The paper analyses the issue of providing adequate equivalents in multilingual dictionaries. If equivalents are adequate, it means that: (1) the scope of meaning of one item is identical to its equivalent (cf. drive: drive a nail vs. drive a car); and (2) the collocations of the equivalents overlap. Two significant problems arise when searching for adequate equivalents: the lack of equivalents whose meanings are identical (narrower/wider meanings, partial overlap of meanings, more than equally good equivalent), and equivalents with homographs in a given language. Because such issues are difficult to resolve in a printed dictionary, we put forward some methods of addressing the problems in an electronic dictionary. The paper offers an example entry from such a dictionary, which presents a suggestion of a layout. We also took into consideration the potential problems which may appear if the entry is presented in this manner: first, one must set a limit for the description (a defined number of lexical units); second, one must avoid circularity, but at the same time also strive for an exhaustive description. Electronic dictionaries offer greater possibilities of presenting modern vocabulary and adding new classifiers (e.g. a classifier of politeness).
A lexicographical approach to the contrastive analysis of Bulgarian and Polish phraseologyThis article discusses the concept behind The Lexicon of Active Bulgarian and Polish Phraseology [Leksykon aktywnej frazeologii bułgarskiej i polskiej] and provides an overview of the key aspects of the methodology used for selecting and composing the dictionary’s entries. The authors outline the theoretical underpinnings of this project, touching on the issue of interlingual equivalence, and explain both the process of selecting and verifying phraseological material and the methodology of presenting lexicographical information in the Lexicon. The article includes various examples of active phraseological units from both languages. Konfrontacja językowa bułgarskiej i polskiej frazeologii – podejście leksykograficzneW artykule przedstawiono podstawowe założenia koncepcji i metodologii układania Leksykonu aktywnej frazeologii bułgarskiej i polskiej. Autorzy prezentują teoretyczne podstawy badania, poruszają problem ekwiwalencji międzyjęzykowej, zasad wyboru i weryfikacji prezentowanego materiału frazeologicznego, metodologii przedstawienia informacji leksykograficznej w Leksykonie. Materiał jest zilustrowany różnorodnymi przykładami aktywnych jednostek frazeologicznych w języku bułgarskim i polskim.
Some remarks on the equivalence keywords in the iSybislaw system information (based on selected grammatical terms)The article focuses on one of the issues connected with the development of the information retrieval system iSybislaw. The system contains a biographical database of Slavic linguistics which is available online at www.isybislaw.ispan.waw.pl. An important element of the system are key words, and the main aim of the international team of Slavist linguists developing the iSybislaw system in cooperation with the Slavic Academic Information Centre (CSIN) is to create a multilingual dictionary of terms related to various areas of Slavic linguistics, that is to establish terminological equivalents in Slavic languages and in the English language. Establishing multilingual terminological equivalents is essential not only for Slavic theoretical linguistics but also for language corpora which require morphosyntactic marking, especially parallel corpora. The analysis presented here allows for drawing the conclusion that the dictionary of multilingual key terms of Slavic linguistics for the iSybislaw system should be developed (or at least verified) by specialists in individual areas of Slavic linguistics (phonetics, morphology, syntax, word formation, dialectology, ethnolinguistics, etc.). Because of the adopted principle that Polish keywords are used as descriptors in the iSybislaw system, the linguists should compare the Polish system of terms with the terminology used in other Slavic languages. Thanks to such “specialization” we could be quite sure that the person establishing the equivalents knows various descriptive traditions of linguistics, and in the future this would allow us to avoid many of the mistakes connected with the differences in the range of the term or the lack of appropriate equivalent in another language. Uwagi o ekwiwalencji słów kluczowych w systemie informacyjnym iSybislaw (na przykładzie wybranych terminów gramatycznych)W artykule przedstawiono jeden z problemów związanych z budowaniem systemu informacyjno-wyszukiwawczego iSybislaw. System ten prezentuje bibliograficzną bazę danych światowego językoznawstwa slawistycznego, dostępną on-line pod adresem www.isybislaw.ispan.waw.pl. Ważnym elementem tego systemu są słowa kluczowe, a jednym z istotnych celów międzynarodowego zespołu slawistów współpracujących z Centrum Slawistycznej Informacji Naukowej (CSIN) nad rozwijaniem iSybislaw jest stworzenie wielojęzycznego słownika terminów z zakresu różnych dziedzin językoznawstwa słowiańskiego, a więc ustalenie ekwiwalentów terminologicznych w językach słowiańskich i w języku angielskim. Ustalenie wielojęzycznych ekwiwalentów terminologicznych ma znaczenie nie tylko wyłącznie dla slawistycznego językoznawstwa teoretycznego. Istotne jest ono również dla wymagających znakowania morfosyntaktyczngo korpusów językowych, a zwłaszcza dla korpusów paralelnych. Podstawowy wniosek wynikający z przedstawionej analizy sformułować można następująco: tworzeniem słownika słów kluczowych językoznawstwa slawistycznego w różnych językach (a przynajmniej jego weryfikacją) na potrzeby systemu iSybislaw powinni zajmować się specjaliści w zakresie poszczególnych działów językoznawstwa (fonetyki, morfologii, składni, słowotwórstwa, dialektologii, etnolingwistyki i in.). Ze względu na przyjętą ogólną zasadę, że deskryptorami w systemie iSybislaw są słowa kluczowe w języku polskim, najlepiej byłoby, gdyby językoznawcy ci zajmowali się konfrontacją polsko-innosłowiańską. Dopiero taka „specjalizacja” daje większą pewność, że osoba ustalająca odpowiedniki zna różne tradycje opisu, co pozwoli w przyszłości uniknąć większej ilości błędów wynikających z różnego zakresu terminów lub braku odpowiedniego terminu w innym języku.
The article focuses on one of the issues connected with the development of the information retrieval system iSybislaw. The system contains a biographical database of Slavic linguistics which is available online at www.isybislaw.ispan.waw.pl. An important element of the system are key words, and the main aim of the international team of Slavist linguists developing the iSybislaw system in cooperation with the Slavic Academic Information Centre (CSIN) is to create a multilingual dictionary of terms related to various areas of Slavic linguistics, that is to establish terminological equivalents in Slavic languages and in the English language. Establishing multilingual terminological equivalents is essential not only for Slavic theoretical linguistics but also for language corpora which require morphosyntactic marking, especially parallel corpora. The analysis presented here allows for drawing the conclusion that the dictionary of multilingual key terms of Slavic linguistics for the iSybislaw system should be developed (or at least verified) by specialists in individual areas of Slavic linguistics (phonetics, morphology, syntax, word formation, dialectology, ethnolinguistics, etc.). Because of the adopted principle that Polish keywords are used as descriptors in the iSybislaw system, the linguists should compare the Polish system of terms with the terminology used in other Slavic languages. Thanks to such “specialization” we could be quite sure that the person establishing the equivalents knows various descriptive traditions of linguistics, and in the future this would allow us to avoid many of the mistakes connected with the differences in the range of the term or the lack of appropriate equivalent in another language.
PL
W artykule przedstawiono jeden z problemów związanych z budowaniem systemu informacyjno-wyszukiwawczego iSybislaw. System ten prezentuje bibliograficzną bazę danych światowego językoznawstwa slawistycznego, dostępną on-line pod adresem www.isybislaw.ispan.waw.pl. Ważnym elementem tego systemu są słowa kluczowe, a jednym z istotnych celów międzynarodowego zespołu slawistów współpracujących z Centrum Slawistycznej Informacji Naukowej (CSIN) nad rozwijaniem iSybislaw jest stworzenie wielojęzycznego słownika terminów z zakresu różnych dziedzin językoznawstwa słowiańskiego, a więc ustalenie ekwiwalentów terminologicznych w językach słowiańskich i w języku angielskim. Ustalenie wielojęzycznych ekwiwalentów terminologicznych ma znaczenie nie tylko wyłącznie dla slawistycznego językoznawstwa teoretycznego. Istotne jest ono również dla wymagających znakowania morfosyntaktyczngo korpusów językowych, a zwłaszcza dla korpusów paralelnych. Podstawowy wniosek wynikający z przedstawionej analizy sformułować można następująco: tworzeniem słownika słów kluczowych językoznawstwa slawistycznego w różnych językach (a przynajmniej jego weryfikacją) na potrzeby systemu iSybislaw powinni zajmować się specjaliści w zakresie poszczególnych działów językoznawstwa (fonetyki, morfologii, składni, słowotwórstwa, dialektologii, etnolingwistyki i in.). Ze względu na przyjętą ogólną zasadę, że deskryptorami w systemie iSybislaw są słowa kluczowe w języku polskim, najlepiej byłoby, gdyby językoznawcy ci zajmowali się konfrontacją polsko-innosłowiańską. Dopiero taka „specjalizacja” daje większą pewność, że osoba ustalająca odpowiedniki zna różne tradycje opisu, co pozwoli w przyszłości uniknąć większej ilości błędów wynikających z różnego zakresu terminów lub braku odpowiedniego terminu w innym języku.
This article discusses issues regarding the role of corpus linguistics and interdisciplinary research in contemporary linguistics. The possibilities of using multilingual digital resources in linguistic research have been discussed and examples of the use of parallel corpora in research on modern vocabulary and phraseology of Slavic languages have been presented. It is concluded that nowadays, in times when the need to apply natural language mechanisms in information and computer systems and human-computer interaction is growing, it is necessary to develop resources and language processing tools to effectively overcome language barriers. This will allow for closer cooperation between researchers representing different sciences.
PL
Artykuł porusza kwestie dotyczące roli lingwistyki korpusowej oraz badań interdyscyplinarnych we współczesnym językoznawstwie. Omówione zostały możliwości zastosowania wielojęzycznych zasobów cyfrowych w badaniach lingwistycznych. Przedstawiono przykłady wykorzystania korpusów równoległych w badaniach nad współczesnym słownictwem i frazeologią języków słowiańskich. Rozważania prowadzą do wniosku, że obecnie, gdy coraz bardziej rośnie zapotrzebowanie na zastosowanie mechanizmów języka naturalnego w systemach informacyjno-komputerowych oraz interakcji człowiek–komputer, konieczny jest rozwój zasobów i narzędzi do przetwarzania języka umożliwiających skuteczne pokonywanie barier językowych. Pozwoli to na bliższą współpracę między badaczami repezentującymi różne nauki.
The article deals with the issue of gaps in phraseological units in the Bulgarian and Polish languages. Different views on the types and degrees of interlinguistic equivalence in phraseology are commented on. It is emphasized that the presence or absence of interlingual equivalence in phraseological units should be determined through semantic analysis. Rich illustrative material, including idioms, stable comparisons and other types of set phrases, were examined.
PL
W artykule podjęto problematykę lakunarności jednostek frazeologicznych w języku bułgarskim i polskim. W tekście przedstawione są różne poglądy na temat typów i stopni ekwiwalencji międzyjęzykowej we frazeologii. Autorzy podkreślają, że obecność lub brak ekwiwalencji międzyjęzykowej w jednostkach frazeologicznych powinny być ustalane na podstawie semantyki. Badanie zostało przeprowadzone na obszernym materiale ilustracyjnym, obejmującym idiomy, utrwalone porównania i inne typy jednostek frazeologicznych.
Český občanský zákoník nedávno zavedl rozlišení mezi dvěma výrazy označujícími časový úsek: dobou a lhůtou. Oba z těchto výrazů se často v běžném jazyce používají jako synonyma, a proto představují riziko, že je překladatel neidentifikuje jako termíny. Podle našeho názoru nejsou definice formulované autory zákona dostatečné, aby uživatelům odborného jazyka osvětlily zamýšlený rozdíl (cf. Goźdź-Roszkowski, 2013: 100). Cílem této studie je popsat rozdíl mezi termíny pomocí kvalitativní analýzy jejich kolokačních vzorců a profilu v občanském zákoníku. Druhá část se věnuje analýze možných ekvivalentů v angličtině (time limit, period, deadline, time) a jejich kolokací v zákonech psaných v angličtině. K analýze je použit srovnatelný korpus českého občanského zákoníku a vybraných civilních předpisů z anglicky mluvících zemí. Poznatky získané analýzou mohou být zdrojem překladových řešení pro překladatele právních textů mezi češtinou a angličtinou.
PL
Czeski Kodeks cywilny wprowadził od niedawna rozróżnienie pomiędzy dwoma oznaczeniami okresu czasu: lhůta i doba, które są często używane wymiennie w czeskim języku potocznym i tym samym mylone przez tłumaczy, nie uznających je za terminy. Przyjmuje się, że definicje zawarte we wspomnianej ustawie nie opisują różnicy znaczeniowej tych terminów w stopniu zadowalającym dla nie prawników (cf. Goźdź-Roszkowski, 2013:100). Artykuł ten ma na celu opis różnic znaczeniowych tych terminów w oparciu o analizę jakościową ich wzorów kolokacyjnych oraz profilu, tak, jak są one używane we wzmiankowanym Kodeksie. Dalsza część artykułu zawiera analizę możliwych ekwiwalentów (time limit, period, deadline, time) oraz ich kolokacji w oparciu o ustawę podaną w języku angielskim. Analiza przeprowadzona została w oparciu o korpus zbudowany z czeskiego Kodeksu Cywilnego i porównywalnego korpusu tekstów ustaw w języku angielskim. Konkluzje tej analizy posłużą do określenia strategii dostępnych tłumaczom podczas borykania się z określeniami czasu w parze czeski-angielski.
EN
The Czech Civil Code has recently introduced differentiation between two terms denoting a period of time: lhůta and doba. Both of these terms are used, often interchangeably, in ordinary Czech language and are thus susceptible to failure by translators to be recognized as terms. It is believed that the definitions provided by the draftsmen of the said code do not describe the difference in meaning sufficiently for non-lawyers to understand (cf. Goźdź-Roszkowski, 2013: 100). Therefore, this paper aims at describing the difference in meaning of these terms on the basis of a qualitative analysis of their collocational patterns and collocational profile, as used in the wording of the said law. The second part of the paper consists of an analysis of potential English equivalents (time limit, period, deadline, time) and their collocates as used in legislation drafted in English. The analysis is based on a corpus compiled of the Czech Civil Code and a comparable corpus of civil legislation drafted in English. The findings of the analysis will outline the strategies available to translators dealing with temporal expressions at the Czech-English interface.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.