Przedstawione w tym eseju analizy ukierunkowane są na identyfikowanie potencjalnych, kierunków racjonalizacji systemów społeczno-gospodarczych, służących nie tylko przeciwdziałaniu kryzysowym destrukcjom, lecz przede wszystkim charakterystycznej obecnie globalnej kryzysogenności. O konieczności poszukiwań racjonalizujących rozwiązań przekonuje nie tylko kryzys, jaki ogarnia świat w związku z pandemią COVID-19 i który obnaża systemowe dysfunkcje gospodarki globalnej. Przekonuje o tym także charakterystyczna dla współczesnego świata i występująca już przed pandemią, multiplikacja kryzysowa, czyli nakładanie się na siebie różnych kryzysów, co tworzy specyficzną, zagęszczającą się kryzysową sieć. Intensyfikują się w związku z tym dyskusje i pytania, dotyczące możliwych przyszłych kierunków zmian w systemach społeczno-gospodarczych. Pytania te są tym bardziej istotne, że wciąż utrzymują się neoliberalne tzw. zombi-idee, czyli idee, które, mimo że rzeczywistość absolutnie nie potwierdza ich zasadności, sztucznie i w interesie wąskich grup społecznych podtrzymywane są przy życiu, stanowiąc barierę przywracanie ładu w wymiarze lokalnym i globalnym. W tym kontekście w niniejszym eseju analizowane są odmienne od neoliberalnych koncepcje, w tym koncepcja ekonomii obwarzanka autorstwa brytyjskiej ekonomistki Kate Rawarth. Ekonomistka ta wykazuje, że im bardziej wzrost gospodarczy nie jest zharmonizowany z postępem społecznym i ekologicznym, tym większa dziura w rzeczonym obwarzanku. Dziura ta zaś jest metaforą destrukcji i zaniedbań społecznych. Natomiast pole samego obwarzanka stanowi metaforę bezpiecznego i sprawiedliwego modelu społeczno-gospodarczego, eliminującego ubóstwo z jednej strony oraz niszczącą naszą planetę, konsumpcjonistyczną przesadę i nadmiar, z drugiej. Wewnętrzna, dolna krawędź obwarzanka obrazuje cele sprawiedliwości społecznej i dobrobytu, które powinny być rozszerzane, zmniejszając rzeczoną dziurę. Zewnętrzna zaś krawędź wyznacza nieprzekraczalne granice obciążeń środowiska naturalnego. Analizowane są związki tej koncepcji z ordoliberalnym modelem społecznej gospodarki rynkowej. To model ustroju z definicji ukierunkowany na ład społeczno-gospodarczy, model mający w krajach Unii Europejskiej traktatowo-konstytucyjną rangę. Ordo bowiem znaczy ład. Jednak formalne umocowanie tego modelu nie przekłada się w pełni na społeczno-gospodarczą rzeczywistość. Dlatego też model ten wymaga wzmocnienia i dostosowania do wymogów czwartej rewolucji przemysłowej, ogarniającej obecnie świat. Przedstawione w tym eseju analizy wskazują, że wzmocnieniu temu mogłoby służyć synergicznie połączenie intelektualnego potencjału modelu SGR i ekonomii obwarzanka. Obydwie te koncepcje łączy bowiem ich prospołeczne ukierunkowanie, harmonizujące cele gospodarcze, społeczne i ekologiczne, bilansujące system społeczno-gospodarczy, co przeciwdziała występowaniu asymetrii szkodliwych dla społeczno-gospodarczego rozwoju.
EN
The analyses presented in this essay are aimed at identifying potential directions of rationalization of socio-economic systems, designed not only for counteracting crisis destructions, but most of all the current global crisisogenicity. The need to search for rationalising solutions is not only demonstrated by the crisis that is encompassing the world in connection with the COVID-19 pandemic and which exposes the systemic dysfunctions of the global economy. This is also confirmed by the crisis multiplication characteristic of the modern world and already occurring before the pandemic, i.e. the overlapping of various crises, which creates a specific thickening crisis network. This intensifies discussions and questions concerning possible future directions of change in socio-economic systems. These questions are even more important because of the persisting neoliberal so-called zombi-ideas, i.e. ideas which, despite the fact that reality absolutely does not confirm their validity, are artificially and in the interest of narrow social groups kept alive and constitute a barrier to restoring order in the local and global dimension. In this context, this essay analyzes concepts that differ from the neoliberal ones, including the concept of Doughnut economics by British economist Kate Raworth. This economist demonstrates that the more economic growth is not in harmony with social and ecological progress, the larger the hole inside the doughnut is. The centre hole of the model is a metaphor for social destruction and neglect. However, the field of the doughnut itself is a metaphor for a safe and just socio-economic model, eliminating poverty on the one hand and planet-destroying consumerist excess on the other. The inner bottom edge of the doughnut illustrates the goals of social justice and welfare, which should be expanded reducing aforesaid hole. The outer edge determines the impassable limits of the burdens on the natural environment. The relationship between this concept and the ordoliberal model of the social market economy is analyzed. By definition, it is a model of political system focused on socio-economic order, a model with a treaty and constitutional status in the European Union countries. Ordo means order. However, the formal enshrinement of this model does not fully translate into socio-economic reality. Therefore, this model needs to be strengthened and adapted to the requirements of the fourth industrial revolution encompassing the world nowadays. The analyses presented in this essay indicate that this reinforcement could be achieved through combining the intellectual potential of the SOME model and the Doughnut economic model. Both of these concepts have in common their pro-social orientation, harmonizing economic, social and environmental objectives, balancing the socio-economic system, which prevents the occurrence of asymmetries that are harmful to socio-economic development.
The article touches the problem of the directions of changes in the contemporary economics and its new investigation trends, as well as its coherence with the changing civilization paradigm. The malfunctions of the mainstream of the economics are presented. Basing on that an opinion is expressed that the reasons of the malfunctions have deeper roots (independent from the current economic crisis) and are connected with the currently befalling global civilization breakthrough and the state of “affected equilibrium”. The depth and breadth of the economic changes related to that make the hypothesis of the inevitability of change of the economics’ paradigm more probable.
A review article of the book by Krzysztof Obłoj – Practice of the company’s strategy. How to manage the past, deal with the present and create the future. The book was awarded in 2018 by the SGH Collegium of Business Administration – For the best work in the field of corporate studies in 2015-2017. According to the author, the basic value of the book is that it demonstrates the dangers of neglecting a strategic approach with a longer time horizon while managing the company, taking into account three dimensions: past, present and future.
PL
Artykuł recenzyjny książki Krzysztofa Obłoja – Praktyka strategii firmy. Jak zarządzać przeszłością, radzić sobie z teraźniejszością i tworzyć przyszłość. Książka została wyróżniona w 2018 r. Nagrodą Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH – Za najlepszą pracę z zakresu nauk o przedsiębiorstwie w latach 2015-2017. Zdaniem autorki, podstawowym walorem książki jest wykazanie zagrożeń wynikających z zaniedbywania w zarządzaniu przedsiębiorstwem podejścia strategicznego o dłuższym horyzoncie czasowym, z uwzględnieniem trzech wymiarów: przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
A review article devoted to the book of Andrzej Blikle – Doktryna jakości. Rzecz o skutecznym zarządzaniu. As pointed out by the Author, the book is a case of a work rare on the Polish publishing market, written by an outstanding scientist, who successfully runs a business activity. The combination of practical experience with theoretical knowledge gave a result that may be satisfying both for practitioners as well as theorists, and also those who want to get to know the ins and outs of an effective and efficient business management. The Author of the review believes that it is an important voice for shaping an inclusive socio-economic system, which constitutes a value in itself. Although the book is mainly concerned with business management, its message has a much wider dimension and is concerned with real measures of wealth, money and people’s lives. The book was awarded The SGH Collegium of Business Administration Award “For the best scientific work in the field of business administration in the years 2014-2015”.
PL
Artykuł recenzyjny poświęcony książce Andrzeja Blikle – Doktryna jakości. Rzecz o skutecznym zarządzaniu. Jak podkreśla autorka, książka ta jest nieczęstym na polskim rynku wydawniczym przypadkiem dzieła, które napisał wybitny naukowiec, z sukcesem prowadzący działalność gospodarczą. Połączenie doświadczeń praktycznych z wiedzą teoretyczną dało rezultat, który może satysfakcjonować zarówno praktyków jak i teoretyków, a także wszystkich, którzy chcą poznać tajniki skutecznego, efektywnego zarządzania przedsiębiorstwem. Autorka recenzji uważa, że to ważny głos na rzecz kształtowania inkluzywnego systemu społeczno-gospodarczego, co jest bowiem wartością samą w sobie. Mimo że dotyczy przede wszystkim zarządzania przedsiębiorstwem, to zawarty w niej przekaz ma znacznie szerszy wymiar i dotyczy prawdziwych miar bogactwa, pieniądza i życia ludzi. Książka otrzymała Nagrodę Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH „Za najlepszą pracę naukową z zakresu nauk o przedsiębiorstwie w latach 2014-2015”.
Nieruchomości z definicji cechuje nieprzemieszczalność i trwałość. W przeciwieństwie do tego globalizujący się w coraz większym stopniu świat jest coraz bardziej „wędrujący” i ewoluuje w kierunku „gospodarki nietrwałości” [Kołodko 2008]. Natomiast nieruchomości i inwestowanie w nie z natury wymagają dłuższej perspektywy. Stąd też jednym z ważnych wyzwań we współczesnej gospodarce jest racjonalne, efektywne godzenie tych przeciwstawnych trendów. Polityka rozwoju sektora nieruchomości powinna być zintegrowana z długofalowym, strategicznym kształtowaniem rozwoju regionu i kraju oraz z długookresowymi planami jego przestrzennego zagospodarowania. Odnotowywany w Polsce niedostatek polityki strategicznej negatywnie wpływa na efektywność rozwoju sektora nieruchomości.
EN
By definition it is impossible to relocate real properties and they are characterized by being permanent. Contrary to this the world that is getting ever more global becomes „wandering” more and more and is evolving towards „economy of the impermanence”[Kołodko 2008]. However, real properties and investing in them require by their very nature longer perspectives. Hence, rational and effective reconciling of these opposing trends is also one of important challenges of the contemporary economy. The development policy of the real property sector should be integrated with long-term, strategic moulding the development of the region and the country as well as with long-term plans of its spatial development. The deficiency of the strategic policy noted in Poland has a negative impact upon the effectiveness of the development of the real property sector.
Jedną z najważniejszych barier przemian ukierunkowanych na przeciwdziałanie występującym w gospodarce zaburzeniom i nieprawidłowościom, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do bankructw przedsiębiorstw i całych sektorów produkcyjnych, jest niedorozwoju i niedostosowanie szeroko rozumianej instytucjonalno-regulacyjnej infrastruktury do wymogów nowego wzorca cywilizacyjnego. Częścią tak rozumianej infrastruktury gospodarki jest instytucjonalna infrastruktura upadłości przedsiębiorstw. Referat bazuje na badaniach empirycznych i ukierunkowany jest na wybrane elementy tej infrastruktury, m.in. takie jak: prawo upadłościowe i naprawcze w kontekście jurysdykcji gospodarczej oraz prawo bilansowe. Kwestie te analizowane są na tle ogólnych dysfunkcji w gospodarce, co z kolei wiąże się z modelem ustroju gospodarczego.
EN
One of the most serious barriers to transformations aimed to prevent dysfunctions and irregularities in economy, which can lead to bankruptcies of enterprises and whole production sectors in extreme cases, is underdevelopment and lack of adjustment of broadly understood institutional and regulatory infrastructure to the requirements of the new civilisation model. A part of such understood economy infrastructure is the institutional infrastructure of corporate bankruptcies. The report is based on empirical research and is oriented on selected elements of this infrastructure, among others such as: the bankruptcy and repair law within the context of economic jurisdiction as well as the balance sheet law. The issues are addressed against a background of general dysfunctions in economy, which is in turn connected with the model of economic system.
The analyses presented in this study are focused on identifying new trends and challenges in the healthcare sector, primarily stemming from the ongoing global civilizational turning point as a consequence of the fourth industrial revolution, the digital revolution with its unimaginable potential of artificial intelligence. In such conditions, solutions aimed at optimal utilization of new technologies are particularly crucial, especially those addressing irregularities that result in the wastage of material and intellectual potential in this sector. In the face of almost chronic shortages in healthcare funding sources, characteristic not only of Poland but also many other countries, the rationalization of the utilization of available resources becomes of paramount importance. In Poland, this is particularly significant due to relatively low expenditures on healthcare, both in absolute terms and in relation to GDP. This is confirmed by the international statistics presented in the article. In this context, the article highlights selected rationalizing directions for changes in the national healthcare system.
PL
Przedstawiane w tym opracowaniu analizy ukierunkowane są na identyfikację nowych trendów i wyzwań w sektorze ochrony zdrowia, przede wszystkim wynikających z dokonującego się obecnie w skali globalnej przesilenia cywilizacyjnego, jako następstwa czwartej rewolucji przemysłowej, rewolucji cyfrowej z jej niewyobrażalnym potencjałem sztucznej inteligencji. W takich warunkach istotne są zwłaszcza rozwiązania ukierunkowane na optymalne wykorzystywanie nowych technologii, w tym przede wszystkim rozwiązania przeciwdziałające nieprawidłowościom, skutkującym marnotrawieniem materialnego i intelektualnego potencjału w tym sektorze. W warunkach bowiem niemal chronicznego niedostatku źródeł finansowania ochrony zdrowia, charakterystycznego zresztą nie tylko dla Polski, lecz także dla wielu innych krajów, fundamentalnego znaczenia nabiera racjonalizacja wykorzystywania dostępnych zasobów. W Polsce jest to szczególnie istotne ze względu na relatywnie niskie nakłady na ochronę zdrowia, zarówno w wymiarze bezwzględnym, jak i w relacji do PKB. Potwierdzają to prezentowane w artykule statystyki międzynarodowe. W tym kontekście w artykule wskazuje się na wybrane racjonalizujące kierunki zmian w krajowym systemie ochrony zdrowia.