Observed in the past few years changes in the Polish population age structure, especially in Opole Voivodeship, shows a constant increase in the share of elderly, with a simultaneous decrease in the share of population in the youngest age groups, which leads to an aging population. Together with the transition of the age structure there are changes in the structure of population’s needs. Therefore on the local level (powiats and gminas) social policy is to a large extent determined by demographic transitions that occur in a given area. The local level is mostly predestined to meet the needs in a way that considers local circumstances, familiarity with structure of needs and an ability to meet them, since it carries out tasks arising from the Local Government Act.
PL
Obserwowana w ostatnich latach zmiana struktury wieku ludności Polski, a szczególnie województwa opolskiego wykazuje systematyczny wzrost udziału osób starszych przy jednoczesnym spadku udziału ludności w najmłodszych grupach wiekowych, co skutkuje starzeniem się społeczeństwa. Wraz z przekształceniem struktury wieku następują zmiany w strukturze potrzeb ludności. Stąd też na poziomie lokalnym (powiatów i gmin) polityka społeczna w dużej mierze zdeterminowana jest przez przemiany demograficzne, jakie zachodzą na danym obszarze. Szczebel lokalny najbardziej jest predystynowany do zaspokojenia potrzeb w sposób uwzględniający lokalną specyfikę, znajomość struktury potrzeb i możliwości ich zaspokojenia. Porównanie struktur wieku w roku 1999 i 2015 w gminach województwa opolskiego pokazuje zaawansowanie procesu starzenia się ludności i jego zróżnicowany przestrzennie przebieg. W tym kontekście aktualne i ważne jest podejmowanie działań stanowiących część lokalnej polityki społecznej, które zabezpieczą potrzeby powiększającej się grupy najstarszych mieszkańców gmin.
Artykuł poświęcony jest problematyce postępującego starzenia się współczesnych społeczeństw oraz wpływowi tego procesu na życie rodzinne ludzi starych. W części pierwszej zostały pokrótce omówione przyczyny i cechy charakterystyczne procesu starzenia się ludności w wymiarze demograficznym w odniesieniu do Europy i – szczególnie – Polski, takie jak: przeciętna długość życia, współczynnik feminizacji, odsetek osób starych (65 plus) w strukturze ogółu ludności. W tej części tekstu zaprezentowano również dynamikę omawianych zmian, z uwzględnieniem dwóch prognoz ludności: do roku 2035 i do roku 2060. Na tle przemian demograficznych w części drugiej zobrazowane zostały – m.in. na podstawie wyników trzech badań ogólnopolskich – zmiany w życiu rodzinnym ludzi starych zachodzące na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Odnoszą się do: wielkości, modelu i struktury rodziny, relacji międzypokoleniowych, „intymności na dystans”, osamotnienia, pomocy w rodzinie, podejścia do osób chorych i umierających, ról odgrywanych przez osoby stare w rodzinie, znaczenia rówieśników). Ponieważ wiedza na temat funkcjonowania ludzi starych w społeczeństwie obecnie szybko się dezaktualizuje, w zakończeniu artykułu zwrócono uwagę na niedostatek – zwłaszcza socjologicznych – badań poświęconych osobom starszym oraz na potrzebę rozwoju w naszym kraju socjologii starości.
PL
This article is devoted to implications of population ageing for family life of the elderly. In part one, a reader finds basic reasons and characteristic features of population ageing in Europe and – especially – Poland [average longevity, number of females per 100 males, percentage of elderly persons (65+) in a whole population]. Author shows a dynamic of the process based on population projections towards 2035 and 2060 years too. The second part of the article - partly based on three national gerontological researches - shows changes connected with the family life of elderly persons that have taken place during the last few decades. These changes relates to: size, model and structure of a family, intergenerational relationships, “intimacy on distance”, loneliness, mutual family help, attitude towards ill and dying people, roles played by an older person in a family, peer contacts. In the conclusion author underlines a need for more gerontological research projects, especially done by (or with) sociologists and a need to develop a sociology of old age in Poland.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.