Die Erzählungen der Chassidim („The stories of Chassidim“) of Martin Buber open to a reader an approach to a reality, for which a word is the basis of existence. A word becomes a myth, which in its turn determines human existence in an absolute way. It is a living, sacred word; the respect should be given to it, as it comes from God Himself. The Chassidic myth cannot be treated as a phantasy, it belongs totally to the spiritual world of a Jewish people who's history is a word, coming into being between two persons, a history of unceasing dialog between God and man. The French representative of structuralism Roland Barthes elucidates the relation between a word and a myth with semiological categories. As he notices, however, such an analytical treatment of .myth destroys it, e.g. makes it impossible for somebody to experience the reality, hidden in the word. That is why, though Buber's stories fulfill the postulates of Barthes, only the trustful acceptance of a word is a way of getting to know the plenitude of a Chassidic myth.
Paul Celan i Emmanuel Levinas zapewne nigdy się osobiście nie spotkali, pomimo iż przez wiele lat mieszkali niedaleko siebie, w tej samej dzielnicy Paryża. Można jednak mówić o spotkaniu ich myślenia, zarówno na płaszczyźnie filozofii, jak i literatury – w refleksji o człowieku i dziele literackim, przy czym obie te płaszczyzny w sposób oczywisty splatają się ze sobą. Niniejszy artykuł podejmuje próbę przyjrzenia się temu spotkaniu z perspektywy pism Emmanuela Levinasa, jego eseju poświęconego poezji Celana i należącego do jego fundamentalnych tekstów filozoficznych Inaczej niż być lub poza istotą.
EN
Paul Celan and Emmanuel Levinas have most never met, although they lived in the same quarter in Paris for many years. But we may speak of an encounter of their thinking – philosophical and ‚philological‘, about man and about the essence of literature. It is evident that both kinds of thinking deeply coincide. The article tries to look upon this encounter from the point of view of two writings of Emmanuel Levinas: his essay on the poetry of Paul Celan and one of his basic philosophical written studies, Autrement qu’ être ou au-delà de l’essence.
DE
Paul Celan und Emmanuel Levinas begegneten einander höchstwahrscheinlich nie, obwohl sie mehrere Jahre lang in Paris nicht weit voneinander entfernt wohnten. Man kann aber von einer Begegnung ihres Denkens sprechen – sowohl auf der Ebene der Philosophie als auch auf der Ebene der Literatur, in der Reflexion über den Menschen und über das Wesen des literarischen Werkes, wobei die Überschneidung der beiden Ebenen selbstverständlich ist. Der vorliegende Beitrag stellt den Versuch dar, diese Begegnung aus der Perspektive zweier Schriften von Levinas näher zu betrachten: seines Essays über die Dichtung Paul Celans und eines seiner fundamentalen philosophischen Werke, Jenseits des Seins oder anders als Sein geschieht.
„Panie Profesorze Levinas, czy widziałby Pan w obliteracji Sacha'y Sosno dzieło odkupienia sztuki względem etycznego wymagania, dzieło tego zamiaru, być może błędnego, a mianowicie pragnienia 'ofiarowania twarzy rzeczom', według wyrażenia, jakiego użył Pan w Trudnej wolności?" Takie oto pytanie Fransoise Armengaud stawia Emmanuelowi Levinasowi, rozpoczynając z nim rozmowę, której treścią miało być rozumienie sztuki i w której punktem odniesienia były prace Sosno. Odpowiedź Levinasa zdaje się być niezwykle zdecydowana, a nawet gwałtowna: „Pani mówi «odkupić», jak gdyby chodziło tu o grzech! Zupełnie się z tym nie zgadzam. Co do wyrażenia «sztuka, która daje twarz rzeczom», dla mnie nie powinna ona wypowiadać jakiejkolwiek idolatrii. Przeciwnie, chciałem w ten sposób mówić o nadaniu materii życia przez sztukę.
KĘSICKA, KAROLINA (2009): Adaption als Translation. Zum Bedeutungstransfer zwischen der Literatur- und Filmsprache am Beispiel der Remarque-Verfilmungen. Wrocław/Dresden: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe / Neisse Verlag. 303 S. KŁAŃSKA, MARIA / KITA-HUBER, JADWIGA / ZARYCHTA, PAWEŁ (eds.) (2010): „Cóż za księga!“ Biblia w literaturze niemieckojęzycznej od Oświecenia po współczesność. [„Welch ein Buch!“ Die Bibel in der deutschsprachigen Literatur von der Aufklärung bis zur Gegenwart]. Kraków: Homini. 564 S. KRYSZTOFIAK, MARIA (ed.) (2010): Probleme der Übersetzungskultur. Frankfurt (M.)/Berlin/Bern u. a.: Peter Lang Verlag (=Danziger Beiträge zur Germanistik 33). 270 S. KUNICKI, WOJCIECH / ZYBURA, MAREK (eds.) (2011): Germanistik in Polen. Zur Fachgeschichte einer literaturwissenschaftlichen Auslandsgermanistik. 18 Porträts. Osnabrück: fibre (=Studia Brandtiana 3). 400 S. SZCZEPANIAK, MONIKA (ed.) (2010): Miłość we współczesnych tekstach kultury. [Liebe in Texten der Gegenwartskultur]. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. 256 S. WEIDNER, DANIEL (2011): Bibel und Literatur um 1800. München: Wilhelm Fink (=Reihe TRAJEKTE). 437 S. ADAMCZAK-KRYSZTOFOWICZ, SYLWIA (2009): Fremdsprachliches Hörverstehen im Erwachsenenalter. Theoretische und empirische Grundlagen zur adressatengerechten und integrativen Förderung der Hörverstehenskompetenz am Beispiel Deutsch als Fremdsprache in Polen. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM (=Język – Kultura – Komunikacja 6). 405 S. STEINFELD, THOMAS (2010): Der Sprachverführer. Die deutsche Sprache: was sie ist, was sie kann. München: Carl Hanser Verlag. 256 Seiten. STEVENSON, PATRICK / CARL, JENNY (2010): Language and Social Change in Central Europe. Discourses on Policy, Identity and the German Language. Edinburgh: Edinburgh University Press. 292 S. BORZYSZKOWSKA-SZEWCZYK, MIŁOSŁAWA / PLETZING, CHRISTIAN (eds.) (2010): Śladami żydowskimi po Kaszubach. Przewodni. Jüdische Spuren in der Kaschubei. Ein Reisehandbuch. München: Martin Meidenbauer Verlag. 448 S. SCHÖNBORN, SIBYLLE (ed.) (2009): Grenzdiskurse. Zeitungen deutschsprachiger Minderheiten und ihr Feuilleton in Mitteleuropa bis 1939. Essen: Klartext Verlag. 227 S.
KĘSICKA, KAROLINA (2009): Adaption als Translation. Zum Bedeutungstransfer zwischen der Literatur- und Filmsprache am Beispiel der Remarque-Verfilmungen. Wrocław/Dresden: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe / Neisse Verlag. 303 S. KŁAŃSKA, MARIA / KITA-HUBER, JADWIGA / ZARYCHTA, PAWEŁ (eds.) (2010): „Cóż za księga!“ Biblia w literaturze niemieckojęzycznej od Oświecenia po współczesność. [„Welch ein Buch!“ Die Bibel in der deutschsprachigen Literatur von der Aufklärung bis zur Gegenwart]. Kraków: Homini. 564 S. KRYSZTOFIAK, MARIA (ed.) (2010): Probleme der Übersetzungskultur. Frankfurt (M.)/Berlin/Bern u. a.: Peter Lang Verlag (=Danziger Beiträge zur Germanistik 33). 270 S. KUNICKI, WOJCIECH / ZYBURA, MAREK (eds.) (2011): Germanistik in Polen. Zur Fachgeschichte einer literaturwissenschaftlichen Auslandsgermanistik. 18 Porträts. Osnabrück: fibre (=Studia Brandtiana 3). 400 S. SZCZEPANIAK, MONIKA (ed.) (2010): Miłość we współczesnych tekstach kultury. [Liebe in Texten der Gegenwartskultur]. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. 256 S. WEIDNER, DANIEL (2011): Bibel und Literatur um 1800. München: Wilhelm Fink (=Reihe TRAJEKTE). 437 S. ADAMCZAK-KRYSZTOFOWICZ, SYLWIA (2009): Fremdsprachliches Hörverstehen im Erwachsenenalter. Theoretische und empirische Grundlagen zur adressatengerechten und integrativen Förderung der Hörverstehenskompetenz am Beispiel Deutsch als Fremdsprache in Polen. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM (=Język – Kultura – Komunikacja 6). 405 S. STEINFELD, THOMAS (2010): Der Sprachverführer. Die deutsche Sprache: was sie ist, was sie kann. München: Carl Hanser Verlag. 256 Seiten. STEVENSON, PATRICK / CARL, JENNY (2010): Language and Social Change in Central Europe. Discourses on Policy, Identity and the German Language. Edinburgh: Edinburgh University Press. 292 S. BORZYSZKOWSKA-SZEWCZYK, MIŁOSŁAWA / PLETZING, CHRISTIAN (eds.) (2010): Śladami żydowskimi po Kaszubach. Przewodni. Jüdische Spuren in der Kaschubei. Ein Reisehandbuch. München: Martin Meidenbauer Verlag. 448 S. SCHÖNBORN, SIBYLLE (ed.) (2009): Grenzdiskurse. Zeitungen deutschsprachiger Minderheiten und ihr Feuilleton in Mitteleuropa bis 1939. Essen: Klartext Verlag. 227 S.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.