Upbringing within the family and the family itself are of crucial importance for the proper functioning of communities and entire nations. The reproduction of negative behavioural patterns perpetuates a perception of reality acquired over generations. This can lead to the destruction of the entity and communities. The aim of this article is to present the thoughts of F. Mauriac, a French Catholic writer of the post-war period. In his novels, Mauriac revealed threats to the individual that come from rejecting friendship towards the world and people. In the pages of many of his novels, Mauriac traces the fates of French families. He shows their dramatic entanglements, stemming from concentration on illusions of their own beliefs about happiness. The subject of analysis in this article are two selected novels, "Le Noeud de vipères", known to the Polish reader as "The Viper’s Den", and "Le Sagouin", which is not yet translated into Polish. The first part of the article presents the relationships between literature and social life as seen from the socio-literary perspective, while the second presents Mauriac’s understanding of his literary commitments and his commitment to Catholic culture. It aims to show readers the barrenness of existence of anyone who disregards the concept of love in interpersonal relations. The following parts present the problems of institutional and family education raised by Mauriac and highlight his understanding of the responsibility incumbent upon parents and teachers for the fate of the younger generation. This generation, in the long run, determines the fate of social civilisation in the broad sense of the term. Responsibility for the other, in the spirit of empathy, turns out to be the key slogan for everyone’s actions.
PL
Rodzina i wychowanie w rodzinie mają kluczowe znaczenie zarówno dla funkcjonowania danej społeczności, jak i całych narodów. Powielanie negatywnych wzorów zachowań utrwala nabyte pokoleniowo postrzeganie rzeczywistości, które prowadzić może do klęski jednostkę i społeczność. Celem artykułu jest ukazanie myśli François Mauriaca, francuskiego pisarza katolickiego okresu powojennego, który w swoich powieściach przedstawiał zagrożenia płynące dla jednostki z perspektywy odrzucenia przyjaźni do świata i ludzi. Mauriac śledzi losy rodzin francuskich na kartach wielu swoich powieści, ukazując dramat ich uwikłań wynikający z koncentracji na iluzji własnych wyobrażeń na temat szczęścia. Przedmiotem analizy w niniejszym artykule są dwie wybrane powieści: "Le Noeud de vipères", znana czytelnikowi polskiemu pod tytułem "Kłębowisko żmij", oraz "Le Sagouin", nieprzetłumaczona do tej pory na język polski. W pierwszej części artykułu przedstawione zostały związki literatury z życiem społecznym, ujmowanym z perspektywy socjoliterackiej, w drugiej sposób, w jaki Mauriac rozumiał swoje zobowiązania literackie i zaangażowanie na rzecz kultury katolickiej, których celem było ukazanie czytelnikowi jałowości bytu każdego, kto lekceważy pojęcie miłości w relacjach międzyludzkich. Kolejne części prezentują problematykę edukacji rodzinnej i instytucjonalnej podejmowaną przez Mauriaca oraz przybliżają jego rozumienie odpowiedzialności ciążącej na rodzicach i nauczycielach za los młodego pokolenia, decydującego w dalszej perspektywie o losach cywilizacji społecznej w szerokim rozumieniu tego słowa. Odpowiedzialność za innego, w duchu empatii, okazuje się bowiem kluczowym hasłem działania każdego.
Autorka przedstawiła opracowanie dotyczące zagadnień literackich na łamach „Tygodnika Powszechnego” w latach 1945–1953. Krakowski tygodnik społeczno-kulturalny założony jeszcze w czasie trwania działań wojennych, przeznaczony dla inteligencji, skupił wokół siebie jedno z najważniejszych środowisk katolickich. Na jego łamach obszernie omawiano m.in. kwestie oblicza powojennej literatury, sprawy katolickiej powieści, recenzowano dzieła prozaików polskich i zagranicznych.
EN
This article examines the approaches to fi ction in the pages of the Catholic weekly Tygodnik Powszechny between 1945 and 1953. Aimed at the Polish intelligentsia, it was concerned with broad social and cultural issues. Founded in Cracow in the last days of World War II, it became one of the most important centres of Catholic life in Poland ruled by the communists. Apart from reviewing the Polish and foreign fi ction, the writers of Tygodnik Powszechny debated at length the character of post-war literature and the problem of the Catholic novel.
Brideshead Revisited is often seen as a culmination of Evelyn Waugh’s early literary endeavour. In spite of its satirical elements, the novel engages in a serious religious discussion and acquires features of a conversion narrative. The motif of childhood is vividly present in various aspects of the novel: it contributes to the creation of characters and depiction of relationships between them; places associated with childhood become central to the characters’ life experience; references to children’s literature help shape the fictional world of the novel; finally, the motif of childhood is also employed to present various, often contrasting, approaches towards religion (Catholicism in particular). The article seeks to explore all these elements and indicate how the motif of childhood contributes to the thematic and stylistic aspects of Waugh’s first overtly Catholic novel.
PL
Powieść Znowu w Brideshead jest często postrzegana jako moment kulminacyjny wczesnej twórczości Evelyna Waugha. Mimo elementów satyrycznych powieść podejmuje poważną dyskusję o charakterze religijnym i staje się historią o nawróceniu. Motyw dzieciństwa jest bardzo widoczny w różnych aspektach powieści: przyczynia się do kreacji bohaterów oraz do opisu relacji między nimi; miejsca utożsamiane z dzieciństwem stają się kluczowe dla życiowych doświadczeń bohaterów; odniesienia do literatury dla dzieci pomagają kształtować świat powieści; wreszcie, odniesienia do dzieciństwa pozwalają na prezentację różnych, często kontrastujących ze sobą postaw wobec religii (w szczególności katolicyzmu). Artykuł ma na celu zbadanie wszystkich tych elementów i wskazanie, w jaki sposób motyw dzieciństwa kształtuje sferę tematyczną i stylistyczną w pierwszej otwarcie katolickiej powieści Evelyna Waugha.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.