written both before and after the Symphony. Yet they are both instances of the highest artistry, of the apogee in their author’s creative achievements.Outside explicit examples of correlation between the work of Szymanowski and Górecki, there is an analogy between them of a more general nature. Taking into account the historical situation in which the two composers lived and worked, and the meanders of Polish music of the 20th centuries, the stylistic breakthrough that took place both in Szymanowski – before his Stabat Mater – and in Górecki – before his Third Symphony – was of tantamount import to establish their rank and their position in the history of Polish music.
Jednym z głównych czynników determinujących zainteresowania ludzi młodych w zakresie kultury jest czas wolny, który w wielu przypadkach jest wykorzystywany w sposób nieplanowany i chaotyczny, podczas gdy czytanie i pisanie nadal są głównymi czynnikami wpływającymi na kompetencję komunikacyjną i nadal stanowią podstawę edukacji. To obieg tekstu pisanego, a nie drukowanego, gwarantuje ciągłość kultury i cywilizacji. Artukuł prezentuje część wyników szeroko zakrojonych badań poświęconych zaangażowaniu młodzieży w kulturę, prowadzonych w dziewięciu szkołach średnich w Radomiu i okolicach, na łącznej próbie badawczej 455 uczniów z 18 klas.
This article is devoted to my own Lenten choral and organ music. At first, I introduce my motives for undertaking creative activity, which include, among others, the atmosphere of my family house (my father, Wojciech Łukaszewski, was a composer). My inspiration to take up choral music was a ten-year collaboration with the choir of the Academy of Catholic Theology (currently Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw) under the management of the Reverend Kazimierz Szymonik. In the latter part of the article, I introduce my choral works, list the titles and then focus strictly on Passion and Paschal music. I present the circumstances in which those pieces were created, the details of their first performances and recordings, the texts they used and, furthermore, analyze them, paying attention to the most distinctive features of my composing technique and style.
PL
Artykuł jest poświęcony własnej muzyce chóralnej i organowej o tematyce wielkopostnej. Na początku przybliżam motywy podjęcia przeze mnie działalności twórczej, na co m.in. miała wpływ atmosfera domu rodzinnego (ojciec, Wojciech Łukaszewski, był kompozytorem). Inspiracją do podjęcia muzyki chóralnej była natomiast dziesięcioletnia współpraca z chórem Akademii Teologii Katolickiej (obecnie UKSW) w Warszawie pod dyrekcją ks. Kazimierza Szymonika. W dalszej części artykułu przybliżam twórczość chóralną, wymieniam tytuły utworów, a następnie koncentruję się na utworach już stricte o tematyce pasyjnej i paschalnej. Przybliżam okoliczności ich powstania, informacje o prawykonaniach, nagraniach, wykorzystanych tekstach, a następnie przeprowadzam krótkie analizy, zwracając uwagę na najbardziej charakterystyczne cechy mojej techniki kompozytorskiej i stylistyki.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.