Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

Refine search results

Journals help
Authors help
Years help

Results found: 721

first rewind previous Page / 37 next fast forward last

Search results

Search:
in the keywords:  religia
help Sort By:

help Limit search:
first rewind previous Page / 37 next fast forward last
EN
The main problem I focus on is the axiology of society in Poland, positioning the place occupied by religious faith and political choices among values that are universally praised and desired. To analyse this issue I propose a research perspective that is appropriate for the sociology of religion and one that includes an empiric exploration spanning five years. Furthermore, additional material drawn from qualitative research reveals a wide variety of opinions regarding relationships occurring between political and national identifications and perceptions of the religious sense of life. The hierarchies revealed during the period 1989–2010 – a time of change and stabilization – point to important dynamics of change,particularly concerning the perception of religious faith and doctrine of nation. The phenomenon of the integration of religious faith and political doctrine appears as a fundamental problem, key to the understanding of the mass imagination in academic dialogue,and also in public debates. The question which should be posed relates to the adequacy of theoretical instruments for explaining it and for possibly formulating the prognoses, in relation to the Poles’ religious and political life. The analysis is based mainly on my own research, which was conducted using a representative sample; the questions regarding the place of politics and the religious sense of life are the key issues.
PL
Wiek XX zaowocował wieloma próbami ponownego „zaczarowania świata” religiami politycznymi. Socjolog i historyk idei Raymond Aron w pracy pt. Opium intelektualistów przekonywująco opisał ideologię marksistowsko-leninowską oraz partię komunistyczną w kategoriach religijnych, a właściwie quasi-religijnych, zaś rozprzestrzenianie się idei marksistowskich wśród elit intelektualnych jako formę religijnego prozelityzmu. Istnienie ruchów „Moralnej Większości” w demokracjach zachodnich dowodzi, że systemy religijne włączają się w nurt życia politycznego. Huntingtonowska koncepcja „zderzenia cywilizacji” opiera się na uznaniu religii za fundamentalny element cywilizacyjnej tożsamości, a współpracownik Samuela Huntingtona, Bassam Tibi, postuluje utworzenie odrębnej dziedziny wiedzy – socjologicznej islamologii, która wyjaśniałaby procesy społeczne, kulturowe i polityczne zachodzące w świecie islamu. Także w Polsce transformacja ustrojowa zainicjowała debatę o roli Kościoła w konstruowaniu systemu demokratycznego i w budowaniu etosu społeczeństwa obywatelskiego. Okres ideologicznego wykluczenia problematyki religijnej z dyskursu politycznego dobiegł końca. Zatem zarysowanie tematu dotyczącego oddziaływania religii na politykę wydaje się być usprawiedliwione. Religia republiki (the religion of the republic), religia demokracji (the religion of demokracy), religia amerykańskiego stylu życia (the religion of the American way of life), religia społeczna (social religion), wiara wspólnoty (a common faith), publiczna pobożność, publiczna teokracja, gnoza polityczna, nacjonalizm religijny, mistycyzm polityczny, świecka religia czy wreszcie religia obywatelska to tylko niektóre terminy, przy pomocy których reprezentanci nauk społecznych ujawniają zjawisko amalgamacji sfery władzy politycznej i sfery doświadczeń religijnych w społeczeństwie obywatelskim. Posługiwanie się nader twórczymi kategoriami politycznymi jest usprawiedliwione przy odwoływaniu się do filozoficznych i teologicznych interpretacji. Korzystając z koncepcji J. J. Rousseau, J. Hoene Wrońskiego, C. Schmitta, J. B. Metza, E. Voegelina, A. Besancona czy R. Bellaha próbuje się zdiagnozować zjawisko, wymykające się precyzyjnym analizom. Zasadniczym celem prelekcji jest zatem zarysowanie pól problemowych związanych z kategoriami o źródłach filozoficznych obecnymi jednak w socjologicznych analizach. W tekście pragnę bardziej przedstawić niż interpretować wyimkowe dane ogólnopolskiego badania serii Polski Pomiar Postaw i Wartości 2009 (n=1346) oraz Polskiego Pomiaru Postaw i Wartości 2010, które intencjonalnie stanowiły złożony miernik wiązki zachodzących równolegle procesów w obrębie religii i życia publicznego.
EN
This article analyses the controversy which emerged as a result of the crosses erected by nationalist Polish Catholics just outside the former death camp Auschwitz in the summer and fall of 1998. This episode, known as “War of the Crosses”, crystallized latent social conflicts regarding the role of Catholicism in defining Polishness, the place of religion in new democratic polity and the role of anti-Semitism in the construction of Polish identity. The article focuses on the conflict among Poles about the appropriateness of the association between Polishness and Catholicism. The use of the cross by self defined “Poles-Catholics” and conflicting meanings of the cross in the discourses of the multiple communities in Poland are examined. It is argued that the historic binding that has held Polish identity and Catholicism together has begun to erode.
EN
Nietzsche in his philosophy analyzed a number of issues, with religion being one of the particularly fascinating ones. e word ‘fascination’ is not used accidentally as Nietzsche endlessly looked for new arguments which challenged the religion’s claim of special status and infallibility. While his assessment of the polytheistic religions connected with the ancient Greek culture was very positive, his opinion on monotheism remained consistently negative. Any unilateral assessment in the perspectiveof Nietzsche is combined with a restriction of freedom and creativity. Nietzsche recognizes religion as an entirely social product, connected with the ideology of those in power or aspiring to power. He shows that religion has a great number of senses and those that present themselves under the guise of humility seek to exercise power just as dened systems of terror do. Nietzsche brings the idea of God and divinity from the transcendent distance into the purely human domain of exercising power.Nietzsche conducts his critique of religion on the example of Christianity, carefully distinguishing between the religion of Jesus of Nazareth and the ideological system created by Saint Paul. He connects the origins of Christianity with the camouaged development of Judaism. His ideas seem to be an over-interpretation of facts or their misunderstanding. In order to achieve consistency of the presented historical and logical arguments, the author appears to formulate claims that move imagination, but are not proven scientically. In his assessment Nietzsche uses creative intuition. However, the reader must bear in mind that the interpretation of the German philosopher is not nal and not rebuttable; on the contrary, it constitutes only an invitation to further discussion and individual interpretations.
5
63%
PL
Filozofia Nietzscheańska analizowała wiele zagadnień. Jednym z tych, które szczególnie fascynowały jej autora była religia. Nieprzypadkowo używam słowa fascynacja, gdyż Nietzsche w nieskończoność szukał nowych argumentów, które podważały roszczenia religii do miana specjalnego statusu i nieomylności. O ile jego ocena religii politeistycznych, związanych z kulturą starożytnej Grecji, była wyjątkowo pozytywna, to jego mniemanie dotyczące monoteizmu pozostawało niezmiennie negatywne.Wszelkie monoteizmy w perspektywie Nietzschego łączą się z ograniczeniem wolności i kreacji. Nietzsche uznaje religię za wytwór całkowicie społeczny, związany z ideologią rządzących lub do władzy dążących. Pokazuje, że religia ma wiele sensów i te, które dość często przedstawiają się pod płaszczem pokory nie mniej dążą do sprawowania władzy niż jawne systemy terroru. Ideę boga i boskości sprowadza zatem Nietzsche z transcendentnych oddali na ziemskie obszary wywierania mocy. Religią, na której przykładzie Nietzsche przeprowadza swą krytykę jest chrześcijaństwo, nierzadko nazywane przez niego chrześcijanizmem w celu odróżnienia religii Jezusa z Nazaretuod systemu ideologicznego stworzonego przez św. Pawła. Swoją genezę chrześcijaństwa łączy Nietzsche z zakamuowanym rozwojem judaizmu. Jego koncepcje wydają się jednak nadinterpretacją faktów lub ich niewłaściwym zrozumieniem. W celu osiągnięcia spójności historycznej i logicznej przedstawionych wywodów, autor zdaje się posuwać do twierdzeń poruszających wyobraźnię, ale niepotwierdzonych naukowo. W swoich ocenach Nietzsche kieruje się pełną kreatywności intuicją, czytelnik musi jednak pamiętać o tym, że interpretacja niemieckiego lozofa nie jest ostateczna i niepodważalna, a wręcz przeciwnie stanowi ona jedynie zaproszenie do dyskusji i własnegointerpretowania.
PL
Artykuł dotyczy jednego z ważniejszych wydarzeń mających istotne znaczenie dla rekonstrukcji polskiej narodowej tożsamości w okresie po transformacji systemowej. Wydarzenie to, zwane „wojną o krzyże”, miało miejsce w Oświęcimiu latem i jesienią 1998 roku. Grupa Polaków umieściła kilkaset krzyży na tzw. żwirowisku w pobliżu dawnego nazistowskiego obozu zagłady Auschwitz. Wzbudziło to ożywioną debatę publiczną, w której ujawniły się i skrystalizowały wewnętrzne konflikty dotyczące roli katolicyzmu w definiowaniu polskości, miejsca religii w nowej demokratycznej rzeczywistości oraz roli antysemickich idei w konstrukcji polskiej tożsamości. Artykuł podejmuje wątek wyrażania i przekształcania relacji między polskością a katolicyzmem. Rekonstruuje on praktykii znaczenia przypisywane krzyżom stawianym na żwirowisku przez „Polaków-katolików” oraz analizuje różnorodne znaczenia ujawniane w dyskursach różnorodnych zbiorowości zaangażowanych w „wojnę o krzyże”. Ukazuje on, że historyczny związek między polskością a katolicyzmem podlega erozji w warunkach politycznej suwerenności i demokratycznego pluralizmu.
XX
U podstaw zjawiska określanego na Dalekim Wschodzie jako „jedność trzech religii”, a w samej Japonii, gdzie powstał kodeks Bushidō, jako jedność czterech religii znajdujemy elementy religijno-kulturowe Indii, Tybetu, Chin, Korei oraz Japonii. Elementy te rzutują na filozofię oraz materialną i duchową kulturę trzech dalekowschodnich kręgów kulturowych, począwszy od sztuki, poprzez systemy administracji i zarządzania powiązane z całym rytuałem społecznym i religijnym.
Forum Pedagogiczne
|
2019
|
vol. 9
|
issue 2/1
47-62
PL
W artykule została ukazana rola duchowości chrześcijańskiej, rozumianej jako zespół wartości, postawa i tradycji w procesach wychowywania dojrzałego człowieka. Chodzi o pokazanie, w jaki sposób duchowość inspirowana chrześcijaństwem może wspomagać procesy osiągania dojrzałości ludzkiej i religijnej. Należy pamiętać, że duchowość człowieka w znacznej mierze inspirowana jest treściami religijnymi, choć występuje ona także w postaci duchowości naturalnej – niemającej odniesień do religii. Jej walorem jest m.in. to, że ułatwia nawiązywanie relacji z Transcendencją – Bogiem. To zaś w znacznej mierze kształtuje posiadany przez człowieka obraz Boga, a także akceptacja poznania religijnego. Inną właściwością rozwijanej duchowości jest odkrywanie przez osobę własnej godności, rozpoznawanej zarówno w wymiarze naturalnym, jak i religijnym. Tak kształtowana i rozwijana w toku procesów wychowawczych duchowość sprzyja nabywaniu zdolności człowieka do wychodzenia poza własną ograniczoność i osiąganiu dojrzałości. Na tej podstawie można mówić, że nadaje ona ludzkiemu życiu nową jakość.
PL
Celem artykułu jest rekonstrukcja socjopolitycznego poziomu światopoglądu neoateistycznego. Po krótkim omówieniu mojego rozumienia pojęcia światopoglądu analizuję różne taktyki dyskursywne, które nowi ateiści wykorzystują w walce ze światopoglądem religijnym. Taktyki te obejmują konfrontację, agresję, radykalizm, ekspansywność, demitologizację i wybiórczość. Światopogląd neoateistyczny jest więc traktowany jako stanowisko otwarcie antagonistyczne wobec religii i jej roszczenia do udziału w sferze publicznej. Niemniej jednak istnieje powód, dla którego obecność argumentów neoateistcznych w debatach dotyczących miejsca religii w sferze publicznej jest pożądana.
EN
The article constitutes an interpretation of Ludwik Gumplowicz’s literary output and a demonstration that he is fairly considered to be one of the classics of theory of conflict. In his work, he underlined the autonomy of the social layers of being. He thought that phenomena of this kind possessed peculiar features and that they could be understood only in the context of social motives. The article’s author acknowledges that Gumplowicz’s views were of naturalistic provenances, although the sociologist called them monistic. This is the context in which Gumplowicz’s ideas about religion were analysed. The article’s author formulates the thesis that for this Galician sociologist, religion was the result of human thought, therefore a necessary product of its psycho-physic and social construct. He thought that the human being possessed the ability to believe. He was radical in some of his thoughts, in others – doubtful and moderate. He also used to sacralise, although unconsciously, categories used to interpret the development of social existence.
PL
W artykule dokonano interpretacji twórczości Ludwika Gumplowicza, udokumentowano, że słusznie jest on uznawany za jednego z klasyków teorii konfliktu. W swoich pracach podkreślał autonomię społecznej warstwy bytu. Uznawał, że zjawiska tego typu posiadają cechy swoiste i mogą być zrozumiałe tylko w kontekście przyczyn społecznych. Autor artykułu zauważa, że poglądy L. Gumplowicza były proweniencji naturalistycznej, choć socjolog określał je mianem monistycznych. W tym kontekście analizie zostały poddane poglądy L. Gumplowicza na religię. Autor artykułu formułuje tezę, że religia jest dla galicyjskiego socjologa następstwem myśli ludzkiej, czyli koniecznym wytworem jego konstrukcji psychofizycznej i społecznej. Sądził, że człowiek posiada zdolność do wierzenia. W niektórych swych poglądach był radykalny, w innych wątpiący i umiarkowany. Kategorie, którymi się posługiwał w interpretacji rozwoju bytu społecznego – raczej nieświadomie – sakralizował.
PL
W dyskusji o zadaniach pedagogiki podkreśla się, że swą refleksją winna być ona włączona w integralny rozwój osoby. Problemem pozostaje pytanie o to, jakie ma ona do dyspozycji realne środki do wspomagania osoby. Wydaje się, że jedną z realnych i ważnych form wspomagania pedagogicznego jest formacja, którą rozumiemy przede wszystkim jako inspirowanie wewnętrznych sił i zdolności osoby do podejmowania trudu odpowiedzialnego i harmonijnego funkcjonowania w życiu społecznym. Za efekt prowadzonych procesów formacji uważamy osiągany poziom rozwoju duchowego (wewnętrznego) osoby zwany duchowością odnoszoną do określonego stylu życia opartego na pielęgnowanych tradycjach, promowanych wartościach i zajmowanych w życiu postawach.
EN
The article Philosophy and nation. On the essence of the romanticism of Józef W. Gołuchowski, poses a reconstruction and analysis of the philosophy of a preromantic theoretician coming from Galicia. Through the negation of the tradition of the Enlightenment rationalism, J.W. Gołuchowski promotes the philosophy based on feelings (love) and shows the vision of nation whose spirit and uniqueness cannot be annihilated. Polish state was erased from the political map of the world – Gołuchowski notes – but the spirit of the nation based on the philosophy of ,feelings’ is alive and strives for the synthesis with religion.
PL
W artykule podjęto próbę rekonstrukcji i analizy filozofii pochodzącego z Galicji preromantyka. J.W. Gołuchowski poprzez negację tradycji racjonalizmu oświecenia propaguje filozofię opartą na uczuciu (miłości) oraz wizję narodu, którego „duch” i oryginalność nie mogą być zniszczone. Państwo polskie zostało wymazane z mapy politycznej świata – zauważa Gołuchowski – ale duch narodu oparty na filozofii „uczucia” żyje i dąży do syntezy z religią.
EN
Contemporary post-metaphysical culture undertook the express fi ght against absoluteness and universality by propagating and defending pluralism. It seemed that if instead of the quest for what is universal and absolute there will be almost infi nite magnitude of views, opinions, meanings etc., everybody will fi nd something for himself what will be his own meaning. The loss of the reference to what is absolute and universal led though to the loss of concrete goals, values and meanings. But we cannot “manage diversity” if we lack this reference. What is more, the world becomes closed and limited and it recedes to the static and locked-in state in which admittedly everything is in fl ux, views are being liberally changed, meanings accepted and rejected depending on the moment, but actually everything is motionless in the closed world. If we know all of this and deeply experience the crisis of the meaning of existence that stems from the rejection of metaphysics and from the surrender of culture to the most important questions and to boot fragmentation of reality becomes dangerous and destructive, then the revival of metaphysical thinking becomes the need of our world. The man itself is not enough; neither the culture that tantalises itself with selfsuffi ciency; both of them lose the meaning of their existence. Man cannot indefi nitely recede from the world. On the contrary, he has to place this world within some meaningful order. All these needs are metaphysical. The quest for the foundation of all meaning has been the essence of metaphysics for ages. That is why we experience not only longing for metaphysics but we also enter the way of the search for it. However, before the quest for metaphysics there are metaphysical quests which purpose is to recall questions and to slowly teach the man these questions anew. For we are bonded with the absolute – not necessarily with the “existence of the absolute” but inescapably with “questions about it”.
PL
Artykuł traktuje o białoruskiej prasie religijnej (prawosławnej, katolickiej, protestanckiej) wydawanej w trzech zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec w pierwszych latach powojennych. Wówczas w Niemczech Zachodnich mieszkała największa liczba białoruskich uchodźców wojennych. Ważnym elementem życia emigrantów była działalność religijna, w tym wydawnicza. Działalność ta wynikała z przyczyn społecznych, politycznych i narodowych. Była to niemal powszechna reakcja uchodźców na niepewną przyszłość. Ci ludzie zostali pozbawieni swojej ojczyzny, znaleźli się w obcym środowisku kulturowym, bez możliwości wpływania na własny los, całkowicie na łasce innych. W tej sytuacji ich smutki, zmartwienia i obawy wyrażano na papierze. Tym czasem spory polityczne między powojennymi białoruskimi emigrantami przyczyniły się do intensyfi kacji działalności wydawniczej. Działalność wydawnicza służyła również zachowaniu tożsamości narodowej emigrantów i szerzeniu wśród nich wartości narodowych i patriotycznych (zwłaszcza wśród młodzieży).
EN
The article is about the Belarusian religious press (Orthodox, Catholic, Protestant) published in the three Western German occupation zones in the fi rst post-war years. At that time, the largest number of Belarusian war refugees lived in West Germany. An important element of the emigrants’ life was religious activity, which included publishing. This activity had three main causes: social, political and national. It was an almost universal response by refugees in the face of an uncertain future. These people were deprived of their homeland, found themselves in an alien cultural environment without the possibility of influencing their own fate, completely at the mercy of others. In this situation, their sorrows, worries and anxieties were expressed on paper. Political dissension between post-war Belarusian emigrants contributed to the intensification of publishing activity. It initiated a heated polemic between supporters of two opposing camps: the Council of the Belarusian Democratic Republic and the Belarusian Central Council. Publishing activities also served to preserve the national identity of emigrants and propagate national and patriotic values among them (especially among young people).
PL
CEL NAUKOWY: Artykuł rekonstruuje koncepcje wolności religii autorów Konstytucji RP z 1997 r. Zamysł autorów Konstytucji zawarty został w dwóch artykułach 25 i 53. Rekonstrukcja zamysłu autorów osiągnięta zostaje poprzez analizę koncepcji wolności religii przyjętą w artykułach 25 i 53 Konstytucji RP. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Istnieje wiele możliwych modeli wolności religii. Rozumienie wolności religii jest pochodne od rozumienia samej religii oraz wolności. Metody analityczne prowadzą do ustalenia listy możliwych modeli wolności religii. Metoda interpretacyjna pozwala zidentyfikować koncepcje wolności religii autorów Konstytucji RP. Metoda porównawcza pozwala umiejscowić koncepcje autorów Konstytucji na tle modeli wolności religii. PROCES WYWODU: Autorzy Konstytucji RP z 1997 r. kierowali się naczelnym motywem kompromisu, którego celem było zagwarantowanie dawnym funkcjonariuszom PRL przejścia bez żadnych negatywnych konsekwencji do nowego ustroju III RP. Kompromis jako naczelna idea tworzenia Konstytucji wpłynął również na przyjętą przez autorów Konstytucji koncepcję wolności religii. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Koncepcje wolności religii zawierają artykuły 25 i 53 Konstytucji RP. Artykuł 25 Konstytucji przyjmuje dwie koncepcje wolności religii. Pierwsza to negatywna wolność religijna, a religia traktowana jest jako sfera osobistego wyboru, przeżywana indywidualistycznie, ale w ramach instytucji religijnej. Druga to pozytywna wolność religijna, a religia traktowana jest jako sfera osobistego wyboru, przeżywana indywidualistycznie, ale w ramach instytucji religijnej. Artykuł 53 podobnie przyjmuje dwie koncepcje wolności religii. Pierwsza to negatywna wolność religijna, a religia traktowana jest jako sfera osobistego wyboru, przeżywana indywidualistycznie, w ramach osobistego doświadczenia religijnego. Druga to pozytywna wolność religijna, a religia traktowana jest jako sfera osobistego wyboru, przeżywana indywidualistycznie, w ramach osobistego doświadczenia religijnego. Pomiędzy tymi czterema koncepcjami wolności religii istnieją nierozwiązywalne napięcia. W Konstytucję RP z 1997 r. wpisane są aporie w odniesieniu do rozumienia wolności religii. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Proponowane rozwiązanie zdiagnozowanych napięć prowadzi do konieczności zmiany Konstytucji w zakresie rozumienia wolności religii. Autor artykułu opowiada się za rozwiązaniem, które można określić jako model republikańskiego-pluralistycznego sekularyzmu. Jako swoje cele uznaje przestrzeganie w sferze publicznej zasady równego respektu, wolności sumienia i religii, uznanie tożsamości podmiotu zbiorowego oraz integrację obywatelską. Cele te są osiągane poprzez przestrzeganie środków, jakimi są zasady separacji i neutralności.
PL
W artykule analizujemy konstruowanie męskości przez polskich migrantów zaangażowanych w działalność polskich organizacji Kościoła katolickiego za granicą. Przedstawiamy wyniki badań, które przeprowadziłyśmy w latach 2016–2018 z aktywnymi religijnie polskimi mężczyznami migrantami, w trzech krajach: Anglii, Belgii i Szwecji. Ramą heurystyczną analizy jest koncepcja męskości hybrydycznej, rozumianej jako konglomerat społecznych praktyk i reguł społecznych wywodzących się z różnych wzorców płci. Pokazujemy, jak w procesie selektywnego włączania znaczeń przypisywanych np. kobiecości konstruowany jest nowy wzór męskości. Omawiamy, w jaki sposób religia staje się mechanizmem stratyfikacji i mobilności w ramach hierarchii płci. Osadzenie męskości w znaczeniach religijnych wynosi polską religijną męskość na dominujące pozycje w porządku symbolicznym.
first rewind previous Page / 37 next fast forward last
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.