This article attempts to present theoretical perspectives and related practical proposals with which to stimulate the development of wisdom by means of psychological interventions. So, can wisdom actually be learned? The answer to this question seems to depend largely on how the notion of wisdom is conceptualized. It turns out that the theoretical concepts of wisdom usually focus on defining the criteria of this complex disposition, and not on the possible paths of its acquisition. However, the author indicates and discusses three sources of inspiring practical proposals of wisdom enhancement. The first is Robert Sternberg’s educational project “Teaching for Wisdom”; the second – short-term interventions studies based on activation of wisdom related with knowledge through a system of appropriate access guidance and the third one – so called wisdom therapy which offers special methods in order to stimulate patients to look at their life problems from new perspectives and use new problem solving strategies. The latter part of this article is devoted to the presentation of alternative techniques based on: mindfulness, cognitive reappraisal or internal dialogical activity, which can potentially optimize the development of wisdom.
PL
Artykuł przedstawia teoretyczne i praktyczne propozycje w zakresie rozwijania mądrości. Czy można się nauczyć mądrości? Jak się wydaje, odpowiedź na to pytanie zależy od sposobu konceptualizacji mądrości. Okazuje się bowiem, że teoretyczne koncepcje zazwyczaj koncentrują się na określeniu kryteriów owej złożonej dyspozycji, a niekoniecznie możliwych ścieżek jej nabywania. Mimo to autor przedstawia trzy inspirujące źródła praktycznych możliwości rozwijania mądrości. Pierwsze to projekt edukacyjny Roberta Sternberga pt. Edukacja dla mądrości, drugie – badania nad tzw. interwencjami bazującymi na aktywizowaniu wiedzy utożsamianej z mądrością za pomocą rozmaitych wskazówek dostępu, a trzecie – to tzw. „terapia mądrości” oferująca różne sposoby stymulowania klientów do zmiany perspektywy postrzegania problemów. W końcowej części artykułu zostały przedstawione alternatywne techniki oparte na uważności, poznawczej reinterpretacji zdarzeń czy wewnętrznej aktywności dialogowej, które potencjalnie mogą wspomagać procesy optymalizacji mądrości.
Artykuł przedstawia wewnętrzną aktywność dialogową jako jedną z potencjalnych dróg rozwijania mądrości rozumianej przede wszystkim w kategoriach myślenia dialektycznego. Autor dokonuje próby wyjaśnienia związków między wewnętrzną dialogowością a myśleniem dialektycznym oraz opisuje towarzyszące wewnętrznym dialogom procesy poznawcze związane z aktywnością wyobrażeniową, zarządzaniem uwagą, metapoznaniem i posługiwaniem się wiedzą pojęciową o treści wieloznacznej. Aktywny udział tych procesów wydaje się niezbędny do uzyskiwania w ramach aktywności dialogowej dialektycznych efektów, w tym przede wszystkim: akceptowania kontradykcji i integrowania różnych punktów widzenia. W końcowej części artykułu zostały opisane praktyczne sposoby wspierania mądrości odwołujące się do trzech przejawów wewnętrznej dialogowości: dialogów tożsamościowych, dialogów temporalnych oraz dialogów symulujących społeczne interakcje.
XX
The article presents internal dialogical activity as one of the possible ways of developing wisdom, understood here primarily in terms of dialectical thinking. The author explains the relationships between internal dialogical activity and dialectical thinking and describes the cognitive processes that accompany inner dialogs, related to imaginative thinking, attention management, metacognition, and the use of conceptual knowledge with ambiguous contents. The active involvement of these processes seems indispensable for achieving dialectic effects through dialogical activity, including the acceptance of contradictions and the integration of different viewpoints. The final part of the article discusses practical methods of supporting wisdom based on three manifestations of inner dialogical activity: identity dialogs, temporal dialogs, and dialogs simulating social interactions.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.