Koshchey the Immortal, one of main personages of Russian tales, is a negative character. Nevertheless, he plays a positive role in the heroes’ journey in life. In this paper, special attention is devoted to female heroes. The following hypotheses are presented:1. A woman’s yearning for a man constitutes the type of situation in which Koshchey the Immortal appears. It is the kind of call that provokes the antagonist to appear.2. A strong woman is the one who carries some of the Koshchey’s qualities within her, such as an eagerness to fight and for face-to-face confrontations. She often represents a warrior type.3. A simple but good man is the ideal partner for the woman who gets enslaved by Koshchey. Two kinds of enslavement are distinguished: that in which she is physically taken, and that where she carries Koshchey “inside of her” and manifests this in her behaviour. A woman alone is not able to break free.
PL
Przedmiotem analiz artykułu jest wzajemna zależność kobiety i mężczyzny w cyklu przemiany: od samotności do związku małżeńskiego. Za punkt odniesienia posłużyła postać Kościeja Nieśmiertelnego, podstawowego zaś materiału źródłowego dostarczyły teksty kultury, w których Kościej się pojawia. Centrum rozważań stanowi „silna kobieta”, utożsamiana z archetypem wojowniczki. Za reprezentatywną postać przyjęto Marię Moriewnę z bajki o tym samym tytule. Postawiono następujące hipotezy badawcze:1. Kobieca tęsknota za mężczyzną stanowi swoistego rodzaju „zew”, prowokujący pojawienie się antagonisty – Kościeja.2. „Silna kobieta” ma niektóre z cech Kościeja: gotowość do walki i bezpośredniej konfrontacji, umiejętność polegania na sobie, brak litości dla pokonanych.3. Właściwym partnerem „silnej kobiety” jest mężczyzna „dobry i głupi”. Analizy odsłoniły binarne pary zachowań kobiety i mężczyzny, konieczne do tego, by cykl rozwoju obydwojga się dopełnił: czekanie Marii Moriewny i brak pośpiechu ze strony Iwana, prośba o radę kierowana przez Iwana do Baby Jagi i poznawanie sekretu Kościeja przez Marię, budowanie siły u Iwana i rezygnacja z siły u Marii. Wysnute wnioski odsłoniły dalsze perspektywy badawcze, takie jak:– Analiza fenomenu samotności „silnej kobiety”, zniewolonej przez cechy reprezentowane archetypową postacią Kościeja, w ujęciu filozoficznym i namysł nad wertykalnym kierunkiem ludzkich dążeń.– Porównanie treści bajek jako utworów literackich z treściami filmów fabularnych, z naciskiem na formę przekazu i typ relacji między nadawcą a odbiorcą.
Celem niniejszych rozważań jest zredefiniowanie pojęcia zwrotu edukacyjnego oraz wpisanie określanego tym mianem zjawiska w ramy interpretacyjne mechanizmów uczenia się kultury. Postawione zostały trzy główne hipotezy. Po pierwsze, zmiany które obserwujemy w dziedzinie szeroko pojętej edukacji są rezultatem zmiany mechanizmu uczenia się kultury — oświeceniowy paradygmat okazuje się niewystarczający w świetle nadmiaru informacji i konieczności szybkiego ich klasyfikowania oraz reagowania na nie. Po drugie, każdy pomysł reform w jednej dziedzinie kultury wymaga refleksji nad potencjalnym efektem domina, czyli wpływem, jaki może on wywrzeć na inne obszary kultury i życia społecznego. Po trzecie, nie każde zdarzenie kulturalne ma taką samą rangę, jeśli chodzi o wywierany wpływ edukacyjny.
EN
Re-definition of the notion of “educational turn” within the interpretative frames of a culture learning mechanism is the main purpose of this paper. Three main hypotheses were put forward. First of all, all the changes in educational processes which are observed nowadays result from the fact that a culture learning mechanism are have been being transformed. The paradigm of the enlightenment period proved to be insufficient due to the challenge created by huge amount of information which is absorbed by a person every minute, and the necessity to select and organize it very quickly. Secondly, every single idea of reforms requires reflection on the potential “domino effect”, e.g. how will it affect other fields of culture and aspect of human life. Thirdly, cultural events are not equally significant concerning their educational influence. The conclusion is that the very notion of „educational turn” needs to be redefined through the perspective of cultural values.
The aim of this paper is to conduct a comparative analysis of two culture codes, semantic and asemantico-asyntactic, as tools for ordering reality and discovering the meaning of events. Belinsky and Gogol’s lives and their mutual relations are the subject of our research. The antinomy, and even irreconcilability of codes is observed in concepts of the human and the world. According to the semantic code which was used by Gogol, a person is a part and, at the same time, a reflection of God’s order, and the world is dichotomic (sacral – sinful, meaningful – meaningless, spiritual – material); it is an area for the fight between good and evil. Belinski, in turn, following the asemantico-asyntactic code, put the human at the centre of the rational world. At the beginning of the 40’s, when Belinsky could still interpret Gogol’s writings within the frameworks of asyntactico-asemantic culture code, he regarded himself as similar to Gogol. The split occurred after the book Chosen pieces of a correspondence with friends was published. The tragedy of not being understood, which both great Russian thinkers faced, was evidence for the existence of two separate sign and meaning systems within one culture. It must be added that the systems developed against the background of state order, which was coded by the syntactic culture code. Further research needs to be conducted in this field.
The paper is devoted to motherhood as a culture-creating and meaning-making value, in an individual existential experience. Revealing the semantic scope of the word “motherhood” by lexical and cultural context analyses was the aim of the research. The group of the Russian women-entrepreneurs was selected as a case study. An assumption was made that values and the relations between them create the net which sustain social structure in its communication aspect. It was concluded that, despite the changing socio-cultural context, the essence of motherhood as not only a biological function but also ontological one – as associated with creation – has not been changed. It is archetypical and autotelic value, and it makes the basis of culture.
PL
Artykuł został poświęcony analizie macierzyństwa jako jednej z wartości organizujących kulturę i nadających sens jednostkowemu doświadczeniu. Celem analiz było zbadanie semantyki słowa „macierzyństwo” poprzez analizę leksykalnego i kulturowego kontekstu we współczesnych ujęciach, w grupie rosyjskich kobiet-przedsiębiorczyń. Przyjęto założenie, że wartości wraz z ich wzajemnymi relacjami tworzą sieć podtrzymującą strukturę społeczną w jej aspekcie komunikacyjnym. Wywnioskowano, że pomimo zmieniającego się kontekstu kulturowo-społecznego istota macierzyństwa jako funkcji nie tylko biologicznej, ale także powiązanej z ontologią – tworzeniem, nie uległo zmianie. Pozostając wartością archetypową, a przy tym autoteliczną nadal stanowi fundament kulturotwórczy.
W artykule został podjęty problem możliwości zastosowania rozwiązań teoretyczno-metodologicznych z dziedziny cybernetyki do badań nad zjawiskami kultury. Według postawionej hipotezy badawczej uzupełnienie teorii badań systemowych i metodologii rosyjskiej szkoły tartusko- moskiewskiej o koncepcję cybernetycznego modelu systemów autonomicznych Mariana Mazura pozwoli, po pierwsze, precyzyjnie ustalić granice kultury, po drugie – określić przynależność poszczególnych jej elementów do ściśle określonych modułów na podstawie pełnionych przez nie funkcji i, po trzecie, ustalić charakter interakcji systemu kulturowego z innymi systemami w tym politycznym, społecznym, ekonomicznym. W dalszej perspektywie badawczej należałoby sprawdzić praktyczną przydatność modelu do badania zjawisk kultury poprzez studia przypadków.
EN
In the paper the problem of possibilities to apply some of the theoretico-methodological conclusions from the field of cybernetics to investigating the problems of culture has been studied. According to the proposed hypothesis, the theory of system approach and the methodology that was worked out by the Moscow-Tartu school of semiotics combined with the concepts and methodology of the cybernetic model of autonomous systems by Marian Mazur will allow the researchers first of all, to determine where exactly the borders of a culture are; secondly, to group the elements of a culture into modules according to their functions and, finally, to recognize the type of interactions between the cultural system and the other systems such as: political, social, economical etc. In the further research perspective, thorough studies over the specific cases of cultural phenomena is necessary to verify the possibilities of application the new methodological tool on practice.
W artykule został podjęty namysł nad spuścizną badawczą Andrzeja Walickiego, ze szczególnym uwzględnieniem wątku inteligencji polskiej i rosyjskiej. Źródłem inspiracji dla rozważań o istocie inteligencji oraz jej współczesnych zadaniach stały się następujące zagadnienia: współzależność rozwoju intelektualnego i moralnego badacza oraz podejmowanych przez niego zagadnień, wolność jednostki w perspektywie wartości liberalnych, ideowe poszukiwania inteligencji rosyjskiej i polskiej, przesłanki do podjęcia dialogu Polski i Rosji za pośrednictwem elit intelektualnych, w oparciu o ich typologiczne podobieństwo. W świetle triady pojęć zaproponowanych przez Walickiego: „słowa – czyny – wartości” rozpatrzony został wątek sprawczej mocy słów oraz wykorzystania ich jako narzędzia tworzenia przestrzeni niezależności osobistej.
Artykuł stanowi analizę tekstów rosyjskiego konserwatywnego myśliciela, Konstantego Leontjewa, który w obliczu apokaliptycznych nastrojów rosyjskiej inteligencji 2 połowy XIX wieku próbował zdiagnozować przyczynę „choroby” kultury i znaleźć remedium na ów stan rzeczy. Nie był odosobniony w swoim przekonaniu, że Rosja przestanie istnieć jako samodzielna kultura, jeśli nie zahamuje napływu niszczących, jego zdaniem, idei zachodnich. Podobne przekonanie głosili Fiodor Dostojewski i Konstanty Pobiedonoscew. W artykule Przeciętny Europejczyk jako ideał i narzędzie ogólnoświatowej destrukcji Leontjew stwierdzał, że przedstawiciel cywilizacji zachodniej jest obojętny na piękno, zafascynowany rozwojem technicznym, oderwany od życiowych sił natury, cechuje się moralną ambiwalencją, a jednocześnie jest niezwykle ekspansywny. Postęp, którego celem jest materialny dobrobyt; trywialnie pojmowane szczęście, jawiły się myślicielowi jako zagrożenie dla istnienia państwa i religii. Ratunek upatrywał w silnej władzy carskiej, który to typ rządów nazywał „despotyzmem formy”. Myśliciel gloryfikował jedynowładztwo również z pozycji człowieka, który sens życia postrzega w poszukiwaniu i tworzeniu piękna, zmaganiach z rzeczywistością, a nie jedynie poruszaniu się w bezpiecznym, lecz nudnym, przewidywalnym świecie egalitaryzmu.
EN
The paper includes the analysis of some texts of the Russian conservative thinker, Konstanty Leontyev who was confronted with the apocalyptic moods of the Russian intelligentsia of the second half of the 19th century. He made an effort to diagnose the “disease” and find a remedy. He was not single with his conviction that Russia would cease to exist as an independent culture unless stopped the influence of the Western ideas. Similar thoughts were expressed by Fyodor Dostoevsky and Konstanty Pobiedonoscew. In the article An European Man as an ideal and a device for the worldwide destruction Leontyev claimed that a representative of the Western civilization is indifferent to beauty, fascinated by technical progress, morally ambivalent and, at the same time, extremely expansive. The progress which is aimed at material prosperity and crude happiness Leontyev recognized as a threat for the State and Religion. Strong Tsar’s power, that he called a “despotism of form”, he regarded as remedy for the dangerous situation. He also glorified the state power as the person who perceived the meaning of life in searching and creating beauty, struggle with the real world. He contested the safe but boring and predictable world of egalitarianism.
Abstract: The analysis of strategic significance of the Iranian oil needs to be supplemented with the profound research in the area of its symbolic meaning. Combining those two approaches is necessary regarding the fact that economy is interrelated with the condition of the political system. If the Islamic Republic of Iran is viewed as a set of three interdependent systems: a political, a social and an economic one with specific function for each of them, then the symbolic area turns out to be most active in the field of social bounds and contacts. The political system imposes pressure on the society by an application of symbols. In such a case the Iranian oil becomes not fuel, which can be sold or bought, but a symbol of struggle for political and cultural independence.
PL
Analiza strategicznego znaczenia ropy naftowej jako jednego z podstawowych surowców irańskiej gospodarki i czynnika regulującego w dużym stopniu stosunki międzynarodowe musi zostać dopełniona o dogłębną analizę ropy naftowej jako symbolu niezależności Iranu i jego walki o niezawisłość i ochronę dobra narodowego. Jeśli ujmiemy Islamską Republikę Iranu jako zbiór trzech wzajemnie powiązanych ze sobą i współzależnych systemów: politycznego, społecznego i ekonomicznego, z których każdy pełni określone funkcje, to sfera symboliczna okaże się być najbardziej aktywna właśnie w obszarze kontaktów i więzi społecznych. System polityczny oddziałuje na społeczeństwo za pomocą symboli, które mogą zostać odkodowane nieświadomie, lecz zgodnie z założeniami decydentów politycznych. W tym wypadku ropa naftowa stanie się nie surowcem energetycznym, który można sprzedać lub kupić, lecz symbolem walki o niezawisłość Iranu.
Artykuł zawiera analizę treści 12-częściowego serialu pt. Zbawiciel pod brzozami (2003). Główny zamysł reżysera, Leonida Ejdlina, by pokazać widzom zwyczajną stronę życia, związaną z wiarą i z poszukiwaniem właściwych decyzji w trudnych sytuacjach, został skonfrontowany z komentarzami widzów, zamieszczanymi pod kolejnymi częściami serii na youtube.com, kinopoisk.ru, otzovik.com oraz kino-teatr.ru. Materiał źródłowy jest traktowany jako tekst kultury, w ujęciu Łotmanowskim. Przyjętą metodą badawczą jest analiza treści oraz metoda hermeneutyczna, uwzględniająca konteksty. Analizy treści serialu pozwoliły wykazać, że Ejdlin zrealizował swój zamysł pokazania prawosławia jako religii-kultury, opartej na realiach codzienności życia zwykłego człowieka, zaabsorbowanego problemami materialnymi, a jednocześnie poszukującego sensu dotykających go problemów w świecie pozamaterialnym. Analiza komentarzy internautów, z kolei, uwidoczniła, że utożsamiają oni swoje problemy z tymi, których doświadczają bohaterowie serialu.
EN
The article contains an analysis of the content of the 12-part series entitled Saviour under the Birches. The main idea of the director, Leonid Eydlin, to show the audience the ordinary side of life, however related to faith and the search for the right decisions in difficult situations, was confronted with the comments of the viewers, posted under subsequent parts of the series on youtube.com, kinopoisk.ru, otzovik.com, and kino-teatr.ru. The source material is treated as a cultural text in the Lotman sense. Content analysis and the hermeneutic method, taking into account contexts, are the research methods. Analyses of the content of the series made it possible to show that Eidlin’s intention to show Orthodoxy as a religion culture, based on the realities of everyday life of an ordinary man, preoccupied with material problems but also searching for the meaning of the problems affecting him in the non-material world. The analysis of Internet users’ comments, in turn, showed that they identify their problems with those experienced by the characters in the series.
Broadening knowledge of Belarus as an object of interest for the Russian society is the purpose of this paper. The Russians as a group agent is, similarly to the Belarussian society, a potential contributing factor of the socio-political changes in the post-Soviet area. Three interdependent aspects were the object of studies: a socio-cultural one, including the phenomenon of the homo sovieticus who supports Putin’s regime intentionally or non-voluntarily; economic one, including the fact that the Russians’ welfare depends directly on how much investments in Lukashenka’s regime is made, and the aspect of the countrymilitarization, including the readiness of the Russian society to protest against new interventions and the costs of wars. Statistical data on social and economic indicators were utilized as primary sources. The methodological approach consisted of quantitative estimation of economic indicators and qualitative analyses of sociological surveys content with the application of keywords frequency factor and contexts analyses. The conclusions are that weakening Putin is the decisive factor that can support the Belarussian society in its struggle for changing the political regime of their state. And the Russian society has a significant role to play.
PL
Celem artykułu jest poszerzenie wiedzy o B iałorusi jako przedmiocie zainteresowania rosyjskiego społeczeństwa. Jako pomiot zbiorowy społeczeństwo rosyjskie jest, podobnie jak społeczeństwo białoruskie, potencjalnym czynnikiem sprawczym zmian społeczno-politycznych na byłym obszarze postradzieckim. Celem analizy są trzy współzależne aspekty: kulturowo-społeczny zawierający konkluzje na temat mentalności homo sovieticus, popierającego reżym w sposób bierny bądź czynny; aspekt gospodarczy pokazujący, że poziom dobrobytu Rosjan bezpośrednio zależy od inwestycji Putina w reżym Łukaszenki oraz problem militaryzacji państwa i kosztów ponoszonych wojen w perspektywie gotowości społeczeństwa do protestów przeciwko kolejnym interwencjom zbrojnym. Materiał badawczy stanowią dane statystyczne socjologiczne i ekonomiczne. Zastosowane metody badawcze to metoda jakościowa oceny wskaźników ekonomicznych oraz metoda jakościowa analizy treści ankiet przez kluczowe słowa i ich kontekst. Wnioski wskazują, że osłabienie Putina jest kluczowym czynnikiem mogącym przechylić szalę na stronę białoruskiego społeczeństwa i jego wysiłków, by zmienić nie tyle prezydenta, ile charakter państwa. I rosyjskie społeczeństwo ma tutaj do odegrania kluczową rolę.
The paper sheds new light on the Russian Federation’s economic security problem in the face of sanctions and changing geopolitical balance in Central Asia. The novelty of the research perspective and, subsequently, the results and conclusions are expressed by combining an economic perspective with a cultural-political and media-centered approach. There were analysed the range of Russo-Iranian economic cooperation, the factors that make Iran a prospective partner for Russia and the role of the Russian media in shaping the picture of friendly future in bilateral relations. The conclusions are that the Russian “turn to the South” – towards Iran – was provoked not only by the sanctions imposed which decreased the economic security level but it also resulted from the previously established patterns of the Russian foreign policy.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.