The album of works by Zbigniew Szczepanek, depicting 41 castles in northern Poland, contains more than 200 water colours, gouaches, pastels and drawings executed in 1999-2003. The warm hues, reader-friendly poetic and excellent technical level of the publication render it particularly attractive. The elegant album, in hard cover and a decorative box, includes an Englishand German-language translation and a map of northern Poland with likenesses of the portrayed castles. The album ends with notes concerning the illustrations (also translated), offering data about the technique, material, and size of the compositions, as well as describing the presented fragment of a given castle and, in the case of reconstruction, the foundation for its realisation. This indubitably interesting and well-composed album is the first in a planned three-volume series about the castles of Poland. The publishers – Tower Press – ensured a meticulous edition.
Badania zaprezentowane w niniejszym artykule dotyczą konstruowania zjawisk rzeczywistości w rysunkach osób całkowicie niewidomych. Przedmiotem analizy jest sprawność rysunkowa i jej rozwój zaobserwowane na podstawie rysunków wykonanych przez osoby niewidome od urodzenia. Analizie poddane zostały wypukłe rysunki na folii mikrorowkowanej dla niewidomych. Analiza dotyczy: 1. Możliwości poznawczych osób niewidomych – sposobu widzenia zjawisk przez te osoby. 2. Możliwości oraz sposobów ujmowania zjawisk w rysunkach. 3. Wyznaczenia etapów rozwoju sprawności rysunkowej dzieci niewidomych na tle rozwoju tej sprawności u dzieci w normie. Motywem badań była chęć odpowiedzi na pytania: Jakie są podobieństwa i różnice procesu rysowania i rysunku osób niewidomych? Jakimi cechami estetycznymi (treścią, formą, niepowtarzalnością ujęcia, sposobem przejawiania emocji) odznaczają się rysunki dzieci niewidomych? Jak wygląda obraz zjawisk rzeczywistości w rysunkach niewidomych? Na jakie trudności napotykają niewidomi w konstruowaniu rysunku na dwuwymiarowej płaszczyźnie? Czy rozwój plastyczny dzieci niewidomych przebiega podobnie jak u dzieci widzących? Czy dzieci niewidome są na podobnym etapie rozwoju rysunkowego jak ich widzący rówieśnicy? Narzędziem analizy stał się zaproponowany przeze mnie model wytworu plastycznego, który uwzględnia treść i formę rysunku oraz kreatywność i emocjonalność twórcy. Wszystkie aspekty analizy mają odniesienie do etapów rozwoju rysunkowego dziecka w normie, zaproponowanych przez Stefana Szumana, Viktora Lowenfelda, W. Lamberta Brittaina oraz Georgesa-Henri Luqueta.
The article presents two drawings: Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu and Starzec z laską i dwie siedzące postaci, which are going to be included in the register of Cyprian Norwid’s artistic heritage. The author discusses the origin and themes of the drawings and tries to embed the sketches in the context of Norwid’s early output, found on the pages of his sketch books and Album berliński.
PL
Artykuł prezentuje dwa rysunki: Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu i Starzec z laską i dwie siedzące postaci, które zostaną włączone do rejestru spuścizny plastycznej Cypriana Norwida. Autorka omawia kwestie proweniencyjne i tematykę przedstawień oraz stara się wpisać szkice w kontekst wczesnej twórczości autora Solo, pomieszczonej na kartach jego szkicowników oraz Albumu berlińskiego.
Badania zaprezentowane w niniejszym artykule dotyczą wizerunków zjawisk rzeczywistości w rysunkach osób całkowicie niewidomych (od urodzenia) i osób ociemniałych. Przedmiotem analizy jest sprawność rysunkowa i jej rozwój. Badania dotyczyły wypukłych rysunków na folii dla niewidomych. Poddałam je analizie jakościowej, a narzędziem analizy stał się model wytworu plastycznego, który uwzględnia jego treść, formę oraz kreatywność. Wszystkie komponenty tworzenia zostały przeanalizowane w odniesieniu do etapów rozwoju rysunkowego według klasyfikacji rozwoju plastycznego dziecka w normie zaproponowanych przez S. Szumana, V. Lowenfelda, W. Brittaina, oraz G.H. Luqueta. Cel badań zawiera się w pytaniu, czy odmienne doświadczenia sensoryczne niewidomych od urodzenia i osób ociemniałych ujawnią różnice w obrazowaniu obiektów rzeczywistości?
EN
The results of the research presented in the article concern the visions of reality and its various phenomena in drawings of completely blind people (congenitally) and late blind people. The focus of my analysis was drawing skills and their development. The research concerned convex drawings on foil for blind people. I conducted a qualitative analysis of the drawings. The main tool for my analysis was the model of the structure of an artistic piece taking into account the work’s content, form and creativity. All components of the creative process were analysed with reference to the subsequent stages of drawing development in accordance with the classification of the child’s artistic development within intellectual norm, as indicated by S. Szuman, V. Lowenfeld, W. Brittain and G.H. Luquet.
Tematem artykułu jest analiza porównawcza funkcji twórczości malarskiej o tematyce architektonicznej przedstawicieli Bauhausu (ze szczególnym skupieniem na sylwetkach Farkasa Molnára, Aleksandra Schawinskiego i Ludwika Miesa van der Rohe) z rolą obrazów prezentowanych na wystawie z okazji 30-lecia pracowni JEMS Architekci. Celem artykułu jest wskazanie na ciągłość i potrzebę stosowania obrazów jako nośnika idei architektonicznej oraz podkreślenie aktualności twórczości przedstawicieli awangardy XX w. Współczesna rola obrazu w architekturze wykracza poza ogólny sposób stosowania obrazu w Bauhausie. Obraz architektury był zorientowany głównie na mającą powstać architekturę, a w przypadku omawianej wystawy może on stanowić próbę autorefleksji i oceny kierunku własnych dążeń.
EN
The subject of this article is a comparative analysis of functions of the painting works of Bauhaus representatives with the themes of architecture (with particular focus on the profiles of Farkas Molnár, Aleksander Schawinski and Ludwik Mies van der Rohe) with the role of the paintings presented at the exhibition on the occasion of the 30th anniversary of the JEMS Architekci studio. The purpose of this article is to show the continuity and the need to use images as a carrier of an architectural idea and to emphasize the topicality of the works of representatives of the 20th century avant-garde. The contemporary role of image in architecture goes beyond the general way of using images in the Bauhaus. The image of architecture was mainly oriented towards the architecture to be created and in the case of the above-mentioned exhibition, it may be an attempt at self-reflection and assessment of the direction of one’s own aspirations.
The article addresses the issue of preschool children’s experimentation, both behaviorally (i.e., experimentation-related behavior) and cognitively (i.e., understanding of physical-biological-chemical issues) during dedicated experimental classes in kindergarten. The article uses a series of data (recordings, narratives and drawings) collected from one group of preschool children (6 years old) during four classes using specially designed experiments. The collected data provided a holistic picture of the experimental educational practices. The results indicate that a well-designed structure of lessons using experiments and adequate support (scaffolding) from the teacher enable children to understand and remember many scientific topics.
PL
Artykuł porusza zagadnienie eksperymentowania dzieci w wieku przedszkolnym, zarówno w wymiarze behawioralnym (tj. zachowań związanych z eksperymentowaniem), jak i poznawczym (tj. rozumieniem zagadnień fizyczno-biologiczno-chemicznych) podczas dedykowanych zajęć eksperymentalnych w przedszkolu. Artykuł wykorzystuje serię danych (nagrań, narracji i rysunków) zebranych od jednej grupy dzieci w wieku przedszkolnym (6 lat) podczas czterech zajęć z wykorzystaniem specjalnie zaprojektowanych eksperymentów. Zebrane dane pozwoliły uzyskać holistyczny obraz eksperymentalnych praktyk edukacyjnych. Wyniki wskazują, że dobrze zaprojektowana struktura zajęć z wykorzystaniem doświadczeń oraz adekwatne wsparcie (scaffolding) nauczycielki umożliwiają dzieciom zrozumienie i zapamiętanie wielu zagadnień naukowych.
Postrzeganie wzrokowe umożliwia człowiekowi podejmowanie codziennych działań, w tym aktywności polegających na odtwarzaniu za pomocą języka plastyki obserwowanych przedmiotów. Celem prowadzonych badań odnoszących się do umiejętności graficznego zapisu graniastosłupa foremnego trójkątnego stało się ustalenie przebiegu rozwoju rysunkowych obrazowań tejże bryły znajdującej się w polu widzenia obserwatora. Obrana metoda analizy dokumentów, jakimi stały się rysunki dzieci w wieku 6–9 lat, pozwoliła wskazać charakterystyczne cechy tworzonych graficznych zapisów. Problemem zasadniczym stało się pytanie o przebieg zachodzących w poszczególnych grupach wiekowych badanych dzieci zmian w rysunkowych obrazach obserwowanego graniastosłupa. Istotne było ustalenie rysunkowych jego modeli oraz przebiegu zmian odnoszących się do stosowanej kolorystyki i występujących perspektyw (ujęcia płaskie, przestrzenne, perspektywa topograficzna).
EN
Visual perception allows human being to undertake everyday actions including the activities that involve reconstruction of observed objects with the use of the language of fine arts. The aim of conducted studies, which referred to abilities to present a uniform triangular prism, was to define the course of development of drawing representations of the prism that was located in the field of vision of the observer. The applied method of document analysis, which focused on drawings of 6–9 year old children, allowed to indicate characteristic features of created graphic representations. The essential problem became the question about some changes in the drawings presenting observed prism, which occurred in particular age groups of children. It became important to determine some drawing models and the course of changes in terms of used colours and per-spective (flat, spatial and topographic perspective).
The article brings an edition of two Zenon Przesmycki’s documents (a typescript and a manuscript) that are kept in the collection of the National Library. They contain descriptions of Norwid’s artistic works that once belonged to Wiktor Gomulicki. Their greater part is now considered to be lost. The first of these documents gives a list of 20 artistic works by Norwid rawings, engravings, and one photography of a drawing) that about 1904 belonged to Gomulicki, and the other one – descriptions of 40 Norwid’s drawings bought by Wanda and Aleksander Naumann from Wiktor Gomulicki in 1916. The documents allow reconstructing the Norwidian collection the author of Wspomnienia niebieskiego mundurka had gathered, and which then became dispersed, and one part of which, preserved till today, is constituted by works bought by the famous collector, Dominik Witke-Jeżewski; now in the collection of the National Museum in Warsaw. The editorial study of Przesmycki’s texts is preceded by introductory remarks, in which a characteristic of Wiktor Gomulicki’s collection, the circumstances of gathering it, and then of its dispersion are given.
Obesity is a problem which also affects children. It probably results from parents’ dietary conformism. Children’s plumpness is one of the disasters of contemporary civilization. It is most frequently a result of excessive consumption of fast foods, sweets and sweetened drinks. Obese children show lover immunity to diseases, they are less physically active and more susceptible to civilization diseases, such as diabetes, hypertension or atherosclerosis. It is therefore essential to start shaping appropriate dietary habits as early as at pre‑school age.
PL
Otyłość dziecięca jest poważnym problemem zdrowotnym współczesnej cywilizacji. Sprzyjają jej konformizm żywieniowy rodziców, złe przyzwyczajenia, często nadmierne spożycie słodyczy, żywności typu fast food oraz słonych przekąsek, jak chipsy, snacki, itp. Żywienie dzieci wymaga szczególnej troski. Nie polega ono tylko i wyłącznie na zaspokajaniu głodu albo dostarczaniu niezbędnych składników pokarmowych. Wspólne spożywanie posiłków w domu (a nie w barach oferujących potrawy typu fast food) kształtuje określone wzorce żywieniowe, wzmacnia więzi rodzinne oraz służy pielęgnowaniu tradycji.
W artykule opisano związki między umiejętnością aktywnej percepcji przestrzeni a rysunkiem odręcznym, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w rozwijaniu umiejętności twórczych architektów. Wyróżniono cztery kategorie widzenia i odpowiadające im sposoby plastycznego zapisu. Wszystkie one zostały omówione na podstawie przykładów rysunków W. Weissa, Z. Herberta, współczesnych architektów (m.in. T. Głowackiego) oraz prac studenckich. Zwrócono uwagę na pewne odrębności i jednocześnie uzupełnianie się tych kategorii w ostatecznym kształtowaniu aktywnej, twórczej postawy percepcji przestrzeni, nazwanej aktywnie otwartym okiem.
EN
This article describes the relationship between active perception of space and handdrawing, with particular emphasis on their role in developing creative skills of architects. There are four categories of vision and their respective modes of artistic record. All of them are described on the basis of examples of W. Weiss, Z. Herbert, contemporary architects (including T. Głowacki) and student work. Attention was drawn to certain distinctness and at the same time complementing these attitudes in the final shaping of the active, creative attitude of perception of space, called Active Eye.
The article brings an edition of two Zenon Przesmycki's documents (a typescript and a manuscript) that are kept in the collection of the National Library. They contain descriptions of Norwid's artistic works that once belonged to Wiktor Gomulicki. Their greater part is now considered to be lost. The first of these documents gives a list of 20 artistic works by Norwid (drawings, engravings, and one photography of a drawing) that about 1904 belonged to Gomulicki, and the other one – descriptions of 40 Norwid's drawings bought by Wanda and Aleksander Naumann from Wiktor Gomulicki in 1916. The documents allow reconstructing the Norwidian collection the author of Wspomnienia niebieskiego mundurka had gathered, and which then became dispersed, and one part of which, preserved till today, is constituted by works bought by the famous collector, Dominik Witke-Jeżewski; now in the collection of the National Museum in Warsaw. The editorial study of Przesmycki's texts is preceded by introductory remarks, in which a characteristic of Wiktor Gomulicki's collection, the circumstances of gathering it, and then of its dispersion are given.
This article is an attempt to include comics into a broader field of research, namely into the topic of Holocaust. In this context, understanding of the topic is related to motifs recurring in this kind of writing. In his text, Sławomir Buryła has enumerated the following keywords: another world, smoke, silence, shmaltsovnik, torturer, selection, trains, Muslim etc. Their presence and functioning in Polish and foreign comics is discussed in the article. Additionally, the author focuses on another motif – photography – which is featured in comics on various different levels. It invokes the reality which is outside a text and, in a way, authenticates the vision presented by comics. The summary elaborates on the dangers of simplification which is characteristic for pop culture. Hence, the article is an attempt to answer the question posed by Giorgio Agamben: “What remains of Auschwitz?”
PL
Niniejszy artykuł jest próbą włączenia komiksu do szerszego pola badawczego, a mianowicie do tematu Holokaustu. W tym kontekście rozumienie tematu wiąże się z motywami powracającymi w tego rodzaju piśmiennictwie. W swoim tekście Sławomir Buryła wylicza słowa-klucze: inny świat, dym, cisza, szmalcownik, oprawca, selekcja, pociągi, muzułmanin itp. W artykule omówiono ich obecność i funkcjonowanie w komiksie polskim i zagranicznym. Dodatkowo autor skupia się na innym wątku – fotografii – który pojawia się w komiksach na różnych poziomach. Przywołuje rzeczywistość, która jest poza tekstem i niejako uwiarygodnia wizję przedstawianą przez komiks. Omówiono także niebezpieczeństwa uproszczeń, które są charakterystyczne dla popkultury. Artykuł jest więc próbą odpowiedzi na pytanie postawione przez Giorgio Agambena: „Co pozostało z Auschwitz?”
Introduction. The article describes the methods of characterization and possible ways of interpreting children’s artworks that present the images of their family. The author pointed to various types of children’s imagery depending on personal experiences and acquaintances. The stages of development of aesthetic expression and ways of analyzing children’s drawings, which begins with defining the space of the compositional arrangement, are described. The author treats a child’s drawing as a means of expressing their experiences and as a form of coding a symbolic transformation of experience. Aim. The aim of the article is to discuss a drawing presenting a child’s family as one of the basic tools for studying the development of a child and their family as an educational environment. The author shows a family drawing as children’s reflections of their observations, thoughts, and feelings about themselves and their relationship with individual family members, and as a tool for analyzing the visual signs created by children and their meaning. Materials and method. The article is based on the literature on the subject and the author’s own pedagogical and artistic experience. It was supplemented with examples of analysis of children’s drawings depicting families, which were taken from the author’s collection, acquired as part of his research. The author analyzes the elements of drawings qualitatively to illustrate a child’s way of perceiving the family environment. Conclusion. The text may be a source of inspiration for a multifaceted analysis of a child’s drawings as a material for diagnosing not only how they perceive and feel about family relationships, but also their levels of artistic development and potential talents in this area.
PL
Wprowadzenie. W artykule opisano metody charakterystyki i możliwe sposoby interpretacji dziecięcych prac plastycznych, które przedstawiają rodzinę. Autor pokazał różnorodne typy dziecięcych obrazowań, uzależnione od osobistych przeżyć i doświadczeń. Opisano etapy rozwoju ekspresji estetycznej oraz sposoby analizy rysunków dziecięcych, którą rozpoczyna się od określenia układu kompozycyjnego. Autor traktuje rysunek dziecka jako środek ekspresji jego przeżyć, a także jako formę kodowania symbolicznej transformacji doświadczenia. Cel. Celem artykułu jest przedstawienie rysunku rodziny jako jednego z podstawowych narzędzi badania rozwoju dziecka oraz jego rodziny jako środowiska wychowawczego. Według autora rysunek rodziny odzwierciedla spostrzeżenia, przemyślenia i odczucia dziecka na temat samego siebie i relacji z poszczególnymi członkami rodziny oraz jest narzędziem analizy znaczenia znaków plastycznych tworzonych przez dzieci. Materiały i metoda. Artykuł opiera się na literaturze przedmiotu i własnych doświadczeniach pedagogiczno-artystycznych autora. Uzupełniony został przykładami analizy dziecięcych rysunków przedstawiających rodziny. Prace te pochodzą ze zbiorów autora, zebranych w ramach prowadzonych przez siebie badań. Artykuł poddaje analizie jakościowej elementy rysunków w celu zobrazowania dziecięcego sposobu postrzegania środowiska rodzinnego. Wnioski. Tekst może być źródłem inspiracji do wielopłaszczyznowej analizy rysunków dziecka jako materiału do diagnozy nie tylko sposobu postrzegania i odczuwania przez nie relacji w rodzinie, lecz także poziomu rozwoju plastycznego i potencjalnych uzdolnień w tym obszarze.
Introduction: For centuries, drawing has been a creative form of human expression. The author shapes the image of the phenomenon according to his own sensory experience and imagination and the knowledge carried by the language and transmitted through culture. This article concerns the representation of real-world phenomena in drawings by individuals who are completely blind from birth. Research Aim: The research goal is encapsulated in the question: Do blind individuals go through a similar evolution in representing tree forms in their artistic development as sighted individuals? I am particularly interested in the following issues: What aesthetic characteristics (form and uniqueness of perspective) distinguish the drawings by blind students? Are the patterns of sighted individuals similar to those constructed by blind individuals? Do blind individuals present a distinct vision of the phenomenon based on their own imagination and sensory experiences? Method: The method of the research procedure involves the analysis of art works created in the process of the act of drawing. In order to gain knowledge about the created phenomenon, the interview method and participant observation during the creative act were used.The subject of analysis consists of convex drawings on microgrooved foil. The formal layer of the artwork in the drawings of trees by blind students will be subjected to analysis. The image components of the phenomenon will be analysed in relation to the typology of tree forms in the artistic creations of sighted children, as proposed by Stanisław Popek (1985). In analysing the graphical representations of the phenomenon, I will also refer to studies on the development of a child's artistic abilities presented by specialists such as S. Szuman (1990), V. Lowenfeld and W. Brittain (1977), R. Arnheim (1974/2004), S. Popek (2010) and M. Uberman (2019). Results: Based on the analysis of drawings, it can be noted that the blind create the phenomenon of the tree in the following ways: a) according to the pattern of the sighted, b) also developing their own, individual patterns. Conclusion: Based on the analysis of drawings, it can be noted that the blind create the phenomenon of the tree in the following ways: a) according to the pattern of the sighted, b) also developing their own, individual patterns.
PL
Wprowadzenie: Rysunek od wieków stanowi twórczą formę wypowiedzi człowieka. Autor kształtuje wizerunek zjawiska na podstawie własnych doświadczeń sensorycznych i wyobrażeń oraz wiedzy niesionej poprzez język, dostarczanej kulturowo. Artykuł dotyczy reprezentacji zjawisk rzeczywistości w rysunkach osób całkowicie niewidomych od urodzenia. Cel badań: Cel badań zawiera się w pytaniu: czy osoby niewidome prezentują podobną typologię formy drzewa w rozwoju plastycznym, jak osoby widzące? Interesują mnie szczególnie następujące kwestie: jakimi cechami estetycznymi (formą i niepowtarzalnością ujęcia), odznaczają się rysunki niewidomych uczniów? Czy wzorce osób widzących są podobne do wzorców konstruowanych przez osoby niewidome? Czy osoby niewidome ukazują swoistą wizję zjawiska na podstawie własnych wyobrażeń i doświadczeń sensorycznych? Metoda badań: Metodą postępowania badawczego będzie analiza prac plastycznych powstałych w procesie aktu rysowania. Aby dotrzeć do wiedzy o kreowanym zjawisku, zastosowano metodę wywiadu oraz obserwację uczestniczącą podczas aktu twórczego. Przedmiot analizy stanowią wypukłe rysunki na folii mikrorowkowanej. Analizie zostanie poddana warstwa formalna dzieła w rysunkach drzew niewidomych uczniów. Komponenty wizerunku zjawiska zostaną przeanalizowane w odniesieniu do typologii formy drzewa w twórczości plastycznej dzieci widzących, zaproponowanej przez Stanisława Popka (1985). Dokonując analizy rysunkowych reprezentacji zjawiska, odniosę się także do badań zajmujących się zagadnieniem rozwoju plastycznego dziecka, zaprezentowanych przez specjalistów, tj. Szuman (1990), Lowenfeld i Brittain (1977), Arnheim (1974/2004), Popek (2010) oraz Uberman (2019). Wyniki: Na podstawie analiz dzieł rysunkowych można zauważyć, że niewidomi kreują zjawisko drzewa następującymi sposobami: a) zgodnie z wzorcem widzących, b) wypracowując również własne, odmienne wzorce. Wnioski: Można zaobserwować opóźnienie etapów w rozwoju plastycznym osób niewidomych w stosunku do widzących rówieśników. Wzorce rysunkowe niewidomych bywają zgodne z wzorcami widzących, czasami jednak zostają wypracowane własne, odmienne wzorce. Typologia formy drzewa podąża u osób niewidomych odmienną drogą niż u widzących. W rysunkach drzew niewidomych można zaobserwować progres związany z rozwojem formy obrazowanego zjawiska.
Tekst jest omówieniem kilkunastu rzeźb oraz rysunków Stanisława Kulona o tematyce martyrologicznej. W pierwszej kolejności poddano analizie rysunki obrazujące rzeź Polaków na Wołyniu (2010), cykl autobiograficznych płaskorzeźb Świadectwo 1939–1946, ilustrujących katorgę zesłańców polskich na Uralu (2013), oraz 28 płaskorzeźb Droga krzyżowa (1991), w których losy Polaków w łagrach sowieckich zostały w splecione z męką i śmiercią krzyżową Jezusa Chrystusa. Poczucie moralnego posłannictwa, wykluczające wieloznaczność i wzbraniające się przed zakusami wyobraźni, doprowadziło Kulona do bezprecedensowego przedstawienia faktów, ujawnienia, że tak-oto-było. W miejsce skrótu, symbolu, obrazowania aluzyjnego, częstego we wcześniejszych okresach twórczości rzeźbiarza, pojawia się narracja quasi-dokumentalna, mająca na celu ujawnienie realnego wymiaru zbrodni. Twórca nie szczędzi więc drastycznych szczegółów, ukazując tortury, jakim poddawano ofiary i ich katorżniczą pracę „na nieludzkiej ziemi”. Treści martyrologiczne obecne są również w wielu innych dziełach Kulona, zarówno religijnych, jak i świeckich. Znaleźć w nich liczne można odniesienia do sytuacji Polaków pod okupacją sowiecką i w czasie stanu wojennego 1981–1983. Tragiczna wizja ludzkiego losu nie jest w nich jednak pozbawiona „wyższego adresu”. Przeciwnie, często dochodzi do głosu nadprzyrodzony status istnienia człowieka i ujawnia się perspektywa eschatologiczna, silnie wyeksponowana w rzeźbach o tematyce pasyjnej. Niezależnie jednak od podejmowanych tematów i sposobów ich artykulacji plastycznej, cały dorobek Kulona to w istocie dzieło człowieka uwikłanego w traumatyczną przeszłość, naznaczonego stygmatem doświadczonego ludobójstwa i zniewolenia przez reżim komunistyczny.
EN
The text discusses several sculptures and drawings by Stanisław Kulon on the theme of the martyrology of the Polish nation. The first to be analysed are the drawings depicting the Volhynian massacres (2010), a cycle of autobiographical bas-reliefs Testimony 1939-1946, showing the ordeal of Polish deportees to the Urals (2013), and twenty-eight bas-reliefs The Way of the Cross (1991), which conflate the fate of Poles at the Soviet labour camps with references to Christ’s suffering and death on the cross. The conviction that he had a moral lesson to teach – which rules out ambiguity and the temptation to let one’s imagination run riot – made Kulon focus on the “bare facts” only and adopt a this-is-what-really-happened kind of approach. In lieu of the shorthand, symbol, and the radical deformities frequently employed in his previous work, they use a more quasi-documental style of narration in order to emphasise the enormity of the crime. The works show in drastic detail the tortures inflicted on the deportees and their gruelling work in the “inhuman land”. Martyrological themes are also present in Kulon’s other works, both religious and secular. They feature numerous references to the situation of Poles living under Soviet occupation and during martial law in the years 1981–1983. The tragic view of the human condition is not without an appeal to a “higher power”. On the contrary, his belief in the supernatural status of man’s existence is often accentuated, thus revealing an eschatological perspective, especially in the sculptures inspired by the Passion of Christ. Regardless of its themes and modes of artistic creation, Kulon’s entire legacy shows a man entangled in a traumatic past, marked by the trauma of the genocide he witnessed and the years of captivity under communist rule.
W artykule omówiono nieznany dotychczas rysunek autorstwa Valentina von Saebisch odnoszący się do zamku Gryf. Choć rysunek nie jest datowany, to z pewnością powstał na krótko przed wybuchem wojny 30-letniej, dzięki czemu stanowi niezwykle cenne źródło wiedzy o przedmiotowej rezydencji. Rysunek ma podwójny charakter – zawiera szczegółową inwentaryzację zastanego wyglądu zamku, a także przedstawia proponowaną wizję jego przebudowy. Korzystając z inwentaryzacji, autor artykułu koryguje dotychczasowe tezy dotyczące wyglądu zamku na początku XVII w. Ponadto tekst omawia zaproponowaną przebudowę w kontekście współczesnej jej architektury rezydencjonalnej na Śląsku, mecenatu Schaffgotschów, a także twórczości Valentina von Saebisch.
EN
The article discusses the hitherto unknown design for remodelling of the Gryf castle drawn by Valentin von Saebisch. Even though the drawing is undated, it is clear that it was made prior to the Thirty Years’ War which makes it an invaluable source for research on the Gryf castle. The drawing has a double character – it contains a condition survey of the property and a design of remodelling of the residence. Using the condition survey, the article discards some of the hitherto hypotheses about the shape of the castle and provides new, credible information on the matter. Moreover, the paper delves into a comparison between the proposed design and the wider panorama of contemporary Silesian residential architecture, Schaffgotsch’s patronage and work of Valentin von Saebisch.
Artykuł niniejszy podejmuje problem projekcji wiedzy o zjawiskach rzeczywistości w rysunkach dziecka całkowicie niewidomego od urodzenia. Aby dokonać analizy rysunku osoby niewidomej, usiłuję dotrzeć do tego wycinka wiedzy tkwiącej w umyśle autora, który generuje kreowane w rysunku zjawisko. Staram się zatem ustalić zakres wiedzy o zjawisku za pomocą rozmowy na temat doświadczeń dziecka: – doświadczeń sensorycznych zdobytych drogą percepcji dotykowej, a także z udziałem pozostałych zmysłów, – wiedzy o zjawisku zawartej w umyśle (model kognitywny). Przedmiotem analizy staną się wypukłe rysunki na folii mikrorowkowanej, a narzędziem analizy model ukazujący: treść i formę rysunku, kreatywność i emocjonalność rysownika. Analizy te zostaną porównane i zweryfikowane zgodnie z etapami możliwości rysunkowych dzieci widzących. Ustalam je, korzystając z badań Szumana (1990), Lowenfelda i Brittaina (1977) oraz Luqueta 2001/1927). Narzędzie to uwzględnia aktualną wiedzę o sztuce, o etapach rozwoju plastycznego dziecka oraz o możliwościach osób niewidomych.
EN
The following article focuses on the problem of knowledge projection of reality shown in the drawings of a child completely blind since birth. To analyse a drawing of a blind person, I try to reach this fragment of knowledge in the mind of the author that generates the phenomenon created in the drawing. Therefore, I try to determine the scope of knowledge about the phenomenon by having a conversation with the child about his experiences: – sensory experiences acquired through tactile perception, as well as other senses, – knowledge about the phenomenon contained in the mind (cognitive model). The subject of the analysis will be convex drawings on the micro-grooved film. The analysis tool will comprise of the model showing the content and form of the drawing, the creativity and the emotionality of the illustrator. These analyses will be compared and verified in accordance with the stages of the drawing skills of sighted children. I determine them using the studies of Szuman (1990), Lowenfeld and Brittain (1977) and Luquet (2001/1927). This tool takes into account current knowledge about art, stages of child’s plastic development and the abilities of blind people.
Artykuł ukazuje zmiany roli i metod nauczania przedmiotów plastycznych na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej podyktowanych kilkukrotną modyfikacją programu kształcenia architektów. Proces zmian zawierał w sobie dwa przeciwstawne bieguny. Z jednej strony skracany był czas przeznaczony na prowadzenie zajęć; z 450 godzin w 1946 r. do 182 godzin w 2007 r. Skutkowało to sukcesywnym zawężaniem problematyki zajęć. Sytuację skomplikowały jeszcze dwa fakty: zmiana filozofii prowadzenia projektowania wstępnego oraz postępująca obecność komputera w procesie projektowania zmieniająca istotnie zasady współpracy studenta z wykładowcami. Wiązało się to z rozszerzeniem problematyki kompozycji w programie zajęć tak, że duża część tych ćwiczeń realizowana była w trybie konsultacji z wykonaniem w domu. Zauważono również rosnący brak umiejętności zapisu przestrzeni przez studentów za pomocą rysunku odręcznego. Tak więc przy coraz krótszym programie zajęć pojawiła się jednocześnie potrzeba wprowadzenia nowych wątków do edukacji plastycznej. Autor proponuje zwiększenie liczby ćwiczeń służących badaniu i kreowaniu przestrzeni w różnej skali i różnych aspektach, tak by wydobyć potencjał studentów i pokazać im, jak w pełni obserwować i odczuwać świat wokół nas, dając im jednocześnie narzędzia do jej zmiany. Byłoby to możliwe przy całościowej rewizji programu kształcenia architektów na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej.
EN
The article discusses changes in the role and methods of teaching art subjects at the Faculty of Architecture of Wrocław University of Science and Technology caused by several modifications of the architects’ education program. The change process contained two opposing poles. On the one hand, the time devoted to conducting classes was shortened; from 450 hours in 1946 to 182 hours in 2007. It was connected with the successive narrowing of the problem issues of classes. This situation was complicated by two more facts: a change in the philosophy of initial design classes and the progressive presence of the computer in the design process, significantly changing the principles of cooperation between students and lecturers. It was connected with the extension of the issues of composition in the curriculum so that a large part of these exercises was carried out in the consultation mode with assigning the work to be done by students as homework. Another problem that was also noticed was the growing lack of ability to record space by students by means of freehand drawing. Thus, with the evershorter curriculum, there was also a need to introduce new aspects to art education. The author suggests increasing the number of exercises/classes to explore and create space on various scales and in different aspects, so as to develop the potential of students and show them how to fully observe and experience the world around us, at the same time giving them the tools to change it. It would be possible with a comprehensive revision of the architects’ curriculum at the Faculty of Architecture of Wrocław University of Science and Technology.
W artykule przedstawiono wzrost znaczenia rysunku wraz z rozwojem człowieka i jego percepcji wzrokowej. Omówiono, jak istotnym narzędziem stał się alfabet rysunkowy wykorzystywany do rejestracji obrazu oraz jak zmieniał się na przestrzeni wieków stosunek artystów i odbiorców do rysunku. W tekście ukazano rangę tej dyscypliny na przykładach z dzisiejszych i minionych czasów. W wyniku prowadzonych obserwacji i ćwiczeń rysunkowych stwierdzono, że połączenia neuronowe wykorzystywane w akcie myślenia rysunkiem rozwijają i poszerzają pole percepcji wzrokowej. Doświadczenie zawodowe i dokonane obserwacje dowiodły, że współczesny świat, w którym żyjemy na co dzień, komunikuje poprzez różne media, jednak najsprawniejszym i najbliższym ludzkim umiejętnościom jest rysunek – graficzny sposób wyrażania myśli.
EN
The article presents the importance of drawing along with the development of man and his visual perception. It was discussed how important the drawing alphabet used to register the image became and how the attitude of artists and recipients to drawing has changed over the centuries. The text shows the rank of this discipline using examples from today and from the past. As a result of observations and drawing exercises, it was found that the neural connections used in the act of thinking by drawing develop and expand the field of visual perception. Professional experience and observations have shown that the modern world in which we live every day communicates through various media, however, the most efficient and closest to human skills is – drawing, the graphic way of expressing thoughts.
Jan Matejko’s drawings depicting seals stored in the Archives of the Cistercian Monastery in Mogiła reflect the state of historical awareness, the cultural needs of Poles in the 19th century and the model of historicism developed in Galicia in the mid-19th century. They are a testimony to the Polish reception of 17th century erudite historiography, which, as a sign of local patriotism, ascribed value to the local heritage of material culture and included it in the concept of world history, and, in the 19th century, also in the concept of national and world history of civilisation. The analyses are based on historiographic, collectors’ and cultural views shaping the activities and artistic excellence of the historical painter in the 19th century. The views that might have affected Jan Matejko’s perception of the seal were highlighted. A key role in this process is played by the issues of broadening the semantic field of objects produced in the past centuries, which, at the beginning of the 19th century, were given the status of a souvenir and were willingly collected together, and which at the same time, like seals, constituted a source of historical knowledge understood in an erudite way, i.e. not only as a carrier of information about dates, characters and events, but also about clothes, militaries, material culture and customs, which in the 19th century became an object of interest for historical painters. Analyses of Jan Matejko’s drawings reveal the vastness of perception of single medieval seals also in terms of aesthetics, art and style, since the painter’s ultimate goal was not only to reconstruct the appearance of the seal, but also a historical reconstruction and historiosophical evaluation of the past. The differences between the inventory-oriented perception of seal images and the perception summing up the above mentioned determinants of the artist’s work with an artistic, individualised type of his creative expression have been emphasized, which in the case of Jan Matejko’s studies has additionally acquired the adopted of analytical research on seals as visual fragments of historical sources.
PL
Rysunki Jana Matejki przedstawiające pieczęcie przechowywane w Archiwum Klasztoru Cystersów w Mogile stanowią odzwierciedlenie stanu historycznej świadomości, potrzeb kulturowych Polaków w XIX wieku oraz modelu historyzmu wypracowanego w Galicji w połowie XIX wieku. Są świadectwem polskiej recepcji XVII-wiecznej erudycyjnej historiografii, która, będąc znakiem lokalnego patriotyzmu, nadawała wartość lokalnemu dziedzictwu kultury materialnej i włączała go w koncepcję światowej historii, a w XIX wieku – także w koncepcję narodowych i światowych dziejów cywilizacji. Tło analiz stanowią poglądy historiograficzne, kolekcjonerskie i kulturowe kształtujące działania i warsztat artystyczny malarza historycznego w XIX wieku. Podkreślono te, które mogły mieć wpływ na percepcję pieczęci przez Jana Matejkę. Kluczową rolę odgrywają w tym procesie zagadnienia poszerzenia pola semantycznego przedmiotów wytworzonych w ubiegłych stuleciach, którym – u progu XIX stulecia – nadano status pamiątki i chętnie gromadzono w kolekcjach, a które stanowiły jednocześnie, jak pieczęcie, źródło wiedzy historycznej rozumianej w sposób erudycyjny, a więc nie tylko jako nośnik informacji o datach, postaciach i wydarzeniach, ale także o strojach, militariach, kulturze materialnej i obyczajach, co w XIX wieku stało się obiektem zainteresowań malarzy historycznych. Analizy rysunków Jana Matejki ujawniają rozległość percepcji pojedynczych egzemplarzy średniowiecznych pieczęci także w zakresie estetycznym, plastycznym i stylowym, gdyż ostatecznym celem malarza nie było jedynie odtworzenie wyglądu pieczęci, ale historyczna rekonstrukcja i historiozoficzna ocena przeszłości. Podkreślone zostały różnice między inwentaryzatorskim postrzeganiem wizerunków pieczęci, a postrzeganiem sumującym wyżej wymienione determinanty pracy artysty z plastycznym, zindywidualizowanym typem jego wypowiedzi twórczej, który w przypadku studiów Jana Matejki nabrał dodatkowo charakteru analitycznych badań pieczęci jako wizualnych fragmentów źródeł historycznych.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.