The paper describes the “Reflections on Old Age” gerontology conferences organized by the Department of Andragogy and Social Gerontology. The main purpose of these conferences was to start fruitful meetings devoted to issues of old age and the process of ageing. The paper also presents a new editorial series entitled “Reflections on Old Age”.
PL
W artykule opisane zostały Konferencje gerontologiczne z cyklu „Refleksje nad starością”, które organizowane są przez Katedrę Andragogiki i Gerontologii Społecznej. Głównym celem tych konferencji było rozpoczęcie spotkań poświęconych tematyce szeroko rozumianego procesowi starości i starzenia się. W artykule przedstawiona została także nowa seria wydawnicza – „Refleksje nad starością”.
The article presents the evaluation stages of qualitative research within the constructivist approach. The stages can be placed on a continuum and treated as the obverse and reverse of the same internally diverse phenomenon. Differences described in analyses of individual development stages of these criteria are related to major influences of different paradigms. The whole allows us to see the crystallisation of the research practice that has different values depending on its version. During the first stage, criteria of research evaluation are strongly influenced by the positivist and post-positivist paradigms. In the second stage, they become a direct emanation of proper constructivist assumptions. In the following stage, one can see the process of gradual emancipation of the research practice from the straitjacket of fixed assumptions; when each time researchers make pragmatic assumptions, they select a set of specific criteria of research quality. During the final stage, the researcher is rehabilitated as the most important instrument of cognition. Verifiability of such research refers to the researcher’s skills and sensitivity, self-control, and interpersonal exchange of knowledge. The evaluation criteria developed in the article can be treated as guidelines supporting the process of designing and conducting qualitative research. Their application might contribute to maintaining high quality of research.
PL
W artykule przedstawione zostały etapy ewaluacji badań jakościowych usytuowanych w podejściu konstruktywistycznym. Można ułożyć je na kontinuum i potraktować jak rewers i awers tego samego zjawiska, choć wewnętrznie zróżnicowanego. Odmienności, opisane przy omawianiu kolejnych etapów rozwoju tych kryteriów, wiążą się z silnymi wpływami różnych paradygmatów. Całość pozwala dostrzec zjawisko krystalizowania się praktyki badawczej, która wraz z kolejnymi odsłonami przybiera różne wartości. W pierwszym etapie, kryteria ewaluacji badań silnie naznaczone są wpływami paradygmatu pozytywistycznego i postpozytywistycznego. W drugim, stają się one bezpośrednią emanacją właściwych założeń konstruktywistycznych. W kolejnym, zauważyć można proces postępującej emancypacji praktyki badawczej spod gorsetu sztywnych założeń, gdzie badacze przyjmując założenia pragmatyzmu każdorazowo dokonują wyłonienia zbioru specyficznych kryteriów jakości badań. W ostatnim etapie, następuje rehabilitacja osoby badacza jako najważniejszego instrumentu poznania. Sprawdzalność takich badań, odnosi się do umiejętności i wrażliwości badacza, jego samokontroli oraz interpersonalnej wymiany wiedzy. Opracowane w artykule kryteria ewaluacji można potraktować jako wytyczne wspomagające proces projektowania i prowadzenia badań jakościowych. Ich zastosowanie może przyczynić się do zachowania wysokiej jakości badań.
The aim of the article is not to reconstruct two classic aging theories (activity theory and disengagement theory), but the presentation of its reception which was made by Polish scientists. The basis for this analysis is, except the need to check the current state of knowledge about aging theories, a necessity to look closer at the effects of the efforts that have been put into the reconstruction of major theoretical perspectives in social gerontology in Poland. The subject matter in the article is important because the quality of aging theories reception has a significant impact on the research. High quality of theory reconstruction should lead to its wider use, both in exploratory and verification research, for example as a source of hypotheses, research questions, as well as an explanation and understanding of the obtained data. The conclusions from the analysis revealed that the majority of aging theory receptions presented in the Polish gerontological literature are fragmentary, they do not provide rich information, and they lack the origins. Critical comments are often missing. Methods of analysis have been proposed. The suggested methods of analysis might help to increase the quality of new aging theories reception that will emerge in Poland in the future.
PL
Celem artykułu nie jest rekonstrukcja dwóch klasycznych teorii starzenia się – teorii aktywności oraz teorii wyłączania, ale prezentacja ich recepcji przez polskich naukowców. Podstawą przeprowadzenia tej analizy, oprócz potrzeby sprawdzenia stanu wiedzy o teorii starzenia się, jest konieczność przyjrzenia się efektom wysiłku, jaki włożono w rekonstrukcję głównych perspektyw teoretycznych w polskiej gerontologii społecznej. Tematyka podjęta w artykule wydaje się ważna, a to dlatego, że jakość recepcji teorii starzenia się ma istotny wpływ na prowadzone badania. Lepsza jakość rekonstrukcji teorii powinna skutkować szerszym ich wykorzystaniem, zarówno w badaniach eksploracyjnych, jak i weryfikacyjnych, przykładowo jako źródło hipotez, pytań badawczych, a także eksplanacji i zrozumienia pozyskanych danych. Wnioski z przeprowadzonej analizy ujawniły, że w większości przypadków recepcje prezentowane w polskim piśmiennictwie gerontologicznym są fragmentaryczne, ubogie pod względem opisu i przedstawienie genezy. Często brakuje krytycznych komentarzy. Zaproponowane zostały metody analizy pozwalające na podniesienie jakości nowo powstających recepcji teorii starzenia się.
W artykule podjęta została próba rekonstrukcji teorii uczenia się egzystencjalnego autorstwa Petera Jarvisa. W pierwszej części artykułu przedstawione zostały ogólne uwagi na temat potrzeby teoretyzacji pola badawczego andragogiki, a także informacje na temat wykorzystanej metodologii badań. W drugiej części zaprezentowane zostały dwa ujęcia teorii uczenia się egzystencjalnego wraz z podsumowaniem.
EN
The article attempts to reconstruct the theory of existential learning by Peter Jarvis. The first part of the paper presents the general information on the need to theorise the research field of andragogy as well as on the applied research methodology. The second part presents two approaches to the theory of existential learning and the conclusions.
Celem artykułu jest przyjrzenie się, w wybranym zakresie, odmiennoś- ciom wytwarzania wiedzy naukowej o starości i starzeniu się w czterech odsłonach – dyscyplinarnym, multidyscyplinarnym, interdyscyplinarnym i transdyscyplinarnym, oraz zwrócenie uwagi na szanse i bariery, jakie niesie każda z tych perspektyw, bez opowiadania się po którejś ze stron. W efekcie powstaje namysł nad samowiedzą badacza w odniesieniu do praktyki jego naukowych zmagań, gdzie może on spojrzeć na gerontologię społeczną bardziej refleksyjnie. Wyniki tych analiz w wielu przypad- kach dają się odnieść do innych obszarów nauk społecznych.