Search results - CEJSH

1

Druga strona sojuszu. Ale jakiego? Garść uwag i re$eksji na temat najnowszej książki Anny Zapalec

100%

Kania K., Kloc K.

Res Gestae. Czasopismo Historyczne

|

2016

|

vol. 2

199-198

2

Po siedmioletniej tułaczce żołnierz wrócił do kraju

87%

Zajączkowski M.

Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów

|

2005

|

issue 1 (10)

8-9

3

Włodzimierz i Irena

87%

Pilecki K.

Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów

|

2006

|

issue 2 (13)

3-6

4

Sztuka okopowa: forma, przykłady, a także jej wykorzystanie w badaniach naukowych – kilka propozycji

85%

Szymborski W.

Perspektywy Kultury

|

2021

|

vol. 35

|

issue 4

337-364

EN

Aim of the article was not only to define trench art but also give some examples of trench art connected with major conflicts of the XX century. Trench Art was defined by Nicholas J. Saunders as any object made by soldiers, prisoners of war and civilians, from war materiel or any other material, as long as object and maker are associated in time and space with armed conflict or its consequences. Highly decorated flower vases according to some scholars are typical for I world war Trench Art. It is worth to mention that in theory practice of producing items from empty shell was in theory illegal as shells were supposed to be reused and as a thing was a government property. Typical examples of I world war Trench art include: smoking equipment – cigarette lighters made from bullets or scrap metal, matchbox covers made from brass, writing equipment – letter-openers made from bullets and scrap metal, pens and pencils made from bullets and cartridges; artillery shell cases; personal adornment: finger rings, brooches, bracelets. Soldiers during II world war concentrated on making ashtrays. Next all aspects with memorizing trench art, making war souvenirs and selling such items was shown.

PL

Celem artykułu było zdefiniowanie sztuki okopowej jak również podanie szeregu przykładów sztuki okopowej odnoszącej się do najważniejszych konfliktów zbrojnych XX w. Sztuka okopowa została najtrafniej zdefiniowana przez Nicholasa J. Saundersa. Wedle niego są to wszystkie przedmioty wykonane przez żołnierzy, a także jeńców bądź cywilów, z materiałów używanych przez armie w terenie lub czasie związanym z konfliktem zbrojnym lub jego następstwami. Bogato zdobione wazony wedle części badaczy są typowe dla sztuki okopowej wytwarzanej w czasie I wojny światowej. Warto nadmienić, że w teorii tworzenie przedmiotów z pustych łusek artyleryjskich było nielegalne, albowiem łuski te miały być ponownie wykorzystane, stanowiły także własność rządową. Typowymi przykładami sztuki okopowej odnoszącej się do I wojny światowej są przedmioty związane z kulturą palenia tytoniu – zapalniczki wykonane z pocisków i pozostałości po pociskach, osłonki na pudełka zapałek; kulturą pisma – nożyki do otwierania korespondencji wykonane z pocisków, pierścieni wiodących czy części szrapneli; zdobione wazony wykonane z łusek, przedmioty osobiste, takie jak pierścionki, broszki czy bransoletki. Żołnierze w czasie II wojny światowej koncentrowali się na tworzeniu popielniczek. W dalszej kolejności ukazano aspekty związane z komemoracją przedmiotów sztuki okopowej, tworzeniem „pamiątek wojennych” i ich sprzedawaniem.

5

Polityka historyczna w Europie - periodyzacja i wiodące dyskursy

80%

Chwedoruk R.

Studia Politologiczne

|

2015

|

vol. 35

47-74

PL

Tekst koncentruje się na kwestii polityki historycznej i polityki pamięci w Europie. Zostały omówione główne fazy polityki historycznej w powojennej Europie. Pierwszą była faza narodowej rekonstrukcja, gdy kreowano w wielu krajach mit „narodowej ofiary” i ruchu oporu. Od lat pięćdziesiątych trwała „era ciszy”, gdy pomijano w państwowej polityce kontrowersje dotyczące okresu wojny. Następną była faza „odwrócenia pamięci”, która osiągnęło swoje apogeum w latach siedemdziesiątych. Zmiany polityczne doprowadziły do samokrytycyzmu w ocenie postawy własnego narodu. W końcu lat siedemdziesiątych rozpoczął się „konserwatywny zwrot” i „powrót narodu”, co oznaczało powrót do gloryfikacji własnego narodu oraz odrodzenia nacjonalistycznej mitologii, podobnej, jak w XIX wieku. Drugim celem pracy było wskazanie głównych dyskursów polityki historycznej w Europie w XXI wieku. Można do nich zaliczyć problemy rewizji oceny II wojny światowej, internacjonalizacji pamięci holocaustu, postotalitarne dyskursy Europy Zachodniej oraz Europy Centralnej i Wschodniej oraz dyskurs postkolonialny.

6

„Jesień Narodów” – rozpad bloku komunistycznego w Europie Środkowo-Wschodniej w szkolnej edukacji historycznej we współczesnej Polsce

80%

Maresz T.

Res Gestae. Czasopismo Historyczne

|

2016

|

vol. 3

252-272

PL

As an aftermath of the World War II, a new territorial and political division of the world took place. It was in Yalta (4–11.02.1945) where the decisions were made, which were to hand the nations of Middle and Eastern Europe over to the overwhelming inuence of the Soviet Union for over 40 years. The Yalta order which was settled then, opened a way for the creation of the communist bloc in this part of Europe. This state of affairs was in place until the turn of 1980s and 1990s. It was then when the systemic transformation in the countries of the so-called “Eastern Bloc” took place, when the communist parties were removed from power, the changes in the political systems of those countries took place, and the socio-economic reforms were made. Twenty-ve years have passed since these events, the “Autumn of Nations” is slowly becoming a historical fact, which is denitely bringing attention of many historians. The historians’ research state is nding its reection in the schoolbooks, and the message included in them is an information source for the young generation. This is why this article includes a detailed analysis of the way of describing the events connected with the fall of the communist bloc in Middle-Eastern Europe. The research aim of the article was the range and way of presenting the events in Europe during the “Autumn of Nations”.

7

Moje wspomnienia o Rudolfie Weiglu (1883-1957)

80%

Gaertner H.

Acta Medicorum Polonorum

|

2016

|

vol. 6

|

issue 2

89-91

PL

Krótkie wspomnienie przedstawia nieznane epizody z życia Rudolfa Weigla we Lwowie i Krakowie, szczególnie jego przyjaźń z autorem. Autor opisuje także swoje losy podczas okupacji hitlerowskiej.

EN

This short reminescence presents unknown episodes from Rudolf Weigl’s life in Lviv and Cracow, especially his friendship with the author. The author describes his own experiences during the Second World War as well.

8

Podłoże zagrożenia bezpieczeństwa światowego w kontekście napaści Związku Radzieckiego na Polskę w 1939 r.

80%

Andrzejczuk R.

Studia z Prawa Wyznaniowego

|

2002

|

vol. 5

203-219

PL

Celem artykułu jest wykazanie wpływu, jaki miało powstanie państwa marksistowskiego i jego dążenia do powszechnej rewolucji na bezpieczeństwo światowe w kontekście napaści i zaboru przez Związek Radziecki ziem polskich w 1939 r.

9

La situation des etablissements industriels a Łódź dans les annees de la Seconde Guerre mondiale

80%

Bojanowski T.

Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica

|

1992

|

vol. 47

129-135

PL

Z chwilą okupacji miasta, niemieckie władze wojskowe dążyły do uruchomienia średnich i wielkich zakładów przemysłowych. Jednakże niedostatek surowców, zwłaszcza włókienniczych, był powodem, iż łódzki przemysł mógł pracować w ograniczonych rozmiarach. Część łódzkich zapasów surowcowych zostało wywiezionych do Rzeszy. W pierwszych miesiącach okupacji nastąpiły radykalne zmiany własnościowe w łódzkim przemyśle. Przedsiębiorstwa polskie i żydowskie zostały skonfiskowane i przeszły w ręce НТО, a następnie stopniowo były przekazywane Niemcom na własność. W 1943 r. ok. 2/3 wszystkich fabryk w Łodzi było niemiecką własnością prywatną, pozostałe znajdowały się jeszcze pod administracją państwową. Dokonane zostały także zmiany w strukturze wielkościowej i gałęziowej łódzkiego przemysłu. Generalnie okupanci likwidowali zakłady małe oraz zbędne dla gospodarki III Rzeszy, tworząc częściowo w ich miejsce zakłady nowe o innym profilu produkcji. Przeprowadzano także komasacje przedsiębiorstw. W rezultacie tych działań liczba czynnych zakładów w Łodzi zmniejszyła się z ok. 2600 przed wybuchem wojny do 554 w końcu 1943 r. Natomiast liczba zatrudnionych w nich z ok. 115 tys. do ok. 103 tys. Nastąpiła więc na dużą skalę koncentracja przemysłu łódzkiego. Produkcja włókiennicza Łodzi była w 1943 r. o 60% niższa od poziomu przedwojennego. Zwiększyła się natomiast produkcja przemysłów: metalowego, maszynowego, elektrycznego, chemicznego i odzieżowego, gdyż okupanci w budynkach fabryk włókienniczych otwierali zakłady tych gałęzi przemysłu. W 1944 r. wiele urządzeń produkcyjnych łódzkich fabryk ewakuowano do Rzeszy. Likwidowano zwłaszcza fabryki nowo otwarte, produkujące sprzęt zbrojeniowy. W ciągu tego roku zatrudnienie w łódzkich fabrykach zmniejszyło się o połowę.

10

Prawo sprawdzenia prawomocnych orzeczeń sądów polskich (nieniemieckich) w Generalnym Gubernatorstwie w okresie II wojny światowej. Orzecznictwo Wyższego Sądu Niemieckiego w Radomiu

80%

Mielnik H.

Czasopismo Prawno-Historyczne

|

2020

|

vol. 72

|

issue 1

211-240

EN

The purpose of the article is to characterize the course of review proceedings of the final judgments of the Polish (non-German) courts by the German Superior Court in Radom. The paper ascertains how the premise of “public interest,” which was necessary to initiate proceedings, was interpreted by the Department of Justice in the Governor’s Office of the Radom District. Moreover, the types of civil and criminal cases which were examined under this procedure are indicated. The purpose of this institution was to implement detailed judicial supervision of the Polish (non-German) judiciary. The right to review was available in relation to all the “rulings” of Polish (non-German) courts. Consequently, it was alsoapplicable to non-final decisions which did not conclude the proceedings in a given case. An analysis of the judicial decisions of the German Superior Court in Radom demonstrates that the delineated institution had the purpose of overturning and changing those judgmentswhich were incompatible with the German policy in the General Government. In the course of the proceedings which verified the judgments of Polish (non-German) courts, the German Superior Court in Radom did not have an autonomous and independent position in its adjudication. Instead, it adhered to the German policy in the General Government in order to realize the policy’s objectives.

PL

Celem artykułu jest scharakteryzowanie przebiegu postępowania o sprawdzenie prawomocnych orzeczeń sądów polskich (nieniemieckich) przed Wyższym Sądem Niemieckim w Radomiu. W artykule ustalono, jak interpretowana była przez Wydział Sprawiedliwości w Urzędzie Gubernatora Dystryktu Radomskiego przesłanka „interesu publicznego”, niezbędna do wszczęcia postępowania. Wskazane zostały także rodzaje spraw cywilnych i karnych rozpatrywanych w ramach tej procedury. Instytucja ta służyła realizacji szczegółowego nadzoru judykacyjnego nad sądownictwem polskim (nieniemieckim). Prawo sprawdzenia przysługiwało wobec wszystkich „rozstrzygnięć” sądu polskiego (nieniemieckiego), a więc także wobec postanowień (przedstanowczych) niekończących postępowania w sprawie. Analiza orzecznictwa Wyższego Sądu Niemieckiego w Radomiu wykazała, że omawiana instytucja służyła uchylaniu i zmianie tych wyroków, które były niezgodne z prowadzoną przez władze niemieckie polityką w Generalnym Gubernatorstwie. Wyższy Sąd Niemiecki w Radomiu w postępowaniach o sprawdzenie orzeczeń sadów polskich (nieniemieckich) nie miał autonomicznej, niezależnej pozycji w orzekaniu, lecz realizował cele polityki niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie.

11

Internowanie Polaków na Litwie w czasie II wojny światowej [rec. G. Surgailis: Uchodźcy wojenni i polscy żołnierze internowani na Litwie w czasie II wojny światowej. Warszawa 2013]

80%

Jamroży A.

Wieki Stare i Nowe

|

2014

|

vol. 7

|

issue 12

145-151

PL

Recenzja naukowa pracy pt. "Uchodźcy wojenni i polscy żołnierze internowani na Litwie w czasie II wojny światowej" autorstwa Gintautasa Surgailisa, wydanej w Warszawie w 2013 roku.

12

[Recenzja]: Joachim Trenkner, Niemieckie lustro, rozmowę przeprowadziła Paulina Gulińska-Jurgiel; przeł. Anna Szyba; wstęp Adam Boniecki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010

80%

Winiarczyk M.

Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne

|

2012

|

vol. 98

493-497

13

[Recenzja]: Maria Dębowska, Kościół katolicki na Wołyniu w warunkach okupacji 1939-1945, Rzeszów 2008, ss. 480

80%

Zahajkiewicz M. T.

Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne

|

2009

|

vol. 91

391-397

14

Kto, kiedy i gdzie sporządził spis osób z parafi i Ostrówki (diecezja łucka) zamordowanych 30 sierpnia 1943 r. przez nacjonalistów ukraińskich z Ukraińskiej Powstańczej Armii?

80%

Dębowska M.

Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne

|

2012

|

vol. 98

457-460

15

V. Nabokov wobec II wojny światowej – twórcza recepcja i moralna ocena

80%

Grygiel M.

Language. Culture. Politics. International Journal

|

2022

|

vol. 1

159-167

PL

Vladimir Nabokov rosyjski i amerykański pisarz jest autorem dwóch powieściowych antyutopii: Zaproszenie na egzekucję i Nieprawe godło, w których dał wyraz swym politycznym poglądom, mimo iż deklarował się zwykle jako pisarz apolityczny. W obu utworach autor obnaża mechanizmy działania komunizmu i faszyzmu niemieckiego, ostrzega czytelników przed zniewoleniem ideologii totalitarnej, przed biernością wobec przemocy i manipulacji. Kategoryczne polityczne poglądy Nabokova wynikają z faktu, iż doświadczył konsekwencji rewolucji rosyjskiej 1917 roku oraz II wojny światowej, w wyniku których musiał uciekać najpierw z rodzinnej Rosji, a później z ogarniętej wojną Europy. Powieść Nieprawe godło pozwala na bezpośrednie skojarzenia świata przedstawionego z rzeczywistością prześladowań i represji hitleryzmu, z wypaczonym moralnie systemem państwa policyjnego. Nabokov sprzeciwia się złu, potępia go we wszelkiej postaci, opowiada się za dobrem, którego nie można dostrzec w przedstawionej przez pisarza rzeczywistości politycznej, w powieściowym świecie totalitarnym. Krytyka i dyskredytacja zbrodniczych politycznych ideologii należy do obowiązków pisarza, Nabokov w ten sposób podkreśla znaczenie dobra i moralności w życiu człowieka.

16

Le rapport Pilecki. Déporté volontaire à Auschwitz, 1940–1943, traduit du polonais par Urszula Hyzy et Patrick Godfard, notes historiques d’Isabelle Davion, postface d’Annette Wieviorka, Seyssel: Champ Vallon, 2014, ss. 336.

80%

Wencel A.

Res Gestae. Czasopismo Historyczne

|

2018

|

vol. 7

145-153

17

Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej, red. Justyna Kowalska-Leder, Paweł Dobrosielski, Iwona Kurz, Małgorzata Szpakowska, Warszawa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2017

80%

Jarkowska-Natkaniec A.

Res Gestae. Czasopismo Historyczne

|

2018

|

vol. 6

331-335

18

Ugrupowania zadrużne i neozadrużne w okresie okupacji hitlerowskiej (1939–1945)

80%

Tomasiewicz J.

Historia i Polityka

|

2012

|

issue 7(14)

24-46

EN

Zadruga was comparatively the best-known Neo-pagan formation which had existed in Poland. However, its history during occupation period is not well-known. The members of ‘Zadruga’ editing, who were close around Stachniuk, were avoiding, at first, a political activity. They were concentrated on formation work gathered in a narrow group. That caused a sort of a riot of workers who came towards an active fight. The fight of young Supporters of the formation who created the 'The Genera- tional Young Movement’ which was united with 'the 'The Sword and Plough Fraction’. In turn, the old zadrużans entered, in 1943, to 'The National Spurt Fraction’ where they installed their ideology in the modified 'neo-zadrużna' form.

19

Stany Zjednoczone i Związek Sowiecki, sierpień/wrzesień 1939 – czerwiec 1941 roku. Amerykański bilans zysków i strat współpracy ze Związkiem Sowieckim

80%

Cytowska E.

Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej

|

2013

|

vol. 48

PL

W dziejach stosunków amerykańsko‑sowieckich okres od września 1939 do 22 czerwca 1941 r. jest szczególny. Po przełomowych zmianach na kontynencie euroazjatyckim, podpisaniu paktu Ribbentrop‑Mołotow (23 VIII 1939 r.) i zawarciu sowiecko‑japońskiego zawieszenia broni (16 IX 1939 r.) Stany Zjednoczone znalazły się w całkowicie nowej sytuacji geopolitycznej. Najtrudniejszym problemem stało się ułożenie stosunków ze związkiem sowieckim. Mimo fundamentalnych różnic – politycznych i ideologicznych – Stany Zjednoczone usilnie zabiegały o nawiązanie dialogu z Moskwą. Najpierw liczyły na rozluźnienie sojuszu niemiecko‑sowieckiego, później, w obliczu narastającego zagrożenia ze strony Japonii, poszukiwały poważniejszego porozumienia. Rozwijając kontakty z Moskwą, strona amerykańska dysponowała poważnymi instrumentami nacisku. Była to polityka handlowa, którą posługiwano się w celu zachęcania Moskwy do współpracy. W Waszyngtonie odnotowano pewne sukcesy, udało się bowiem powstrzymać Moskwę od przystąpienia do Paktu Trójstronnego (27 IX 1940 r.). Ostatecznie jednak próby porozumienia czy rozwiązania współpracy politycznej z Moskwą okazały się nieskuteczne. W przeddzień ataku niemieckiego na ZSRR zdecydowano zrewidować dotychczasowy kurs.

20

Zeznanie komendanta KL Mauthausen Franza Ziereisa

80%

Daniluk J.

Libri Gedanenses

|

2023

|

vol. 40

125-137

PL

Artykuł źródłowy przedstawia nieznany do tej pory odpis zeznań Franza Ziereisa, przechowywany w dziale rękopisów PAN Biblioteki Gdańskiej (Ms. 5193). Ziereis był niemieckim zbrodniarzem wojennym, długoletnim komendantem KL Mauthausen (1939–1945). Zeznawał dobrowolnie 24 maja 1945 roku, niedługo przed swoją śmiercią w wyniku ran odniesionych podczas zatrzymania przez amerykańskich żołnierzy. Choć zeznania ostatniego komendanta KL Mauthausen były już niejednokrotnie wykorzystywane (między innymi podczas tzw. głównego procesu zbrodniarzy niemieckich przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze w latach 1945–1946) i publikowane, to w istocie nigdy dotąd nie zostały przedstawione w języku polskim z komentarzem naukowym. W artykule podjęto także próbę identyfikacji istniejących do tej pory w polskich zbiorach rękopisów bądź odpisów zeznań Ziereisa, ze wskazaniem na podstawowe różnice między nimi.

Refine search results