The introductory theoretical part of the present paper entitled “The Czech Translations of Vysotskyʼs Works by J. Moravcová, M. Dvořák and Radůza” deals in brief with translations of the poetry by Vladimir Vysotsky into Slovak and Polish. The paper includes a discussion on theoretical works by Slovak translation scholars and Slovak translations of Vysotsky’s poetry which were published in 1985 and 1990. Subsequently, attention is devoted to Czech translations penned by Jana Moravcová and Milan Dvořák. Each of the two mentioned translators has chosen different strategy to reach a goal in his or her translation work: Moravcová rather tends to preserve the poetic character of Vysotsky’s works, while Dvořák gives preference to make the Czech lyrics singable. The second part is devoted to three different translations of a Vysotsky’s song titled “Bratskiye mogily”. The first translation into Czech “Společné hroby” (1988) comes from Jana Moravcová, the second is by Milan Dvořák – “Hromadné hroby” (1997) and the third “Masové hroby” (2010) belongs to Igor Jelínek, the author of the present article. The translation of “Parus” was written by a singer-songwriter Radka Vranková who performs under the stage name Radůza. Her translation will be confronted, as in the previous case, with our own translation.
DE
Der einführende theoretische Teil des Aufsatzes mit dem Titel „Vladimir Vysockij in den tschechischen Übersetzungen von Jana Moravcová, Milan Dvořák und Radůza“ beschäftigt sich in Kurzform mit der Übersetzung der Poesie von Vladimir Vysockij ins Slowakische und Polnische. Der Aufsatz beinhaltet Ausführungen über theoretische Arbeiten slowakischer Übersetzungswissenschaftler sowie eine Auswahl an Liedtexten dieses außergewöhnlichen Dichters, welche in den Jahren 1985 und 1990 veröffentlicht wurden. Im Anschluss daran richtet sich die Aufmerksamkeit auf aus der Feder von Jana Moravcová und Milan Dvořák stammende Übersetzungen von Vysockijs Liedern ins Tschechische, wobei jeder der beiden angeführten Übersetzer eine andere zum Erfolg führende Strategie für seine Übersetzungsarbeit gewählt hat: Moravcová tendiert eher zum Erhalten des poetischen Charakters von Vysockijs Werk, während Dvořák der Möglichkeit, die Lieder auf Tschechisch singbar zu machen, den Vorzug gab. Der zweite Teil widmet sich drei verschiedenen Übersetzungen von Vladimir Vysockijs Lied mit dem Titel „Bratskije mogily“. Die erste Übersetzung ins Tschechische stammt von Jana Moravcová „Společné hroby“, die zweite von Milan Dvořák „Hromadné hroby“ (1997) die dritte, „Masové hroby“ (2010), von mir, Igor Jelínek, dem Autor des vorliegenden Artikels. Eine weitere Übersetzung von „Parus“ (Segel) stammt aus der Feder der Chansonsängerin Radka Vranková, die unter dem Künstlernamen Radůza auftritt. Ihre Übersetzung wird wie im vorangegangenen Fall mit meiner eigenen Übersetzung konfrontiert.
The subject of this article is the analysis of the selected songs – classified as ballads – of the band Pod Budą from Kraków, which purpose is to prove the thesis that the most important song codes in sung poetry are located in lyrics. This thesis is argued by the fact that vocal-instrumental parts of the work underline the importance of lyrics through suitably shaped components of a musical work. Lyrics in sung poetry emphasize therefore: agogic and melodic accents when singing in both high and low volume, and in the instrumental part, apart from the specific dynamics, also tempo. Certain musical technique also helps to trigger the imagination of the recipient as, while listening to the song, the audience can see what the vocalist sings about, that is the space and the situations in which a character of the song is located.
In this paper, the author outlines the cultural and social context of Grechuta’s work, and answers the question: why research a song as a literary genre? Attention is drawn to the inequalities between certain concepts in the Polish language: song, poet, songwriter, singer and song lyrics, which is the main topic of interest in this article. The author analyzes Marek Grechuta’s book of poetry and a music album of the same title, Landscape of Hope. The author describes the role of music in the lyrics of the song. In the article, she uses a literary tool as well as elements from the theory of music and the analysis of a musical work – giving the research an interdisciplinary character. In the conclusion, she emphasizes that it is as worthwhile to focus on researching song in Poland as it is to research poetry.
The subject of this article is the analysis of the selected songs—classified as ballads—of the band Pod Budą from Kraków, which purpose is to prove the thesis that the most important song codes in sung poetry are located in lyrics. This thesis is argued by the fact that vocal-instrumental parts of the work underline the importance of lyrics through suitably shaped components of a musical work. Lyrics in sung poetry emphasize therefore: agogic and melodic accents when singing in both high and low volume, and in the instrumental part, apart from the specific dynamics, also tempo. Certain musical technique also helps to trigger the imagination of the recipient as, while listening to the song, the audience can see what the vocalist sings about, that is the space and the situations in which a character of the song is located.
The aim of this article is an attempt to classify the works of Mirosław Czyżykiewicz – an outstanding guitarist, composer and vocalist, one of the most valued performers of poetic song and sung poetry in Poland; and to question the validity of the division into the above-mentioned genres existing in the scientific discourse. As it turns out, the bard’s original work eludes the previously known typology, according to which both these varieties of song are treated as separate verbal and musical phenomena. Meanwhile, their far-reaching similarity, or rather the lack of clearly identifiable differences, don’t allow us to think of them as completely different genres.
PL
Celem niniejszego artykułu jest próba sklasyfikowania twórczości Mirosława Czyżykiewicza – wybitnego gitarzysty, kompozytora i wokalisty, jednego z najwyżej cenionych wykonawców piosenki poetyckiej i poezji śpiewanej w Polsce – oraz podanie w wątpliwość słuszności istniejącego w dyskursie naukowym podziału na wymienione wyżej gatunki. Jak się bowiem okazuje, autorska twórczość barda wymyka się znanej dotąd typologii, w myśl której obydwie te odmiany piosenki traktowane są jako odrębne zjawiska słowno-muzyczne. Tymczasem ich daleko idące podobieństwo, a właściwie brak dających się jednoznacznie określić różnic, nie pozwalają myśleć o nich jako o całkowicie odmiennych gatunkach.
The article focuses on a niche (in the context of reception) aspect of Ewa Lipska’s work, namely the formation of the genre of the song on the basis of the literary output of the author associated mainly with high art, which includes poetry. The introduction (quotation and analysis of relevant theoretical texts) introduces the reader into the world of filiation between a poem and a song. The main part of the paper contains interpretations of selected works by Ewa Lipska which were used as song lyrics by such artists as Grzegorz Turnau or Anna Szałapak. In this article the author attempts to destabilise the notion of “sung poetry”, weakening also the stereotypes (connected with arbitrary assigning it only to intellectual poetry) growing around Ewa Lipska’s works. In the article, the author attempts to destabilise the notion of “sung poetry”, weakening also some stereotypes (connected with the arbitrary attribution only to intellectual poetry) around Ewa Lipska’s work.
PL
Artykuł dotyczy niszowego (w kontekście recepcji) aspektu twórczości Ewy Lipskiej. Chodzi o kształtowanie się gatunku piosenki na bazie dorobku literackiego autorki kojarzonej głównie z nurtem wysokoartystycznym, do którego zalicza się poezja. Wstępne partie artykułu (przywołanie i analiza odnośnych tekstów teoretycznych) wprowadzają czytelnika w świat filiacji między wierszem a piosenką. W części głównej dokonywane są interpretacje poszczególnych utworów Ewy Lipskiej, które posłużyły niegdyś jako teksty do piosenek takim artystom, jak chociażby Grzegorz Turnau czy Anna Szałapak. W artykule autor próbuje zdestabilizować pojęcie „poezji śpiewanej”, osłabiając także stereotypy (związane z arbitralnym przyporządkowaniem jedynie do poezji intelektualnej) narastające wokół twórczości Ewy Lipskiej.
Piosenki Marka Grechuty – mimo upływających lat nieustająco popularne – stanowią przykład twórczości niebagatelnej, mocno osadzonej w tradycjach kultury polskiej (m.in. ze względu na wykorzystywane w nich teksty), ale także mogą stać się potencjalnym materiałem dydaktycznym, z powodzeniem wykorzystywanym w edukacji muzycznej dzieci i młodzieży. Po pierwsze bowiem, piosenki Grechuty – będące umuzycznionymi wersjami przepięknych wierszy polskich poetów – niejednorodnie czynią bardziej atrakcyjnymi treści zawarte w tych wersach, warstwą muzyczną podkreślając ich wymowę i przekaz. Po drugie, niektóre ze swoich albumów Grechuta, bezpośrednio lub niekiedy w nieco bardziej zawoalowany sposób, kierował do młodszych odbiorców, głównie dzieci, ale też młodzieży. Po trzecie, piosenki Grechuty stanowią wdzięczny materiał do aranżacji wielogłosowych, które mogą być z powodzeniem wykonywane przez chóry – zarówno szkolne, jak i profesjonalne. Przede wszystkim jednak w twórczości Grechuty w udany sposób zostały złączone dwie stylistyki muzyczne: uznawana powszechnie za „poważną”, klasyczną oraz funkcjonującą pod szyldem „muzyki popularnej”. Wydaje się, że poprzez odwołanie się do spuścizny tego wielkiego artysty można dokonać w edukacji muzycznej rzeczy bardzo trudnej: pokusić się o wprowadzenie młodzieży w świat wyrafinowanej polskiej poezji oraz świat wielorakich brzmień instrumentalnych i wokalnych, jednocześnie nie tracąc nic z atrakcyjności – jakże lubianego przez młodych słuchaczy – repertuaru popularnego.
EN
Marek Grechuta’s songs – still popular despite the passing years, are fine examples of great creativity, deeply embedded in the traditions of Polish culture (among others due to their lyrics). Not only do they reveal timeless values, but they also inspire new generations of composers proposing covers and arrangements of these songs thus enriching our Polish music culture. Marek Grechuta’s songs can potentially also become teaching materials in music education for children and young people. The article presents the life and career of Grechuta, indicates problems with classifying his artistic output, and highlights the importance of his albums dedicated to children and young people. Numerous covers of Grechuta’s songs are also mentioned as well as successful attempts at their polyphonic arrangements, which – as it is argued – may be treated as an interesting proposal in pedagogical work.
With two music projects to poems by Halina Poświatowska, the text shows how the song saves poetry from oblivion. Małgorzata Bańka and Janusz Radek identify with the poet's work, but their approach to her texts reflects two extreme poles. Bańka’s album is an example of a traditional approach to poetry, full of respect for a poetic word, Radek’s project – an active approach, poetic text is in this case a starting point, a material with which the artist can do practically everything.
Tekst podejmuje temat seksualizmów obecnych w twórczości Jacka Kaczmarskiego. Autor zwraca uwagę na ich użycie, służące tworzeniu metafor zarówno samego stosunku seksualnego, jak i poszczególnych narządów płciowych, pokazując jednocześnie szerokie spektrum występującego u Kaczmarskiego zjawiska: od ocierania się o pornografię, przez celową wulgaryzację, aż po nietuzinkowe metaforykę i alegoryzację.
EN
The subject of the following essay centers around erotic language in Jacek Kaczmarski’s works. The main objective is to present how erotic language can be used to create both metaphors of sexual intercourse and metaphors of sex organs. Using numerous, various examples the author describes language phenomenons appearing in Kaczmarski works (from vulgar and almost-pornographic vocabulary to original metaphors and allegories) and in a vast spectrum.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.