Artykuł jest poświęcony głównie zróżnicowanym formom aktywności występującym wśród mieszkańców Gdańska mających co najmniej 65 lat, które zostały rozpoznane w trakcie reprezentatywnych badań (1500 osób) z 2012 roku, opartych na wywiadach kwestionariuszowych. Po przedstawieniu charakterystyki badań oraz przykładowych typologii odnoszących się do rodzajów aktywności będących udziałem ludzi starych, w artykule zostały omówione szczegółowe wyniki badania obejmujące aktywność zawodową, fizyczną, kulturalną, hobbystyczną, związaną z cyberprzestrzenią, towarzysko-sąsiedzką i społeczną (członkostwo w organizacjach, wolontariat). Analiza wyników pokazała, że poziom aktywności respondentów w wielu przypadkach jest zróżnicowany w zależności chociażby od ich płci, wieku czy poziomu wykształcenia. W publikacji zobrazowano również wybrane potrzeby osób zaawansowanych wiekiem w zakresie zinstytucjonalizowanych działań aktywizujących. W artykule zwrócono ponadto uwagę na niedostatek polskich – zwłaszcza socjologicznych – badań poświęconych osobom starszym, przedstawiono niektóre możliwości praktycznego zastosowania wyników badań (rekomendacje, strategie, planowanie) oraz zasygnalizowano potrzebę rozwoju w naszym kraju socjologii starości.
EN
This article is mainly devoted to various forms of activities which are present among older persons (65+) living in Gdańsk. The analysis is based on research done in 2012 using 1500 face-to-face interviews (representative sample). After a short presentation of some typologies of activities, you can find in gerontological literature, authors describe the following list of activities recognized during the research: paid work, physical activity, cultural activity, hobbies, computer activities, meetings with friends and neighbours, social activity (membership in organizations and voluntary work) as well as a need for institutionalized offer directed to elderly persons. Especially sex, age and a level of education often differentiate the level of seniors’ personal activities. Additionally, authors underline a need for more gerontological research projects, especially done by (or with) Polish sociologists, show some possibilities of practical application of research data (recommendations, strategies, future planning) and also underline a need to develop a sociology of old age in Poland.
Artykuł poświęcony jest przede wszystkim dylematom, jakie powinien rozstrzygnąć badacz chcący rozpoznać złożone kwestie związane z wielowymiarowym procesem wspomagania przez opiekunów rodzinnych ludzi zaawansowanych wiekiem. Lista pytań, na które należałoby w takim przypadku znaleźć odpowiedź, jest stosunkowo długa, gdyż odnosi się między innymi do kwestii związanych ze zdefiniowaniem osoby pełniącej rolę opiekuna, z oceną poziomu własnych profesjonalnych umiejętności badawczych, przygotowaniem ankieterów, dobieraniem odpowiednich metod oraz prób badawczych czy z etycznymi wymiarami realizacji badań. Znalezienie odpowiedzi na te pytania w istotnym stopniu decyduje o poziomie rzetelności i stopniu użyteczności wyników pozyskanych w danym procesie badawczym dla zróżnicowanych odbiorców, wśród nich innych badaczy, dostawców usług czy samych opiekunów.
EN
The article is devoted mainly to dilemmas that should solve a researcher trying to recognize issues connected with multidimensional process of supporting the elderly by family carers. A list of questions, which ought to answer a scientist in that case is rather long. These questions refer to a carer ’s definition, a level of researcher ’s professional skills, abilities of interviewers, optimal research methods and carers’ samples or ethical dimensions in providing a research process. If we would be able to find answers to these questions, we can be almost sure that our research data will be reliable and useful for various receivers as other researches, service providers or carers themselves.
W artykule przedstawiono podstawowe założenia socjologicznej analizy środowiska wielkomiejskiego w kontekście starzenia się populacji miejskiej. Omówiono główne koncepcje wypracowane na gruncie gerontologii społecznej oraz zaprezentowano społeczną perspektywę procesów starzenia się populacji miejskiej. Wykorzystując analizę danych zastanych, przedstawiono główne trendy demograficzne obserwowane współcześnie w polskich miastach, opisując wskaźniki wykorzystywane w analizie procesów starzenia się populacji. Wnioski wynikające z analizy wskazują, że z jednej strony malejąca liczba urodzeń i ruchy migracyjne powodować będą „kurczenie się miast”, z drugiej zaś zmiany w sektorze zatrudnienia i rozwój infrastruktury przyczyniać się będą do „rozlewania się miast”. W efekcie miasto będzie stawać się środowiskiem życia, w którym osoby starsze będą stanowić coraz liczniejszą grupę mieszkańców.
EN
The article presents the basic principles of sociological analysis of the urban environment in the context of population aging in the city. It discusses the main concepts developed in social gerontology and presents the social perspective on an aging urban population. It presents the main demographic trends observed today in Poland’s cities by describing a number of indicators used in the analysis of the aging population. Conclusions resulting from the analysis show that the decreasing number of births and migration will result in shrinking cities. On the other hand, changes in the employment sector and infrastructure development will contribute to urban sprawl. As a result, the elderly will constitute a growing group in cities.
Artykuł poświęcony jest problematyce postępującego starzenia się współczesnych społeczeństw oraz wpływowi tego procesu na życie rodzinne ludzi starych. W części pierwszej zostały pokrótce omówione przyczyny i cechy charakterystyczne procesu starzenia się ludności w wymiarze demograficznym w odniesieniu do Europy i – szczególnie – Polski, takie jak: przeciętna długość życia, współczynnik feminizacji, odsetek osób starych (65 plus) w strukturze ogółu ludności. W tej części tekstu zaprezentowano również dynamikę omawianych zmian, z uwzględnieniem dwóch prognoz ludności: do roku 2035 i do roku 2060. Na tle przemian demograficznych w części drugiej zobrazowane zostały – m.in. na podstawie wyników trzech badań ogólnopolskich – zmiany w życiu rodzinnym ludzi starych zachodzące na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Odnoszą się do: wielkości, modelu i struktury rodziny, relacji międzypokoleniowych, „intymności na dystans”, osamotnienia, pomocy w rodzinie, podejścia do osób chorych i umierających, ról odgrywanych przez osoby stare w rodzinie, znaczenia rówieśników). Ponieważ wiedza na temat funkcjonowania ludzi starych w społeczeństwie obecnie szybko się dezaktualizuje, w zakończeniu artykułu zwrócono uwagę na niedostatek – zwłaszcza socjologicznych – badań poświęconych osobom starszym oraz na potrzebę rozwoju w naszym kraju socjologii starości.
PL
This article is devoted to implications of population ageing for family life of the elderly. In part one, a reader finds basic reasons and characteristic features of population ageing in Europe and – especially – Poland [average longevity, number of females per 100 males, percentage of elderly persons (65+) in a whole population]. Author shows a dynamic of the process based on population projections towards 2035 and 2060 years too. The second part of the article - partly based on three national gerontological researches - shows changes connected with the family life of elderly persons that have taken place during the last few decades. These changes relates to: size, model and structure of a family, intergenerational relationships, “intimacy on distance”, loneliness, mutual family help, attitude towards ill and dying people, roles played by an older person in a family, peer contacts. In the conclusion author underlines a need for more gerontological research projects, especially done by (or with) sociologists and a need to develop a sociology of old age in Poland.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.