W artykule zawarto rozważania dotyczące zasadności rozróżnienia nowej techniki stosowanej w zaopatrzeniu społecznym, czego przykładem jest świadczenie postojowe, które na podstawie przepisów szczególnych wprowadzonych w związku ze stanem epidemii oraz przestojem gospodarczym przysługuje osobom prowadzącym pozarolniczą działalność oraz osobom wykonującym umowy cywilnoprawne. Świadczenie postojowe jest przyznawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ma związek z aktywnością zawodową osoby uprawnionej, posiada roszczeniowy charakter, zaś tryb odwoławczy jest analogiczny jak dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Świadczenie postojowe nie jest jednak świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, a nawet świadczeniem ubezpieczeniowym. Podmiotami uprawnionymi nie są osoby posiadające tytuł do ubezpieczenia społecznego, świadczenie nie ma charakteru wzajemnego i jest finansowane ze środków publicznych. Jego wysokość została określona ryczałtowo, poniżej płacy minimalnej, a ponadto istnieje kryterium dochodowe, po przekroczeniu którego świadczenie nie jest należne. Świadczenie postojowe wykazuje cechy właściwe trzem tradycyjnie wyróżnianym technikom realizacji zabezpieczenia społecznego: ubezpieczeniowej, zaopatrzeniowej i pomocy społecznej. Cechy właściwe temu świadczeniu pozwalają na zaliczenie go do nowej kategorii świadczeń, nazwanej w doktrynie świadczeniami wsparcia socjalnego.
Niniejszy artykuł obejmuje rozważania dotyczące prawa do świadczeń z pomocy spo-łecznej w świetle Konstytucji RP. Celem jego jest przedstawienie zasad i norm prawnych odnoszących się wprost do tego prawa. Na podstawie materiału w nim zgromadzone-go można zasadnie przypuszczać, że wśród wartości i norm określonych w Konstytu-cji i odnoszących się do sfery praw socjalnych człowieka na szczególną uwagę zasługuje godność człowieka, a także zasada pomocniczości, które to zasady znajdują odniesienie do problematyki dotyczącej pomocy społecznej.
EN
This article discusses the right to social assistance benefits in the light of the Polish Con-stitution. Its purpose is to present the principles and legal norms directly related to this law. On the basis of the material contained therein, it can reasonably be assumed that among the values and norms specified in the Constitution and relating to the sphere of human social rights, human dignity deserves special attention, as well as the principle of subsidiarity, which are related to the issues of social assistance.
Artykuł odnosi się do wyzwań stojących przed polityką społeczną w kontekście zmian społecznych w Polsce. Potrzeby najstarszych pokoleń są wewnętrznie zróżnicowane i dlatego skuteczna polityka musi dokonać rzetelnych diagnoz. W artykule omówiono główne cechy polskiego społeczeństwa oraz analizę dwóch aspektów polityki społecznej wobec osób starszych i starości.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie regulacji zaopatrzenia emerytalnego oraz chorobowego funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w kontekście konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do zabezpieczenia społecznego. W ostatnich latach w Polsce zostały dokonane daleko idące zmiany w systemie zabezpieczenia społecznego, które w pierwszym rzędzie dotknęły ubezpieczeniową część tego systemu. U podstaw decyzji o zmianach leżą wyzwania demograficzne, które determinują ekonomiczną wydolność systemu. Ustawodawca, powołując się na względy sprawiedliwości społecznej, rozpoczął również prace legislacyjne, które zaowocowały diametralną zmianą w zakresie unormowania prawa do emerytury funkcjonariuszy służb mundurowych, w tym funkcjonariuszy ABW. Trwają prace nad zmianą zasad wynagradzania za czas niezdolności do służby funkcjonariuszy. Autor artykułu rozważa konstytucyjne uwarunkowania przedmiotowych modyfikacji systemu zaopatrzeniowego.
This article focuses on a brief analysis of the access of refugees to particular components of the social security system, designed to provide a sense of social security and support in difficult and crisis situations or in other cases of social exclusion. The criterion of the analysis will be the legal status of foreigners and legal regulations enabling them to use or lack of access to social benefits. The subjects of the analysis are those who received refugee status in Poland.
PL
Artykuł koncentruje się na krótkiej analizie dostępu uchodźców do poszczególnych komponentów systemu zabezpieczenia społecznego, mającego za zadanie dawać poczucie bezpieczeństwa socjalnego oraz wsparcie w sytuacjach trudnych i kryzysowych lub w innych przypadkach ziszczenia się ryzyk socjalnych. Kryterium analizy był status prawny cudzoziemców i stojące za tym regulacje prawne umożliwiające im korzystanie bądź brak możliwości korzystania z dostępu do świadczeń socjalnych. Przedmiotem analiz są osoby, które uzyskały w Polsce status uchodźcy.
Starzenie się społeczeństwa polskiego wiąże się z koniecznością zabezpieczenia potrzeb opiekuńczych i leczniczych rosnącej populacji seniorów oraz osób w terminalnych sta-nach choroby. Celem artykułu jest ocena ustawodawstwa zapewniającego ustrojową ochronę praw osób w terminalnych stanach choroby, w kontekście analizy skali zjawi-ska terminalnych stanów chorobowych oraz zapotrzebowania w zakresie usług świad-czonych terminalnie chorym i ich rodzinom.
EN
Ageing of the Polish society entails the importance of securing caring and medici-nal services of the growing population of seniors and people in terminal states of illnesses. The aim of this article is to assess legal framework concerning institutio-nal protection of rights of people in terminal states of illnesses, in the context of the scale of terminal states of illnesses and the need for services aimed at terminal-ly ill and their families.
Istota zabezpieczenia społecznego osób niepełnosprawnych wymaga funkcjonowania spójnego sytemu świadczeń socjalnych wobec tych osób. System ten powinien umożliwiać korzystanie z usług opiekuńczych, opieki medycznej, rehabilitacji leczniczej, społecznej i zawodowej oraz dofinansowania zakupu środków ortopedycznych i pomocowych. Dla osób niepełnosprawnych jest to istotne, ponieważ bez prawidłowo prowadzonej rehabilitacji i odpowiedniego sprzętu ortopedycznego nie są one w stanie egzystować w społeczeństwie w sposób przyjęty za normalny. System świadczeń socjalnych jest niedofinansowany i przytłoczony ogromem zadań. Świadczona pomoc ma charakter doraźny i niezaspokajający w pełni potrzeb. Mimo zapotrzebowania na tego typu świadczenia, instytucje odpowiedzialne za zabezpieczenie społeczne nie mogą sprostać oczekiwaniom, głównie ze względu na ograniczone środki finansowe.
EN
The essence of social security of persons with disabilities requires the existence of a coherent system of social services to those persons. This system should enable persons with disability to have use of the services, care, medical care, medical, social and vocational rehabilitation and funding the purchase of orthopaedic and aid means. For people with disabilities, it is important because without a properly conducted rehabilitation and adequate orthopaedic supplies they are not able to exist in society in the manner accepted as normal. Diagnosis of the current system did not give grounds to bring unambiguous evaluation. You can make a modest assertion that this system is underfunded and burdened with too many tasks. Provided assistance is ad hoc in nature and does not meet all the needs. Despite the demand for this type of benefits, the institutions responsible for the social security cannot meet their expectations due to the lack of data and limited financial resources.
The similarity between Poland and Canada, in such aspects as are important from the point of view of the pension system (including the percentage of people at postproductive age) encourages to undertake an analysis of the possibility of transposing into Poland the solutions successfully applied in the other country. On the other hand, there are significant differences between the two economies, which do not allow for a simple transfer of the Canadian solutions to Poland. The paper presents the Canadian pension system, with a particular emphasis on its public part.
PL
Podobieństwo Polski i Kanady w niektórych aspektach ważnych z punktu widzenia funkcjonowania systemu emerytalnego (m.in. odsetek osób w wieku poprodukcyjnym) zachęca do podjęcia analizy możliwości przeniesienia na grunt polski rozwiązań z powodzeniem stosowanych w tym kraju. Z drugiej strony między tymi gospodarkami występują znaczące różnice, które nie pozwalają na proste przenoszenie jego rozwiązań do Polski. W artykule zaprezentowano kanadyjski system emerytalny, przy czym szczególny nacisk położono na jego publiczną część.
Dochód podstawowy to jedna z koncepcji dyskutowanych w kontekście możliwych reform systemu zabezpieczenia społecznego. Nasuwają się więc pytania: czy, w jakim zakresie i w jakich warunkach dochód podstawowy może stać się alternatywą dla ubezpieczenia społecznego uzupełnianego przez zaopatrzenie i pomoc społeczną. Odpowiedź oparto na przeglądzie literatury anglojęzycznej i polskiej na ten temat. Omówiono problemy z definicją dochodu podstawowego, która pozostawia szerokie pole do interpretacji i proponowania różnych modeli realizacyjnych. Dlatego też przesadzona i niejasna może być jego afirmacja na tle opisów kryzysu oraz krytyki klasycznego zabezpieczenia społecznego, a także innych radykalnych alternatyw (np. gwarantowanego zatrudnienia). Badania możliwych skutków wprowadzenia go w życie wykazują kolejne problemy. Dochód podstawowy traktowany jest zatem głównie jako jedna z radykalnych i kontrowersyjnych odpowiedzi na krytykę niektórych form zabezpieczenia społecznego i jego dominujących reform głównie w świecie anglosaskim. Analizy dotyczące zgodności różnych jego modeli z międzynarodowymi standardami zabezpieczenia społecznego prowadzą do wniosków, że część z nich (zakładających pełną lub nawet częściową alternatywność w stosunku do zabezpieczenia społecznego) nie jest zgodna z tymi normami. Diagnoza wspierająca argumentację za uwzględnianiem dochodu podstawowego w dyskusji o reformach zabezpieczenia społecznego jest więc niepewna, podobnie jak wnioski z analizy porównawczej z dominującym nurtem reformatorskim i niszowymi propozycjami o innym charakterze.
EN
Basic income is one of the concepts discussed in the context of possible reforms of the social security system. Thus, the questions arise: whether, to what extent and in what conditions can basic income become an alternative to social insurance supplemented by supply and social assistance. The answer was based on a review of English and Polish literature on the subject. Problems with the definition of basic income were discussed, which leaves a wide field for interpretation and proposing various implementation models. Therefore, its affirmation against the background of descriptions of the crisis and criticism of classical social security as well as other radical alternatives (e.g. guaranteed employment) may be exaggerated and unclear. Studies on the possible effects of its implementation reveal further problems. Basic income is therefore treated mainly as one of the radical and controversial responses to the criticism of some forms of social security and its main reforms especially in the Anglo-Saxon world. Analyzes regarding the compatibility of its various models with international social security standards lead to the conclusion that some of them (assuming a full or even partial alternative to social security) do not comply with these regulations. The diagnosis supporting the argumentation for taking into account basic income in the discussion on social security reforms is therefore uncertain, as are conclusions of any comparative analysis with the dominant reform trend and differently natured niche proposals.
The subject of the study is an analysis of the regulations of the Act of 5 August 2015 on Free Legal Assistance and Legal Education with a purpose of evaluating if free of charge legal assistance can be considered to constitute an instrument of social security. The rules of providing free legal assistance, including the scope of this assistance and persons entitled to receive it, as well as the organisational and financing solutions are presented and compared with the regulations of the procedural law on the exemption from court fees and state-funded legal aid fees. The term ‘social security’ is also discussed and analysed and against its background the regulations of the Act of 5 August 2015 are analysed.
PL
Przedmiotem opracowania jest analiza przepisów ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej i ocena, a celem analizy jest określenie, w jakim stopniu nieodpłatna pomoc prawna może być uznana za instrument zabezpieczenia społecznego. Autor przedstawia zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym zakres przedmiotowy tej pomocy oraz krąg osób uprawnionych do jej otrzymania, a także rozwiązania organizacyjno-finansowe i porównuje je z regulacjami prawa procesowego dotyczącymi zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Następnie omawia pojęcie „zabezpieczenie społeczne” i na jego tle ocenia przepisy ustawy.
The article concerns issues of the social security for farmers which is an important component of the social safety. The appropriate level of the social security guarantees it to the members of this group as well as for their families in each life situation but most of all associated with the lack of possibility of working, illness or other unexpected circumstances. In order to manage it, constant analysis of the obligatory regulations is necessary or even change in these regulations and creating new solutions which will meet the needs of the group.
PL
Artykuł dotyczy problematyki zabezpieczenia społecznego rolników, które jest ważnym elementem bezpieczeństwa społecznego. Zabezpieczenie społeczne na odpowiednim poziomie daje gwarancję bezpieczeństwa członkom tej grupy oraz członkom ich rodzin w każdej sytuacji życiowej, a przede wszystkim w tych związanych z brakiem możliwości zarobkowania, chorobą czy innymi przypadkami losowymi. Aby tak się działo, konieczna jest ciągła analiza obowiązujących przepisów i ewentualna ich zmiana, jak również tworzenie nowych rozwiązań zaspokajających potrzeby grupy.
The main goal of this article is to present family pension in social security of loosing a breadwinner. The author will dedicate to analyse entitled people of getting it, especially the children who are involved. It is worth pointing out that judicature goes along with charging family pension above 25. Furthermore, there is a case of impossibility of of getting family pension by a cohabitee in this article. Judicature and literature share this statement. Historical outline is also presented
PL
Artykuł przedstawia rentę rodzinną w kontekście zabezpieczenia społecznego wypłacanego w przypadku utraty żywiciela rodziny. Omówiono katalog osób uprawnionych do otrzymywania tego świadczenia, zwracając szczególną uwagę na dzieci uczące się. Warto zauważyć, że orzecznictwo sądów przychyla się do pobierania renty rodzinnej przez dzieci kontynuujące naukę. Przepisy ustawy o emeryturach i rentach nie przewidują otrzymania renty rodzinnej przez konkubenta, a orzecznictwo i literatura zgodnie podzielają to stanowisko.
The aim of the paper is to analyse the retirement safety with reference to the common social security system. It also includes consideration of risks which threaten retirement security. Particular attention is paid to demographic, economic, and systemic risk. The paper includes a review of basic notions connected with retirement security. Elements of descriptive statistics have also been used. Data was obtained from the Polish Social Security Institution (ZUS), Central Statistical Office of Poland (GUS) and Eurostat. Analysis shows that retirement security has decreased in recent years. The state budget has been financing a substantial part of a systemic deficit. In order to decrease the share of state subsidies, frequent amendments to legal regulations are introduced. These, nevertheless, increase disinformation and increase uncertainty among the member of the retirement system.
PL
Celem publikacji jest analiza bezpieczeństwa emerytalnego w odniesieniu do powszechnego systemu zabezpieczenia społecznego. Podjęto także rozważania dotyczące ryzyk, które zagrażają bezpieczeństwu emerytalnemu. Szczególną uwagę zwrócono na ryzyko demograficzne, gospodarcze i systemowe. W pracy dokonano przeglądu podstawowych zagadnień związanych z bezpieczeństwem emerytalnym i wykorzystano elementy statystyki opisowej. Źródłem danych są statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Głównego Urzędu Statystycznego i Eurostatu. Z analizy danych wynika, że w ostatnich latach zmniejszyło się bezpieczeństwo emerytalne. Budżet państwa przez dotacje w znacznym stopniu finansuje powstający deficyt systemu. Aby zmniejszać udział państwa w dotowaniu systemu, wprowadzane są częste zmiany regulacji prawnych. Przyczyniają się one do powstania dezinformacji i wzrostu niepewności wśród uczestników systemu.
Nawiązując do rocznicy 100-lecia działalności Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) oraz wychodząc od oceny obecnego stanu zabezpieczenia społecznego na świecie, artykuł analizuje ochronę socjalną opartą na prawach człowieka na przykładzie Polski. Chociaż zabezpieczenie społeczne jest podstawowym prawem człowieka, to nadal połowa ludności na świecie nie ma ochrony socjalnej. Międzynarodowa Organizacja Pracy robi wiele dla poprawy tego stanu rzeczy. Międzynarodowe standardy ILO, Rady Europy i Unii Europejskiej odgrywają istotną rolę w rozwoju kompleksowych i opartych na prawach człowieka systemów ochrony socjalnej na całym świecie. Konieczne jest jednak wzmocnienie mechanizmów egzekwowania tych praw. Po transformacji ustrojowej Polska wstąpiła do organizacji międzynarodowych, m.in. Rady Europy, Unii Europejskiej, dzięki czemu przyjęła ich znaczny dorobek prawny. Polska rozwija ochronę socjalną opartą na prawach człowieka, m.in. wprowadzając bezskładkowe świadczenia uzupełniające, zapewniające ochronę tam, gdzie systemy składkowe pozostawiają lukę. Dalszymi wyzwaniami jest zapewnienie adekwatnej ochrony nowym formom pracy oraz zapewnienie minimalnego poziomu świadczeń na starość.
EN
Referring to the centenary of the International Labour Organization, and beginning with the assessment of the current state of social security in the world, the article analyses rights-based social protection on the example of Poland. Although social security is a basic human right, half of the world population still has no access to any social protection. ILO is working a lot to improve this. International standards of ILO, Council of Europe and European Union (EU) play important role in the development of comprehensive and rights-based social protection systems around the world. However, mechanisms to enforce these rights need to be strengthened. After the political transformation in 1990s, Poland joined international organisations, including the Council of Europe, the EU, and adopted their considerable acquis. Poland is developing rights-based social protection, including the introduction of non-contributory schemes that provide protection where contributory schemes left a gap. Further challenges are to provide adequate protection for atypical forms of work and to ensure a minimum level of old-age security in the future.
In the public debate, the additional annual pecuniary benefit for pensioners operates under the term "thirteenth pension". The purpose of the article is to assess the legal nature of this benefit and to answer the question whether it constitutes the implementation of the constitutional right to social security expressed in Article 67 of the Constitution. For this purpose, the author discusses the provisions of the Act of 9 January 2020 on additional annual pecuniary benefit for pensioners, assessing them through the characteristic features of traditional methods implementing the idea of social security. The analysis leads to the conclusion that the additional annual pecuniary benefit is an instrument of social security, to some extent falling within the scope regulated in Article 67 of the Constitution.
PL
W debacie publicznej dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów funkcjonuje pod pojęciem „trzynastej emerytury”. Celem artykułu jest ocena charakteru prawnego tego świadczenia i odpowiedź na pytanie, czy świadczenie to stanowi realizację konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego wyrażonego w art. 67 Konstytucji. Podejmując próbę odpowiedzi na to pytanie autorka omawia przepisy ustawy z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, dokonując ich oceny przez pryzmat cech charakterystycznych dla tradycyjnych metod realizacji idei zabezpieczenia społecznego. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że dodatkowe roczne świadczenie pieniężne jest instrumentem zaopatrzenia społecznego, w pewnym stopniu wpisującym się w zakres unormowany w art. 67 Konstytucji.
Since it is expected, that occupational pension schemes will play a greater role in ensuring adequate income in retirement, it ought to be ensured, that the principles of operation of these programmes do not constitute an obstacle to the free movement of workers between Member States of the European Union. The directive in question therefore constitutes new EU regulations aimed at facilitating the exercise of the right of workers to freedom of movement between Member States by reducing the obstacles created by certain rules concerning supplementary pension schemes linked to an employment relationship. Taking into account the circumstances of the adoption of the directive, it is hard to predict if and when further changes in the matter in question will occur, as well as the direction, in which they would then be heading.
PL
Ponieważ oczekuje się, że pracownicze programy emerytalne będą odgrywały większą rolę w zapewnianiu adekwatnych dochodów na emeryturze, należy zagwarantować, by zasady funkcjonowania tych programów nie stanowiły przeszkody dla swobodnego przemieszczania się pracowników pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Omawiana dyrektywa stanowi nową regulację UE w zakresie pracowniczych programów emerytalnych. Ma ona na celu ułatwienie korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się pracowników na terytorium UE poprzez ograniczenie przeszkód, które wynikają z niektórych zasad dotyczących dodatkowych programów emerytalnych związanych ze stosunkiem pracy. Biorąc pod uwagę okoliczności przyjęcia dyrektywy, trudno obecnie stwierdzić, czy i kiedy w ujętej w niej materii zajdą dalsze zmiany, a także w jakim kierunku miałyby one nastąpić.
This article presents – in the context of the evolution of the Polish public social assistance system – the genesis and shaping of the personnel of this system, with particular emphasis on the place and role of social workers in this system. Attention was drawn to the direction of the evolution of the personnel of the Polish social assistance system: from the honorary activities of social workers in the times of the Second Polish Republic (1918-1939), through a mixed model of full-time social workers supported by a network of socially active local social workers in the times of the Polish People’s Republic, to professional social service, performing the regulated profession of a social worker in modern times. It also indicated how social workers were perceived in different periods of the evolution of the social welfare system and how the regulations of their legal status were assessed.
PL
W niniejszym artykule ukazano – w kontekście ewolucji polskiego systemu publicznej pomocy społecznej – genezę i kształtowanie się kadr owego systemu, ze szczególnym uwzględnieniem miejsca i roli w tym systemie pracowników socjalnych. Zwrócono uwagę na kierunek ewolucji kadr polskiego systemu pomocy społecznej: od działalności honorowej opiekunów społecznych w czasach II Rzeczypospolitej, przez mieszany model etatowych opiekunów społecznych (a następnie pracowników socjalnych) wspieranych przez sieć społecznie działających terenowych opiekunów społecznych w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, po profesjonalną służbę społeczną, wykonującą regulowany zawód pracownika socjalnego w czasach współczesnych. Wskazano także, jak postrzegano społecznie pracowników socjalnych w różnych okresach ewolucji systemu pomocy społecznej i jak oceniano regulacje ich statusu prawnego.
Artykuł o charakterze polemicznym. Autorzy przytaczają przykłady dawnych i aktualnych aktów prawnych dotyczących zabezpieczenia społecznego, zawierających określenia i terminy niejednoznaczne lub niejasne, powodujące dowolność ich interpretacji. Zwracają uwagę na potrzebę załączania słowników terminów i określeń użytych w aktach legislacyjnych. Podejmują polemikę dotyczącą pojęcia osób niepełnosprawnych, wskazując jego nieodpowiedniość i niezgodność z Konwencją WHO z 2006 r.
EN
In the polemic article the authors cite examples of past and current legislation on social security, containing ambiguous or unclear definitions and terms, resulting in freedom of their interpretation. They draw attention to the need to add vocabularies containing terms and definitions used in legislative acts. They gainsay the idea of people with disabilities, indicating its inadequacy and inconsistency with the WHO Convention, 2006.
Public long-term care insurance currently operates in five countries: Germany, Japan, Netherlands, Luxembourg and South Korea. The model of fi nancing long-term care services is relatively uniform in those countries, but some technical solutions of the system are different, in some aspects even essentially. The aim of the article is to present the institutional construction of the long-term care, with particular emphasis on similarities and differences that occur in those five countries.
Creating appropriate social safety conditions for a wide range of social classes, including a mother and a child, in the first post-war years constituted an important challenge for institutions responsible for meeting people’s needs in social and health aspects. The Repatriation Office (PUR) and Polish Red Cross (PCK) institutions played a crucial part in this respect as well as children’s out-patient clinics being a section of health centres the activity of which concentrated on creating suitable social care during the analyzed period .
PL
Stworzenie odpowiednich warunków bezpieczeństwa socjalnego dla szerokich warstw społeczeństwa, w tym matki i dziecka w pierwszych latach po zakończeniu działań wojennych stanowiło poważne wyzwanie stojące przed instytucjami odpowiedzialnymi za zabezpieczenie potrzeb ludności w wymiarze socjalno- zdrowotnym. Ważną rolę w tym zakresie odegrały placówki PUR, PCK czy poradnie dla dzieci zorganizowane przy ośrodkach zdrowia, których działalność przyczyniła się do stworzenia odpowiedniego zabezpieczenia społecznego ludności w analizowanym okresie.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.