W artykule omówiono istniejące modele kompetencji tłumaczeniowej istotne z punktu widzenia dydaktyki przekładu prawniczego. Kompetencja tłumaczeniowa postrzegana jest jako konstrukt teoretyczny obejmujący takie obszary jak wiedza, zdolności i umiejętności, które są niezbędne do wykonywania zadań tłumaczeniowych. W pierwszej części artykułu zaprezentowane zostaną najbardziej relewantne z perspektywy dydaktycznej – w ocenie autorki – podejścia do kompetencji tłumaczeniowej, które poprzedzają – w części drugiej artykułu – próbę włączenia i integracji wyników przedstawionych badań w obszarze kompetencji tłumaczeniowej oraz rozwiązań praktycznych w procesie dydaktycznym ze szczególnym uwzględnieniem kompetencji tłumaczeniowej w tłumaczeniu tekstów prawniczych.
EN
The paper addresses the existing models of translation competence that are relevant for didactics of legal translation. Translation competence is generally perceived as a theoretical construct embracing such areas as knowledge, skills and aptitudes that are vital for the performance of translation tasks. The paper shall start from concise presentation of most didactically relevant – in the author’s view – approaches to translation competence. This shall be followed by attempts aimed at the incorporation and integration of findings of competence research presented as well as practical solutions into the teaching and learning process with a view to legal translation competence.
Określenie kompetencji tłumacza dla potrzeb kształcenia stanowi ogromne wyzwanie wobec zmieniającej się rzeczywistości, w której przyjdzie pracować absolwentom studiów językowych. Jednym z kluczowych elementów, których brak może podważyć użyteczność oferowanych kursów jest kompetencja interkulturowa. Omówiwszy modele kompetencji tłumaczeniowej oraz rolę kompetencji interkulturowej jako elementu kompetencji tłumacza, artykuł przedstawia wyniki badania przeprowadzonego wśród 60 studentów I i II roku, z których większość deklaruje gotowość podjęcia kursów i pracy tłumacza w przyszłości. Badaniu poddano przekonania dotyczące tego, kim jest tłumacz, jakie umiejętności, wiedzę i kompetencje powinien posiadać i jakie trudności może napotkać w swojej pracy. Wyniki pokazują, że studenci potrzebują kursów, które zachęcą ich do refleksji na temat ich poglądów i pomogą im pogłębić zrozumienie kultury o aspekt interkulturowości oraz ich własną kulturę. Ponieważ polscy studenci pragnący zostać tłumaczami mogą nie być świadomi międzykulturowych wyzwań związanych z tym zawodem, istnieje potrzeba rozwinięcia ich kompetencji interkulturowej poprzez wyraźne zaznaczenie wagi tej kompetencji w ich kształceniu.
EN
With the superdiversity (Blommaert 2010, 2013) of today’s societies translator training faces new challenges. This article sets out to explore the issue of intercultural competence in translator training from the perspective of the views and beliefs of English language majors in Poland. Rather than discussing the translation programmes offered to students, the study presented here concentrates on preconceptions as to who a translator is, what skills, knowledge and competences are crucial for a translator and what difficulties s/he may face. Students’ beliefs prove that they are ready for courses which will encourage them to reflect on their views and will help them deepen their understanding of culture to include intercultural aspects as well as aspects of their own culture. As Polish students wanting to be translators may simply not be aware of the intercultural challenges entailed by the profession, it is argued here that overt, explicit focus on intercultural communication and raising students’ intercultural competence is needed.
Celem niniejszego artykułu jest opis kompetencji interkulturowej jako kompetencji bazowej w dydaktyce przekładu na poziomie uniwersyteckim. Kompetencja interkulturowa składa się na ogólną kompetencję tłumaczeniową. Jest definiowana jako zespół wiedzy, umiejętności i nawyków w komunikacji w zakresie przynajmniej dwóch kultur, świadomie wykorzystywanych przez tłumacza w różnych środowiskach pracy. Kompetencja interkulturowa poprzez taką propozycję nominacyjną podkreśla relacyjny charakter kultur uczestniczących w komunikacji za pośrednictwem przekładu (kultury oryginału, kultury przekładu oraz często kultury trzeciej). W artykule podjęta została próba opisu sposobów nabywania takiej kompetencji poprzez analizę konkretnych przypadków problemów przekładowych w procesie tłumaczenia w warunkach dydaktyki akademickiej.
EN
The purpose of this paper is to provide a description of intercultural competence as basic competence in translation teaching at a university level. Intercultural competence is part of general translation competence. It is defined as a combination of knowledge, skills and habits in communication with regard to at least two cultures, consciously used by the translator in different work environments. Intercultural competence through such a definition proposal emphasizes a relational character of cultures participating in communication via translation (the culture of the original, the culture of the translation and frequently the third culture). The paper aims to describe ways of acquiring this competence through the analysis of concrete examples of translation problems in the course of translation in translation teaching.
Artykuł stanowi próbę przyjrzenia się fenomenowi audiodeskrypcji jako obszaru tłumaczenia audiowizualnego z filologicznej i translatologicznej perspektywy. Rozpatruje pytanie, jakimi kompetencjami musi wykazać się filolog, który zamierza dokonać audiodeskrypcji filmowych obrazów oraz które z jego umiejętności rozwijanych w trakcie studiów filologicznych może wnieść w proces przekładu filmowych obrazów na słowa.
DE
Der Beitrag stellt den Versuch dar, sich dem Phänomen der Audiodeskription als Teilgebiet der audiovisuellen Übersetzung im Kontext philologischer und translatologischer Fragestellungen zu nähern. Es wird der Frage nachgegangen, welche Kompetenzen ein Philologe, der filmische Bilder audiodeskribieren will, aufweisen muss und welche von seinen Kenntnissen, die er im Rahmen des philologischen Studiums entwickelt, er in den Prozess des Bilderübersetzens in die geschriebene Sprache einbringen kann.
EN
This article is an attempt at scrutinising the phenomenon of audiodescription as a sphere of audiovisual translation from a philological and translation standpoint. It tackles an issue of what competences a philologist must possess in order to be able to conduct the process of audiodescription of moving pictures as well as which of the skills developed during a philological degree course can be used in the process of translating moving pictures into words.
Niniejszy artykuł zawiera analizę odpowiedzi studentów na pytania o to, w jaki sposób oceniają swoje przygotowanie do pracy zawodowej jako specjaliści językowi (tłumacze). W przeprowadzonych z nimi wywiadach mówią też o swojej percepcji nauczycieli przekładu i wpływie, jaki mają oni na zdobywane przez studentów umiejętności. Pytania stawiane studentom w wywiadach dotyczyły także postrzeganych przez nich problemów i trudności związanych z rozwojem umiejętności profesjonalnych tłumacza, a także z funkcjonowaniem na rynku usług tłumaczeniowych. Przeprowadzone badanie pokazują z jednej strony wyraźne zaangażowanie studentów w proces samokształcenia i samorozwoju, z drugiej zaś wskazują obszary, w których oddziaływanie dydaktyczne nauczycieli mogłoby mocniej wspomagać studentów w przechodzeniu do wyższych stadiów rozwojowych w budowaniu tzw. potencjału kariery.
EN
This article presents the researched students’ answers to the questions concerning how they assess their own readiness to function as language specialists (translators). The interviewed students talk about their perception of their translation teachers and the influence the latter have on the students’ pathway towards new skills and competences. The questions posed to the students also pertained to the problems and difficulties that they see on their way to becoming professional translators and effective entrepreneurs on the translation market. The research results show, on the one hand, that the students are engaged into the processes of self-education and self-realization. On the other hand, also noticeable are such educational areas in which the teachers guidance and facilitation could empower the students more in their transition to higher levels of development in building their career potential.
The purpose of the article is to present European norms aimed at improving the skills of translators working for various European Union Institutions. Although the norms have been widely discussed on the international level the author of the article feels that not all relevant information pertaining to the matter in hand may be known to the philologists worldwide. Therefore, the article provides further information on the criteria and puts special emphasis on discerning two basic aspects of improving translator's education; teaching translation competence as against developing linguistic competence.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.