Article presents selected mechanisms that can distort liquidity management process in times of economic instability. It concentrates on errors (heuristics, biases) that may increase probability of making a bad choice. They are called "decision traps". The practical aim of this article is to make managers and finance directors in enterprises aware of certain non-economical mechanisms (coming from their mind, emotions, locus of control etc.) influencing their decisions. Such knowledge can help them to control detrimental factors and therefore improve quality of their decisions.
Celem artykułu jest prezentacja przedmiotu badań rachunkowości behawioralnej na podstawie jej definiowania oraz typologii jej obszarów badawczych w literaturze przedmiotowej. Zastosowano metodę analizy literatury dostępnej w zasobach Internetu. Przeszukiwano zawartość baz publikacji naukowych opierając się na kombinacjach odpowiednich słów kluczowych. Definicje odnaleziono w dwóch anglojęzycznych pozycjach zwartych oraz siedmiu artykułach (w tym w dwóch w języku polskim), natomiast do prezentacji obszarów badawczych posłużyło ostatecznie 11 artykułów napisanych w języku angielskim. Analiza definicji pozwala stwierdzić, iż są one bardzo ogólne, niejednoznaczne i mają charakter ujęć wstępnych czy roboczych. Jeśli chodzi zaś o próby porządkowania ustaleń rachunkowości behawioralnej, to nie powstała jak dotąd klasyfikacja jej obszarów badawczych, lecz raczej typologie. Te natomiast nie zawsze w pełni oddają specyfikę i szeroki zakres tej subdyscypliny. Wartością niniejszego opracowania jest zebranie i podsumowanie funkcjonujących w literaturze publikacji podejmujących problem przedmiotu rachunkowości behawioralnej, co stanowi krok w procesie systematyzowania jej dotychczasowego dorobku badawczego i krystalizowania się jej tożsamości.
EN
The aim of the paper is to present the subject of behavioural accounting research based on the definitions and typologies of its research areas that can be found in literature. The method of analysis of literature available on the Internet was used. Databases of scientific publications were searched using combinations of relevant keywords. Definitions were found in 2 books and 7 articles (including 2 in Polish), and for the purpose of presentation of the research areas 11 articles written in English were selected. Analysis of the definitions shows that they are very general, ambiguous and preliminary in nature. As for the attempts to systematise the work in the field of behavioural accounting, the classification of its research areas has not yet been established – we only have typologies that do not always fully reflect the specifics and the wide scope of this sub-discipline. The main value of the paper is in collecting and summing up the publications addressing the subject of behavioural accounting, which is a step in the process of systematizing its current research achievements and development of its identity.
W piśmiennictwie polskim tematyka behawioralnego nurtu w rachunkowości jest stosunkowo nowa i jak dotąd niewiele jest pozycji, które w ukazywałyby prekursorów tego nurtu oraz jego podbudowę teoretyczną. W artykule zaprezentowano wybrane teorie z zakresu psychologii ekonomicznej oraz ekonomii, które znalazły zastosowanie w badaniach dotyczących rachunkowości behawioralnej, a także postaci najważniejszych uczonych działających we wczesnym okresie jej rozwoju. Oparto się na anglojęzycznych pozycjach książkowych oraz kilkunastu artykułach poświęconych ewolucji BAR (Behavioural Accounting Research), zarówno autorów rodzimych, jak i zagranicznych.
EN
Behavioural trend in accounting is relatively new in Polish literature and there are only a few references presenting the precursors of that mainstream and its theoretical background. The paper presents selected theories on economic psychology and economics which have been used in behavioural accounting research, as well as the most important scholarly figures in the early stages of its development. The source material includes English-language books and several articles (by Polish and foreign authors) devoted to BAR (Behavioural Accounting Research) evolution
Cel: Celem artykułu jest prezentacja wyników badania dotyczącego diagnozy sposobów rozumienia zawodowej odpowiedzialności księgowych wynikającej z wymogów prawa bilansowego i poczucia tej odpowiedzialności. Metodyka/podejście badawcze: Pilotażowe badanie jakościowe przeprowadzono w formie wywiadów pogłębionych z 14 samodzielnymi księgowymi zatrudnionymi w biurach rachunkowych lub w przedsiębiorstwach z różnych branż w Polsce. Wyniki: Subiektywna definicja odpowiedzialności zawodowej badanych była wieloaspektowa i obejmowała wymiary: prawny, etyczny, ekonomiczny i społeczny. Obszarami, wytyczanymi regulacjami prawa bilansowego, za które badani czuli się odpowiedzialni, były głównie typowe codzienne zadania wykonywane na tym stanowisku (księgowanie operacji, wycena, nadążanie za zmianami w przepisach), a także ich końcowy produkt w postaci sprawozdania finansowego. Badanym odpowiedzialność kojarzyła się też z dbałością o własną reputację. Opinie o postrzeganiu odpowiedzialności przez innych księgowych nie były rozwiniętym wątkiem refleksji badanych. Ogólnie uważali oni, że księgowi myślą podobnie do nich, zaś głębszy namysł wyzwalał refleksję o czynnikach negatywnie wpływających na środowiskowe poczucie odpowiedzialności. Według badanych, jeśli ktoś jest odpowiedzialny z natury, to staż pracy tej cechy nie osłabi. Poczucie odpowiedzialności może jedynie wzrosnąć wraz z nabytym doświadczeniem. Ograniczenia/implikacje badawcze: Ograniczenia badania wynikają z zastosowanej metody – pilotażowy wywiad swobodny. Wartościową kontynuacją ustaleń byłoby poszerzenie badań jakościowych np. nad relacjami między poczuciem odpowiedzialności a tożsamością księgowych, ich determinacją do osiągania celów czy stosowanymi wymówkami, by chronić siebie w trudnych sytuacjach, następnie rozpoznanie przywołanych przez księgowych w wywiadach kwestii metodami ilościowymi oraz eksperymentalnymi. Oryginalność/wartość: W artykule opisano pierwsze badanie dotyczące poczucia prawnej odpowiedzialności zawodowej księgowych, co otwiera kolejny wymiar analizy zachowań tej grupy profesjonalnej w ramach behawioralnego nurtu rachunkowości w Polsce. Badanie stanowi jakościową podstawę konceptualizacji przyszłych badań nad prawną odpowiedzialnością zawodową księgowych i operacjonalizacji problematyki badawczej.
EN
Purpose: The purpose of the study was to diagnose how professional legal responsibility is understood regarding the requirements of the accounting law and the sense of this responsibility. Methodology/approach: A pilot qualitative study was conducted in the form of in-depth interviews with 14 accountants who work for accounting offices or companies operating in various industries. Findings: The subjective definition of professional responsibility of the respondents is multifaceted and includes legal, ethical, economic, and social dimensions. The areas of responsibility defined by the balance sheet regulations primarily encompass the routine tasks integral to this position (such as operational accounting, valuation, and staying updated on regulatory changes), along with the production of accurate financial statements. Additionally, the respondents expressed a sense of responsibility towards safeguarding their own professional reputation. Opinions about other accountants’ perceptions of accountability were not a developed theme in the respondents’ reflections. Generally, they believed that accountants thought similarly to them, while deeper reflection triggered thoughts about factors that negatively influence the environmental sense of responsibility. The respondents believed that when someone is responsible by nature, then seniority will not weaken this trait. The sense of responsibility can only increase with experience. Research limitations/implications: The study’s limitations are due to the method used, a pilot free-form interview. A valuable continuation of the findings would be to expand the qualitative research by exploring the correlation between accountants’ sense of responsibility and identity, their determination to achieve goals, or the excuses they use to protect themselves in difficult situations. Furthermore, it would be beneficial to complement the insights gathered from the interviews by employing quantitative and experimental methods to identify the specific issues they raised. Originality/value: The article describes the first study devoted to the sense of legal professional responsibility of accountants, which opens another dimension of the behavior analysis of this professional group within the behavioral stream in accounting in Poland. The study provides a qualitative basis for conceptualizing future research on the legal professional responsibility of accountants and operationalizing the research issue.
Cel: Celem artykułu jest prezentacja istniejących w świadomości księgowych profesjonalnych grup odniesienia, które stanowią źródło wartości, norm i ocen własnych zachowań księgowych. Metodyka/podejście badawcze: Badanie jakościowe przeprowadzono w formie wywia-dów pogłębionych z 38 księgowymi posiadającymi minimum trzyletni staż pracy w biurach rachunkowych lub na samodzielnych stanowiskach w przedsiębiorstwach. Wyniki: Opinie respondentów wskazują na równoczesne występowanie trzech płaszczyzn, które stanowią podstawę identyfikacji profesjonalnych grup odniesienia: pozytywnego i negatywnego, grupa starszych (doświadczonych) i młodszych (niedoświadczonych) księ-gowych oraz odmienne postrzeganie księgowych pracujących w biurach rachunkowych i zatrudnionych w działach księgowości w przedsiębiorstwach samodzielnie prowadzących rachunkowość. Zidentyfikowane grupy odniesienia mają jednocześnie charakter normatywny i porównawczy, choć aspekt normatywny zdaje się dominować. Ograniczenia/implikacje badawcze: Ograniczenia badania wynikają z zastosowanej meto-dy (badanie jakościowe) oraz z charakterystyk respondentów, którymi byli księgowi pracujący w Polsce. Ponadto, identyfikacja grup odniesienia była prowadzona jedynie pod kątem profesjo-nalnych grup odniesienia, z pominięciem szerzej rozumianych społecznych grup odniesienia. Oryginalność/wartość: w artykule opisano pierwsze badanie, którego celem jest identy-fikacja grup odniesienia wśród księgowych, co otwiera kolejny wymiar badania zachowań księgowych w ramach nurtu behawioralnego badań w rachunkowości.
EN
Purpose: The purpose of the study is to present professional reference groups that exist in accountants' minds. These groups are the source of values, norms, and behaviours. Methodology/approach: The qualitative research was conducted in the form of in-depth interviews with 38 accountants with at least three years of professional experience in account-ing offices or who were in charge of preparing financial information in non-financial entities. Findings: The respondents' opinions indicate the presence of three dimensions that consti-tute the basis for identifying the professional reference groups: 1) positive and negative, 2) a group of older (more experienced) and younger (less experienced) accountants, and 3) different perceptions of accountants who work in accounting service offices and those employed in accounting departments in non-financial entities. The identified reference groups are both normative and comparative, although the normative aspect seems to dominate. Research limitations/implications: Limitations of the study result from the method used (qualitative research) and the characteristics of the respondents, who were account-ants working in Poland. Moreover, the reference groups were identified only in terms of professional reference groups, disregarding broader social reference groups. Originality/value: The article describes the first study to identify reference groups among accountants, which opens a new dimension to behavioral research in accounting.
Purpose: The aim of this paper is to explore the potential and usefulness of qualitative research in studying accountants’ behaviors, specifically utilizing individual semi-structured interviews and focus group interviews. The paper also indicates challenges to overcome when conducting research using those research techniques. Methodology/approach: The article is based on an analysis of the literature on qualita-tive research in behavioral accounting, but also on the authors’ experiences of conducting qualitative interviews with members of this professional group. Findings: The advantages of qualitative interviews are pointed out, including an oppor-tunity to observe respondents’ reactions and obtain information related to their attitudes, motivations and needs. Potential challenges were identified relating to interviewing ac-countants, including those that arise from the researcher’s skills or participant selection process. The proposed areas where interviews could be particularly useful include profes-sional judgments of accountants, their ethical dilemmas, the application of new technolo-gies, or the impact of accounting systems on organizations. Practical implications: The paper encourages researchers to explore accounting behav-iors through qualitative interviews (direct implications), especially in the areas mentioned. It inspires them to seek other research topics using these techniques, which, in the long run, may help improve accountants’ qualifications and shape the identity of this profes-sional group (further implications). Originality/value: The article introduces researchers to the benefits and challenges of using qualitative interviews to study accounting behavior. It reveals the limited use of qualitative research in this field to date and points out areas where it may significantly enrich findings about how accountants function professionally.
PL
Cel: Celem artykułu jest ukazanie potencjału i przydatności badań jakościowych w bada-niu zachowań księgowych, w szczególności z wykorzystaniem indywidualnych częściowo ustrukturyzowanych wywiadów i wywiadów grupowych, oraz wskazanie pewnych wy-zwań, które należy pokonać, prowadząc badania przy użyciu tych technik badawczych. Metodyka/podejście badawcze: Artykuł oparto na analizie literatury dotyczącej badań jakościowych w rachunkowości behawioralnej, ale także na doświadczeniu autorów w przepro-wadzaniu wywiadów jakościowych z przedstawicielami tej grupy zawodowej. Wyniki: Wskazano na zalety wywiadów jakościowych, które obejmują m.in. możliwość obserwacji reakcji respondentów oraz dotarcia do informacji związanych z ich postawami, motywacjami czy potrzebami. Zidentyfikowano potencjalne wyzwania odnoszące się do prowadzenia wywiadów z księgowymi, w tym te wynikające z umiejętności badacza czy procesu doboru uczestników. Wśród proponowanych obszarów, w których wywiady mogłyby być szczególnie przydatne, znalazły się m.in.: profesjonalny osąd księgowych, ich dylematy etyczne, zastosowanie nowych technologii czy wpływ systemów księgowych na organizacje. Praktyczne implikacje: Zachęcenie badaczy do eksplorowania zachowań księgowych za pomocą wywiadów jakościowych (bezpośrednie implikacje), szczególnie we wskazanych obszarach i zainspirowanie ich do poszukiwania innych tematów badań z zastosowaniem tych technik, co w dalszej perspektywie służyć może doskonaleniu kwalifikacji księgowych i budowaniu tożsamości tej grupy zawodowej (dalsze implikacje) Oryginalność/wartość: Przybliżenie badaczom zalet i wyzwań związanych z wykorzy-staniem wywiadów jakościowych do badania zachowań księgowych; ukazanie niewielkiego dotychczasowego wykorzystania badań jakościowych w tej dziedzinie i wskazanie obsza-rów, w których ich zastosowanie wiązać się może z istotnym wzbogaceniem ustaleń na temat funkcjonowania zawodowego księgowych.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.