The Catholic Church has always taken care about giving the Christian faithful a proper upbringing. Even today education is one of its key tasks. School is a crucial element in the process of education. One of obligations of State is controlling the level of education and because of this, there are many legal acts, which regulate the system of education in Poland. The first part of the article describes standards of Catholic education. The basic principles are: the rights and duties of parents and the Church to the education of children and youth. The second part presents regulations of the Church and State for Catholic schools. These rules govern issues related to the duties and powers of the lay faithful, setting up schools and the supervision of competent ecclesiastical authority on teaching and upbringing.
Artykuł ukazuje działalność wychowawczą w szkołach prowadzonych przez Zgromadzenie Sióstr Służek NMP Niepokalanej w Mariówce w latach 1903–1954. Przedmiotem rozważań uczyniono sytuację Kościoła katolickiego, który ze szczególną troską podchodził do spraw wychowania katolickiego młodzieży. Działalność wychowawczą prowadziło także wiele zgromadzeń zakonnych, które wypracowały własne pedagogie. Od 1903 roku działalność dydaktyczno-wychowawczą podjęło Zgromadzenie Sióstr Służek NMP Niepokalanej w Mariówce i wypracowało własny system oddziaływań, zapewniając młodzieży wychowanie katolickie.
EN
The article presents the functioning of the schools run by Sisters Servants of Mary Immaculate in Mariówka at the background of the education development in Poland in the years 1903–1954. What is considered is the situation of the Catholic Church that approached then the matters of youth education with utmost care. At that time there were many religious congregations developing their own pedagogies and educational methods. In 1903 Sisters Servants of Mary Immaculate began an original educational program and since then they have worked out their own system of dealing with the youth which has guaranteed a Catholic education to pupils.
Czasopismo „Rodzina” było dodatkiem do wydawanego w Bytomiu periodyku „Katolik”, adresowanym do polskich mieszkańców Górnego Śląska. Analiza ponad trzydziestu roczników tego wydawnictwa z lat 1885–1916 wykazała, że głównym zamiarem jego redaktorów było uświadomienie matkom misji, jaką mają do spełnienia wobec własnego potomstwa. Stąd często używanemu w stosunku do kobiet potocznemu określeniu, że ich powołaniem jest „zajmowanie się” dziećmi nadano jednoznaczne i głębsze znaczenie. Nie chodziło tu bowiem o zapewnienie najmłodszym członkom rodzin jedynie podstawowej egzystencji, ale przede wszystkim o intencjonalne oddziaływania, mające na celu ukształtowanie tzw. dobrego człowieka, kierującego się w życiu moralnością chrześcijańską. Powinności matek wobec dzieci odnosiły się w pierwszej kolejności do stworzenia odpowiedniego klimatu wychowawczego w środowisku rodzinnym, charakteryzującego się wewnętrznym ładem i spokojem. Zapewnienie korzystnych warunków życia domowego miało sprzyjać realizacji konkretnych zadań, które zalecano rozpoczynać w stosunku do małego dziecka od czynności opiekuńczych, z uwzględnieniem przestrzegania reguł higieny i zdrowotności. Kolejnymi etapami pracy wychowawczej miało być między innymi sprawowanie pieczy nad wprowadzaniem w religijność, wpajanie norm moralnych, uczenie kultury bycia codziennego, dbałość o edukację szkolną, wprowadzanie w świat książki. Wymagano, aby szczególną troską otaczano potomstwo płci żeńskiej.
EN
The magazine “Family” was an appendix to the journal “Catholic” published in Bytom and targeted at the Polish inhabitants of Upper Silesia. Analysis of thirty years of issues of this publication from the years 1885–1916 showed that the main intention of the editors was to raise mothers’ awareness of the duties that they had to complete in relation to their own offspring. Hence, the opinion, frequently used in relation to women, that their vocation was to “take care of” children, was given a clearer and deeper meaning. It was not only meant to provide the youngest members of the family with the basics for living, but above all, it was supposed to provide activities, designed to shape the so-called good man, guided by the Christian morality in life. Maternal duties towards their children related in the first place to the creation of an appropriate educational climate in a family environment characterized by internal peace and order. Ensuring favourable conditions for domestic life was conducive to the implementation of specific tasks that were recommend to be started in relation to a small child, from care activities, including compliance with the rules of hygiene and health. The next stages of educational work was not limited to custody of the introduction of religion, the inculcation of moral standards, but it also involved teaching everyday culture, care of school education and the introduction into the world of books. It was specified that female children required special care.
Szczególną rolę w rozwijaniu zainteresowania sprawami narodowymi i problemami życia społecznego odegrały wśród diaspory polskiej na Górnym Śląsku w drugiej połowie XIX wieku czasopisma wydawane w języku polskim, które były tematycznie sprofilowane i przekazywały odbiorcom, z jednej strony, wyspecjalizowaną wiedzę, z drugiej – podpowiadały, jak i w jaki sposób mogą oni rozwiązywać codzienne problemy. Do takich pism należał tygodnik „Monika”, który przez cały okres ukazywania się był wyłącznie poświęcony chrześcijańskiemu wychowaniu dzieci. Udzielając w każdym numerze szczegółowych rad pedagogicznych, rozwijano u rodziców, szczególnie matek, przekonanie o związku między wyznawaną przez nich wiarą katolicką i wynikającymi z niej obowiązkami wychowawczymi. Na łamach czasopisma przekonywano, że najważniejszą powinnością rodziców wobec dzieci jest dbałość o takie ukształtowanie relacji między poszczególnymi członkami rodziny, aby składały się one na wzorowe ognisko domowe, w którym dzieci nie tylko doświadczają danej od Boga prawdziwej miłości, ale otrzymują także, wynikające z Dekalogu, przykłady zachowań religijnych i moralnych oraz postępowania w stosunkach z innymi osobami. Przyjmując taką perspektywę pojmowania rodziny, jako środowiska wychowawczego, ukazywano cechy matki w roli pierwszej i najważniejszej wychowawczyni, podpowiadano, jakie powinna stosować metody i środki oddziaływania, opisywano typowe błędy wychowawcze, aby przestrzec ją przed ich popełnianiem.
EN
A special role in the development of national interest issues and the problems of social life among the Polish diaspora of Upper Silesia in the second half of the nineteenth century was played by the journals, published in Polish, which were thematically profiled and, on the one hand, passed specialized knowledge to the readers and, on the other, advised how and in what way they could solve everyday problems. Included among these periodicals was a weekly magazine “Monika”, which throughout the whole period of its publication was solely dedicated to the Christian education of children. Specialized pedagogical guidelines provided in each issue, which were called “ten household commandments needed to educate children”, developed in parents, especially mothers, beliefs about the relationship between their religious Catholic faith and the ensuing educational responsibilities. The journal argued that the most important parental duty to their children was the care of relationships between the family members and that they would create exemplary homes, where children not only experienced the true love of God, but also received, under the Decalogue, examples of religious and moral behaviour as well as the code of conduct necessary in relations with others. By adopting such a perspective of understanding the family as the educational environment, maternal qualities were portrayed in the role of the first and most important educator, suggesting what methods and means of interaction she should apply and describing the typical educational mistakes and how to avoid them.
Primary and secondary schools and Catholic kindergartens are educational institutions of a special nature. This study concerns the analysis of the applicable Polish educational provisions regarding religious education in these institutions and the proposed changes in the applicable law. Currently, parents can choose to study religion or ethics for their children. They may also choose not to make any choice. In practice, there are situations in which parents choose a Catholic school but do not want their child to participate in religion classes. In such cases, disputes often arise in the relationship between parents and their children and the directors of Catholic schools. This article proposes changes to Polish law to eliminate this type of problematic situations by guaranteeing religious education in Catholic educational institutions in educational law. Parents choosing a Catholic school for their child would also be bound by their choice. In the event of a change in their beliefs, realizing their constitutional right to freedom of conscience and religion in private and public life, and in particular the right of parents to freely raise their children religiously and morally in accordance with their beliefs, they would be obliged to transfer the child to another school that meets their expectations.
PL
Szkoły podstawowe i ponadpodstawowe oraz przedszkola katolickie są placówkami oświatowymi o szczególnym charakterze. Niniejsze opracowanie dotyczy analizy obowiązujących polskich przepisów prawa oświatowego w zakresie nauczania religii w tychże placówkach i proponowanych zmian w prawie obowiązującym. Obecnie rodzice dla swoich dzieci mogą dokonać wyboru albo nauki religii, albo etyki. Mogą także nie dokonać żadnego wyboru. W praktyce dochodzi do sytuacji, w których rodzice wybierają szkołę katolicką i jednocześnie nie chcą, aby dziecko uczestniczyło w lekcjach religii. Często w takim przypadku dochodzi do sporów w relacji pomiędzy rodzicami i ich dziećmi a dyrektorami szkół katolickich. W niniejszym artykule postulowane są zmiany w polskim prawie, aby wyeliminować tego typu problematyczne sytuacje, poprzez zagwarantowanie w prawie oświatowym nauczania religii w katolickiej placówce oświatowej. Rodzice dokonując wyboru dla swojego dziecka szkoły katolickiej jednocześnie byliby związani swoim wyborem. W sytuacji zmiany swoich przekonań, realizując swoje konstytucyjne prawo do wolności sumienia i religii w życiu prywatnym i publicznym, a w szczególności prawa rodziców do swobodnego wychowania religijnego i moralnego dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami, zobowiązani byliby do przeniesienia dziecka do innej szkoły wypełniającej ich oczekiwania.
The purpose of this article is to discuss ecclesiastical legislative reforms that affect minors. An outline of the rights due to children begins with antiquity, addressing the situation of Christians in the Greco-Roman society of the Mediterranean basin, where Roman law was in force but not fully respected. The article refers to the Middle Ages to examine whether legislation contained legal provisions for the protection of minors. After a brief historical reference, the Authors presented the process of evolution of the Church’s legal system towards minors, dividing it into three stages. The current legal system of the Catholic Church is entering the fourth period of evolution, and therefore the State and the Church should use legal tools to protect minors and children.
PL
Celem artykułu jest omówienie kościelnych reform legislacyjnych, które dotyczą małoletnich. Zarys praw należnych dzieciom rozpoczyna się od starożytności, w ramach którego przedstawiono sytuację chrześcijan w społeczeństwie grecko-rzymskim basenu Morza Śródziemnego, w którym obowiązywało prawo rzymskie nie do końca przestrzegane. W artykule odniesiono się do średniowiecza, aby zbadać, czy ustawodawstwo zawierało przepisy prawne dotyczące ochrony małoletnich. Po krótkim historycznym nawiązaniu, Autorzy przedstawili proces ewolucji kościelnego systemu prawnego względem małoletnich, dzieląc go na trzy etapy. Obecny system prawny Kościoła katolickiego wchodzi w czwarty okres ewolucji, dlatego Państwo i Kościół powinni wykorzystywać narzędzia prawne, aby chronić małoletnich i dzieci.
Współczesny Kościół, aby był skuteczny w obszarze wychowania, musi podjąć określone wyzwania. Pierwszym jest utrzymanie i rozwijanie świadomości w rodzicach, że są pierwszymi wychowawcami swoich dzieci. Dzisiaj bowiem dość często zwalniają się z religijnego wychowania potomstwa. Tymczasem to rodzina jest domowym Kościołem, który dba o rozwój swoich członków. Innym wyzwaniem jest odbudowa katechezy dorosłych. Nie ma takiej katechezy w Polsce. Istnieje natomiast ścisły związek między katechezą rodziców a skutecznym wychowaniem młodego pokolenia. Należy także zadbać, aby rozwijała się katecheza parafialna. Jest ona podstawową drogą wychowania chrześcijańskiego. Nie zastąpi tej katechezy nauczanie religii w szkole, które nie jest do końca katechezą. Nie przyniosła ona w Polsce religijnego ożywienia uczniów. Ważnym wyzwaniem jest również obecność w świecie mediów. Młodzi ludzie traktują świat mediów jako własną przestrzeń życia, która jednak rodzi problemy alienacji z rzeczywistego życia, uzależnienia, chaos informacyjny powodujący niezdolność do wyboru pozytywnych wartości.
EN
The contemporary Church, in order to be effective in the area of education, must take up specific challenges. The first one is to establish and develop parents’ awareness that they are the earliest educators of their children. It is noticed that they quite often discharge themselves from providing religious education for their offspring. Whereas, a family is the Church that looks after the growth of its members. Another challenge is to renew the adult catechesis which does not exist in Poland. There is a close relationship between catechesis of parents and effective education of young people. It is also importat to develop parish catechesis as it is a primary path of Christian education. Such catechesis cannot be replaced by Religious Education at schools, as it is not the proper catechesis. Religious Education has little impact on religious revival of pupils in Poland. Needless to say, resence in the media has a very important role. Young people treat the media as their own living space which, nonetheless, can cause problems of alienation, addiction or chaos information leading to the inability to choose positive values.
La Educación Católica vive en un mundo que desafía y mete en riesgo su misión, el derecho a ella misma que tienen las familias cristianas, buscar caminos de diálogo con las culturas, con los diferentes organismos y la sociedad, parecen ser los objetivos urgentes, para hacerles comprender la importancia y el derecho a una educación en los valores cristianos para la formación de la persona, haciéndola más humana y solidaria en la construcción de una sociedad más armónica, sociable y humanizadora. En América Latina, la Iglesia, expresada en la Conferencia Episcopal Latinoamerica (CELAM), en su último encuentro en el Documento Aparecida, propone un proceso educativo-formativo en la fe desde el encuentro con Jesucristo para transformar a la persona en verdaderos discípulos y misioneros de Jesús. Una educación transformante, renovadora y participativa son parte de los desafíos y retos que nos espera en el hoy y mañana de esta gran misión que lleva a cabo la Iglesia.
PL
Wychowanie katolickie urzeczywistnia się w świecie, który stawia wyzwania i zagraża jego misji. Prawo do wychowania katolickiego, przynależne chrześcijańskim rodzinom, do poszukiwania sposobów dialogu z innymi kulturami, z różnego rodzaju instytucjami i społeczeństwem, stanowią pilne cele dla zrozumienia znaczenia i prawa do wychowania w chrześcijańskich wartościach umożliwiających ludzki i społeczny rozwój, w celu zbudowania bardziej harmonijnego, społęcznego i ludzkiego społeczeństwa. W Ameryce Łacińskiej, Kościół, Konferencja Biskupów Ameryki Łacińskiej (CELAM), w swoim ostatnim dokumencie Aparecida proponuje wychowanie jako proces ćwiczenia w wierze, które rozpoczyna się w Chrystusie i prowadzi do stania się prawdziwymi uczniami i misjonarzami Jezusa. Przekształcanie, odnowienia i ogólne wychowanie stanowią część wyzwań oczekujących dzisiaj i jutro w misji Kościoła.
EN
Catholic education lives in a world that challenges and jeopardizes its mission. The right to this catholic education is possessed by Christian families, to seek ways of dialogue with other cultures with different kinds of institutions and societies; these are urgent goals, to make them understand the importance and the right to an education in Christian values that allow human and social development with the purpose of building a more harmonious, sociable and humanizing society. In Latin America, the Church, in the Latin American Episcopal Conference (CELAM), in its last document of Aparecida, proposes an educational – training process in faith which begins in Christ to turn a person into a true disciple and missionary of Jesus. A transforming, renewing and inclusive education are part of the challenges awaiting us today and tomorrow in this Church’s mission.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.