The article concerns the relationship of Cyprian Norwid with the milieu of Polish painters gathered around Juliusz Kossak’s Paris studio in the mid-19th century. The starting point is Kossak’s humorous drawing titled “An Orchestra of Artists,” which portays Norwid with his back turned on the viewer, with a lyre at his side, among other painters-members of the orchestra, busy playing various instruments. On the basis of this composition, illustrating an anecdote from the life of the exile community of Polish artists, and using other accounts from that time, the author outlines the social situation of the painters, setting the creator of the lithography “Solo” against this background. Emphasising the community of emigration experiences, she also points out the distinctness of Norwid’s situation, resulting both from his personality traits and from the profile of his work, which merges two areas: literature and fine arts – work that is strongly rooted in theoretical reflection.
PL
Artykuł dotyczy relacji Cypriana Norwida ze środowiskiem polskich malarzy skupionych ok. połowy XIX wieku wokół paryskiej pracowni Juliusza Kossaka. Punktem wyjścia jest humorystyczny rysunek Kossaka Orkiestra artystów, na którym Norwid został przedstawiony tyłem do widza, z lirą u boku, wśród innych malarzy – członków orkiestry, zajętych grą na różnych instrumentach. Na podstawie tej kompozycji, ilustrującej anegdotę z życia kolonii polskich artystów, oraz innych przekazów z epoki autorka nakreśla sytuację społeczno-bytową malarzy, umiejscawiając na tym tle sylwetkę twórcy litografii Solo. Wskazując na wspólnotę emigracyjnych doświadczeń, podkreśla zarazem odrębność sytuacji Norwida, wynikającą zarówno z cech osobowościowych, jak i z profilu jego twórczości, łączącej dwie dziedziny: literaturę oraz sztuki plastyczne, a nadto silnie osadzonej w refleksji teoretycznej.
Art historian Krzysztof Załęski was professionally linked with the National Museum in Warsaw (MNW) for over 40 years. He was an expert on the Stanisław August period, the history of modern drawing and Polish painting, Freemasonry and jazz. In 1959–1964, he studied history of art at the University of Warsaw, from which he graduated in 1968 with his thesis entitled The White House in the Łazienki Park written under the supervision of Prof. Stanisław Lorentz. In 1964–1965 he worked for the State Studios for the Conservation of Cultural Property (Warsaw branch). In 1968– 2004 he was employed at MNW, from 1974 as Head of Polish Drawing Cabinet in the Collections of Early Modern Polish Art, from 1977 as Curator and from 1995 as Senior Curator. He was a member of the Association of Art Historians. He was awarded the Gold Cross of Merit in 1989 and in 2002 the Knight‘s Cross of the Order of Polonia Restituta for his services to Polish museology. He wrote numerous articles and entries in exhibition catalogues, and prepared many museum collections related to drawing and Polish painting (including works by Franciszek Smuglewicz, Bernardo Bellotto known as Canaletto, Marcello Bacciarelli, Jan Piotr Norblin, Zygmunt Vogl and Stanisław Noakowski). He also curated and co-organised a number of exhibitions at the MNW and other cultural institutions in Poland and abroad (in the Polish Cultural Institute in London and the Polish Museum in Rapperswil among others). He was a noted Polish expert in Freemasonry who was invited to cooperate on analysing Masonic collections and organising exhibitions devoted to them (“Masonry. Pro publico bono” at the MNW 2014 being one of the last). He was devoted to the history of jazz and its links to the visual arts. He was a museum professional with extended knowledge and experience in the issues of property and provenience of works of art. He paid great importance to the history of collecting, especially to shaping the MNW’s collections. This was also seen in the last exhibition he co-prepared in the National Museum, “Bronisław Krystall. Testament” (19 November 2015 – 6 March 2016) devoted to a generous donor.
PL
Krzysztof Załęski, historyk sztuki, przez ponad 40 lat związany zawodowo z Muzeum Narodowym w Warszawie (MNW), był znawcą epoki stanisławowskiej, dziejów nowożytnego rysunku i malarstwa polskiego, wolnomularstwa i jazzu. W latach 1959–1964 studiował historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, w 1968 r. obronił, napisaną pod kierunkiem prof. Stanisława Lorentza, pracę magisterską zatytułowaną Biały Domek w Łazienkach. W latach 1964–1965 był zatrudniony w PP Pracownie Konserwacji Zabytków (Oddział w Warszawie). W latach 1968–2004 pracował w MNW, od 1974 r. jako kierownik Gabinetu Rysunków Polskich w Zbiorach Sztuki Polskiej Nowożytnej, od 1977 r. na stanowisku kustosza, a od 1995 – starszego kustosza. Był członkiem Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Za zasługi dla polskiego muzealnictwa odznaczony został w 1989 r. Złotym Krzyżem Zasługi, a w 2002 – Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był autorem licznych artykułów oraz haseł w katalogach wystaw i zbiorów muzealnych dotyczących rysunku i malarstwa polskiego (m.in. twórczości Franciszka Smuglewicza, Bernarda Bellota zw. Canaletto, Marcella Bacciarellego, Jana Piotra Norblina, Zygmunta Vogla, Stanisława Noakowskiego), a także kuratorem i współorganizatorem wielu ekspozycji w MNW oraz innych instytucjach kultury w Polsce i za granicą (m.in. w Polish Cultural Institute w Londynie, Muzeum Polskim w Rapperswilu). Był uznanym polskim znawcą problematyki masońskiej, zapraszanym do współpracy przy opracowywaniu zbiorów masoników i organizowaniu wystaw im poświęconych (jedna z ostatnich to „Masoneria. Pro publico bono”, MNW 2014). Zajmował się historią jazzu i jego związkami ze sztukami wizualnymi. Był muzealnikiem o szerokiej wiedzy i doświadczeniu w zakresie problemów własnościowych i proweniencyjnych dzieł sztuki, przywiązywałdużą wagę do historii kolekcjonerstwa, w szczególności kształtowania się zbiorów MNW. Wyrazem tego była również ostatnia współtworzona przez niego wystawa w warszawskim Muzeum Narodowym „Bronisław Krystall. Testament” (19.11.2015 – 6.03.2016), poświęcona zasłużonemu darczyńcy.
This article offers an interpretation of Cyprian Norwid’s self-portrait Ipse ipsum created in 1857 in Paris. Given its intriguing approach, references to the poet’s biography and literary works, as well as rich symbolism, the drawing occupies a particular place in the collection of over 20 cartoon self-portraits by the author of Promethidion. Its presentation is accompanied by an outline of its turbulent history and a brief literature overview. The circumstances in which it was drawn prove crucial for the understanding of Norwid’s approach to his own image. Selfcreation is adopted as the pivotal perspective in the light of which the self-portrait is interpreted as an image presenting the author of Vade-mecum as an artist, an emigrant, and a pilgrim, with the historical, biographical, and literary contexts playing important roles in all three representations. The poems Czy podam się o amnestię [Shall I Request Amnesty] and Pielgrzym [The Pilgrim] shed some extra light on the drawing of Norwid standing on the map of the world and surrounded by barking dogs, allowing us to search for deeper meanings in the poet’s spiritual profile.
This article discusses three drawings by Cyprian Norwid: Amerykański marynarz [The American Sailor] (1854), Młoda mniszka ze skrzydłami u ramion [The Young Nun with wings on her Shoulders] (1850) and Rusałki [Rusalki] (1852), sold on 11 May 2022 at an auction organised by the British auction house Toovey’s Antique & Fine Art Auctioneers & Valuers. The drawings come from a substantial collection of Norwid’s works amassed by the poet’s close friend Konstancja Górska, which included letters, manuscripts of poems, and over 80 artworks (drawings, watercolours and prints), which has been considered lost since World War II. Górska’s collection is well known in the literature: all the texts were published between the wars, and the artworks were catalogued in detail and partially photographed by Zenon Przesmycki in 1914. The documentation of the drawings was published in “Studia Norwidana” in 2011. The discovery of several objects from the lost collection raises hopes for further discoveries of Norwid’s legacy.
PL
Artykuł zawiera omówienie trzech rysunków Cypriana Norwida: Amerykański marynarz (1854), Młoda mniszka ze skrzydłami u ramion (1850) oraz Rusałki (1852), sprzedanych 11 maja 2022 roku na aukcji zorganizowanej przez brytyjski dom aukcyjny „Toovey’s Antique & Fine Art Auctioneers & Valuers”. Rysunki pochodzą z pokaźnej kolekcji dzieł Norwida zgromadzonych przez bliską znajomą poety Konstancję Górską, obejmującej listy, rękopisy wierszy, ponad 80 prac plastycznych (rysunki, akwarele i grafiki), która od czasów II wojny światowej uznawana jest za zaginioną. Kolekcja Górskiej jest w literaturze przedmiotu doskonale znana: wszystkie teksty były publikowane w okresie międzywojennym, a prace plastyczne zostały szczegółowo skatalogowane oraz częściowo sfotografowane przez Zenona Przesmyckiego w 1914 roku Dokumentacja dotycząca rysunków została opublikowana na łamach „Studia Norwidana” w 2011 roku Odnalezienie kilku obiektów z zaginionej kolekcji budzi nadzieję na kolejne odkrycia spuścizny Norwida.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.