Udział wyrobów wysokiej techniki w polskim eksporcie dóbr prze-tworzonych jest nadal względnie niski, mimo że w ostatnich latach wy-raźnie i szybko rósł. Według danych Eurostatu, w 2014 r. udział ten wy-niósł 8% (podczas gdy średnio w Unii Europejskiej kształtował się na poziomie 15%). Znaczenie wyrobów high-tech w Polsce jest wyraźnie mniejsze nie tylko w porównaniu z krajami Europy Zachodniej (UE-15), ale także w porównaniu z wieloma gospodarkami wschodzącymi, w tym z Czechami i Węgrami. W latach 2007-2014 dynamika eksportu wyro-bów wysokiej techniki była w Polsce najwyższa spośród krajów UE, a wartość tego eksportu wzrosła przeszło czterokrotnie. Obserwowany w tym okresie wzrost udziału wyrobów wysokiej techniki związany był z drugim etapem inwestycji w tego typu branżach w krajach Europy Środkowej, przy czym – jak wskazują dane dotyczące wartości dodanej w handlu zagranicznym – duże znaczenie w tym procesie odegrali inwe-storzy z gospodarek wschodzących. Na niski udział wyrobów wysokiej techniki w polskim eksporcie skła-dają się dwa główne czynniki – marginalne znaczenie produkcji high-tech w krajowych przedsiębiorstwach oraz niewielki udział firm zagra-nicznych z sektora wysokiej techniki w napływie bezpośrednich inwesty-cji zagranicznych. Podczas gdy w większości krajów Europy Zachodniej o udziale wyrobów high-tech w eksporcie decyduje w dużej mierze po-ziom wydatków na badania i rozwój, to w krajach Europy Środkowej (i ogólnie w gospodarkach wschodzących) udział wyrobów wysokiej techniki w eksporcie związany jest silnie z bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi.
EN
The share of high technology products in Polish exports of processed goods remains relatively low despite a marked increase in recent years. According to Eurostat data, in 2014 this share accounted for 8% (while the EU average – 15%). The importance of high-tech products in Poland is not only significantly lower than in Western Europe, but also lower than in many emerging economies, including the Czech Republic and Hungary. In the years 2007-2014, the growth of exports of high technol-ogy products in Poland was the highest among the EU countries, and the value of these exports increased more than fourfold. The growing share of high technology products, observed at that time, can be tied with the second stage of the investment in the high-tech sector in Central Europe. The data on the value added in foreign trade show that investors from emerging economies played in this process an important role. The low share of high technology products in Polish exports may be attributed to two main factors: a negligible share of high-tech products in the production of domestic enterprises and a low participation of foreign high-tech companies in the inward foreign direct investment. While in most Western European countries the share of high-tech products in ex-ports is to a large extent determined by the level of R&D expenditures, in Central Europe (and generally in emerging economies) it is strongly linked to foreign direct investment.
W 2014 roku, trzeci rok z rzędu, dynamika obrotów handlowych Unii Europejskiej utrzymywała się na bardzo niskim poziomie. W porównaniu z dwoma poprzednimi latami 2012-2013 nastąpiła jednak zmiana w strukturze jej obrotów handlowych w kierunku zwiększenia udziału handlu wewnątrzunijnego. Wynikało to ze stopniowego ożywienia popytu w krajach Unii. W 2014 r. wartość wzajemnego handlu (mierzona eksportem, wyrażona w euro) zwiększyła się o 3,2% w porównaniu z rokiem poprzednim (w 2013 roku zwiększyła się zaledwie o 0,1%). Poprawa koniunktury w Unii wpłynęła także na zmniejszenie w 2014 roku skali spadku importu z krajów trzecich. Poprawa popytu i zmiany relacji cen między poszczególnymi kategoriami produktów sprawiły, że wartość eksportu i importu Unii Europejskiej rosła szybciej niż handel światowy. W 2014 r. zahamowany został spadek udziału UE w światowym handlu. Udział UE w światowym eksporcie wyniósł 33%, a w imporcie - 32%. Dziesięć lat wcześniej udział UE w światowym handlu był większy i wynosił 41% w eksporcie i 39% w imporcie. Handel wewnątrz Unii stanowi obecnie nieco ponad 20% światowego handlu (wobec 28% w 2004 roku). W dwóch ostatnich latach 2013-2014 udział handlu między krajami UE w międzynarodowej wymianie nie zmniejszył się, co może wskazywać na stabilizowanie się struktury handlu światowego po okresie silnych zmian, spowodowanych z jednej strony rozwojem międzynarodowych łańcuchów wartości dodanej, a z drugiej - wzrostem cen surowców.
EN
2014 was the third consecutive year when the dynamics of EU trade remained at a very low level. However, compared with the two previous years 2012-2013 the trade pattern changed towards the higher intra-EU trade share. This was caused by a gradual recovery in demand in this group of countries. In 2014, the value of mutual trade (measured by exports, expressed in euro) increased by 3.2% compared with the previous year (in 2013, it increased only by 0.1%). The improvement in demand in the EU has also contributed to the slower decline of imports from third countries. The improvement in demand and changes in relative prices between different categories of products meant that the value of EU exports and imports grew faster than the world trade. In 2014, the downward trend in global share was hampered. The EU's share in world exports accounted for 33%, and imports - for 32%. Ten years earlier, the EU's share in world trade was higher and constituted 41% and 39%, respectively. Recently, intra-EU trade has slightly exceeded 20% of world trade (compared to 28% in 2004.). In the years 2013-2014, the share of trade between EU countries in world trade was not falling, what could indicate a stabilisation of global trade patterns after the period of strong changes caused, on the one hand, by the expansion of global value-added chains, and, on the other hand, by the rising prices of raw materials.
The article presents research verifying the transformation process of the retail structure in Wrocław. It is an interesting example of urban units which experienced the political and economic conditions of two different systems – socialist and capitalist, and also the period of changes in between. Following Palomäki and Zipser’s methodology, the analysis of retail hierarchy changes in Wrocław was carried for three time periods (1979, 1997, 2014). The hierarchy rate was based on 3-dimention data matrix: qualitative, quantitative and spatial. The important part of the research is the graphic visualisation of retail localisation changes. The methods used allow for determining the stable components of the retail system and tendencies of transformation. The results of the research point to important questions. First of all, the stable elements of the hierarchical retail system (stronger than political and economic changes) were observed in the town structure. The centre of the town was recognised as a stable main point of the structure. Secondly, this high position of the centre can be powered by big -box stores. Finally, the components of the system make it a multi -level one, with the number of levels in the hierarchy being changeable.
PL
Przedstawione badania mają na celu weryfikację procesu transformacji struktury handlowej w jednym z polskich miast – Wrocławiu. Miasta polskie jako strefa przemian politycznych i społecznych transformacjiustrojowej stanowią tu szczególny walor porównawczy. Z wykorzystaniem metody M. Palomäkiego i W. Zipsera dokonano analizy zmian struktury hierarchii rejonów handlowych we Wrocławiu w trzech okresach badawczych (1979, 1997, 2014). Współczynnik hierarchii jest tu oparty na danych ilościowych i jakościowych oferty handlowej w rozmieszczeniu przestrzennym. Wyniki uzupełniają rozkłady przestrzenne sieci handlowej w mieście. Zastosowane metody pozwalają na wykrycie stabilnych elementów układu oraz uchwycenie kierunków przemian. Wnioski z badań wskazują na główne komponenty układu oraz tendencje przeobrażeń struktury handlowej Wrocławia. Po pierwsze, miasto ma stabilne elementy układu, w tym centrum, które w skali ogólnomiejskiej tworzy niepodważalnie najwyższą pozycję w hierarchii. Po drugie, nowoczesne formy handlu mogą stanowić element utrzymania lub wzrostu potencjału rejonów handlowych. Po trzecie, wszystkie elementy układu tworzą system o wielu poziomach hierarchii, których liczba stopni może być zmienna.