Na temat chronologii jednego z najważniejszych zabytków języka polskiego – Kazań świętokrzyskich — wypowiadało się wielu badaczy. Rozbieżności pomiędzy ich stanowiskami były bardzo duże: od XII do połowy XIV wieku. W swoim artykule autorka wykorzystała dane językowe pochodzące ze ściśle datowanych dokumentów z XIII i XIV wieku. Najważniejszym zjawiskiem jest w tym wypadku pisownia i wymowa samogłosek nosowych. Na podstawie analizy tego zjawiska, częściowo także innych, autorka stwierdziła, że tekst Kazań świętokrzyskich, będący kopią starszego oryginału, pochodzi prawdopodobnie z początku XIV wieku, oryginał zaś jest niewiele starszy (może z przełomu XIII i XIV wieku).
EN
Numerous scholars have done research in the area of the chronology of one of the most important relics of the Polish language, i.e. Kazania świętokrzyskie (The Holy Cross Sermons). They took divergent standpoints as to the age of the sermons which have been dated between the 12th and mid-14th centuries. The present article makes use of language data obtained from documents dated precisely for the 13th and 14th centuries. The most important features are the spelling and pronunciation of nasal vowels. Having analyzed these and some other features, the author concludes that the text of The Holy Cross Sermons, which is a copy of an older original, probably dates back to the early 14th century. The original version is not much older, going back perhaps to the turn of the 14th century.
Wraz z wieloma zapożyczeniami leksykalnymi z języka angielskiego trafiły do polszczyzny kalki frazeologiczne. Jedną z nich jest zwrot „zamiatać/zamieść coś pod dywan”. Powyższy artykuł zawiera analizę sposobów przyswajania tego związku wyrazowego w polszczyźnie z uwzględnieniem licznych innowacji w jego budowie, składzie leksykalnym, semantyce i łączliwości. Sformułowane zostały także ogólniejsze wnioski na temat adaptacji obcych zapożyczeń w języku polskim.
EN
Among many lexical borrowings from English to Polish there have been some phraseological calques. The phrase "zamiatać/zamieść coś pod dywan" is one of them. In the article I investigate the way this phrase was incorporated into the Polish language and examine numerous variations in its construction, lexical components, semantics and collocability. Also, some more general conclusions on the adaptation of foreign phrases into Polish are formulated.
Celem artykułu jest ustalenie wzajemnego oddziaływania polskiej ortografii i wymowy w rozwoju historycznym. W pierwszym okresie rozwoju polskiego piśmiennictwa (do poł. XVI w.) ortografię polską dostosowywano stopniowo do wymowy. Stabilizacja ortografii spowodowała, że w następnych stuleciach różnice pomiędzy wymową a ortografią zwiększały się. Ortografia wpływała niekiedy na zahamowanie niektórych procesów fonetycznych.
EN
The aim of the article is to define the mutual influence between spelling and pronunciation in the historical development of Polish. At the initial stages of the development of Polish writing (until the middle of the 16th century), spelling was gradually adapted to reflect pronunciation. In later periods, the stabilization of the spelling system resulted in growing differences between pronunciation and spelling. On occasion, the stable spelling system restrained phonetic processes.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.