Autor artykułu – prof. Tadeusz Lewowicki – przybliża czytelnikom sylwetkę prof. Wasyla G. Kremienia – filozofa, pedagoga, działacza społecznego, polityka, organizatora nauki. W. Kremień rozważania filozoficzne osadza w kontekście przemian dokonujących się w świecie, ale przede wszystkim interesuje go transformacja społeczeństwa ukraińskiego oraz ukraiński system oświaty. Przywołując obszary wymagające zmian, wskazuje potrzebę tworzenia synergetycznego modelu edukacji, w którym znaczne miejsce przypada filozofii antropocentryzmu i filozofii edukacji.
EN
The author of the article – prof. Tadeusz Lewowicki – introduces readers the figure of prof. Wasyl G. Kremień – a philosopher, educator, social activist, politician, an organizer of science. W. Kremień embeds his philosophical considerations in the context of changes taking place in the world, but primarily he is interested in the transformation of Ukrainian society and Ukrainian educational system. Recalling the areas for change, he indicates a need to create a synergetic model of education, which accounts for a significant place of philosophy of anthropocentrism and philosophy of education.
Transformacja ustroju społecznego i gospodarczego oraz integracja Polski z Unią Europejską przyniosły wiele pozytywnych zmian. Jednocześnie nasiliły się (a nawet pojawiły nowe) zjawiska niekorzystne, które utrudniają funkcjonowanie i rozwój szkolnictwa wyższego. Zjawiska te i ich dostrzegalne skutki przedstawione są w artykule. Oprócz krytycznych uwag i pytań o kierunki przemian szkolnictwa wyższego znajdują się w tekście również sugestie działań naprawczych.
EN
The transformation of social and economic system and the integration of Poland with European Union have brought many positive chance. Simultanously, some negative processes (phenomena) have intensified (also accompanied by new ones), which makes difficult the functioning and development of higher education. These negative processes and their noticeable results are presented in the article. Apart from critical opinions and questions about the direction of changes in higher education, some suggestions of improvenment are included.
Teacher's training is an important social issue. That is why various modifications of this training are introduced. However, the weaknesses of the teacher's education are: relatively limited and not specific education program, a small number of pedagogical and psychological lessons and superficial practical preparation. A sensitive problem is the preparation and perfecting of the academic staff that deals with teacher's training. The quality of this training depends on greater concern for these matters.
W toku rozwoju nauki ukształtowane zostały ogólne pryncypia/zasady określające metodologiczne wymagania dotyczące uprawiania nauki. W artykule przywołane są niektóre z tych zasad. Wydaje się, że na gruncie pedagogiki przestrzega się je coraz rzadziej. Zanika kultura metodologiczna, erozji ulegają standardy uprawiania nauki. Prowokuje to do pytania, czy pryncypia metodologiczne stają się wspomnieniem, czy wciąż traktować je jako wymagania dotyczące uprawiania nauki.
EN
General principles/rules describing methodological requirements related to the cultivation of science have been formed in the process of science development. Some of the principles are presented in the article. It seems that, on the ground of pedagogy, they are observed less frequently. Methodological culture has been diminishing, the standards of science cultivation being the subject in the process of „erosion”. It provokes the question whether methodological principles become a matter of the past or can still be treated as valid for cultivating science.
Multiculturalism is eternal phenomenon, which exists in the whole world. It brings many positive results, but may also be the cause or pretext of conflicts, wars, tragedies. Multiculturaliral education and above all intercultural education is the attempt to create multicultural world, in which people live in friendship and cooperate creating the conditions towards satisfying course of living. The popularization of ideas and practice of intercultural education depends on the inclusion of various kinds of multiculturalism and on taking advantage of the chances brought by globalisation. The article presents the main types of multiculturalism and proeducational chances related to some of the existing ways of globalisation. On this background, different strategies of acting, which are intercultural education friendly, are presented.
Intercultural education as a field of social practice and intercultural pedagogy is a subfield of science using treasure of the humanities. Four dominating approaches to multiculturalism and intercultural education can be distinguished. They are specific for sociology, psychology, the science of history, culture and pedagogy. Tree of the approaches are mainly aimed at cognition, description and explanation of the phenomena and processes. They are not aimed at making changes in communities and human personalities. Intentional changes and the influence on people are the domain of pedagogy which builds on achievements of other fields of science and is created to support development and education of human beings. We can talk about a special purpose of intercultural education. Te article presents, apart from the four approaches mentioned earlier, the author's original concept of the analysis of theoretical and practical proposals in intercultural education.
Artykuł nawiązuje do koncepcji trójjedni: rodzina – szkoła – instytucje społeczne (przedstawianej przez Profesora Andrzeja M. de Tchorzewskiego). Podstawowe wątki rozważań dotyczą m.in. utopii, różnych sposobów rozumienia tego pojęcia, a także utopijnego charakteru koncepcji trójjedni. Koncepcja ta zderza się z wieloma zjawiskami i procesami, które powodują dekonstrukcję lub rekonstrukcję poszczególnych jej części składowych (rodziny, szkoły, instytucji społecznych). Ponadto współczesne społeczeństwa mierzą się – z większym lub mniejszym powodzeniem – z poważnymi problemami, które dotyczą także kształcenia i wychowania, a więc również wspomnianej trójjedni. Edukacja – także zatem owa trójjednia – znajduje się między utopią i nieutopijnym światem. Na tym tle formułowane są pytania i próby odpowiedzi, co robić, aby przybliżać się do świata przyjaznego ludziom (w uproszczeniu – utopijnego). To również zachęta do refleksji, co uwzględnić w priorytetach edukacyjnych.
EN
The article refers to a threefold concept: family – school – social institutions (as presented by Professor Andrzej M. de Tchorzewski). The basic considerations relate, for example, to utopia and different ways of understanding of this concept, as well as the utopian nature of the concept of triunity itself. This concept collides with many phenomena and processes that cause the deconstruction or reconstruction of its individual components (families, schools, social institutions). In addition, contemporary societies are faced – with greater or lesser success – with serious problems that also concern education and upbringing, and thus also the aforementioned triunity. Education – which is also involved in this triunity – is located between a utopia and real world. Against this background, questions and answers are formulated, something which should be done in order to make more a people-friendly world (simplifying – more utopian). It is also an invitation for reflection on what must be considered as priorities in the educational process.