The aim of the article is to seek an answer to the research question whether the bishop ordinary of the diocese of Warmia, Marcin Kromer, can be regarded as one of the precursors of state studies in Poland. The authors chronogically examined particular stages of the bishop’s life, his professional career and achievements in the field of church and secular writing. The research demonstrates that one of Kromer’s works entitled Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et Republica regni Polonicilibri duo includes descriptions which can be classified as examples of state studies. Until this day, the work itself has an undeniable cognitive value to its readers.
PL
Celem artykułu jest poszukiwanie odpowiedzi na pytanie badawcze, czy biskup ordynariusz diecezji warmińskiej Marcin Kromer był jednym z prekursorów państwoznawstwa w Polsce. Autorzy prześledzili kolejne etapy drogi życiowej Kromera, jego karierę zawodową oraz dorobek w zakresie pisarstwa kościelnego i świeckiego. Na tej podstawie stwierdzili, że w jednym dziele Kromera – Polonia sive de situ, populis, moribus, magistratibus et Republica regni Polonici libri duo – znajdują się opisy mające znamiona państwoznawstwa. Samo zaś dzieło ma do dziś niezaprzeczalną wartość poznawczą.
The main purpose of this article is to present verbal and numerical descriptions included in the works by Jan Długosz (the 15th-century Polish priest, annalist and historian) as a base for creating the statistical picture of the then economic situation of Polish regions, especially in the micro-scale (parishes, deaneries) and the mezzo-scale (dioceses). Jan Długosz’s biography and selected works were discussed in the study. The study focuses on the elements of state science in his works, particularly in Regestrum Ecclesiae Cracoviensis and in the introduction to Annales (the enumeration and description of Polish rivers, lakes and waterfront cities – Chorographia), as well as on the detailed description of the economic situation presented in Liber beneficiorum. This Długosz’s work along with the corresponding registers or inventories of church wages in the Poznań and Wrocław dioceses constitute a significant source for state science studies concerning the history of economy in Poland at the end of the Middle Ages.
PL
Celem artykułu jest przedstawienie słowno-liczbowych opisów zawartych w pracach polskiego XV-wiecznego duchownego, kronikarza i historyka Jana Długosza jako źródeł, na podstawie których możliwe jest stworzenie statystycznego obrazu ówczesnej sytuacji gospodarczej, szczególnie w skali mikro (parafia, dekanat) i mezo (diecezja). Omówione zostały biografia i wybrane prace Długosza. Uwagę zwrócono na elementy państwoznawstwa w dorobku Długosza, zwłaszcza w Regestrum Ecclesiae Cracoviensis oraz we wprowadzeniu do Annales (wyliczenie i opis polskich rzek, jezior i miast nadbrzeżnych – Chorographia), a także przykład skrupulatnego opisu sytuacji gospodarczej zaczerpnięty z Liber beneficiorum. Dzieło to w powiązaniu z analogicznymi rejestrami lub inwentarzami uposażeń kościelnych w diecezjach poznańskiej i wrocławskiej, sporządzanymi w zbliżonym okresie, stanowi ważne źródło w badaniach państwoznawczych dotyczących historii gospodarczej kraju u schyłku średniowiecza.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.