Artykuł związany jest z problematyką obywatelstwa polskiego i bezpośrednio dotyczy uchwalonej w dniu 2 kwietnia 2009 r. ustawy o obywatelstwie polskim. Zawiera on analizę podstawowych zasad i kluczowych zmian, które zostały wprowadzone przez wskazany akt normatywny. Zawiera on również w niewielkim zakresie uwagi prawnoporównawcze w stosunku do uchylonej ustawy o obywatelstwie z dnia 15 lutego 1962 r. Artykuł składa się z siedmiu części, w których dokonano analizy rozdziałów ustawy o obywatelstwie i poszczególnych jej przepisów, które w ocenie autora zasługują na uwagę, bądź krytykę. Autor w swoim artykule wskazał, iż ustawa z 2009 r. wprowadziła dwa nowe sposoby uzyskania obywatelstwa (przywrócenie oraz uchylenie uchwał Rady Ministrów pozbawiających obywatelstwa polskiego). Ponadto, autor krytycznie odniósł się do niektórych powtórzonych za ustawą z 1962 r. rozwiązań tj. niezaskarżalność postanowień Prezydenta RP w zakresie nadawania i wyrażania zgody na zrzeczenie się obywatelstwa, utraty obywatelstwa polskiego w skutek zaprzeczenia ojcostwa, możliwości wzruszenia decyzji ostatecznych dotyczących przyznania obywatelstwa polskiego. Autor natomiast pozytywnie ocenił w nowej ustawie skuteczną próbę uporządkowania i usystematyzowania sposobów nabywania obywatelstwa, rozszerzenie kompetencji wojewodów, których decyzje mają charakter związany i podlegają kontroli zarówno instancyjnej jak i sądowej.
EN
The article regards to the problem of Polish citizenship and it is directly related to the new Act on Polish Citizenship enacted by the Parliament on 2nd of April 2009. It contains analysis of basic rules and main law changes that have been introduced by mentioned above normative act. It also contains comparative remarks to solutions of a previous act on the Polish citizenship. The article contains 7 parts. Each part regards to chapters of the Act and its provisions which the author has considered the most interesting and the most important. The author acknowledges that the new Act on Polish Citizenship establishes two new ways of obtaining Polish nationality (restoring of nationality and annulling resolutions of the Council of Ministers which have deprived some people of their Polish nationality). The Act on Polish Citizenship repeats some drawbacks of the previous law act. It is mistake that the President’s decisions dealing with granting Polish nationality couldn’t be challenged (appealed) to administrative courts. Citizens also shouldn’t lost their Polish nationality without their application. Such a solution is a violation of the 34’th article of the Polish Constitution. The new Act on Polish Citizenship also has some strong points. Firstly, it puts problems connected with Polish nationality in order. Its provisions take into account the solutions of the international law and European Union law.
Repatriation after the collapse of the USSR quickly became an important element of public debate. The necessity to reward Polish citizens for the fate brought about by the political trials and the Stalinist regime was emphasized. The aim of the presented article is to analyze the concept of repatriation and to discuss the phenomenon of this process as well as to analyze the currently applicable regulations enabling the acquisition of Polish citizenship through repatriation. Indirectly, the comparative analysis will also refer to other legal acts related to the issue of Polish citizenship. The legislator, despite his sincere intentions (expressed in the preamble to the Repatriation Act), the statutory provisions remain full of unclear structures and, above all, are devoid of specific information that allows interested persons to obtain the necessary data and directions of action. Additionally, some of the provisions contradict or do not implement the basic principles of administrative law.
PL
Repatriacja po upadku ZSRR dość szybko stała się ważnym elementem debaty publicznej. Podkreślano konieczność wynagrodzenia polskim obywatelom losu, który przyniosły im procesy polityczne i reżim stalinowski. Celem prezentowanego artykułu jest dokonanie analizy pojęcia „repatriacja” i omówienie zjawiska, jakim jest ten proces oraz analiza aktualnie obowiązujących przepisów umożliwiających nabycie obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji. Pośrednio przeprowadzona analiza porównawcza odnosi się również do innych aktów prawnych związanych z kwestią obywatelstwa polskiego. Mimo szczerych chęci ustawodawcy (wyrażonych w preambule ustawy o repatriacji), przepisy ustawowe pozostają pełne niejasnych konstrukcji, a przede wszystkim pozbawione są konkretnych informacji, które umożliwiają osobom zainteresowanym powzięcie koniecznych kierunków działania. Dodatkowo niektóre z przepisów stoją ze sobą w sprzeczności, albo nie realizują podstawowych zasad prawa administracyjnego.
The subject of this paper is the question of the “initial composition” of citizens of the revived Polish state i.e. the Republic of Poland, which uses the example of the former Austrian Partition due to a considerable number of applicable regulations. The article indicates principal sources of law regarding this partition and discusses in detail the three main means of acquiring Polish citizenship: 1) based on residence in the territory of Poland, 2) based on the place of birth in that territory, and 3) by means of executing the right of option. Specific legal norms regulating these methods of obtaining citizenship are brought up, pointing out the mutual dependencies between them as well as interpretational difficulties. By exemplifying the regulations regarding the former Austrian Partition the author makes an effort to display the level of intricacy and complication of the domestic and international law regulating the consequences of establishing the Republic of Poland in matters concerning citizenship. The discussion of the principles of obtaining Polish citizenship is preceded by a short introduction on history and remarks on the contemporaneous understanding of the concept of citizenship, which add a more extensive context to the main subject of the paper.
PL
Tematem niniejszego opracowania jest zagadnienie „pierwszego składu” obywateli odrodzonego państwa polskiego, które z uwagi na znaczną liczbę przepisów regulujących tę materię przedstawione zostało na przykładzie byłego zaboru austriackiego. Wskazano główne źródła prawa o obywatelstwie polskim odnoszące się do tego zaboru oraz szczegółowo omówiono trzy zasadnicze sposoby nabywania obywatelstwa polskiego: z tytułu zamieszkania (osiedlenia) na obszarze państwa polskiego, urodzenia się na tym terytorium oraz skorzystania z prawa opcji. Przytoczono konkretne normy prawne regulujące poszczególne sposoby nabycia obywatelstwa, wskazując na istniejące między nimi zależności oraz trudności interpretacyjne. Na przykładzie norm odnoszących się do byłego zaboru austriackiego starano się pokazać, jak zawiłe i skomplikowane było prawo wewnętrzne i międzynarodowe regulujące skutki powstania państwa polskiego w zakresie obywatelstwa. Omówienie zasad nabywania obywatelstwa polskiego w odniesieniu do terenów byłego zaboru austriackiego poprzedzono krótkim wstępem historycznym oraz uwagami dotyczącymi nowożytnego rozumienia pojęcia obywatelstwa, by nadać opracowaniu szerszy kontekst
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.