Celem artykułu jest analiza postaw polskich kobiet wobec feminizmu oraz ich interpretacja w kontekście różnorodnych uwarunkowań społeczno-kulturowych o zasięgu globalnym oraz lokalnym (specyficznie polskim). Podstawą empiryczną tekstu są przeprowadzone przez autorkę badania ilościowe – sondaż na kwotowej próbie dorosłych mieszkanek Poznania oraz badania jakościowe – wywiady pogłębione z kobietami reprezentującymi zróżnicowane kategorie społeczne i mającymi w związku z tym odmienne doświadczenia biograficzne. Zgromadzony materiał empiryczny pozwolił określić, które spośród postulatów feministycznych są atrakcyjne dla Polek, a które trudne do przyjęcia (i z jakich powodów). Istotną cechą postaw polskich kobiet wobec feminizmu jest rozdźwięk pomiędzy niechęcią wobec etykiety „feministki” a akceptacją poszczególnych postulatów, które można określić mianem feministycznych. Przyczyn niespójności postaw Polek wobec feminizmu można upatrywać w pozostających we wzajemnej interakcji mechanizmach historycznych, kulturowych i ekonomicznych. W procesie kształtowania postaw kobiet wobec feminizmu, czy w ogólniejszej perspektywie – preferencji wzorów relacji między płciami w społeczeństwie, ważną rolę odgrywa asynchroniczność poszczególnych aspektów modernizacji. Szczególną rolę przypisać należy rozdźwiękowi pomiędzy przemianami zasad funkcjonowania kobiet w sferze publicznej i prywatnej.W efekcie przekazy socjalizacyjne kierowane do kobiet zawierają różnorodne i wzajemnie sprzeczne elementy.
This article locates itself within the field of social studies with a special focus on the overlap between sociology and psychology. It attempts to answer the question to what extent the problems affecting the mental health of women and men reflect certain constructions of gender that function in modern society. The empirical basis of the article is data obtained during in-depth interviews with psychotherapists. This data was analyzed in accordance with the rules of the Grounded Theory Method. The research shows that gender is a category commonly used in summaries and interpretations of experiences of individuals. The analysis of the research material makes it possible to identify the most important problems of mental health of women and men, and to deduce directions and mechanisms of changes in gender schemes realized by women and men.
PL
Niniejszy artykuł sytuuje się w ramach nauk społecznych ze szczególnym uwzględnieniem pogranicza socjologii oraz psychologii. Jego celem jest próba odpowiedzi na pytanie, na ile problemy zdrowia psychicznego kobiet i mężczyzn odzwierciedlają określone konstrukcje płci społeczno-kulturowej funkcjonujące we współczesnym społeczeństwie. Podstawę empiryczną artykułu stanowią dane uzyskane na podstawie wywiadów pogłębionych z psychoterapeutami. Dane te były analizowane zgodnie z zasadami metodologii teorii ugruntowanej. Z przeprowadzonych badań wynika, że płeć społeczno-kulturowa stanowi kategorię powszechnie stosowaną w celu podsumowań oraz interpretacji doświadczeń osób badanych. Analiza materiału badawczego pozwoliła również wyodrębnić najistotniejsze problemy zdrowia psychicznego kobiet i mężczyzn oraz wnioskować o kierunkach i mechanizmach zmian schematów płci społeczno-kulturowej realizowanych przez kobiety i mężczyzn
Pandemia COVID-19 skomplikowała relacje pomiędzy pracą zawodową a życiem prywatnym. W tym kontekście podjęty został problem badawczy sprowadzający się do zrozumienia dynamiki emocji osób łączących obie sfery życia (zwłaszcza pracujących zawodowo rodziców) oraz zrekonstruowania wzorów ich pracy emocjonalnej. Wychodząc od teorii obszarów granicznych (life-work border theory i boundary theory) autorka proponuje nową kategorię teoretyczną: emocjonalną pracę graniczną oraz związaną z nią perspektywę analizy obszarów przenikania się domeny zawodowej i prywatnej. Podstawą empiryczną artykułu są badania jakościowe (wywiady pogłębione) z kobietami i mężczyznami znajdującymi się w zróżnicowanej sytuacji rodzinnej i pracującymi w małych firmach rodzinnych, korporacjach i organizacjach pozarządowych działających w trybie projektowym. Wnioski z badań dotyczą napięć między sferą zawodową a prywatną oraz wewnątrz każdej z nich, szczególnie wyraźnych w czasie pandemii, lecz stanowiących konsekwencję uniwersalnych mechanizmów społeczno-kulturowych.
EN
The COVID-19 pandemic has intensified the processes complicating work and private life relations. In this context, the author sets out to understand the dynamics of emotions experienced by people who combine both spheres of life (with a focus on working parents) and reconstruct the patterns of their emotional labor. Based on the life-work border theory and boundary theory assumptions, the author proposes a new theoretical category: emotional boundary labor and the related research perspective. The paper’s empirical basis is qualitative research (in-depth interviews) with women and men of various family statuses working in three types of organizations (small family businesses, corporations, and NGOs operating in a project mode). The research results point at the tensions between the professional and private spheres and within each of these domain, notably manifested during a pandemic but resulting from universal socio-cultural mechanisms.
Artykuł powstał na podstawie analizy dwudziestu pięciu wywiadów jakościowych z kobietami popierającymi protest obywatelski przeciwko orzeczeniu TK z 22 października 2020 zakazującemu aborcji z powodu przesłanek embriopatologicznych. Jest on poświęcony rekonstrukcji dynamiki emocji doświadczanych przez kobiety – początkowo indywidualnie, a następnie w ramach wspólnoty buntu na różnych etapach jej trwania i rozpadu. Autorki zaprezentowały kontekst emocji przeżywanych zarówno indywidualnie jak i kolektywnie oraz pokazały, jak utrata poczucia bezpieczeństwa ontologicznego w konsekwencji wyroku prowadziła do pojawiania się lęku i smutku u badanych. W tekście opisano również, jak wspominane uczucia ewoluowały w gniew mobilizujący do zaangażowania w protest. Pokazano, jak początkowa energia wspólnych manifestacji zaczęła się wypalać i skutkowała rozczarowaniem, kiedy podstawowy cel protestów nie został osiągnięty. Autorki wskazały, że pomimo rozgoryczenia sytuacją, kobiety ani w czasie manifestacji ani później nie były „uwięzione” w trudnych emocjach i wytwarzały strategie przywracania stabilności emocjonalnej i budowania poczucia wolności pomimo systemowych ograniczeń.
EN
The article is based on the analysis of twenty-five qualitative interviews (IDI) with women supporting the civil protest against the ruling of the Constitutional Tribunal from October 22, 2020, prohibiting abortion due to embryo-pathological premise. It addresses the emotional dynamics experienced individually and within a community of rebellion at various stages of its duration and disintegration. The authors analyzed the context of emotions and demonstrated how the loss of ontological safety resulting from the ruling led to the respondents’ anxiety and grief that transformed into anger. The latter mobilized women to participate in the protest. The article describes how the energy of demonstrations diminished, leading to disappointment when the goal of the protests was not achieved. The authors indicate that despite the resentment, women were not “trapped” in difficult emotions during the demonstrations and afterward, and they developed the strategies aimed to restore emotional stability and build a sense of freedom despite systemic constraints.