W artykule dokonano omówienia stanu skolaryzacji przedszkolnej na wsi Polsce w porównaniu do sytuacji w mieście i ogólnie w kraju. Analiza długich szeregów czasowych (od początku okresu transformacji) pozwoliła na wskazanie tendencji badanego zjawiska. Tytułem wstępu podkreślono znaczenie edukacji w wieku najmłodszym, będącej bazą kapitału ludzkiego w każdym społeczeństwie. Następnie prześledzono poziom i dynamikę ilości placówek przedszkolnych oraz uczęszczających do nich dzieci według przyjętego wcześniej podziału. Artykuł kończy wskazanie barier w powszechnym dostępie do przedszkoli dzieci wiejskich, oparte na badaniach ankietowych kilkudziesięciu gospodarstw rolnych.
EN
In this article the issue of preschool education in rural areas in Poland is compared to the situation in cities and more generally in the country. Analysis over a long period (from the beginning of the transformation) allowed for an indication of the trend of the studied phenomenon. The initial stress was on the importance of education at the youngest age, which is the base of human capital in any society. Then the level and dynamics of the number of pre-school and enrolled children in the previously approved subdivision was traced. The article concludes with an indication of the barriers to universal access to a kindergarten for children in rural areas, based on data acquired from the case study of a dozen farms.
RU
В статье обсуждается вопрос о состоянии скаляризации дошкольного воспитания в польской деревне в сравнении с ситуацией в городе и в стране в целом. Анализ долговременных последовательностей (сначала трансформации) позволил показать тенденции изучаемого явления. В качестве предисловия было подчеркнуто значение воспитания в младшем возрасте, становящего базу человеческого капитала в каждом обществе. Затем был прослежен уровень и динамика количества дошкольных учреждений, а также посещающих их детей согласно принятой ранее шкале. В конце статьи указаны барьеры во всеобщем доступе деревенских детей к детсадам, основанные на опросных анкетах проведенных среди населения нескольких десятков сельских хозяйств.
Considerations on assessing the dynamics of expenditure, which are directed from the national budget and EU, their proportions and selected interdependencies occurring in the implementation of agricultural policy in Poland in the long run, ie in 1996- -2012 (17 years) in the period before and after accession to the EU are discussed. The study is carried out at several levels. One of them assesses the relationship of expenditure on the agricultural sector relative to total budgetary expenditure. The authors also present share expenses with funds from the EU's total budget in Polish agriculture, which allowed to determine the relationship between the EU and national funding budgetary objectives in agricultural policy in Poland. Based on these observations it was possible to determine the status of the agricultural budget in the light of the national budget before and after accession to the EU.
Celem artykułu był a ocena, na ile zmiany zauważalne w strukturze wy-datków budżetu rolnego w Polsce po integracji z UE na poszczególne tytuły budżetowe są zbieżne z założeniami paradygmatu zrównoważonego rozwoju rolnictwa, a tym sa-mym czy przyczyniają się do przekształceń struktur rolnych. Wskazano, iż zachodzą zmiany w dotychczasowym modelu rozwoju rolnictwa. Przejawia się to chociażby w działaniach, które są realizowane i finansowane ze środków budżetowych. Oprócz kwestii czysto ekonomicznych (produkcyjnych) wspiera się działania prospołeczne oraz pro środowiskowe. Jest to niejako efekt kompensacji niedostatków, które przyniósł model rolnictwa industrialnego, a które budzą realne i konkretne do spełnienia potrzeby w ramach nowego paradygmatu rozwoju rolnictwa.
EN
The purpose of the article was to assess how noticeable changes in the structure of the agricultural budget expenditure in Poland after EU integration on individual budgetary titles are consistent with the assumptions of the paradigm of sustainable development of agriculture, and thereby contribute to the transformation of agricultural structures. It was pointed out that there are changes in the current model of agricultural development. This is reflected even in the activities that are carried out and financed by the budget. In addition to purely economic issues (production), supports the pro-social and pro-environmental action. It is as if compensating effect the shortcomings that brought the industrial model of agriculture, and which are of real and concrete to meet the needs of the new paradigm of agricultural development.
Modernising the agricultural sector and stabilising the agricultural markets in budgetary expenditures in Poland in the years 1997-2011 The purpose of the article was to evaluate the budgetary expenditure related to the modernization of the agricultural sector and stabilization of agricultural markets, which are implemented in the framework of the common agricultural policy by two paying agencies. Research related to changes in share of spending on activities of the Agricultural Market Agency (AMA) and the Agency for Restructuring and Modernisation of Agriculture (ARMA) in total budget expenditure in the long run, ie in the years 1996-2011 (16 years) with honors from the period before and after accession to the EU. It shows the relationship between ongoing spending from the national budget for the institutions, and the total budgetary expenditure and the funds allocated to the agricultural sector (agriculture, rural development and agricultural markets), which show that a substantial increase in the role of the paying agencies in the post-accession period.
PL
Modernizacja sektora rolnego a stabilizacja rynków rolnych w wydatkach budżetowych Polski w latach 1997-2011 Celem artykułu była ocena wydatków budżetowych związanych z modernizacją sektora rolnego i stabilizacją rynków rolnych, które są realizowane w ramach wspólnej polityki rolnej przez dwie agencje płatnicze. Badania dotyczyły zmian udziałów wydatków przeznaczonych na działalność Agencji Rynku Rolnego (ARR) oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wydatkach budżetowych ogółem w długim okresie, tj. w latach 1996-2011 (16 lat) z wyróżnieniem okresu przed i po akcesji do UE. Ukazano zachodzące zależności między wydatkowaniem środków z krajowego budżetu na wspomniane instytucje, a wydatkami budżetowymi ogółem oraz środkami przeznaczonymi na sektor rolny (rolnictwo, rozwój wsi i rynki rolne), z których wynika, że zdecydowanie wzrosła rola agencji płatniczych w okresie poakcesyjnym.
The aim of the paper is to show the influence of the improving farms' income situation in Poland after the UE accession with their reproductive possibilities. To achieve this target it was defined whether the increasing agricultural income parity was a result of a changing market situation ("price scissors"), CAP subsidies or investment-accumulative processes. Also the connection of the EU financial means with the balance of agri-food international trade was analysed.
The purpose of this article was to show that the existence of ASIF, as an important element of the social insurance system for farmers in Poland is not unique on a European scale. There were shown relationships ASIF with the budget and the characteristics of social insurance of farmers in selected countries of the European Network of Agricultural Social Protection Systems (ENASP)
PL
Celem niniejszego artykułu było wykazanie, że istnienie KRUS, jako ważnego elementu systemu ubezpieczeń społecznych rolników w Polsce nie jest ewenementem w skali europejskiej. Ukazane zostały relacje KRUS z budżetem oraz charakterystyki ubezpieczeń społecznych rolników w wybranych krajach należących do Europejskiej Sieci Rolniczych Systemów Ochrony Społecznej (ENASP)
Celem artykułu była ocena dynamiki środków kierowanych z budżetu krajowego i unijnego oraz ich proporcji w realizacji polityki rolnej w Polsce w długim okresie, tj. w latach 2000-2014 (15 lat), z wyróżnieniem okresu przed i po akcesji do UE, a także ze szczególnym uwzględnieniem pierwszej pełnej perspektywy budżetowej (2007-2013), w której Polska partycypowała. Przebadano ogólne wydatki w krajowym i unijnym budżecie rolnym na sektor rolny w Polsce. Dało to podstawę do ukazania tytułowych relacji krajowego i unijnego finansowania wydatków budżetowych polskiego sektora rolnego.
EN
The aim of this article was to evaluate the growth of the funds directed from the national budget and the EU in the implementation of agricultural policy in Poland in the long term – in the period 2000-2014 (15 years) highlighting the period before and after accession to the EU, as well as particular emphasis on the first full budget perspective (2007-2013), in which Poland participated. Overall expenditure was studied in national and EU agricultural budget on the agricultural sector in Poland. This provided a basis to illustrate the relationship of national and EU funding budget expenditure of the Polish agricultural sector.
Instruments of the common agricultural policy affect the growth and profitability of Polish agriculture, especially the main tool, which are direct payments. The purpose of the article was to evaluate the development of the agricultural direct payments due to their level, dynamics and structure. It has also been attempted to identify the conditions that existed and differences in the studied areas. The study involved the structure of each area payments in all districts of the Wielkopolska Region. A quantitative analysis was performed of direct payments and identified determinants of variation in spatial terms (taking into account the size of the total direct payments obtained by the farm and in terms of 1 ha of land submitted for payment). It should be noted that during the period a development of the system of direct payments, was observed by increasing the number of titles that fall into the area payment, and the amount of financial assistance acquired during the period which was dependent on geographic location, farm size, type of production and activity of the applicants.
PL
Instrumentarium wspólnej polityki rolnej oddziałuje na rozwój i dochodowość polskiego rolnictwa, szczególnie przez główne narzędzie, jakim są dopłaty bezpośrednie. Celem artykułu była ocena kształtowania się płatności bezpośrednich gospodarstw rolnych ze względu na ich poziom, dynamikę i strukturę. Podjęto także próbę wskazania uwarunkowań występujących różnic w badanych zakresach. Badaniom poddano strukturę poszczególnych dopłat obszarowych we wszystkich powiatach województwa wielkopolskiego. Przeprowadzono analizę ilościową płatności bezpośrednich oraz wskazano czynniki determinujące zróżnicowanie w ujęciu przestrzennym (uwzględniając wielkość dopłat bezpośrednich ogółem pozyskiwanych przez gospodarstwa oraz w ujęciu na 1 hagruntów zgłaszanych do dopłat). Z badań wynika, że w badanym okresie nastąpił rozwój systemu płatności bezpośrednich, poprzez zwiększenie liczby tytułów, na które przypadają płatności obszarowe, natomiast wysokość pomocy finansowej pozyskanej w badanym okresie była uzależniona od położenia geograficznego, wielkości gospodarstw, rodzaju produkcji i aktywności wnioskodawców.
The introduction to the article points out the purpose of discussion, the time period and taken research methods and sources, used by the authors. Then the discussion focuses on the analysis of the structures and dynamics of the national income of the agricultural budget, both at the central level, also with its division into four main sections (agriculture, rural development, agricultural and fisheries markets), as well as the budgets of provincial governors. Subsequently, in the same convention the adopted budget expenditure in financial period 2007-2013 has been analysed. Decreases and increases in real detailed budget titles in an attempt to evaluate these phenomena are taken into considerations. Conclusions were brought, both for requests for changes that have occurred during the period primarily in the direction and dynamics of the expenditure.
PL
We wstępie artykułu wskazano na cel rozważań, ich zakres czasowy oraz przyjęte metody badawcze, a także źródła, z których korzystali autorzy. Rozważania skoncentrowano na analizie struktur i dynamiki dochodów krajowego budżetu rolnego, zarówno na poziomie centralnym, także z podziałem na cztery jego główne części (rolnictwo, rozwój wsi, rynki rolne oraz rybołówstwo), jak i budżetów wojewodów. Kolejno, w tej samej konwencji, zostały przebadane wydatki budżetowe w przyjętym okresie finansowania 2007-2013. Zidentyfikowano również realne spadki i wzrosty jego szczegółowych tytułów budżetowych, podejmując próbę oceny tych zjawisk. Konkluzje dotyczą zmian, które zaszły w badanym czasie w zakresie kierunków i dynamiki wydatkowanych środków oraz ich oceny i perspektywy.
The purpose of this article is to assess budgetary spending targeted agriculture (first pillar) and rural areas (the second pillar) of the CAP in Poland in the long period. there was compared the structures of the EU budget spending and the national for the first and second pillar of the CAP in passing the 2007-2013 financial perspective and was assessed whether there is a convergence pattern of the aid. It shows the differences between the proportions of European and domestic spending for the objectives of the CAP implemented in Poland. Also was identified the existence of convergence between the level of spending for certain titles financed from the national budget and EU.
Integration of spendings on the agricultural sector in the national budget and the budgets of voivodes in Poland in the long term (2000-2013) The purpose of this article is to identify the areas of integration spendings on the agricultural sector in the national budget and the budgets of voivodes in the years 2000-2013, with an indication of the processes of their complementarity and substitutability. There was analyzed the expenditures of national and the EU budget flowing to the agricultural sector in Poland, showing their significant increase after the Polish integration with the EU. Was noticeable, however, that increasing spendings on the agricultural sector from the national budget could be „enforced” by increasing funding from the EU. This indicates the integrity understood as complementary to each other. Then shown the complementarity and substitutability spendings on the agricultural sector in the central agricultural budgets and the budgets of voivodes with regard to the financing of projects involving EU funds, noting ongoing trends.
Recenzja książki H. Rogalla, Ekonomia zrównoważonego rozwoju. Teoria i praktyka, którą autorzy omawiają na tle współczesnych wyzwań i dorobku myśli ekonomicznej.
W pracy dokonano przeglądu 200 artykułów dotyczących skorygowanej środowiskowo efektywności rolnictwa, które dostępne są w bazie Scopus. Na podstawie metody PRISMA ograniczono zakres przeglądu do prac, w których efektywność oceniana jest za pomocą analizy obwiedni danych (DEA) lub stochastycznej analizy granicznej (SFA). Celem pracy jest określenie, w jaki sposób analiza efektywności może być wzbogacona o uwzględnienie środowiskowych aspektów produkcji rolniczej, a także wskazanie trendów i luk badawczych. Jeśli chodzi o trendy, to większość opracowań dotyczy rolnictwa w Europie, z zauważalną tendencją wzrostową w liczbie prac dotyczących Azji. Badane kierunki produkcji to głównie uprawy polowe i mleczarstwo, a analizy prowadzone są najczęściej na poziomie gospodarstw. Obserwuje się też rozbudowywanie typowego modelu efektywności ekonomicznej o nowe, szkodliwe dla środowiska, nakłady lub niepożądane efekty, którymi były najczęściej nawożenie, wpływ na klimat, ochrona roślin, ślad wodny i zużycie energii. Najczęściej analizowanymi determinantami były cechy rolników, skala produkcji, stopień intensyfikacji, praktyki rolnicze, jakość środowiska produkcyjnego, otoczenie makroekonomiczne, specjalizacja, praktyki środowiskowe i cechy gospodarstwa. Zidentyfikowano także luki badawcze w analizowanym obszarze. Liczba studiów przypadku z Afryki i Ameryki Północnej jest ograniczona, podobnie jak badań na poziomie terenowym i lokalnym oraz tych, które dotyczą produkcji ogrodniczej i zwierzęcej, innej niż mleczna. Podejścia wykorzystujące metodę SFA są słabo rozwinięte w porównaniu z DEA, podobnie jak podejścia inne niż wykorzystujące dodatkowe nakłady/wydatki. W szczególności obiecujące wydaje się podejście oparte na produkcji ubocznej. Ograniczoną uwagę zwrócono na kwestie takie jak stan gleby, różnorodność biologiczna, wytwarzanie odpadów w rolnictwie oraz pozytywne efekty zewnętrzne dostarczane przez rolnictwo. Interesującym i mniej zbadanym obszarem w zakresie determinantów wydajności pozostają cechy behawioralne rolników.
PL
The paper reviews 200 papers regarding environmentally adjusted analysis of agricultural efficiency found in the Scopus database. Based on the PRISMA method the scope of the review was limited to papers where efficiency is assessed with data envelopment analysis (DEA) or stochastic frontier analysis (SFA). The aim of this paper is to identify how efficiency analysis can be enhanced to take into account environmental aspects of agricultural production and indicate the research trends and gaps. Regarding the trends, most of the studies refer to agriculture in Europe, with a noticeable increasing trend in Asia. The production directions under research mainly include crops or milk production, usually in the farm scale. It can also be observed that a typical economic efficiency model is developed to include new environmentally detrimental inputs or undesirable outputs, such as fertilizing, climate impact, crop protection, water footprint, and energy usage. The most common determinants were farmers features, scale of production, intensification, agricultural practices, quality of the production environment, macroeconomic environment, specialization, environmental practices, and farm features. The following research gaps were identified. The case studies of Africa and North America are limited, like those at the field and local levels as well as those related to horticultural and animal production other than milk production. The SFA approaches are underdeveloped in comparison with DEA, like approaches other than additional inputs/outputs. In particular, the by-production approach seems promising. Limited attention has been paid to soil condition, biodiversity, waste generation in agriculture, and positive externalities provided by the agriculture. An interesting and less investigated area in terms of performance determinants remain farmers’ behavioral features.
This study conducted a comprehensive and thorough evaluation of budget expenditures on agriculture in Poland from 2004 to 2022 through the prism of fiscal policy functions (i.e., allocative, redistributive, and stabilizing functions). The volume, fundamental dynamics and structure of the budget expenditures on agriculture were meticulously analyzed, as were the impacts of those expenditures on the implementation of key objectives of agricultural policy-that is, objectives related to the level and stability of farm income and the dynamics of investment in agriculture. It was determined that redistributive expenditures dominated the structure of budget expenditures on agriculture during the post-accession period. By contrast, the shares of allocative and stabilization expenditures fluctuated widely. Moreover, agricultural budget expenditures had a positive effect on reducing the income disparity of farmers relative to other socioeconomic groups. However, the redistributive effect of budget expenditures was only strong during the initial few years after Poland acceded to the European Union. The findings of this study revealed that agricultural budget expenditures have a positive effect on the stabilization of agricultural income and the investment activity of farmers, thereby supporting development processes in agriculture.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.