Pursuant to the concept developed by Helmut Klages, five types of morality characteristic for contemporary societies with developed economic structures may be distinguished: conventional, realistic, idealistic, hedonistic-materialistic morality and morality of the resigned. In compliance with the thesis of this paper, the latter two types of morality should be significantly connected with irrational consumer behaviours – demonstrative consumption, compensative consumption and shopaholism. As our research conducted throughout Poland in August 2010 demonstrated, approximately 1/5 of Poles aged 15 and more are included in the segments of hedonisticmaterialistic morality and of morality of the resigned. As expected, the highest percentage of compensative shoppers was found in the segment of hedonistic materialists – 1/3 of them buy compensatively, whereas 1/3 of hedonistic materialists buying compensatively demonstrate inclinations to shopaholism. The idealists constitute the second most susceptible to compensation segment. Moreover, this segment leads as well in terms of demonstrative consumer behaviours.
W wychowaniu moralnym centralne miejsce zajmuje wychowanie sumienia. Nie jest to obecnie zadanie łatwe, m.in. ze względu na silnie dziś się zaznaczający proces sekularyzacji moralności, zatem emancypowania się poglądów, postaw, zachowań moralnych spod wpływu religii, zwłaszcza spod uzasadnień typu religijnego. Współczesny człowiek w autonomizacji sumienia, w indywidualizacji ocen oraz idących za nimi wyborów moralnych, chce upatrywać osobistą drogę do nieskrępowanej wolności. Bywa, że taki człowiek wręcz nie chce być wychowywany. Jednym z podstawowych środków, jakimi dysponuje Kościół w swej wychowawczej posłudze, jest katecheza. Autor przygląda się najpierw fenomenowi sumienia oraz jego związkom z prawdą i wolnością (punkt 1), następnie zjawisku sekularyzacji moralności w warunkach polskich (punkt 2), wreszcie katechezie, w toku której ma się realizować formacja, czyli wychowywanie sumienia (punkt 3). Stąd analizy są prowadzone w różnych konwencjach badawczych: kolejno w etycznej, socjologicznej i katechetycznej.
EN
Education of conscience occupies a central place in moral education. It is not now an easy task, among other things, due to strong today, pointing out the process of secularization of morality, thus emancipating the views, attitudes, moral behavior from the influence of religion, especially from the religious justifications type. Modern man in the autonomy of conscience, individualized assessments and reaching for their moral choices wants to be seen as a personal way to unfettered freedom. It happens that a person simply does not want to be brought up. One of the basic resources of the Church in its educational ministry is catechesis. The author looks at the first phenomenon of conscience, and his ties to the truth and freedom (point 1), then the phenomenon of secularization of morality in Polish conditions (point 2), and finally catechesis, in the course of which is to pursue the formation of conscience (point 3). Thus, the analysis is carried out in various conventions of research: successively in the ethical, sociological and catechetical.
W niniejszym artykule zwrócimy uwagę na trzy kwestie: na rodzinę jako wartość podstawową i priorytetową wśród wartości codziennych oraz na plany młodzieży zawarcia związku małżeńskiego. Przeprowadzone analizy socjologiczne opierają się na wynikach sondaży opinii publicznej i rezultatach badań socjologicznych zrealizowanych w pierwszej i drugiej dekadzie XXI wieku. Rodzina i szczęśliwe życie rodzinne znajdowały się w XX wieku i w pierwszej dekadzie XXI wieku na pierwszym miejscu wśród celów życiowych Polaków, należała do najwyżej cenionych wartości. W procesie przyspieszonej transformacji społeczeństwa polskiego sukces czy kariera zawodowa stają się poniekąd osobliwą wartością życiową młodych Polaków, do pewnego stopnia konkurujących z wartością rodziny. Wśród młodzieży szkolnej około 60% badanych jest zdecydowanych w przyszłości zawrzeć formalny związek małżeński. Przeprowadzone analizy socjologiczne opierają się na wynikach sondaży opinii publicznej i rezultatach badań socjologicznych, zrealizowanych w pierwszej i drugiej dekadzie XXI wieku.
EN
In this article, we will delve into two key aspects: the family as a fundamental and prioritized value within everyday values and the aspirations of young people regarding marriage. The sociological analysis is grounded in the outcomes of public opinion surveys and research conducted in the first and second decades of the 21st century. Throughout the 20th century and the initial decade of the 21st century, family and contented family life consistently held the top spot among the life goals of Poles, standing out as one of the most cherished values. However, in the course of the accelerated transformation of Polish society, success or a thriving professional career is emerging as a distinct life value for young Poles, competing to some extent with the significance attributed to family. Notably, around 60% of respondents among school youth express a commitment to formal marriage in their future plans.
In this article, based on the results of quantitative research conducted by CBOS in the years 2005–2013, the author identifies the impact of religiousness on the moral directives recognized by Catholics in Poland and on their approach to various kinds of moral attitudes and behaviours. It turns out that the significance of religion, which is still an important aspect of life in Poland, is gradually decreasing. CBOS data collected over the last couple of years confirms the hypothesis of a progressive gap between morality and religiousness and shows a significant increase in moral relativism in the attitudes of Catholics. But the increasing autonomy of religion and morality does not mean, as it seems, the complete disintegration of moral values and norms, but rather their reorganization and subjectivisation in the process of creating oneʼs own code of conduct.
PL
Autor w artykule, w oparciu o wyniki badań ilościowych zrealizowanych przez CBOS w latach 2005–2013, diagnozuje wpływ religijności na uznawane przez katolików w Polsce dyrektywy moralne oraz na ich stosunek do różnego rodzaju postaw i zachowań o charakterze moralnym. Okazuje się, że religia, która sama w sobie nadal pozostaje ważną sferą życia w Polsce, odgrywa coraz mniejszą, choć nadal znaczącą rolę w zakresie moralności. Dane CBOS z ostatnich lat potwierdzają zatem hipotezę o postępującym rozdźwięku pomiędzy moralnością i religijnością, wskazując jednocześnie na istotny wzrost relatywizmu moralnego w postawach katolików. Jednakże coraz większa autonomia religii i moralności nie oznacza, jak się wydaje, zupełnego rozpadu wartości i norm moralnych, a raczej ich reorganizację i postępującą subiektywizację w tworzeniu własnego kodeksu postępowania.
This article will discuss the key issues related to the place and role of family values in the hierarchy of modern values (family as a general value), marriage and partnership, methods and techniques of education inthe family and attitudes of young people towards Catholic norms ofmarital and family morality. These issues will be discussed in the lightof sociological research carried out in Puławy among secondary-school graduates in the years 1994-2009-2016. Although the families as a value is highly valued in Poland, at thesame time far-reaching changes have taken place in our country in terms of its structure, function, role division, power, transmission of values and norms. The most significant changes can be seen in the area ofsexual morality. Morality fostered by the Church’s ethical system is implemented in the life of a clear minority of the surveyed graduates, and even reaches the so-called critical state in some matters. The situation of essential, almost fundamental uncertainty as well as ambivalence that grows to the rank of a principle organizing moral life,indicates the emergence of something that could be described as postmodern morality.
PL
W niniejszym artykule zostaną ukazane kluczowe kwestie związanie z miejscem i rolą wartości prorodzinnych w hierarchii wartości codziennych (rodzina jako wartość ogólna), a także małżeństwo (ślub) i partnerstwo, metody i techniki wychowawcze, style wychowania w rodzinie oraz postawy młodzieży wobec katolickich norm moralności małżeńsko-rodzinnej. Kwestie te zostaną omówione w świetle badań socjologicznych zrealizowanych w Puławach wśród maturzystów w latach 1994-2009-2016. Jakkolwiek rodzina jako wartość jest w Polsce bardzo wysoko ceniona, to jednak równocześnie dokonały się w naszym kraju daleko idące przemiany w poglądach na jej strukturę, funkcję, podział ról, władzę, przekazywanie wartości i norm. Najbardziej wyraźne przemiany można dostrzec w dziedzinie moralności seksualnej. Moralność podbudowana kościelnym systemem etycznym realizuje się w życiu wyraźnej mniejszości badanych maturzystów, a nawet osiąga w niektórych kwestiach tzw. stan krytyczny. Sytuacja zasadniczej, niemal fundamentalnej niepewności i niejasności oraz ambiwalencji urastającej do rangi zasady organizującej życie moralne, wskazuje na pojawienie się czegoś, co można by określić jako moralność postmodernistyczną.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.