The study is the legal analysis of the auditing associations of cooperatives. The paper presents the principles and procedure of accession to the audit, its tasks, as well as organs and organization.
PL
Przedmiotem opracowania jest analiza prawna dotycząca związków rewizyjnych spółdzielni. W tekście zaprezentowano procedurę założenia i przystąpienia do związku rewizyjnego, jego zadania, a także organy i organizację.
Celem opracowania było przedstawienie organizacji spółdzielczych jako podmiotów ekono-mii społecznej. Scharakteryzowano podstawowe wyróżniki i funkcje ekonomii społecznej oraz wartości i zasady spółdzielcze, które są zbieżne z wartościami ekonomii społecznej. Podmioty ekonomii społecznej, w tym również spółdzielnie, można wykorzystać do rozwiązywania współ-czesnych dylematów rozwojowych. W sferze ekonomii społecznej działają podmioty ekonomii społecznej, obejmujące cztery główne grupy: przedsiębiorstwa społeczne, podmioty reintegracyj-ne, podmioty sfery pożytku publicznego oraz podmioty sfery gospodarczej, które tworzą organiza-cje pozarządowe i spółdzielnie. Zmiany społeczno-ekonomiczne wpływające na wzrost bezrobocia powodują konieczność poszukiwania nowych rozwiązań, które przyczynią się do budowy silniejszego społeczeństwa. Jednym z możliwych rozwiązań jest ekonomia społeczna, rozwój przedsiębiorstw społecznych może zostać jednak spowolniony przez brak zrozumienia ich istoty. Dlatego konieczne jest stwo-rzenie przez państwo warunków umożliwiających dalszy rozwój przedsiębiorstw społecznych i pod-miotów zaliczanych do sektora ekonomii społecznej, w tym również spółdzielni. Duży wpływ na poprawę sytuacji gospodarczej wywierają organizacje spółdzielcze działają-ce w obszarze finansów. Banki spółdzielcze, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe wspierają osoby mniej zamożne. Na rozwój lokalnej społeczności mają również wpływ spółdziel-nie pracy, grupy producentów rolnych, spółdzielnie socjalne.
EN
The aim of the study was to present the cooperative organizations as actors of social eco-nomics. The fundamental distinguishing features and functions of the social economics princi-ples were characterized as well as cooperative values and principles that are aligned with the values of social economics. Social economics entities, including cooperatives can be used to solve the dilemmas of modern development. Social economics entities operate in the sphere of social economics, including four main groups: social enterprises, reintegration entities, public bene-fit entities sphere and the economic entities sphere that make up the non-governmental organizations and cooperatives. Socio-economic changes affecting the growth of unemployment make it necessary to search for new solutions that will help to build a stronger society. One of possible solutions is the social economics, the development of social enterprises may, however, be affected by lack of under-standing of their nature. It is therefore necessary for the state to create conditions for further develop-ment of social enterprises and entities belonging to the social economy sector, including cooperatives. Large impact on improvement of economic situation is made by cooperative organizations active in the field of finances. Cooperative banks, cooperative saving and provident funds support less wealthy people. The development of the local community is also affected by labour coopera-tives, agricultural producer groups as well as social cooperatives.
Tworzenie wartości dla klienta odbywa się na wielu płaszczyznach działalności przedsiębiorstwa. Jedną z nich jest jakość, która pozwala dostosowywać się do wymagań klientów, utrzymywać dotychczasowych i zdobywać nowych. Wynikiem tych działań ma być postrzeganie produktów lub usług przez klientów jako dających relatywnie wyższą wartość. Celem artykułu jest określenie ważności cech oferty w obszarze jakości dla poszczególnych klientów w oparciu o ocenę dokonaną przez przedstawicieli kierownictwa spółdzielni mleczarskich z województwa świętokrzyskiego. Określono cechy oferty ważne dla poszczególnych grup klientów, tj. konsumentów, przedsiębiorstw – użytkowników (gastronomii), hurtowników, sklepów spożywczych detalicznych niezależnych, wielkich i lokalnych sieci handlowych, agentów pośredniczących w handlu żywnością, innych mleczarni oraz pozostałych nabywców. Analiza wyników badań pokazała, że spółdzielnie różnie oceniły ważność cech oferty dla poszczególnych grup klientów.
EN
The value creation for the customer takes place on many levels of the company’s activity. One of them is quality that allows through appropriate actions to adapt to the customers’ requirements, keep existing and gain new clients. The result of activities in the area of quality is to perceive products or services by clients as giving a relatively higher value. The purpose of the article is to determine the validity of the offer features in the area of quality for individual customers on the basis of the assessment made by the representatives of the top managers of dairy cooperatives from the Świętokrzyskie Voivodeship. On the basis of the results of the research, the features of the offer important for individual groups of clients were defined. The analysis of the research results showed that cooperatives assessed the validity of features of the offer differently for particular groups of clients.
Za siłę przyczyniającą się do rozwoju lokalnego uważa się przedsiębiorcze działania podejmowane przez daną społeczność lokalną. Typowym przykładem grupowego działanie są formy spółdzielcze. Spółdzielnia Telekomunikacyjna „WIST” w Łące świadczy usługi od 1991 roku jako jeden z pierwszych niezależnych operatorów telekomunikacyjnych w Polsce. Spółdzielnia zapewnia standardowe rozmowy abonamentowe, łącza szerokopasmowego dostępu do Internetu, dostęp do tele-wizji cyfrowej oraz usługi w zakresie budownictwa telekomunikacyjnego. Spółdzielnia zapewnia miej-sca pracy dla lokalnej społeczności, swoim zasięgiem obejmuje siedem gmin woj. podkarpackiego, dociera ze swoją ofertą do kilkunastu tysięcy odbiorców, przez co przyczynia się do rozwoju regionu. Wpływa na integrację społeczną i efektywne wykorzystanie środków finansowych udziałowców. Spół-dzielnie można wykorzystać do rozwiązywania wielu współczesnych problemów rozwojowych. Spółdzielnie są ważnym czynnikiem w procesie budowy społeczeństwa obywatelskiego, rozwoju międzyludzkich więzi. Inicjatywa wspólnoty lokalnej oraz sprzyjające warunki rozwoju usług telekomunikacyjnych na terenach wiejskich były czynnikiem prowadzącym do rozwoju spółdzielni. Jednak barierami rozwoju jest słaba siła nabywcza i ubóstwo regionu, w którym działa spółdzielnia. Odpowiadając na potrzeby rynku spółdzielnia stale się rozwija poszerzając zakres świadczonych usług.
EN
The entrepreneurial actions taken by a given community are considered a strength contrib-uting to local development. A typical example of collective actions are cooperative forms. The aim of the study is to present the Telecommunication Cooperative "WIST" in Łąka, which provides services since 1991 as one of the first independent telecommunication operators in Poland. The cooperative provides standard telephone line rental, broadband Internet access, access to digital television and telecommunications' construction services. The cooperative provides jobs for the local community, its range includes seven municipalities of Podkarpackie province, it reaches several thousand customers, which contributes to the development of the region. The cooperative affects social integration and efficient use of shareholders' funds. Cooperatives can be used to solve many of today's development problems. Cooperatives are an important factor in the development of civic society, development of interpersonal relationships. The initiative of the local community and favorable conditions for the development of telecommunication services in rural areas were a factor leading to the development of cooperatives. However, barriers to development include weak purchas-ing power and poverty of the region in which the cooperative operates. Responding to the needs of the market the cooperative constantly evolves by expanding the range of services provided.
Podstawową funkcją spółdzielni pracy jest realizacja założonego przedsięwzięcia poprzez wykorzystanie potencjału zawodowego członków. Solidarne działanie oraz partycypowanie w zarządzaniu spółdzielnią może doprowadzić członków do decyzji o jej przekształceniu w spółkę kapitałową. Celem artykułu jest przedstawienie skutków podatkowych tego przekształcenia na gruncie podatku od towarów usług oraz podatku dochodowego. Ponadto analizie poddano charakter prawny sukcesji praw i obowiązków (m.in. dotyczących interpretacji podatkowej, Numeru Identy#kacji Podatkowej) z podmiotu przekształcanego na podmiot przekształcony. Zastosowano analityczną oraz językowo-logiczną metodę badawczą. W wyniku podjętych badań przyjęto, że przekształcenie spółdzielni w spółkę jest transparentne pod względem VAT. W związku z przekształceniem w spółkę kapitałową (gdy uczestniczą w nim wszyscy członkowie i nie następują zmiany osobowe) co do zasady nie powstaje obowiązek podatkowy w żadnym z podatków dochodowych. Jako wniosek de lege ferenda przyjęto konieczność wprowadzenia przepisu umożliwiającego przeniesienie NIP spółdzielni pracy na spółkę przekształconą.
EN
The primary function of cooperative work established through the use of project professional potential members. Solidarity action and participating in the management of the cooperative may lead members to a decision on its transformation into a capital company. |e aim of the article is to present the tax consequences of this transformation on the basis of tax on goods and services tax. In addition, the analysis of the legal nature of the rights and obligations of the succession have been (at least for the interpretation of the tax base, tax identifcation number) from the converted on subject transformed. Analytical uses and linguistically-logical reasearch method. As a result of the investigations undertaken, the transformation of cooperatives in a company in transparent in terms of VAT. In view of the transformation in a capital company (when it involved all members and no changes occur in the bed) in principle not obligation arises in any of your income taxes. As a proposal de lege ferenda accepted the need for a provision to transfer NIP cooperative work on the company transformed.
Przekazanie możności rozwiązywania problemów energetycznych na grunt lokalny –grunt mikro – w innych państwach europejskich, Stanach Zjednoczonych oraz Australii odniosło nadspodziewany sukces, ożywiło gospodarkę i przyczyniło się do rozwoju konstrukcji społeczeństwa obywatelskiego, poprzez umożliwienie członkom lokalnych społeczności wywierania bezpośredniego wpływu na gospodarkę energetyczną owej zbiorowości. W proponowanym przez autorów Dziale IIIA ustawy Prawo spółdzielcze, poświęconym spółdzielniom energetycznym przyjęto, iż celem spółdzielni energetycznej będzie promowanie oszczędzania energii, budowa bloków energetycznych oraz umożliwianie osobom fizycznym, osobom prawnym oraz osobom, którym ustawa przyznaje zdolność prawną produkcji energii we własnym zakresie. Przygotowany przez autorów projekt ustawy zakłada, iż wytwarzanie energii przez spółdzielnię energetyczną, a także sprzedaż tej energii przez spółdzielnię, z uwagi na cel jakiemu ma służyć, nie będzie działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Do spółdzielni energetycznych stosować będzie się także odpowiednio przepisy o mikroinstalacjach, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. 2012, 1059), co umożliwi prowadzenie działalności przez spółdzielnie energetyczne. Zakładanie i rozwój spółdzielni energetycznych powinien odbywać się przede wszystkim we współpracy z samorządem gminnym. Współpraca na tym polu poprzez zaangażowanie sił i środków przyczyni się rozwoju energetyki w Polsce. Działalność ta zostanie wpisana jako zadanie własne gminy.
EN
The transfer of energy problems’ solving onto the local - micro - ground in other European countries, the United States and Australia ended up with the unexpected success, revived the economy and contributed to the development of civil society, by allowing members of the local community to exert direct influence on the energy economy of this community. In the proposed by the Authors Department IIIA of the Cooperative Law, devoted to energy cooperatives, it is assumed that the objective of energy co-operative will be promotion of energy savings, construction of power units, and enabling individuals, legal persons and the persons to whom the law recognizes the legal capacity production of energy on their own. The bill prepared by the Authors assumes that the production of energy by the energy co-operative, as well as the sale of this energy by the co-operative, due to the objective being pursued, will not be an economic activity in the meaning of the Act on freedom of economic activity. To the energy co-operatives will also apply the provisions of mikro-instalations, referred to in the Act of 10 April 1997. Energy Law (Law Gazette 2012, 1059), which will provide an opportunity for the business of energy co-operatives. Establishment and development of energy co-operatives should take place primarily in cooperation with the municipal government. Cooperation in this field through the involvement of forces and means will contribute to energy development in Poland.
W artykule zaprezentowano regulacje prawne dotyczące lustracji spółdzielni, których źródłem są zarówno akty rangi ustawowej, jak i uchwały KRS. Omówiono cele, rodzaje i podmioty uprawnione do przeprowadzenia lustracji, a także wymogi dotyczące kompetencji lustratora. W dalszej części przestawiono przebieg lustracji. Wywód poszerzają wnioski de lege ferenda oraz omówienie orzecznictwa związanego z tym tematem.
EN
The paper presents legal regulations of cooperative audit derived from both legislation and resolutions of the NCC. Objectives and types of audits, parties qualified to conduct audits, and required auditor competences are discussed. The article continues to describe the auditing procedure. The study contains de lege ferenda postulates and a discussion of related judicial decisions.
The article is devoted to one of the institutions operating in Wadowice after World War II: Wadowice Service Cooperative (formerly operating as Wielobranżowa Spółdzielnia Pracy Wadowice). The text is another in a series of histories of cooperatives discussed by Andrzej Kotowiecki in issues 23 (2021) and 24 (2022) of the scientific yearbook "Wadoviana". The development of post-war cooperatives was primarily the result of the socialist economy, which assumed the liquidation of small merchant and craft production. A chance for survival was the cooperative movement, operating in the Wadowice region already in the Galician period. In the 50s. four smaller cooperatives were merged into the District Craft Services Cooperative, whose name was changed to the District Multi-branch Services Cooperative, producing, among others, footwear and clothing. The institution developed dynamically in the 60s and 70s, expanding infrastructure, plants and warehouses, and basing its staff on graduates of schools with practical vocational training. The crisis came in the 80s, and above all after the Sejm passed the Act on changes in the organization and activities of cooperatives. As of 2022, the assets of the cooperative consist of only four service plants (at the end of the 70s there were nearly 80 of them). As a multi-branch organization, the modern Cooperative is based primarily on three industries: metal, automotive and renovation and construction.
PL
Artykuł jest poświęcony jednej z działających w Wadowicach po II wojnie światowej instytucji: Wadowickiej Usługowej Spółdzielni Pracy (wcześniej działającej jako Wielobranżowa Spółdzielnia Pracy Wadowice). Tekst jest kolejnym z cyklu historii spółdzielni omawianych przez Andrzeja Kotowieckiego w numerach 23 (2021 rok) i 24 (2022 rok) rocznika naukowego "Wadoviana". Rozwój powojennej spółdzielczości był przede wszystkim efektem socjalistycznej gospodarki zakładającej likwidację drobnej wytwórczości kupieckiej i rzemieślniczej. Szansą na przetrwanie był ruch spółdzielczy, na ziemi wadowickiej działający już w okresie galicyjskim. W latach 50. cztery mniejsze spółdzielnie połączono w Powiatową Spółdzielnię Usług Rzemieślniczych, której nazwę zamieniono na Powiatową Spółdzielnię Usług Wielobranżowych, produkującej między innymi obuwie i konfekcję. Instytucja prężnie rozwijała się w latach 60. i 70. rozbudowując infrastrukturę, zakłady i magazyny, i opierając kadry na absolwentach szkół z praktyczną nauką zawodu. Kryzys przyszedł w latach 80. a przede wszystkim po uchwaleniu przez Sejm ustawy o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości. Według stanu na 2022 rok na majątek spółdzielni składają się tylko cztery zakłady usługowe (pod koniec lat 70-tych było ich blisko 80). Z charakteru wielobranżowej organizacji współczesna Spółdzielnia opiera się przede wszystkim na trzech branżach: metalowej, motoryzacyjnej oraz remontowo-budowlanej.
The agrarian social Catholicism in Spain was developed at the initiative of priests and pioneers of European Catholicism, grouping small farmers and providing a range of services which prevented their marginalization. The success of this organization later served as support other partnership initiatives such as the press or political representation. The social Catholicism in Spain prevented the success of fascist totalitarianism sign.
PL
Spóldzielczość rolnicza – pierwsza akcja katolicyzmu społecznego w Hiszpanii Agrarny katolicyzm społeczny w Hiszpanii rozwinął się za sprawą kapłanów i pionierów europejskiego katolicyzmu, zrzeszając drobnych rolników i zapewniając szereg form pomocy, które pozwoliły uniknąć ich marginalizacji. Sukces tej organizacji posłużył później jako wsparcie dla innych inicjatyw partnerskich, takich jak prasa lub partie polityczne. Społeczny katolicyzm w Hiszpanii zaznaczył się mocno w zapobieżeniu sukcesowi ugrupowań spod znaku faszystowskiego totalitaryzmu. El cooperativismo agrario – primera acción del catolicismo social en España El catolicismo social agrario en España se desarrolló a iniciativa de sacerdotes y pioneros del catolicismo europeo, agrupando a pequeños agricultores y proporcionándoles una serie de servicios que impidió su proletarización. El éxito de su organización sirvió como posterior soporte a otras iniciativas asociativas como la prensa o la representatividad política. La importancia del catolicismo social en España impidió el éxito de un totalitarismo de signo fascista.
Spółdzielnia - w świetle art. 54 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) - błędnie uznawana jest za spółkę, co prowadzi do zahamowania rozwoju spółdzielczości w Europie. Przykład stanowić może uchwalenie na gruncie prawa polskiego ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o spółdzielni europejskiej (Dz. U. Nr 149, poz. 1077), która powiela wadliwe - przygotowane przy założeniu art. 54 TFUE, że spółdzielnia jak spółką - postanowienia Rozporządzenia (WE) nr 1435/2003. W celu usunięcia wątpliwości co do charakteru prawnego spółdzielni na gruncie prawa Unii Europejskiej Autorzy proponują nowe brzmienie przepisu art. 54 TFUE o następującej treści: 1. Przez spółki rozumie się spółki prawa cywilnego lub handlowego oraz inne osoby prawne prawa publicznego lub prywatnego, z wyjątkiem tych, których działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysków; 2. Przez spółdzielnie rozumie się dobrowolne i samorządne zrzeszenia o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym nieograniczonej liczy osób, które zrzeszyły się w celu wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej dla zaspokajania swych dążeń i potrzeb ekonomicznych, kulturalnych i socjalnych. Spółdzielnia prowadzi także działalność społeczną na rzecz swych członków, ich rodzin oraz lokalnego środowiska społecznego. Proponowane nowe brzmienie przepisu art. 54 TFUE stanowić będzie asumpt dla stworzenia systemu usług wspierających spółdzielnie na etapie nie tylko zakładania nowych spółdzielni, ale i rozwoju istniejących, umożliwienia lepszego dostępu do środków finansowych i programów unijnych, w tym powołania specjalnych programów adresowanych do spółdzielni, włączenia wiedzy o spółdzielczym modelu przedsiębiorstwa do programów szkolnych i uniwersyteckich oraz zapewnienia spółdzielniom we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej właściwych ram prawnych i podatkowych, które nie dyskryminowałyby spółdzielni wobec innych podmiotów gospodarczych i umożliwiały ich rozwój uwzględniając odrębność spółdzielczego modelu przedsiębiorstwa.
EN
Cooperative - in the light of the Art. 54 of the Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU) - is incorrectly considered to be a company, which leads to the inhibition of the development of co-operatives in Europe. An example might be passing in the Polish law the Act of 22 July 2006 on the European Cooperative Society (Journal of Laws No. 149, item. 1077), which reproduces defective - prepared on the basis of Article 54 TFEU, that the cooperative is a company - provisions of Regulation (EC) No 1435 /2003. In order to remove doubts as to the legal nature of cooperatives on the basis of EU law the Authors propose a new wording of the Art. 54 TFEU as follows: 1. A company means civil or commercial law companies and other legal persons governed by public or private law, except for those which are non-profit; 2. Cooperatives mean voluntary and self-governing associations of variable composition and variable share fund of an unlimited number of persons who come together to jointly conduct a business in order to satisfy their economic, cultural and social aspirations and needs. The cooperative also runs social activities for its members, their families and the local social environment. The proposed new wording of the Art. 54 TFEU will be an inducement to create a system of services to support cooperatives not only at the stage of creating new cooperatives, but also the development of ones already existing, to allow better access to funds and programs of the EU, including the appointment of special programs addressed to cooperatives, the inclusion of knowledge about the cooperative business model to school and university curricula, and to ensure that cooperatives in all Member States of the European Union have appropriate legal and fiscal framework, which does not discriminate cooperatives against other entities, and enable their growth, taking into account the autonomy of the cooperative business model.
W przeciwieństwie do obecnego brzmienia ustawy - Kodeks spółek handlowych, która nie przewiduje możliwości przekształcenia spółki handlowej w spółdzielnię, proponowany przez Autorów projekt ustawy w sprawie zmiany ustawy - Kodeks spółek handlowych dopuszcza wszelkie możliwe konfiguracje przekształceń, tj. spółek osobowych w spółdzielnie, spółek kapitałowych w spółdzielnie, przekształcenie osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w spółdzielnię oraz przekształcenie spółki cywilnej w spółdzielnię. Mając więc na uwadze rozwój spółdzielczości w Polsce powstała potrzeba uchwalenia ustawy rozbudowującej katalog ustawowych typów przekształceń spółek. Przygotowany przez Autorów projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych stanowić ma przyczynek do dyskusji nad potrzebą wprowadzenia proponowanych zmian. Jako przykład zmian, które mogą zostać wprowadzone w wyniku uchwalenia ustawy o przekształceniach spółek w spółdzielnie można zdaniem Autorów wskazać prowadzenie działalności sportowej w formie spółdzielni - na wzór takich klubów sportowych jak FC Barcelona czy Real Madryt. Z tych też względów Autorzy przygotowali również projekt ustawy o zmianie ustawy o sporcie umożliwiającej prowadzenie działalności sportowej w formie spółdzielni.
EN
In contrast to the current wording of the act - the Commercial Companies Code, which does not allow for the conversion of commercial company into co-operative, the draft act on amendments to the act - the Commercial Companies Code, proposed by the Authors, allows all possible transformation configurations, i.e. of partnerships into co-operatives, associations of capital into co-operatives, the conversion of a natural person having business into a co-operative and the transformation of civil partnership into co-operative. Having in mind the development of the cooperative movement in Poland, the need arose to pass a bill that will expand the catalog of statutory types of companies’ conversions. The draft act amending the act- Code of Commercial Companies, prepared by the Authors, constitute a contribution to the discussion on the need to implement the proposed changes. As an example of changes, that can be made as a result of enactment of the Act on the conversion of companies into co-operatives, the Authors indicate pursuing sporting activities in the form of co-operatives - like sports clubs such as FC Barcelona and Real Madrid. For these reasons, the Authors also prepared a draft act amending the Act on the sport enabling pursuing sports activities in the form of co-operatives.
Spółdzielczość – uważana za jeden z fi larów ekonomii społecznej i ważny element budowy społeczeństwa obywatelskiego – jest wskazywana rzadko lub wręcz pomijana w ofi cjalnych dokumentach dotyczących tych zagadnień. Celem artykułu jest wykazanie, że międzynarodowo uznane wartości i zasady spółdzielcze są zbieżne z wartościami ekonomii społecznej i z zasadami, na jakich opiera się funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego. W artykule omówiono genezę zasad spółdzielczych obecnych w różnych prądach ideowych w rozwoju historycznym spółdzielczości, ich ewolucję i próby skodyfi kowania przez Międzynarodowy Związek Spółdzielczy, aż do przyjęcia przezeń Deklaracji Spółdzielczej Tożsamości w 1995 r. W dalszej części zaprezentowano tę Deklarację, jej wpływ na międzynarodowe i krajowe akty prawne dotyczące spółdzielczości, próby jej adaptacji do potrzeb różnych branż spółdzielczych oraz rozpoczętą dyskusję nad koniecznością jej nowelizacji. W konkluzji podkreślono, że spółdzielczość jako element gospodarki społecznej i składowa społeczeństwa obywatelskiego może być efektywnym uzupełnieniem państwa, wolnego rynku – nadającym bardziej „ludzkie oblicze” efektom zglobalizowanej gospodarki.
EN
The cooperative movement, considered to be a pillar of social economy and an important element of civil society development, is often underestimated or slightly mentioned in the offi cial documents devoted to those issues. The paper demonstrates that internationally recognised values and principles of cooperative movement are in line with the values of social economy and with principles the civil society is based on. The article traces back the beginning of cooperative movement principles included in diff erent ideologies and their historical development, their evolution starting from the attempts to codify the principles by the International Cooperatives Alliance, until their approval in the form of Statement on the Cooperative Identity in 1995. The paper analyses the Statement, its impact on national and international legal regulations, its adaptation to the needs of various sectors of cooperatives economy and a new discussion about the necessity of its amendment. The author concludes that the cooperative movement, as an element of social economy and of civil society, can eff ectively supplement the state and free market, by yielding “human face” to the eff ects of globalised economy.
Tematem artykułu jest prawny i społeczny problem dochodzenia przez syndyków masy upadłości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych wobec ich członków takich roszczeń, które – jeśli w ogóle istnieją – są przedawnione. Do tej kategorii należą roszczenia związane z dopłatą do nowej wysokości udziału, podwyższonej uchwałą zebrania przedstawicieli członków w okresie, gdy spółdzielcza kasa prowadziła jeszcze działalność pod kierunkiem swoich władz statutowych. Druga kategoria to roszczenia o pokrycie udziału, kierowane do członków, którzy nigdy nie skorzystali z usług finansowych kasy, a jedynie ubiegali się o kredyt, którego nie uzyskali. Przedmiotem artykułu są rozważania na temat relacji sankcji określonej w statucie kasy na wypadek nie dokonania wpłaty w terminie, czyli wykreślenia ze spółdzielni i sankcji w postaci zaskarżalnego roszczenia o zapłatę. W tym aspekcie szczególne znaczenie ma społeczno-gospodarczy cel stosunku członkostwa w kasie, polegający na uczestnictwie we wzajemnościowej działalności kredytowej i depozytowej oraz kwestia wpływu niemożności osiągnięcia takiego celu na istnienie zaskarżalnego roszczenia o pokrycie udziału w spółdzielni. Znaczenie dla prawnej oceny stanu faktycznego i wykładni zapisów jej statutu ma także utrwalone postępowanie statutowych organów spółdzielczej kasy. Z punktu widzenia dochodzenia przez syndyka zapłaty przed sądem największe znaczenie ma jednak okoliczność, że ogłoszenie upadłości spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej nie powoduje, że przedawnione roszczenia na nowo staną się wymagalne i zaskarżalne.
EN
The article reflects on legal and social aspects of claims, being pursued by bankruptcy trustee from credit union’s members – claims which (if justified) are subject to the limitation period. If a credit union, many years prior to its bankruptcy, has changed its statute and raised the value of the cooperative shares, bankruptcy trustee lays claim to the payment of the supplement by the members. And if one has become credit union member, many years before its bankruptcy with the sole purpose of applying for the loan or credit, and the aforementioned loan or credit was denied by the credit union, bankruptcy trustee may lay claim to coverage of the share by such a member. The paper reflects on relation between statute of cooperative credit union, stating that the member, who failed to cover his share, may be excluded from the cooperative, and the right of bankruptcy trustee to demand payment in court. Mutual nature of credit union’s financial activity as a purpose of credit union’s membership is a crucial factor. If one cannot obtain the loan or credit from a credit union, his membership in the cooperative seems pointless. If his membership in the cooperative is pointless, and does not result in any kind of benefit, is he obliged to pay his share? Statutory bodies of credit union has never laid claims to pay the coverage of share from a member in these kind of cases. The most important factor for the assessment of the legitimacy of claims is that the claims are time-barred, and bankruptcy of the credit union does not make the limitation period run anew.
W artykule omówiono istotę członkostwa w spółdzielni, a także czynniki warunkujące przyjęcie osoby w poczet jej członków. Zanalizowano konstrukcję art. 24 § 2 pr. sp., odnosząc się do sytuacji skutkującej wykluczeniem członka ze spółdzielni. Poruszono również kwestię podmiotów uprawnionych do pojęcia uchwały w przedmiocie wykluczenia członka ze spółdzielni, a także możliwości odwołania się członka od uchwały wykluczającej go z grona spółdzielców. Przedstawiono także zasady, które musi spełnić odwołujący się. Następnie omówiono zagadnienie zaskarżenia uchwały o wykluczeniu członka ze spółdzielni do sądu, a także sprecyzowano możliwości rozwiązania stosunku członkostwa oraz wskazano organ, który jest władny podjąć w tej kwestii stosowną uchwałę.
EN
The paper entitled Excluding the member from co-operative membership in judicial practice, consists of the following parts: introduction; reasons for excluding the member from co-operative membership; proceedings to exclude the member from cooperative membership; appealing against the resolution on excluding the member from co-operative membership and a summary. In the introduction the author writes about the essence of being a co-operative member and the issues determining acceptance of a person as a co-operative member. In the next part the author analyses the structure of Article 24 § 2 of the Co-operatives Law referring to the situation resulting in the exclusion of the member from co-operative membership. The following part of the paper deals with the issue of entities entitled to make a resolution on excluding the member from co-operative membership. The third part entitled Appealing to the general meeting against the supervisory board resolution, contains information about a possibility of appealing against the resolution on excluding the member from co-operative membership. The author gives the conditions (of the appeal) which must be met by the person appealing. The following part is devoted to the appeal to the court against the resolution on excluding the member. In summary the author describes possibilities of terminating the membership and defines them in detail. He also defines which bodies are entitled to pass an appropriate resolution.
W opracowaniu przedstawiono rolę i miejsce czynnika ludzkiego w organizacjach spółdzielczych. Spółdzielnie są przede wszystkim zrzeszeniami osób, które poprzez prowadzenie działalności gospodarczej realizują wspólne cele i zaspokajają określone potrzeby, którymi może być zapewnienie miejsc pracy, obsługa finansowa, pomoc w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, obsługa mieszkań, zapewnienie artykułów konsumpcyjnych dobrej jakości. We współczesnej gospodarce celem działalności wielu firm, korporacji jest maksymalizacja zysku często kosztem pracowników. Efektem tych działań jest brak szacunku dla człowieka, alienacja oraz rosnąca rzesza wykluczonych w wielu aspektach życia społecznego i ekonomicznego. W spółdzielniach natomiast człowiek i jego potrzeby są w centrum zainteresowania. Człowiek zajmuje w organizacjach spółdzielczych nadrzędną pozycję jako członek spółdzielni, pracownik, dostawca, producent oraz klient. Spółdzielnie poprzez realizację określonych zadań oraz przestrzeganie zasad i wartości, którymi kierują się w swej działalności odpowiadają Strategii Europa 2020, której celem jest między innymi zrównoważona gospodarka, podjęcie trwałej walki z wykluczeniem społecznym, rozwój niskoemisyjnej gospodarki, w której to człowiek znajduje się na pierwszym miejscu. Spółdzielnie w miarę swoich możliwości zaspokajają potrzeby społeczne w zakresie oferowania i utrzymania miejsc pracy grupom, które mają trudności na rynku pracy. Są to osoby niepełnosprawne, osoby w starszym wieku, kobiety czy osoby o niższym poziomie wykształcenia. Spółdzielnie odgrywają znaczącą rolę w społecznościach lokalnych w zakresie działań na rzecz spójności i integracji społecznej. Spółdzielnie powstają i kształtują się zarówno z potrzeb ludzi, jak i całych lokalnych społeczności. Ich forma zmienia się, podlega wpływom otoczenia i sama determinuje jego funkcjonowanie.
EN
The paper presents the role and place of the human factor in cooperative organizations. Cooperatives are primarily associations of persons whose business activities are pursuing common goals and meet specific needs, which may be to provide jobs, financial services, help with the farm, service apartments, providing high-quality consumer goods. The purpose of the modern economy many companies, corporations is to maximize profit at the expense of workers often. The result is a lack of respect for the man, alienation and a growing crowd excluded in many aspects of social and economic life. The cooperatives while the man and his needs are in the spotlight. The man is a parent cooperative organizations position as a member of the cooperative, employee, supplier, manufacturer and customer. Cooperatives through the implementation of specific tasks and the principles and values that guide its activities correspond to the Europe 2020 Strategy, which aims, among other things sustainable, taking permanent fight against social exclusion, the development of low-carbon economy, in which a man is in the first place. Cooperatives if possible meet the social needs in providing and maintaining jobs groups who experience some difficulties in the labor market. These are people with disabilities, the elderly, women and people with lower levels of education. Cooperatives play a significant role in the local community. In terms of activities for social cohesion and integration. Cooperatives are formed and shaped by both the needs of the people as well as entire communities. Their form is changing, is influenced by the environment and itself determines its function.
Opracowanie dotyczy zagadnienia pozostającego na styku prawa spółdzielczego i prawa upadłościowego. Istotnym jest pytanie czy można uznać za prawidłowe ustalenie przez syndyka masy upadłości spółdzielni mieszkaniowej, że pożytki i inne przychody uzyskane z danej nieruchomości służą pokryciu kosztów postępowania upadłościowego, bez związku z pokrywaniem kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem danej nieruchomości. W opracowaniu broniony jest pogląd, że w przypadku upadłości spółdzielni mieszkaniowej nieprawidłowe jest wprowadzenie przez syndyka zmiany zasad rozliczania przychodów i kosztów oraz przeznaczenia pożytków wynikających z art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 w zw. z art. 541 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, polegające na ustaleniu, że pożytki i inne przychody uzyskane z utrzymania danej nieruchomości służą pokryciu kosztów postępowania upadłościowego, podczas gdy członkowie spółdzielni ponoszą zwiększone koszty związane z eksploatacją i utrzymaniem danej nieruchomości. Syndyk masy upadłości powinien regulować zobowiązania masy w miarę wpływu do niej konkretnych sum (art. 343 Prawa upadłościowego). Opłaty o których mowa w art. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych powinny być dysponowane zgodnie z ich przeznaczeniem. Syndyk powinien regulować powstałe po ogłoszeniu upadłości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, opłaty za użytkowanie wieczyste, itp. od nieruchomości stanowiących masę upadłości.
EN
The study deals with the issue that belongs to cooperative law and bankruptcy law. The important question is whether it can be considered correct, that the trustee in bankruptcy of a housing cooperative determines that the benefits and other proceeds obtained from a given property are intended to cover the costs of the bankruptcy proceedings, without being related to the costs associated with the operation and maintenance of the property. The study advocates the view that in the event of the bankruptcy of a housing cooperative, it is incorrect for the trustee to introduce a change in the principles of accounting for revenues and expenses, and the allocation of benefits resulting from art. 5 paragraphs 1 and 2, and art. 6 clause 1 in connection to art. 541 paragraph 1 of the Act on housing cooperatives, that consists in determining that benefits and other revenues obtained from maintaining a given property are intended to cover the costs of bankruptcy proceedings, while cooperative members bear increased costs related to the operation and maintenance of a given property. The bankruptcy trustee should regulate the liabilities of the bankruptcy estate as specific sums are received (art. 343 of the Bankruptcy Law). Fees referred to in art. 4 of the Act on housing cooperatives should be disposed of in accordance with their intended purpose. The bankruptcy trustee should regulate property tax liabilities, perpetual usufruct fees, etc. arising after the declaration of the bankruptcy, from properties constituting the bankruptcy estate.
W opracowaniu dokonano oceny rozwoju spółdzielczości w Polsce na tle innych krajów Unii Europejskiej, w szczególności zaś krajów Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW). Przedstawiono aktualny (na koniec 2015 r.) stan liczebny spółdzielni działających w Polsce w różnych branżach gospodarki. Oceniono wkład sektora spółdzielczego do gospodarki oraz rozwój spółdzielczości w ujęciu terytorialnym. Rozwój spółdzielczości w Polsce w aspekcie liczby spółdzielni i zatrudnienia odniesiono do innych krajów Unii Europejskiej przy wykorzystaniu współczynników uspółdzielczenia. W opracowaniu przedstawiono także najważniejsze problemy, jakie dotykają spółdzielczość w Polsce oraz kluczowe wyzwania rozwojowe stojące przed wybranymi segmentami spółdzielczości.
EN
The paper assessed the development of cooperatives in Poland compared to other European Union countries, in particular the countries of Central and Eastern Europe (CEE). It shows the current (at the end of 2015) numbers of cooperatives operating in Poland in various sectors of the economy. Assessed contribution of the cooperative sector to the economy and development of cooperatives in territorial aspect. The development of cooperatives in Poland in terms of number of cooperatives and employment compared to other European Union countries using of cooperatives development coefficients. The paper presents the main problems affecting cooperatives in Poland and the key development challenges for selected segments of the cooperatives.
W niniejszym artykule w pierwszej kolejności omówiony został tryb zwołania walnego zgromadzenia spółdzielni. Następnie przedstawione zostały kompetencje tego organu. W dalszej części tekstu zaprezentowano tryb obradowania i podejmowania uchwał przez walne zgromadzenie, a także problem nieważności i zaskarżalności uchwał. Ostatnia część tekstu poświęcona jest protokołowi z obrad tytułowego organu.
EN
The first issue the article focuses on is the mode of the cooperative AGM convening. Then, it sets out the competencies of the gathering in question. The further parts of the paper discuss the mode of proceeding during the meeting and taking resolutions by the AGM, as well as the problems of invalidity of a resolution and appeal against it. The final part of the paper deals with the AGM minutes.
In Poland, more and more people want to act for the benefit of the local community and help those in need, looking for an appropriate organizational and legal form. The answer to this dilemma may be this article covering issues related to the establishment of social cooperatives as organizations combining aspects of economic activity with the desire to meet social needs, especially in the context of social and professional reintegration of people subject to social exclusion. The article is a kind of practical study referring to social activity in the field of establishing new entities, which are social cooperatives. The reflection of the issue is an approximation of the circumstances surrounding the Social Cooperative Zielony Serwis, founded in 2022, based in Ciężkowice.
PL
W Polsce coraz więcej osób chce działać na rzecz społeczności lokalnej i pomagać potrzebującym, szukając odpowiedniej formy organizacyjno-prawnej. Odpowiedzią na ten dylemat może być niniejszy artykuł, obejmujący kwestie związane z zakładaniem spółdzielni, a szczególnie spółdzielni socjalnych jako organizacji łączących aspekty działalności gospodarczej z dążeniem do zaspokajania potrzeb społecznych, szczególnie w kontekście reintegracji społecznej i zawodowej osób podlegających wykluczeniu społecznemu. Artykuł ma charakter studium empirycznego, odwołującego się do aktywności społecznej w zakresie spółdzielczości, a zwłaszcza zakładania nowych podmiotów, jakimi są spółdzielnie socjalne. Służy temu przybliżenie okoliczności towarzyszących założonej w 2022 roku Spółdzielni Socjalnej Zielony Serwis z siedzibą w Ciężkowicach.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.