В статье представлена трактовка восприятия мумии Ленина и московского мавзолея в нефикциональных нарративах, прежде всего в трэвел-журналистике, после распада СССР (с учетом более широкого культурного фона). Ссылаясь на концепцию Эрнста Канторовича о «двух телах» короля, ставится вопрос о «двух телах» Ленина, как о феномене бессмертия «боголенина», а также о природе мумифицированного тела руководителя большевистской революции, выставленного на всеобщее обозрение. Особое внимание уделяется вопросу специфики отношения россиян к власти и правителям.
PL
Artykuł traktuje o postrzeganiu mumii Lenina i moskiewskiego mauzoleum w narracjach niefikcjonalnych, głównie w reportażu podróżniczym, po upadku ZSRR (z uwzględnieniem szerszego tła kulturowego). W nawiązaniu do koncepcji „dwóch ciał króla” Ernsta Kantorowicza podjęto zagadnienie „dwóch ciał” Lenina. Opisano zarówno fenomen nieśmiertelności „bogolenina”, jak i naturę wystawionego na ogląd publiczny zmumifikowanego ciała wodza rewolucji bolszewickiej. Szczególnie podkreślono zagadnienie specyficznego stosunku Rosjan do władzy i władcy.
EN
The article deals with the perception of Lenin's mummy and the Moscow mausoleum in non-fiction narratives, mainly in travel reportage, after the collapse of the USSR (considering the broader cultural background). Concerning Ernst Kantorovich's concept of the "two bodies of the king," the issue of Lenin's "two bodies" was addressed. Both the phenomenon of the immortality of the "bogolenin" and the nature of the mummified body of the leader of the Bolshevik Revolution exposed to public view were described. Particularly emphasized is the issue of the Russians' peculiar attitude toward power and the ruler.
The article deals with contemporary discourse of polish reporters-travellers regarding the fate of the statues of Lenin (as well as the Mausoleum at the Red Square) after the dissolution of the Soviet Union. The issues have been presented in a wider interpretative context. The author’s particular area of interest was the “biographic” depiction of the statue, including the late (often final) stages of its “life”. Travellers who “read” and “translate” the artefacts of the Bolshevik leader’s revolution into post-Soviet words attempt to outline the socio-political background conditioning the fate of communist monuments.
PL
Artykuł traktuje o dyskursach współczesnych polskich reporterów-podróżników na temat losów pomników Lenina (i mauzoleum na placu Czerwonym) po rozpadzie Związku Sowieckiego. Problematyka zaprezentowana została w szerszym kontekście interpretacyjnym. Szczególnie ważne dla autorki było ujęcia pomnika w sposób „biograficzny”, z uwzględnieniem ostatniego, (czasem finalnego) etapu jego „życia”. Podróżnicy, którzy „odczytują” i „przekładają” na słowa postsowieckie artefakty wodza rewolucji bolszewickiej próbują zarysować tło społeczno-polityczne warunkujące los komunistycznych monumentów.
Artykuł traktuje na temat obrazu moskiewskiego metra we współczesnym polskim reportażu. Nie chodzi tu jednak o aspekt stricte użytkowy moskiewskiej kolei podziemnej. Istotna jest historia metra, budowanego ze względów polityczno-prestiżowych oraz propagandowa wymowa wystroju poszczególnych stacji. Kolejne zagadnienie dotyczy „podziemnej mitologii” wpisującej się w miejski folklor. Autorka omawia też kwestie związane ze specyficznym kolorytem metra, które jest swego rodzaju miastem podziemnym. metro w Moskwie muzeum sztuki socrealistycznej legendy miejskie miasto podziemne i kapitalizm marginalne grupy społeczne Москва уходит под землю. Об одном из мотивов современного польского репортажа Статья рассказывает об образе московского метро в современном польском репортаже. Но речь не идет исключительно о пользовательском аспекте московской подземки. Существенной является история метро, построенного по политическим и престижным соображениям, а также пропагандистская специфика отделки отдельных станций. Следующий мотив касается «подземной мифологии», которая вписывается в городской фольклор. Автор также описывает вопросы, связанные с особым колоритом метро, которое является своеобразным подземным городом. метро в Москве музей соцреалистического искусства городские легенды подземный город и капитализм маргинальные социальные группы Moscow goes underground. About one of the motives of the contemporary Polish reportage The article focusses on the image of the Moscow Metro in the contemporary Polish reportage. It is not, however, about its utility aspect in strict terms. The key here is its history (as the Metro was built for political-prestige reasons) as well as the propaganda significance of its individual stations and their interiors. Another issue refers to the "underground mythology" fitting into the urban folklore. The author also discusses issues related to the specific colouring of the Metro which can be perceived as a kind of an underground city. Moscow metro socialist realist art museum urban legends underground city and capitalism marginal social groups
The paper reviews two biographies devoted to the late priest and poet Jan Twardowski, who died in 2006. The authors of both books adopt different strategies: they use biographical sources in different way and vary in the construction of fate of their protagonist. Grzebałkowska concentrates on reporting activities, attempting to discover the answer to the question of human fate. Smaszcza is interested in the priest-poet and thus draws the clear shape of the fate of the reverend and artist, avoiding sensitive and controversial issues.
PL
Artykuł traktuje o dwóch biografiach poświęconych zmarłemu w 2006 roku poecie księdzu Janowi Twardowskiemu. W obu książkach autorzy przyjmują inną strategię: inaczej wykorzystują materiał biograficzny i odmiennie konstruują los swego bohatera. Grzebałkowska skupia się na czynnościach reporterskich, próbując wyjaśnić zagadkę losu drugiego człowieka. Smaszcza interesuje kapłan-poeta, kreśli zatem klarowny kształt losu duchownego i twórcy zarazem, unikając spraw drażliwych i kontrowersyjnych.
Мужской «дефицит» и «женское лицо России» Статья посвящена восприятию женщины и её отношениям с мужчиной в польских репортажных рассказах о России. автор статьи особенно заинтересовалась пробле-мой восприятия статуса русской женщины в преобразованном и наученным но-вым историческим опытом обществе. Привилегирование мужского пола уже на уровне семейной социализации и зависимость сыновей от матери отражается в девальвации идеи мужчины - кормильца семьи. В современной России именно женщина берет на себя роль «сильного пола», более умело справляется с вызовами времени и маргинализирует слабого автодеструктивного мужчину. The “deficit of man” and “the feminine face of Russia” The paper is about the perception of woman and her relationships with man in Polish reportage narratives about Russia. The author’s main interest is the status of Russian women which undergoes various transformations, part of which are the historical expe-riences of the society. Both the preferences and privileges for men on the level of family socialization and their strong dependence on their own mothers contributes to devalu-ation of traditional idea of a man, who supports his family. In modern Russia it is the woman who serves as “the stronger sex” and deals with the challenges of everyday life better than the man - weaker, self-destructive and more and more marginalized.
Artykuł traktuje o tym, jak polscy reporterzy postrzegają „nietrzeźwy świat” współczesnej Rosji. Autorka zwraca uwagę na to, na ile pijaństwo wpisane jest w tutejszą kulturę narodową. Zwraca uwagę na aspekt literalny i naddany rosyjskiego pijaństwa. Zajmuje się też kwestią wzoru picia oraz obyczajów i filozofii związanych z alkoholem.
Ewa Pogonowska Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, Poland e.pogonowska@poczta.umcs.edu.pl Agata Bachórz: Rosja w tekście i w doświadczeniu. Analiza współczesnych polskich relacji z podróży. Kraków: Zakład Wydawniczy „NOMOS” 2013
The article is dedicated to a non-fiction book by journalist and war correspondent Anna Wojtacha titled “We’ll Kill or We’ll Fall in Love. Stories from Russia”. Her prose is of dual nature: consists both of reportage and personal journal features, while the fiction elements are still present. They manifest in the book’s imagery, fictionalization and the way the characters are constructed. The book proves how apacious modern documentary is and shows its evolution towards more literary character. Documenting human’s life demands finding a story which gives meaning to a given stream of events.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.