Cyprian Norwid’s poem My Homeland is a poetical definition of the home country, in which well-known and familiar aspects meet broader cultural dimensions: European and universal ones. The article is an attempt to present such an interpretation of the poem that can be a perfect point of departure for more profound presentations of Polish culture, especially to foreign recipients, or even may become the basis for the whole course comprising introduction into the history of our nation and the nation’s identity. Following the stanzas of the poem the author of the article points to various dimensions of Polish culture indicated by Norwid’s metaphors and phrases that are rich in connotations, starting with the home landscape, through the descent of the nation, its history and customs, and ending with the values lying at the foundations of European culture and of the whole human civilisation. As a result an analytical-interpretative description is formed, which reveals the image of Poland that is contained in Norwid’s poem, is interesting as a poetical work and has many cultural aspects.
Zaproponowane w artykule ujęcie prozy dokumentu osobistego jest nie tyle jej nową problematyzacją, ile próbą zastosowania do występujących w literaturze przedmiotu rozpoznań bardziej obrazowych i sensualnych kategorii krytycznych. Okno i lustro odsyłają do głównych (zewnętrznych i wewnętrznych) perspektyw postrzegania przez podmiot siebie i świata w pisarstwie autobiograficznym, a zwłaszcza w tzw. pismach osobistych (dziennikach, pamiętnikach, listach).
EN
The approach to the prose of personal documents proposed in this article does not aim at defining new problems, but is rather an attempt to apply more vivid and sensual critical categories to the reflections presented in the literature of the subject. The window and the mirror refer to the main (external and internal) perspectives of the subject’s perception of the world and himself/herself in autobiographical writing, in particular in the so-called personal documents (journals, diaries, letters).
The article reconstructs the most important roles played by Józef Mackiewicz (1902–1985) – one of the most eminent of Polish writers and publicists – in the Katyń Massacre case. The encounter of the author of Bunt rojstów [The Revolt of the Mires] with the fate of the Polish officers executed by the Soviet NKVD in Katyń began in the spring of 1943 with his role as a witness to the exhumation of the corpses of the murdered. That dimension of testimony, however, documented by the writer’s harrowing reports, is only the beginning of the subsequent roles played by him in the Katyń case. He was also a documentalist and researcher of this crime, as well as a writer trying to present the event in a vivid and emotional way (his first original monograph on Katyń). Until the end of his life, he also remained a guardian of the truth about it, actively participating in discussions on new evidence of the crime and commenting on all actions (especially Soviet ones) that attempted to falsify historical facts. The author of the article systematically presents all these roles and points out that they are at the core of Mackiewicz’s entire work – we also find them in the writer’s novels, reportage and articles.
PL
Artykuł rekonstruuje najważniejsze role, które pełnił w sprawie Zbrodni Katyńskiej Józef Mackiewicz (1902–1985) – jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy i publicystów. Spotkanie autora Buntu rojstów z losami polskich oficerów rozstrzelanych przez sowieckie NKWD w Katyniu rozpoczęło się wiosną 1943 r. od roli świadka ekshumacji zwłok pomordowanych. Jednak wymiar świadectwa, udokumentowany wstrząsającymi raportami pisarza, to dopiero początek kolejnych ról, pełnionych przez niego w sprawie katyńskiej. Był bowiem także dokumentalistą i badaczem tej zbrodni oraz pisarzem starającym się w sposób obrazowy i emocjonalny przedstawić to wydarzenie (pierwsza autorska monografia o Katyniu). Do końca życia pozostał także strażnikiem prawdy o nim, aktywnie uczestnicząc w dyskusjach na temat nowych dowodów zbrodni i komentując wszelkie działania (zwłaszcza sowieckie), będące próbą fałszowania faktów historycznych. Autor artykułu pokazuje systematycznie wszystkie te role i zwraca uwagę, że wpisane są one w rdzeń całej twórczości Mackiewicza – spotykamy je także w powieściach, reportażach czy publicystyce pisarza.
Cyprian Norwid’s poem My Homeland is a poetical definition of the home country, in which well-known and familiar aspects meet broader cultural dimensions: European and universal ones. The article is an attempt to present such an interpretation of the poem that can be a perfect point of departure for more profound presentations of Polish culture, especially to foreign recipients, or even may become the basis for the whole course comprising introduction into the history of our nation and the nation’s identity. Following the stanzas of the poem the author of the article points to various dimensions of Polish culture indicated by Norwid’s metaphors and phrases that are rich in connotations, starting with the home landscape, through the descent of the nation, its history and customs, and ending with the values lying at the foundations of European culture and of the whole human civilisation. As a result an analytical-interpretative description is formed, which reveals the image of Poland that is contained in Norwid’s poem, is interesting as a poetical work and has many cultural aspects.
Przedmiotem artykułu są dwie książki autobiograficzne wybitnych literaturoznawców: "Przywołane z pamięci" Czesława Zgorzelskiego oraz "Szlakami moich wód…" Ireny Sławińskiej. Wyróżniają się one na tle pamiętnikarstwa polskich badaczy literatury, ponieważ, z jednej strony, opisują losy bohaterów bardzo do siebie podobne, z drugiej, w samej formie wypowiedzi kreują sugestywne i odmienne ich wizerunki. Fitas pokazuje, analizując po kolei kompozycję, styl i język książek, że to, co napisali Zgorzelski i Sławińska, to nie tylko faktograficzne opowieści o własnym życiu, ale zarazem utwory literackie. "Przywołane z pamięci" w stylu klasycznego i z pietyzmem uporządkowanego pamiętnika ocala postać rzetelnego historyka literatury, autora drobiazgowych analiz i edytora, "Szlakami moich wód…" w eseistycznym stylu wspominania portretuje jedną z najbardziej błyskotliwych znawczyń dramatu i interpretatorek poezji.
EN
Two autobiographical books by distinguished literary scholars, Czesław Zgorzelski’s "Przywołane z pamięci" ("Recalled from Memory") and Irena Sławińska’s "Szlakami moich wód…" ("Tracking My Waters...") are made the subject of the article. The books stand out in comparison to memoirism by Polish literary researchers as, on the one hand, they present quite similar fortunes of characters, and, on the other hand, in the form of expression the writers create suggestive and dissimilar images of figures. Analysing the composition, style, and language of the books, Fitas shows that what the authors delivered are not only a fact-collecting accounts of life but also literary pieces. "Recalled from Memory" in a classical style and ordered with reverence memoir saves the figure of a conscientious literary historian, the author of meticulous analyses and editor, while "Tracking My Waters..." in an essayistic style portrays one of the most brilliant drama experts and poetry interpreters.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.