Określenie granic zjawiska duchowości jest zadaniem trudnym. Historia badań na ten temat wskazuje, że duchowość to nie tylko poszukiwanie świętości, nie tylko religia czy wierzenia, ale znacznie bardziej skomplikowany konstrukt. Badania prowadzone w ramach poszczególnych nurtów psychologii ukazują, z jak różnych perspektyw można duchowość rozpatrywać. Najwyraźniej wyodrębniają się trzy stanowiska – traktujące duchowość jako: (1) postawę, (2) wymiar osobowości oraz (3) schemat poznawczy. Aby sprawdzić zasadność tych ujęć, podjęto próbę weryfikacji pierwszego z powyższych podejść/hipotez, zakładającego, że duchowość to postawa wobec życia. W tym celu przebadano 200 studentów uczelni o różnych profilach zainteresowań (humanistycznych, nauk ścisłych i artystycznych), w którym zadano pytanie o to, czym jest duchowość w ogóle (szerokie społeczno-kulturalne znaczenie) oraz dla nich samych (znaczenie osobiste), a także czym są duchowe dążenia. Z badań tych wynika, że pojmowanie duchowości jest bardzo zróżnicowane w zależności od typu zainteresowań. Ponadto w wypowiedziach osób badanych można wyróżnić trzy podstawowe formalne składniki duchowości: poznawczy, emocjonalny i behawioralny.
EN
Delimitation of spirituality phenomenon is very difficult task. Young history of researching this phenomena shows the spirituality as not only seeking for sacred, not only religion or beliefs, but much more complicated construct. The body of many research from different fields of psychology shows different points of view and perspectives in which spirituality may be investigated. There are three visible approaches which treat spirituality as: 1) life attitude, 2) dimension of personality and 3) cognitive schema. The first of above standpoint /hypothesis was tested. Objectives (N = 200) were young people, students of the universities and academies of different interests: humanistic, exact science and artistic. They were asked what the spirituality generally is (broad social /cultural meaning), especially for them (personal meaning) and what spiritual strivings are. The results showed very differentiated understanding of spirituality depending on particular interests and the three formal components of it: cognitive, emotional and behavioral one.
Diversity, which is characteristic feature of Middle Asia, attracts attention of tourists, adventures’seekers, scientists and others. It is so fascinating to compare the three countries – such dissimilar as Nepal, Tibet and Bhutan. The article presents everyday and spiritual life of the people and especially women from these countries, on the religious – Hindu and Buddhist – background.
Poszukiwanie i opis wymiarów osobowości stanowi jeden z podstawowych oraz najintensywniej eksploatowanych problemów współczesnej psychologii. Przy czym badacze coraz częściej zwracają uwagę na istotność pytania o sens życia, jako dominującego w wielu – zwłaszcza krytycznych – momentach zaburzających prawidłowe funkcjonowanie osobowości. Z poszukiwaniem sensu biegu wydarzeń wiąże się duchowość człowieka – sfera do tej pory najczęściej badana jako element religijności bądź jako transcendentny wymiar ludzkiego doświadczania. Jednak wiele badań sugeruje, że duchowość może stanowić odrębny wymiar osobowości człowieka, odgrywający bardzo ważną rolę w procesie zaspokajania potrzeby poczucia bezpieczeństwa, sensu życia, potrzeb emocjonalnych, poznawczych czy wreszcie związanych z projektowaniem życiowych celów. Pojęcie egzystencjalnej i duchowej inteligencji ma zatem służyć zobrazowaniu zjawisk, które pozwalają na analizowanie i rozwiązywanie problemów sensu i wartości. Jednocześnie narzędziami wykorzystywanymi w tym procesie jest inteligencja racjonalna i emocjonalna.
EN
Searching for and description of personality dimensions is one of fundamental problems in contemporary psychology. Researchers most often pay attention to the importance of the questions about meaning in life because they play an essential role in critical moments in human life, when functioning of personality is disordered. Spirituality is related to looking for the meaning of everyday life events. Up to now it has been studies as an element of religiousness or a transcendent dimension of human experience. However, as many results suggest, spirituality may be a separate dimension of personality, moreover, very important in the process of fulfilling the needs for safety, meaning in life, emotional and cognitive needs, etc. Existential and spiritual intelligence play a major role in when analyzing and resolving problems of meaning and values. Additionally, rational and emotional intelligence is also used in this process.
Feeling be threaten as a modifier of a view of the world View of the world is important expression of self. As a cognitive map it is used by human in process of the orientation in the world: evaluating facts and describing the nature of events. Especially interesting element of the view are beliefs in power determining human’s lot and world’s life: power of nature, fate, God, man, people, good luck, bad luck etc. Concidering the terror management theory, some hypotheses were tested. The main was: during the time, when people feeling be threaten, they modify their view of the world to avoid the anxiety. In the experiment, the film Social badness was presented. Participants who saw it, showed stronger belief in the power of nature, than those one, who saw Social goodness film. There are many points to interpret this result. Probably, participants perceived the badness through theirs ego (hypothesis of the egotic evaluation). That was dangerous process for the self-evaluation. So the solution was to use defense mechanisms (projection, self-serving atributions etc.). Higher belief in the power of the nature was the effect of thinking that the instinct is responsible for noticed badness.
Niniejszy artykuł ma na celu uporządkowanie pojęć związanych z noetycznym wymiarem funkcjonowania człowieka oraz wprowadzenie systematyzacji terminologicznej w tym zakresie. Przedstawiono w nim krytyczne podejście do niektórych z funkcjonujących w literaturze definicji oraz zaproponowano nowy termin - „perspektywa noetyczna". W klasyfikacji definicji uwzględniony został aspekt wewnętrzny (w obrębie „ja") oraz zewnętrzny („ja" w relacji z obiektem), w ramach pięciu psychologicznych sfer funkcjonowania człowieka: poznawczej (intelektualnej), emocjonalno-motywacyjnej (behawioralnej), doświadczeniowej, fizycznej (fizjologicznej) oraz społecznej.
EN
This article aims at clarification of notions associated with the noethic dimension of human functioning and at terminological systematization in this area. The article presents a critical approach to some of the definitions found in the literature and proposes a new term - "the noethic perspective". In the classification of the definitions, the internal (within the self) and external (self in relation to others) aspect was taken into account, within five psychological spheres of human functioning: cognitive (intellectual), emotional-motivational (behavioral), experiential, physical (physiological) and social.
Badanie duchowej sfery człowieka nastręcza wiele problemów metodologicznych. Do tej pory znacznie łatwiej było badać religijność mającą więcej jednoznacznych, udokumentowanych wskaźników behawioralnych. Mimo to badacze podejmują próby empirycznego ujęcia fenomenu duchowości. Artykuł stanowi opis procesu konstruowania oraz parametrów Kwestionariusza Sfery Duchowości (KSD), który powstał w rezultacie przeprowadzenia trzyletnich badań kobiet i mężczyzn (N = 1381). Wyniki uzyskane za pomocą KSD ujawniają oczekiwane, pozytywne korelacje z uznanymi miarami zjawisk pokrewnych - religijności, otwartości na doświadczenia itd., co może świadczyć o dużej trafności narzędzia. Metoda okazała się narzędziem stabilnym czasowo oraz rzetelnym, mającym cztery wiązki charakteryzujące: (1) Stan Sfery Duchowej, (2) Dynamikę Sfery Duchowej, (3) Aduchowość oraz (4) Brak Relacji z Siłą Wyższą. KSD stanowi efektywne rozwiązanie pomiarowe, zwłaszcza dla osób dorosłych (powyżej 30 roku życia). W połączeniu z metodami funkcjonującymi w nauce dopełnia obrazu duchowości opisem jakościowym.
EN
Studying the human spiritual sphere presents numerous methodological problems. So far, it has been much easier to study religiousness, which has more unambiguous documented behavioral indicators. However, researchers do make attempts to investigate the spirituality phenomenon empirically. The article describes the process of constructing as well as the parameters of the Spiritual Sphere Questionnaire (KSD), developed as a result of three years of research on women and men (N = 1381). The results obtained using KSD reveal the expected positive correlations with the established measures of related phenomena - religiousness, openness to experience, etc., which may testify to the tool's high validity. The method turned out to be a tool stable in time and reliable, with four characterizing clusters: (1) State of Spiritual Sphere, (2) Dynamics of Spiritual Sphere, (3) Aspirituality, and (4) Absence of Relation With a Higher Power. KSD constitutes an effective measurement solution, especially for adults (aged above 30). Combined with the methods functioning in science, it complements the picture of spirituality with a qualitative description.
Artykuł przedstawia proces konstrukcji Skali Transcendencji Duchowej (STD), opartej na koncepcji Ralpha Piedmonta. Przez transcendencję duchową autorzy rozumieją zdolność do wyjścia poza bezpośrednie poczucie czasu i miejsca oraz widzenia życia z większej, bardziej obiektywnej perspektywy. Narzędzie składa się z dwóch podskal: Transcendencji Właściwej i Otwartości Duchowej. STD charakteryzuje się dobrymi właściwościami psychometrycznymi oraz wysoką trafnością. W badaniach walidacyjnych (N = 1859) testowano związki STD (wyniku ogólnego i skal składowych) z potrzebą aprobaty społecznej, istniejącymi miarami duchowości i religijności, materializmu oraz NEO-FFI. Narzędzie może być przydatne w badaniach eksperymentalnych i teoretycznych nad transcendencją duchową. Przeznaczone jest do badania osób po 16 roku życia.
EN
This paper presents the construction of the Scale of Spiritual Transcendence (STD), which is based on Ralph Piedmont's conception of spiritual transcendence. Piedmont defined it as the ability to transcend a direct sense of time and place and to perceive life from a broader, more objective perspective. The obtained measure is characterized by good psychometric parameters. In the validation process (N = 1859), the relations of the Scale of Spiritual Transcendence (the global result and two main subscales) with existing measures of social approval, religiosity and spirituality, materialism, and personality traits were tested. The presented scale could be implemented in experimental and correlational studies in this field. It is designed for studies on populations above the age of 16.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.