The article discusses the basis for development of spa and recreational functions in Uniejów. The town has favourable natural (geothermal water, climate) and historical conditions (medieval town center). Currently, in connection with the above-mentioned assets, a new morphological unit intended for leasure activities is developing in the left- bank part of Uniejów. Maintaining the balance in the development of the emerging left- bank section and the right-bank (of medieval origin) section of Uniejów seems to be the right path to ensuring sustainable growth of the town. The spatial policy and spatial planning of Uniejów should be oriented to promoting the development of both parts of the town to obtain the synergy effect.
The article discusses the impact of the spatial development of the city and the changes in population structure and size in Łódź on the number, location and religious structure of Łódź cemeteries. The study area was narrowed down to the cultural landscape, which is composed of the physical heritage elements, such as cemeteries. The spatial extent was limited to the area of modern Łódź. The time frame of the study includes the historical period from the first cemetery established within modern Łódź, to the present day. The article includes all cemeteries that were located with the modern boundaries of Łódź. It presents a percentage share of the area occupied by the cemeteries in the overall surface area of the city in 1945 and now. These values were compared in order to discuss the changes in Łódź. The study also brings attention to the fact that the dynamic population and spatial development of Łódź from the end of the 19th century to the end of the 1980s meant that the number of burial places in cemeteries was quickly exhausted, and the cemeteries initially located outside of the city found themselves surrounded by urban development, which prevented them from spreading. Political changes that took place in Poland in 1989 and the collapse of the textile industry in Łódź meant that the city was no longer attractive to job seekers. The population of Łódź started to decline. The study tackles the issues that have not yet been presented in geographical literature. The synthesis is based on previous research and field studies conducted by the author
PL
W artykule omówiono wpływ rozwoju przestrzennego miasta oraz zmiany struktury mieszkańców Łodzi na liczbę, rozmieszczenie i przynależność wyznaniową łódzkich cmentarzy. Problematyka pracy porusza zagadnienia dotychczas nieprezentowane w literaturze geograficznej, uwzględniono w niej bowiem wszystkie cmentarze, które były zlokalizowane na terenie miasta w obecnych jej granicach. Syntezę oparto na literaturze i badaniach terenowych przeprowadzonych przez autorkę
The article discusses the impact of the spatial development of the city and the changes in population structure and size in Łódź on the number, location and religious structure of Łódź cemeteries. The study area was narrowed down to the cultural landscape, which is composed of the physical heritage elements, such as cemeteries. The spatial extent was limited to the area of modern Łódź. The time frame of the study includes the historical period from the first cemetery established within modern Łódź, to the present day. The article includes all cemeteries that were located with the modern boundaries of Łódź. It presents a percentage share of the area occupied by the cemeteries in the overall surface area of the city in 1945 and now. These values were compared in order to discuss the changes in Łódź. The study also brings attention to the fact that the dynamic population and spatial development of Łódź from the end of the 19th century to the end of the 1980s meant that the number of burial places in cemeteries was quickly exhausted, and the cemeteries initially located outside of the city found themselves surrounded by urban development, which prevented them from spreading. Political changes that took place in Poland in 1989 and the collapse of the textile industry in Łódź meant that the city was no longer attractive to job seekers. The population of Łódź started to decline. The study tackles the issues that have not yet been presented in geographical literature. The synthesis is based on previous research and field studies conducted by the author.
PL
W artykule omówiono wpływ rozwoju przestrzennego miasta oraz zmiany struktury mieszkańców Łodzi na liczbę, rozmieszczenie i przynależność wyznaniową łódzkich cmentarzy. Problematyka pracy porusza zagadnienia dotychczas nieprezentowane w literaturze geograficznej, uwzględniono w niej bowiem wszystkie cmentarze, które były zlokalizowane na terenie miasta w obecnych jej granicach. Syntezę oparto na literaturze i badaniach terenowych przeprowadzonych przez autorkę.
Jednym z podstawowych problemów rozwoju przestrzennego stref podmiejskich największych miast w Polsce jest niekontrolowana i chaotyczna forma suburbanizacji. Obszary te są szczególnie narażone na problemy komunikacyjne, dlatego też kluczową rolę pełni sprawny system transportu zbiorowego, a przede wszystkim kolej aglomeracyjna. Dlatego też głównym celem artykułu jest ocena integracji zabudowy mieszkaniowej ze stacją kolejową w poznańskiej strefie podmiejskiej oraz jej zmian na tle rozwoju przestrzennego w latach 2012 i 2018. Badania stref podmiejskich na gruncie geografii społeczno-ekonomicznej skupiały się do tej pory głównie na analizach funkcjonalno-przestrzennych i społecznych, stąd niniejszy artykuł stanowi uzupełnienie w tej kwestii.
Proces rewitalizacji staje się nieodzownym elementem planowania przestrzennego uwzględniającym społeczny i urbanistyczny punkt widzenia. Wybrane aspekty tego procesu przedstawiono na przykładzie lokalnych programów rewitalizacji dwóch miast powiatowych: Legionowa i Gostynina. Scharakteryzowano kryteria wyboru obszarów rewitalizowanych, podmioty uczestniczące w tym procesie, najważniejsze inwestycje oraz problemy dotyczące rewitalizacji zabudowy wielorodzinnej.
EN
The process of urban renewal is becoming an indispensable element of spatial planning, and it takes into account both social, and urban-planning points of view. The paper presents selected aspects of that process on the basis of local urban renewal programmes concerning two county towns in Poland: Legionów and Sochaczew. Criteria of selection of areas to be subjected to renewal, entities participating in that process, most important projects, as well as problems related to the renewal of multi-family buildings were described.
Approximately 98% of Egypt’s population is concentrated around the Valley and delta of the Nile. To solve this problem. Egypt’s government in cooperation with the FAO, created in the 1950’s development plans for the New Valley region. They were aimed at encouraging emigration from the overpopulated areas of Egypt to the newly urbanized New Valley. The plans brought dynamic development to the oases of the region, also to the Farafra. From 1993 to 2003, the urbanized area almost doubled. Within 11 years, a vast housing estate, along with service and industrial facilities were built on the eastern side of the oasis. Specialised functional areas developed: services concentrated around the main road, state institutions mainly north of the government office, and the shops, cafeterias, and market sqares to the south. The service centre of the oasis shifted closer to the transit road, which became the axis of development. New investment projęcts are being executed east of the road, and services and industry develop south and north along the road. The square in front of the mosque lost its primary function and now it is crowded only on holydays. Further Farafra development has been planned in details by the state authorities.
PL
Około 98% ludności Egiptu skupia się w delcie i dolinie Nilu. Jest to obszar mocno przeludniony. Dlatego juz w latach pięćdziesiątych XX w. przy współudziale FAO przygotowano plany zagospodarowania Nowej Doliny, zakładające wybudowanie wielu nowych studni i uzdatnienie gleb pod uprawy. Podjęte przez rząd Egiptu działania przyczyniają się do intensywnego rozwoju oaz w Nowej Dolinie. Celem tego opracowania jest ich przedstawienie ze szczególnym uwzględnieniem zmian w zagospodarowaniu przestrzennym na przykładzie Farafry. Analiza opisywanych przemian była możliwa dzięki badaniom terenowym, które przeprowadzone były w latach 1993 i 2003 przez pracowników Instytutu Krajów Rozwijających się Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN w Warszawie, Instytutu Geografii Akademii Świętokrzyskiej oraz Wyższej Szkoły Turystyki i Rekreacji w Warszawie.
Studium historyczno-urbanistyczne Szadku (Historical study of the development of Szadek), prepared by J. Goldberg in 1961, is a compendium of knowledge about the history of this town. It has not been published and exist in the form of typescript. The author, a distinguished Polish-Israeli historian, in the years 2010–2011 was a member of the editorial board of ‘Biuletyn Szadkowski’. Studium consists of six chapters, of which the first four deal with the history of Szadek from the Middle Ages to 19th century. The article highlights the second part of the study – two chapters and the related graphic material – concerned with the spatial development of the town.
PL
Przeglądowe kompendium wiedzy na temat dziejów miasta zostało zawarte w nigdy nieopublikowanym i istniejącym jedynie w formie maszynopisu opracowaniu autorstwa Jakuba Goldberga Studium historyczno-urbanistyczne Szadku z 1961 r. Autor, wybitny historyk polsko-izraelski, w latach 2010−2011 był członkiem rady redakcyjnej „Biuletynu Szadkowskiego”. Studium składa się z sześciu rozdziałów, z których cztery pierwsze dotyczą dziejów Szadku od czasów średniowiecza do XIX w. Artykuł przywołuje drugą część opracowania J. Goldberga – obejmującą dwa rozdziały i załączone materiały graficzne – odnoszącą się do rozwoju przestrzennego miasta.
Gniezno jest miastem średniej wielkości położonym w zachodniej części Polski. Wykazuje silną potrzebę zmian, do których należy podejść kompleksowo przez wprowadzanie programów rewitalizacji. Biorąc pod uwagę udane przykłady przeprowadzonych programów rewitalizacji w niemieckim mieście Lipsk autor poszukuje szansy dla miasta Gniezna i zaadaptowania sprawdzonych już metod. Praca zawiera analizę literatury dotyczącej rewitalizacji w Niemczech. Ta część ułatwi przygotowanie syntezy porównawczej, wykonanie analiz przyczynowych i logicznych, które doprowadzą autora do podsumowania i stworzenia najlepszej metody rewitalizacji dla miasta Gniezna w dalszej części swojej pracy badawczej. Autor, analizując historię Niemiec, zauważył wiele wspólnych cech z miastami polskimi. Jednak na ich losach zaważyło różnorodne podejście do tematu rewitalizacji po zniszczeniach wojennych. Dzisiaj widać to jak znacznie różnią się od siebie miasta rozdzielone jedynie linią granicy geograficznej. Autor zauważa możliwości zaadaptowania sprawdzonych niemieckich metod rewitalizacji na ziemiach polskich.
EN
Gniezno is a medium-sized city located in the western part of Poland. The city has a strong need for change, which needs to be addressed comprehensively by the introduction of revitalization programs. Taking into account the successful examples of revitalization programs carried out in the German city of Leipzig the author looks for a chance for the city of Gniezno and adopting proven methods. The work will consist of an analysis of literature on revitalization in Germany. This part will facilitate the preparation of comparative synthesis, the execution of causal and logical analyzes, which will lead the author to summarize and create the best method of revitalization for the city of Gniezno in the further progress of his research work. By analyzing the history of Germany, he noticed many common features with Polish cities. However, their fate was influenced by a variety of approaches to revitalization after the war. Today we can see how much different cities are separated by only a line of geographical boundaries. The author notes the possibility of adapting the proven German methods of revitalization to the Polish lands.
The essence of the category of social responsibility of business, its evolution and trans-formation of approaches to education is defined. The role and importance of business social responsibility for sustainable development is analyzed. The models of implementation of CSR models in the national dimension, at the local and regional levels are considered.
PL
Zdefiniowano charakter kategorii odpowiedzialności społecznej w biznesie, jej rozwoju i transformacji podejść do formacji. Analizowana jest rola i znaczenie społecznej odpo-wiedzialności biznesu dla zrównoważonego rozwoju. Uwzględniono modele wdrażania modeli CSR w wymiarze krajowym, na poziomie lokalnym i regionalnym.
W strukturze przestrzennej województwa mazowieckiego można, w sposób bardzo ogólny, wyróżnić dwa podstawowe elementy – Warszawę i obszary wiejskie w jej sąsiedztwie oraz pozostałe tereny, z ośrodkami subregionalnymi, mniejszymi miastami i terenami wiejskimi. Nowoczesne struktury gospodarki z innowacyjnymi branżami produkcji i usług koncentrują się w Warszawie oraz w mniejszym stopniu w Radomiu i Płocku. Na pozostałym obszarze województwa pierwszoplanową rolę odgrywa sektor rolnictwa charakteryzujący się dużym zróżnicowaniem przestrzennym. Celem opracowania jest zdiagnozowanie współczesnych zmian w strukturze przestrzennej obszarów wiejskich woj. mazowieckiego i związanych z nimi wyzwań rozwojowych. Podstawowy materiał statystyczny, stwarzający możliwość szczegółowej analizy, pochodzi z Powszechnego Spisu Rolnego 2010 oraz banku danych lokalnych GUS. Opracowanie składa się z trzech części. Pierwsza z nich przedstawia ocenę Strategii rozwoju województwa mazowieckiego, która kształtowała m.in. rozwój obszarów wiejskich na przełomie pierwszej i drugiej dekady tego wieku oraz omawia stan zaawansowania prac planistycznych na terenach wiejskich. Druga część charakteryzuje strukturę funkcjonalną obszarów wiejskich Mazowsza i jej zmiany oraz diagnozuje stan rozwoju społeczno-ekonomicznego wsi. W trzeciej części, mającej charakter dyskusyjny, omówiono współczesne trendy rozwojowe obszarów wiejskich i związane z nimi wyzwania. Współczesne zmiany na obszarach wiejskich woj. mazowieckiego zwiększają jego polaryzację przestrzenną. Przeważają zjawiska korzystne dla rozwoju społeczno-ekonomicznego regionu, ale ich natężenie jest wyraźnie zróżnicowane, co powoduje wzrost różnic przestrzennych w regionie. Najbardziej dynamiczne zmiany występują w warszawskim obszarze metropolitalnym i w sąsiedztwie ośrodków subregionalnych. Dynamika zmian na obszarach wiejskich, położonych w większej odległości od ośrodków centralnych, jest mniejsza i wiąże się głównie z rozwojem sektora żywnościowego a rzadziej pojawianiem się nowych funkcji gospodarczych. Podstawowe wyzwania wynikają z kształtowania racjonalnej struktury gospodarstw rolnych i odpowiednich kierunków ich produkcji.
EN
In the spatial structure of the Mazovieckie Voivodeship two main elements can be distinguished – Warsaw, including rural areas in its vicinity, and the remaining territory, including subregional centers, small towns and rural areas. Modern economic structures encompassing innovative industry branches and services are concentrated in Warsaw and, to a lesser extent, in Radom and Płock. By contrast, in the remaining part of the region, the leading role is played by the agricultural sector which is characterized by considerable spatial diversity. The aim of this study is to diagnose contemporary changes in the spatial structure of rural areas in Mazovia and related development challenges. The primary statistical material has been derived from the Agricultural Census of 2010 and the Local Data Bank (Central Statistical Office), providing material for detailed analysis. The study consists of three parts. The first one comprises an evaluation of the Development Strategy of the Mazovieckie Voivodeship which affected rural development at the turn of the first and second decades of the current century. Furthermore, the Strategy discusses progress in planning in rural areas. The second part characterizes the functional structure of rural areas in the Mazovieckie Voivodeship and its transformation and provides a diagnosis concerning rural socio-economic development. The third part discusses contemporary development trends occurring in rural areas and challenges associated with them. The present-day changes in the rural areas of the Mazovieckie Voivodeship enhance spatial polarization within the province. In general, there is a prevalence of phenomena which are favorable for the socio-economic development of the region, however their intensity is definitely diverse. Hence the increase of spatial disparities in the region. The most dynamic changes occur within the Warsaw Metropolitan Area as well as in the vicinity of subregional centers. On the other hand, changes occurring in rural areas located at a distance from growth poles are of considerably smaller scale and are mostly associated with the development of the food sector and to a lesser extent the emergence of new economic functions. Basic challenges result from the evolution of a rational farm structure and implementing appropriate production goals.
The aim of the article is to examine the process of spatial development in Oviedo in the Middle Ages, with a particular focus on the formation of urban squares. Oviedo is – in terms of Spanish urbanism – a special example, as it belongs to one of the first cities built on raw roots. During the Middle Ages it was an important administrative, religious and political center. Until 910 it served as the capital of the Kingdom of Asturias, and although it later lost this status to León, by the end of the thirteenth century, it was indeed a fully developed and important city. Like Santiago de Compostela, Oviedo had a strong sacred character, which in turn determined its spatial organization. As far as the spatial development is concerned, a well-thought-out spatial concept developed in the Middle Ages, which, although partially modified, has been preserved until today, deserves special attention. It is particularly interesting to look at open spaces and the process of their formation and transformation. These squares still function today in the same places.
The article analyzes the process of shaping Santiago de Compostela in the Middle Ages, with particular emphasis on the formation of city squares. This city is a special case in the history of Spanish urban planning because it was built ex novo, which means that there are no layers of Roman or Arab buildings in it. Moreover, the layout of the historic center, determined at that time, has survived to our times without major changes. The role of squares in the structure of Santiago de Compostela is no less important. From the very beginning of the formation of the spatial structure, they were an inseparable element of the urban space, performing multiple functions. To this day, they define urban identity. Their number, size and importance emphasize the uniqueness of architectural objects, the history of the place and the center itself. The article describes the formation of city squares in Santiago, emphasizes their specificity, as well as the aspect of their formal and functional continuity. Historical, iconographic and cartographic sources were used in the research.
PL
Celem artykułu jest przyjrzenie się procesowi kształtowania Santiago de Compostela w średniowieczu ze zwróceniem szczególnej uwagi na formowanie się placów miejskich[1]. Analizowane miasto stanowi szczególny przypadek w historii urbanistyki hiszpańskiej, ponieważ powstało ex novo, co oznacza, że nie występują w nim warstwy zabudowy rzymskiej, czy arabskiej. Ponadto wyznaczony w tamtym okresie układ historycznego centrum dotrwał do naszych czasów bez większych zmian. Nie mniej istotna jest rola placów w strukturze Santiago Compostela. Od samego początku, czyli pojawiania się pierwszego obiektu sakralnego z relikwiami, stanowiły one nieodłączny element przestrzeni miejskiej pełniąc wielorakie funkcje. Do dzisiaj definiują miejską tożsamość. Ich ilość, wielkość oraz znaczenie podkreślają wyjątkowość obiektów architektonicznych, historii miejsca, a także samego centrum. Spojrzenie na genezę formowania placów miejskich we wspomnianym ośrodku hiszpańskim, dostrzeżenie ich specyfiki, a także dynamiki kształtowania a następnie zwrócenie uwagi na ciągłość formalno-funkcjonalną świadczącą o ich ponadczasowości może przyczynić się do lepszego zrozumienia współczesnej przestrzeni publicznej, stanowiącej od wieków integralny element życia mieszkańców miast.
Artykuł przedstawia zrealizowane w Poznaniu inwestycje z zakresu publicznego transportu zbiorowego w kontekście realizacji założeń polityki transportowej miasta (1999), a także podjęte działania zmierzające do integracji komunikacji publicznej na obszarze aglomeracji poznańskiej oraz plany inwestycyjne dotyczące budowy nowych tras tramwajowych w Poznaniu.
EN
The article presents investments from the scope of public transport, which had been made in Poznan in the context of the implementation assumptions of the city transport policy (1999), along with presentation of actions taken to integrate public transport in the area of Poznan agglomeration and investments plans for the construction of new tram routes in Poznan
The modern economy is characterised by turbulent, multi-directional transformations which are the result of the formation of the new economy. In the new economy, the role of the ICT sector is increasing and simultaneously the role of industry is declining. As part of the changes, the role of space is also changing. The new economy prefers spaces with multifunctional, modern structures that adapt to existing transformations.
PL
Współczesna gospodarka cechuje się gwałtownymi, różnokierunkowymi przekształceniami będącymi efektem kształtowania się jej nowej formy zwanej nową gospodarką. Wzrasta w niej rola sektora ICT, a maleje rola przemysłu. W ramach zmian ewoluuje także rola przestrzeni. Nowa gospodarka preferuje przestrzenie o wielofunkcyjnych nowoczesnych strukturach adaptujących się do zaistniałych przekształceń.
The aim of this paper is to provide an outline of the author’s view on urbanity based on con-cepts developed in city logistics. The author, based on a review of multiple aspects of urban development, shows the importance of logistics in terms of the city's logistics absorptive po-wer in order to create public and semi-public space as well as improving the quality of life by way of developing the urban logistic infrastructure.
PL
Celem artykułu jest przedstawienie ogólnego zarysu spojrzenia autora na miejskość bazującą na koncepcji rozwoju logistyki miejskiej. Autor w oparciu o przegląd różnych aspektów roz-woju miasta ukazuje znaczenie logistyki pod względem siły absorbcji miejskiej logistyki w celu kreowania publicznej oraz semipublicznej przestrzeni, jak również w celu poprawy jakości ży-cia poprzez rozwijanie miejskiej infrastruktury logistycznej.
Celem autorki artykułu było przedstawienie genezy i ewolucji województwa łódzkiego, które powstało dopiero w 1919 roku. Założona w XV wieku Łódź była niewielkim, mało znaczącym rolniczym miasteczkiem. Zmieniło się to gwałtownie w XIX w. po powstaniu w mieście potężnego ośrodka przemysłu włókienniczego. Intensywnemu rozwojowi przemysłu i wzrostowi liczby ludności do 315 tys. (1897 r.), nie towarzyszyły ani odpowiedniej rangi usługi, ani funkcja administracyjna. Nowo utworzone w 1919 roku województwo łódzkie wykrojono z sąsiednich województw: warszawskiego, poznańskiego i kieleckiego. W jego skład wchodziło początkowo 13 powiatów, a od 1938 roku jedynie 8. W ciągu stu lat swojego istnienia zmieniało powierzchnię – największą (20,4 tys. km2) miało w roku 1939, najmniejszą (1,5 tys. km2) w latach 1975–1999. Województwo łódzkie obecnie liczy 18,2 tys. km2, podzielone jest na 177 gmin i 21 powiatów oraz 3 powiaty miejskie. Zamieszkuje je 2,5 mln osób. Znajdują się w nim 44 miasta. Wskaźnik urbanizacji osiągnął poziom 64%. W 2017 roku ludność Łodzi zmalała do 690 tys.
EN
The purpose of the author was to present the origin and evolution of the Łódź Voivodeship, created in 1919. Łódź, founded in the 15th century, was a small agricultural town. It grew rapidly in the 19th century when it turned into a major centre of the textile industry. The intensive development of industry and the growth of the population up to 315,000 (in 1897) were not matched by the development of appropriately scaled services nor by adequate administrative functions. The newly created (in 1919) Łódź Voivodeship was made up of adjacent administrative units from the neighbouring voivodeships of Warsaw, Poznań and Kielce. It first comprised 13 counties (poviats), and, from 1938, only eight counties. During the hundred years of its existence, the area of this voivodeship has changed several times – it was the largest in 1939 (20,400 km2) and smallest in the period of 1975–1999 (1,500 km2). Presently (2017), the Łódź Voivodeship covers 18,200 km2. It is divided into 177 com-munes (gmina), 21 counties and three urban counties. There are 44 cities and towns and a population of 2.5 million. Its urba- nisation index is 64%. The population of Łódź city dropped to 690,000 in 2017.
The article discusses the processes of change in Polish metropolitan areas in the context of their spatial development. On the basis of literature overview a synthetic approach to the problems of the functioning of metropolitan areas is described. The most relevant assumptions of local and regional policies are presented. Both of them are related to the issues of spatial planning and management. The empirical part of the article shows findings of own research on the level of metropolitan areas’ development in the spatial context. The authors of the article propose a set of indicators which allow to measure the sustainable development level of local government units within metropolitan areas in Poland. A dynamic approach to the analysis of spatial processes in metropolitan areas is used.
PL
W artykule podjęto problematykę przemian zachodzących w polskich obszarach metropolitalnych w aspekcie przestrzennym. Na bazie przeglądu literatury przedstawiono w syntetyczny sposób podstawowe kwestie funkcjonowania obszarów metropolitalnych oraz ich główne wyzwania rozwojowe. Przedstawiono najważniejsze założenia polityki lokalnej i regionalnej w zakresie gospodarowania przestrzenią i w przestrzeni. Autorzy proponują zestaw wskaźników służących ocenie poziomu zrównoważonego rozwoju jednostek samorządu terytorialnego tworzących polskie obszary metropolitalne w ujęciu dynamicznym – zmian zachodzących wewnątrz tych złożonych systemów terytorialno-społecznych.
Celem niniejszego artykułu jest poznanie i opis zmian zachodzących w przestrzeni kilku małych miast aglomeracji łódzkiej, jakie nastąpiły wskutek zrealizowania wybranych inwestycji wykonanych przy pomocy funduszy unijnych, a także krótka ocena wpływu tych inwestycji na stan środowiska i rozwój przestrzenny miasta. W efekcie przeanalizowano w pięciu miastach: Ozorkowie, Konstantynowie Łódzkim, Łasku, Głownie i Strykowie inwestycje, które w sposób bezpośredni lub pośredni związane są z przestrzeniami publicznymi. W artykule zostały one omówione w podziale na następujące kategorie: inwestycje związane z rekreacją i wypoczynkiem, inwestycje związane z układem komunikacyjnym, inwestycje związane z gospodarką wodno-ściekową, inwestycje związane z infrastrukturą techniczną (drogi i gospodarka wodno-ściekowa). Wszelkie realizowane inwestycje powinny mieć pozytywny wpływ na rozwój przestrzenny miasta przyczyniając się do zapewnienia ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju miasta.
EN
The purpose of this article is to identify and describe changes occurring in the space of a number of small towns in Łódź agglomeration, which have resulted from realization of selected investments made with the help of EU funds, as well as a brief assessment of the effect of these investments on the environment and spatial development of the city. Investments which are directly or indirectly related to public spaces have been analyzed in five towns: Ozorków, Konstantynów Łódzki, Łask, Głowno and Stryków. They are divided into the following categories: investments related to recreation and leisure, investments related to the communication system, investments related to water and sewage management, investments related to technical infrastructure (roads and also the water and sewage system). All the investments should have a positive influence on the spatial development of the towns, which will help to ensure their spatial order and sustainable development.
The growth of urban populations and the development of cities was typically accompanied by the use of specific construction materials. Their kinds depended mainly on the local resources, which is why many extraction sites were established in the immediate vicinity of cities. As settlements expanded, post-extraction areas were incorporated into city limits. Those areas have had a major impact also on the direction of development. The aim of this paper is to analyse post-mining areas located within the city limits of today’s Łódź, and to assess how they influenced the city’s spatial expansion and contemporary land utilisation. The textile industry boom in the city in the 19th century resulted in a population explosion, from 190 people in 1793 to 600,000 in 1914, i.e., an increase by over 3,000 times in just a century. That entailed an extraordinary demand for construction material. For one hundred years (from mid-19th to mid-20th century) buildings were predominantly constructed using brick fired from glacial till, which was abundant on the surface. That is why brickyards and related extensive pits were established at the city’s outskirts. Extraction pits established within the belt between the city’s 1840 and 1915 limits impacted the urban areas’ development the most. Clay pits, i.e., water-filled recesses, hindered development and the planned expansion of the urban area; they constituted local obstacles. Dense development emerged along routes which ran between the pits. Post-mining areas were the cause of the chaos in the urban planning within the area which was incorporated into Łódź at the turn of the 20th century (a fact which has been often discussed in literature). Even in the 1950s developments had to avoid numerous surviving clay pits. It was only in the latter half of the 20th century that decisions were made regarding their utilisation. In general, within Łódź’s urban area between the 1840 and 1915 city limits there are various green areas, which are intertwined with residential areas or industrial/warehouse sites. The latter half of the 20th century saw the erection of high-rises made of the so-called large panels, the manufacturing of which require large amounts of sand. This material was also excavated within the city limits, though sand pits were predominantly located in the peripheries. Today, post-excavation areas are mostly occupied by green areas, fields, and wastelands. One could conclude that former post-mining (degraded) areas located within the city limits were assigned new value and they acquired new functions, including those particularly important for people’s lives, i.e., green and recreation areas. They are important for urban nature systems, especially now, when faced with climate change.
PL
Wzrost liczby ludności i rozwój miast związany był z wykorzystaniem różnorodnych materiałów budowlanych. Rodzaj materiału zależał głównie od miejscowej bazy surowcowej, dlatego wiele wyrobisk powstało w najbliższym sąsiedztwie miasta. Rozwój przestrzenny miast spowodował z czasem włączanie w ich granice terenów poeksploatacyjnych. Obszary te miały duży wpływ także na kierunki zagospodarowania. Celem artykułu jest analiza terenów poeksploatacyjnych położonych w obecnych granicach Łodzi, ocena ich wpływu na rozwój przestrzenny miasta oraz współczesne użytkowanie gruntów. Prężny rozwój przemysłu włókienniczego w XIX w. spowodował wzrost liczby mieszkańców ze 190 osób w 1793 r. do 600 tys. w 1914 r, czyli ponad trzy tysiące razy w ciągu wieku. Rozwój ten wiązał się z ogromnym zapotrzebowaniem na materiały budowlane. Przez 100 lat (od połowy XIX do połowy XX w.) dominowała zabudowa z cegły wypalanej z gliny zwałowej powszechnie występującej na powierzchni. Dlatego na obrzeżach miasta powstały cegielnie i towarzyszące im rozległe wyrobiska. Szczególnie duży wpływ na rozwój strefy zurbanizowanej miały wyrobiska w pasie między granicami miasta z 1840 i 1915 roku. Glinianki, czyli zagłębienia wypełnione wodą, utrudniały zagospodarowanie i planowy rozwój przestrzenny miasta, czyli były lokalnymi barierami. Intensywna zabudowa powstała wzdłuż dróg przebiegających pomiędzy wyrobiskami. To tereny poeksploatacyjne były przyczyną chaosu urbanistycznego (często opisywanego w literaturze) w zasięgu strefy przyłączonej do Łodzi na początku XX w. Jeszcze w latach 50. XX w. zabudowa omijała licznie zachowane glinianki. Dopiero w drugiej połowie XX w. podejmowane były decyzje dotyczące sposobu ich użytkowania. Ogólnie można zauważyć, że w strefie miejskiej Łodzi położonej między granicami z 1840 i 1915 roku występuje dużo terenów zieleni, które przeplatają się z terenami mieszkaniowymi lub przemysłowo-magazynowymi. W drugiej połowie XX w. wznoszono wieżowce z tzw. wielkiej płyty, do produkcji której wykorzystywano duże ilości piasku. Także ten surowiec był eksploatowany w granicach miasta, ale piaskownie zlokalizowane były w przewadze w strefie peryferycznej. Obszary poeksploatacyjne zajęte są głównie przez tereny zieleni, pola i nieużytki. Ogólnie można stwierdzić, że dawnym terenom poeksploatacyjnym (zdegradowanym) położonym w granicach miasta nadano nową wartość i zyskały one nowe funkcje, w tym szczególnie ważne ze względu na warunki życia mieszkańców, czyli tereny zieleni i rekreacyjno-wypoczynkowe. Tereny te są ważne dla przyrodniczego systemu miasta, szczególnie w warunkach zmian klimatu.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.