There is a common and consolidated opinion among Polish historians that Volhynia was a mainstay of the political and economic influence of the great landowners. But in the literature of the subject we could not find any details concerning sizes of the estates and their mutual relations. However, at the end of the 19th century, it was published an invaluable source (the tax register of 1570) which could be a base to reconstruct a state of own of the landlords in Volhynia voivoedship in the times of Lublin Union (1569). After a detailed analysis of the mentioned source the Author is able to state that in 1570 there were 382 landowners in Volhynia voivodeship. Nine owners of the biggest estates (latifundium) paid taxes which total amount was 43,51% of all landowners’ payment. Twenty seven great landowners paid 22,80% of all taxes in voivodeship. It means that 36 of the richest landlords of Volhynia had estates in which lived 66,30% (almost 200 000 persons) of all inhabitants of the voivodeship. One hundred fifty one middle landlords paid taxes which amounted to 20,41% of all taxes. The biggest group of the landlords, 195 owners of small estates, paid only 3,02% of all taxes paid in the Volhynia voivodeship. The owners of Crown estates paid 4,66%, and clergy paid 5,61% of all taxes collected in the Volhynia voivodeship. Very interesting is also a statement that 7 of the most famous families of the princes (descendents of the old Gediminids and Rurikids dynastic families): Ostrogski, Czartoryski, Zasławski, Korecki, Wiśniowiecki, Sanguszko and Zbaraski paid 43,75% of all taxes in Volhynia and the area of their large estates was over 24 000 sq. km. It means that they were owners of 59,01% of the area of the voivodeship. After a detailed analysis of the source the Author is also able to state that in the first years after the Lublin Union Volynhia voivoedship was a well populated and rich region of the Polish Republic. This voivodeship could be a very convenient base to the expansion of local great landlords towards the near empty lands of Kiev and Bratslav voivodeships.
Związek Strzelecki (ZS) należał do najaktywniejszych polskich organizacji działających na polu wychowania fizycznego, sportu oraz przysposobienia wojskowego w województwie wołyńskim. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w sposób znaczący zwiększyła się liczba członków ZS, którzy rekrutowali się nie tylko z miast, ale głównie ze środowiska wiejskiego. W okresie funkcjonowania ZS w województwie wołyńskim poprawiły się uwarunkowania działalności, szczególnie w zakresie kadry szkoleniowej. Członkowie ZS uprawiali różne dziedziny sportu, głównie gry sportowe, lekkoatletykę, a także boks, kolarstwo, piłkę nożną, sporty wodne, strzelectwo i tenis stołowy. Członkowie ZS uczestniczyli we współzawodnictwie sportowym, najszerzej na szczeblu lokalnym i regionalnym. Ważnym elementem w działalności na polu aktywności fizycznej ZS było uczestnictwo członków w próbach na Państwową Odznakę Sportową.
EN
The Shooting Association (SA) belonged to the most active Polish organisations operating in the field of physical education, sport and military training in the Volhynian voivodeship. In the interwar period, the number of members of the Shooting Association, who were recruited not only from towns but mainly from rural areas, increased significantly. In the period of the activity of SA in the Volhynian voivodeship the conditions for such operation improved, particularly in the field of instructor personnel. SA members practised various sports, mainly sports games, athletics, as well as boxing, cycling, football, water sports, shooting and table tennis. SA members participated in sporting competitions mostly at the local and regional level. An important element of the operation in the field of physical activity of SA was members’ participation in attempts to obtain National Sports Badge.
The Ukrainian National Democratic Alliance was the largest Ukrainian political party in the Second Polish Republic. UNDO was founded in 1925 and he was active on territory Galicia. The party tried also to take control of the Volhynian province, but Ukrainians living on this territory treated UNDO politicians with the big distrust. The party tried to break these attitudes by establishing cooperative organizations. These cooperatives were a pretext for political activity. Owing to such strategy UNDO gained popularity. Political activity of politicians of UNDO was dangerous for polish management. Governor of Volhynian province, Henryk Józewski created a loyal Ukrainian political party – the Volhynian Ukrainian Alliance. This party had a political program similar to UNDO and she started to throw away UNDO from the Volhynian province. Influences UNDO reduced also fractures within the party – In 1933 a group of UNDO members led by Dmytro Paliiv left UNDO. In 1938, when Józewski was moved from the Volhynian province to Łódź, UNDO reconstructed influences on this territory.
The goal of the paper is to discuss military training in the Wołyń voivodeship in the years 1921–1939. The Wołyń voivodeship was located in the central-eastern part of the Second Polish Republic. The voivodeship’s eastern border was also the country’s border. People of Polish, Ukrainian, Jewish, German and Czech nationalities lived here. Military training among the inhabitants of Wołyń was popularised by military units stationed in the area. In the interwar period, the infrastructure expanded, and military training of personnel was intensified. The provincial, county and municipal Physical Education and Military Training Committees in the Wołyń voivodeship played a huge role in this respect. Military training was carried out by various organisations, as well as youth and social associations. Various competitions were organized, including ones for archery, shooting and marching. In the 20-year interwar period, military training developed among the urban and rural populations in the voivodeship.
PL
Celem artykułu jest przedstawienie przysposobienia wojskowego w województwie wołyńskim w latach 1921–1939. Województwo wołyńskie leżało w środkowo-wschodniej części II Rzeczypospolitej, a jego wschodnia granica stanowiła granicę państwa. Teren województwa zamieszkiwała, m.in. ludność narodowości polskiej, ukraińskiej, żydowskiej, niemieckiej oraz czeskiej. Przysposobienie wojskowe wśród mieszkańców Wołynia popularyzowały jednostki wojskowe stacjonujące na tym obszarze. W okresie międzywojennym rozbudowano infrastrukturę, a także wzmożono kształcenia kadr dla potrzeb przysposobienia wojskowego. Ogromną rolę w tym zakresie odegrały: Wojewódzki oraz Miejskie, Powiatowe i Gminne Komitety Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w województwie wołyńskim. Przysposobienie wojskowe realizowane było przez organizacje oraz towarzystwa młodzieżowe i społeczne. W jego ramach organizowano formy współzawodnictwa, w tym m.in. łucznictwo, strzelectwo oraz zawody marszowe. W dwudziestoleciu międzywojennym nastąpił rozwój przysposobienia wojskowego wśród ludności miejskiej i wiejskiej województwa wołyńskiego.
międzywojennym Na przestrzeni lat 1920-1930 działalność ukraińskiego radykalnego ruchu lewicowego była jednym z decydujących czynników wpływających na układ stosunków politycznych we wschodnich województwach Polski. Działalność partii i organizacji prokomunistycznych miała szczególny wpływ na życie polityczne międzywojennego Wołynia. Wspieranie radykalnych idei przez miejscową ludność świadczyło o tym, iż władze nie rozwiązywały wielu problemów natury społecznej, gospodarczej, politycznej, kulturalnej i narodowościowej. Ponadto polityka ZSRS, który w ciągu całego dwudziestolecia międzywojennego prowadził na tych terenach aktywną działalność dywersyjną i szpiegowską, sprzyjała rozpowszechnianiu się propagandy bolszewickiej. Biorąc pod uwagę, iż wspomniane kwestie nie są dostatecznie zbadane zarówno w historiografii ukraińskiej, jak i zagranicznej, niniejszy artykuł ma na celu pogłębienie zagadnienia ukraińskiego radykalnego ruchu lewicowego na ziemiach Wołynia Zachodniego w latach 1920-1930. Przedmiotem analizy jest działalność ukraińskich partii i organizacji lewicowo-radykalnych, działających na terenie województwa wołyńskiego w okresie międzywojennym. Należy omówić przyczyny i źródła rozpowszechnienia się ideologii skrajnie lewicowej wśród miejscowej ludności, a także metody propagandy komunistycznej i scharakteryzować wysiłki administracji polskiej zmierzające do zahamowania radykalizacji ukraińskiego świata politycznego na Wołyniu w okresie międzywojennym.
Artykuł ma na celu uzupełnienie nowymi faktami biografii Kaspra Kazimierza Cieciszowskiego, biskupa łuckiego i żytomierskiego w latach 1798–1831, metropolity mohylewskiego w latach 1827–1831. Będąc przez ponad 30 lat ordynariuszem diecezji łucko-żytomskiej, założonej w roku 1798, biskup Cieciszowski przyczynił się nie tylko do zachowania, ale i do rozwoju Kościoła katolickiego na Wołyniu w warunkach absolutyzmu rosyjskiego. Czytelnik będzie mógł się o tym upewnić, zapoznając się z testamentem biskupa Cieciszowskiego i dopełnieniem do niego.
EN
The main goal of the article is to supplement with new facts the biography of Kasper Kazimierz Cieciszowski, who was the bishop of Lutsk (Łuck) and Zhytomyr (Żytomierz) in 1798–1831, the metropolitan of Mohyliv (Mohylew) in 1827–1831. Heading more than 30 years Lutsk and Zhytomyr diocese, established in 1798, bishop Cieciszowski made a lot of effort not only for preserving but also building up Roman-Catholic Church in Volyn (Wołyń) in the conditions of Russian absolutizm. The reader can verify this when gets acquainted with bishop Cieciszowski’s testament and additions to it.