Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

Results found: 12

first rewind previous Page / 1 next fast forward last

Search results

help Sort By:

help Limit search:
first rewind previous Page / 1 next fast forward last
1
Content available remote

What fundamentals do natural law and biology hold in common? The normative significance of biological principles

100%
Kraj T.
Forum Teologiczne
|
2013
|
vol. 14
143-151
EN
Wielu ludziom słyszącym o prawie naturalnym kojarzy się ono z prawami, jakimi rządzi się przyroda. Tymczasem definicja prawa mówi, że jest to ordinatio rationis. Także prawo moralne, którym powinien się kierować człowiek, winno mieć charakter rozumny. Wydaje się zatem, że rozumność tego prawa nie może się ograniczać jedynie to „odczytywania” praw przyrody po to, by im przypisać znaczenie normatywne. Traktowanie prawidłowości biologicznych jako zobowiązujących uważane jest za wypaczenie idei prawa, za jego fałszywe ujęcie, co zresztą odzwierciedla nazwa takiego błędu: byłoby to zafałszowanie naturalistyczne. Tymczasem w swoim nauczaniu moralnym Magisterium Kościoła mówi o prawie naturalnym i o normatywnym znaczeniu pewnych prawidłowości (parametrów) biologicznych, a jednocześnie zaprzecza oskarżeniom o zafałszowanie naturalistyczne. W nauce o odpowiedzialnym rodzicielstwie jest mowa o uszanowaniu naturalnego rytmu płodności, o odrzuceniu antykoncepcji; w bioetyce natomiast raz mówi się o zachowaniu zastanych parametrów biologicznych, innym razem o ich zmianie. Rozwiązanie tych kwestii można znaleźć w klasycznej teorii prawa naturalnego, opracowanej przez św. Tomasza z Akwinu. Jest tam mowa o tym, co to jest prawo naturalne, jak je poznajemy oraz w jaki sposób prawidłowości biologiczne stają się moralnie zobowiązujące. Dzieje się to dzięki odniesieniu do pojęcia dobra, które zawsze powinno być przedmiotem wyboru moralnego.
2
Publication available in full text mode
Content available

The Role of Virtue Ethics in Determining Acceptable Limits of Genetic Enhancement

100%
Kraj T.
Theological Research. A Journal of Systematic Theology
|
2013
|
vol. 1
109-116
EN
There are always new proposals concerning the application of new genetic technology. Some of them concern the genetic enhancement of man. There are four groups of such proposals, labeled as: better children, better performance, ageless bodies, and happy souls. The Magisterium of the Roman Catholic Church, which distinguishes between therapeutic and non-therapeutic genetic manipulation, does not reject non-therapeutic genetic manipulation (genetic enhancement is such manipulation), but it does prescribe some requirements for its moral acceptance. However, these requirements are general and not very useful for determining specific moral limits for genetic enhancement of man. There are neither ready standards nor criteria for establishing those limits. The role of philosophers (theologians) then, is to ascertain those limits. It is possible to do that on the basis of virtue ethics in its version elaborated by St. Thomas Aquinas. His description of human perfection is of great help in establishing the morally acceptable limits of the genetic enhancement of man. Aquinas’s intuitions are confirmed by the observations of contemporary psychology.
3
Publication available in full text mode
Content available

Czy współczesna antropologia uwzględnia wiarę?

100%
Kraj T.
Polonia Sacra
|
2013
|
vol. 17
|
issue 2
EN
At present there are two predominant world outlooks on anthropology. On one side, there is Christian anthropology which takes faith into consideration. Taking faith into consideration means seriously considering such issues as: the linear concept of time, the Christian concept of man created in the image and likeness of God, the concept of human freedom, and the concept of human personhood rooted in metaphysics. The majority of contemporary anthropological positions reject the transcendent and metaphysical dimensions of the world, the existence of God, and the Christian concept of man. The main area of anthropological conflict is in bioethics. The main reason for the rejection of the Christian worldview is an infatuation with empirical science which results in categorical reductionism and scientism. It is said that empirical methodology is the only methodology which provides reliable knowledge about the world and man. The other reason for the rejection of the Christian concept of man derives from dualistic anthropology related to Descartes. It treats the human body as a raw material to be used to form the human being according to the ideas born in his/her mind. It may be particularly dangerous for man. The rejection of God and his plans for man exposes the latter to serious problems. To avoid them he should revise his epistemology and open himself to the integral truth about himself and the world. It is Christian anthropology based on the Christian faith which provides him this insight into truth.
4
Publication available in full text mode
Content available

Współczesna teologia moralna o szacunku dla ludzkiego embrionu w ujęciu Livio Meliny

100%
Kraj T.
Polonia Sacra
|
2013
|
vol. 17
|
issue 1
EN
The current age is witnessing the depreciation of the value of innocent human life in the context of medicine and biotechnology. A principal issue concerns human embryos which may be conceived unnaturally through in vitro fertilization. Some of them are destined to be born and lead normal lives. However the majority of them are killed either through the very procedure of IVF or subsequently as subjects of various forms of experimentation. The Roman Catholic Church strives to protect human embryos. Her moral teaching addresses the problem continuously; however the most fervent teaching concerning this problem is John Paul II’s encyclical letter Evangelium vitae. This encyclical explains the great value of innocent human life with reference to three fundamental theological statements: that the humans are the only beings created in God’s image and likeness, that they were redeemed by the passion, death, and resurrection of God’s Son, and that they are called to communion with God. This special relationship with God creates the human’s dignity and gives his life its particular value. Nobody has the authority to dispose of his/her life according to his/ her individual inclination any more than he has the authority to decide the same in the case of others. The life of any innocent human being which starts with conception may not be violated and nobody may be justified in killing innocent people. The killing of human embryos is the most common case of such killing in the current age.
5
Publication available in full text mode
Content available

Christian Anthropology Versus the New Anthropology and the Quest for Human Perfection

100%
Kraj T.
Theological Research. A Journal of Systematic Theology
|
2014
|
vol. 2
|
issue 1
19-28
EN
In the current debate, we witness a conflict between the Christian concept of man vs. concepts that justify in vitro fertilization (IVF), genetic enhancement, or the reassignment of sexuality. Modern concepts cannot disregard the historic perspective of the consistent doctrines that the Catholic Church has maintained throughout her 2000-year history and which constitute the precursors of contemporary bioethics. Although she has adjusted specifics occasionally to address new developments, she has always based doctrine on immutable core principles. The current conflict lies neither in the novelty of the new proposals, nor in a conflict between religious and lay worldviews, but rather in concepts of man and human perfection. Some human traits may be regarded as disordered and incompatible with a particular concept of human perfection. The new proposals tend to involve physical changes based on technological manipulation, with a goal of developing a superior being, while Christian proposals do not seek to manipulate man’s being, but to develop his existing potential within criteria of acceptable reason. The new proposals rely on a Cartesian view which constitutes a human as his mind (cogito ergo sum), which has dominion over his body including authority to reengineer it according to any project that mind conceives. In contrast, the Christian concept views the human subject as a unity of mind and body, which may not be reshaped to meet a questionable goal of human perfection. The technological tools within the new concepts are in no way superior to the more personal attributes like virtues, perfection of the human will, prayer, and ascesis within the Christian concept.
6
Publication available in full text mode
Content available

Spojrzenie na kryzys katolickiego małżeństwa w Polsce

100%
Kraj T.
Studia nad Rodziną
|
2023
|
vol. 27
|
issue 1(61)
25-35
EN
This paper is a theological reflection on the crisis of the present Catholic marriages in Poland. It starts with the description of the roots of this crisis and is aiming at some solutions which might be found in the doctrine of the Church, and which may help to overcome the present dilemmas. Their consequences influence the spiritual, moral, ethical, and social life. They also cause that more and more people choose the kind of life that only externally resembles marriage, however it is neither marriage nor something that realizes its essence. This is also the reason why many people do not fulfill their marital vocation what is particularly well seen in the case of the Catholics. The author presents certain factors that contribute to this situation. Their awarness may help pastoral efforts to overcome this crisis. Among them the author enumerates the influence of liberal concept of man as well as new ideas linked to ontology rather than to the classic metaphysics (even if not everybody understands this problem), some deficiencies in Christian education and upbringing. He thinks that the best solution to the present crisis of marriage might be a return to the teaching  of Pope John Paul II about marriage and family (of which the Catholic Church is proud).
PL
Poniższy artykuł to próba refleksji teologicznej nad stanem małżeństwa katolickiego w Polsce. Punktem wyjścia niniejszej analizy jest nietrwałość i kryzys związków małżeńskich. Celem zaś jest wskazanie na te elementy moralnej doktryny Kościoła, które mogą być strategią zapobiegania temu negatywnemu procesowi. Autor stwierdza, że wynikający z kryzysu małżeństwa pesymizm (duchowy, moralny, etyczny, społeczny itp.) sprawia, że coraz więcej ludzi wybiera życie w związkach, które jedynie zewnętrznie przypominają małżeństwo, ale ani nim nie są, ani nie realizują jego istoty. Związki te są nietrwałe, przez co nie można przez nie zrealizować w pełni życia w małżeńskiego. Autor ukazuje też pewne prawidłowości, które się do takiego stanu przyczyniają, a które nie odnoszą się wyłącznie do polskich małżeństw. Stoi na stanowisku, że pogłębienie świadomości społeczeństwa w tym temacie (potrzeba edukacji) może przynieść korzystne skutki pastoralne. Zdaniem autora bowiem źródłem kryzysu związku małżeńskiego, w rozumieniu etyki katolickiej, jest: liberalizm etyczny, ontologia w miejsce metafizyki klasycznej, ale także problematyka egzystencjalna (skandale moralne oraz braki katolickiego wychowania). Pewnym ratunkiem, w ramach troski duszpasterskiej o dobro małżeństw katolickich, może być powrót do nauczania (jakim szczyci się Kościół katolicki) papieża Jana Pawła II – o małżeństwie i rodzinie.  
7
Publication available in full text mode
Content available

What does moral theology expect from philosophical ethics?

100%
Kraj T.
Logos i Ethos
|
2023
|
vol. 61
|
issue 1
29-40
PL
Moralność Nowego Testamentu różni się od moralności Starego Testamentu. W Nowym Testamencie jest mniej konkretnych wskazówek, stąd „więcej” ludzkiego rozumu jest potrzebne, aby wskazać i uzasadnić określone (szczególnie bardziej konkretne) normy moralne. Dlatego teologia moralna wykorzystuje etykę do wyjaśniania i uzasadniania norm moralnych. Wskazuje na to nr 68 encykliki Fides et ratio. Jednakże taka etyka musi spełniać pewne podstawowe wymagania, np. być zgodna z Objawieniem (nie sprzeczać się z prawdami w nim zawartymi). Problematykę współzależności między teologią moralną a etyką podejmowało wielu filozofów i teologów moralnych. W wielu podręcznikach z zakresu teologii moralnej pojawiają się odniesienia do etyki filozoficznej. Jednakże wśród najbardziej reprezentatywnych autorów w temacie dyskusji nad relacją między teologią moralną a etyką w kontekście debaty nad rozprawą habilitacyjną Karola Wojtyły znajdują się: ze strony filozofii, ks. Kazimierz Kłósak, który był profesorem na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie Wojtyła obronił swoją habilitację oraz ze strony teologii moralnej, S. T. Pinckaers, który napisał komentarz do punktu 68 encykliki Fides et ratio, której autorem jest Jan Paweł II - Karol Wojtyła.
EN
The morality of the New Testament is different from the morality of the Old Testament. There is less specific guidance in the New Testament, and hence “more” human reason is needed to point to and justify particular (especially more specific) moral norms. Therefore, moral theology uses ethics to explain and justify moral norms. This is stated in no. 68 of the Encyclical Letter Fides et ratio. However, such ethics must meet certain basic requirements, e.g. compatibility with Revelation (not contradicting the truths contained therein). The problematics of the interdependence between moral theology and ethics have been addressed by many philosophers and moral theologians. Many textbooks on moral theology discuss the reference to philosophical ethics. Nevertheless, among the most representative authors for the discussion of the relationship between moral theology and ethics in the context of the debate over Karol Wojtyła’s habilitation dissertation are, on the part of philosophy, Kłósak, who was a professor at the Theological Faculty of the Jagiellonian University, where Wojtyła earned his habilitation degree; and Pinckaers, on the part of moral theology, who wrote a commentary on no. 68 of the Encyclical Fides et ratio, which was authored by John Paul II - Karol Wojtyła.
8
Publication available in full text mode
Content available

Zagadnienie prawdy rzeczy w ludzkim działaniu. Konsekwencje teologiczne

100%
Kraj T.
Polonia Sacra
|
2025
|
vol. 29
|
issue `1
179-196
EN
This is a study in the field of fundamental moral theology. The method used is the so-called theologization of morality (Paweł Góralczyk), which is based on a philosophical analysis of an ethical (moral) phenomenon, then supplemented with theological data and explanation. The paper is devoted to the role of metaphysics in moral reasoning, where the truth of things plays a primary role. The aim of this study is to show what was the reason for omitting this truth and its effects in morality (i.e. for the moral life of man). Each thing (understood as Roman res) contains the intention of its creator/Creator. The rationality of moral behavior requires its consideration, which, however, limits the freedom of certain human choices. The solution to this “difficulty” was the removal of metaphysics from the mainstream of philosophy which was done by modern philosophy. In its place, an ontology was introduced. The paper shows the effects of this change (metaphysics - ontology) in morality and its theological consequences. The basic difference between metaphysics and ontology is that metaphysics gets to know a thing (its certain depth: nature, meaning, value, teleology) and ontology is a human reflection on the conditions for the existence of things. It is an a priori reflection, based solely on the human reason. In ontology there is a tendency to redefine already existing things. The author puts forward the thesis that such a change (metaphysics - ontology) has a significant impact on morality, especially where the influence of Christianity on human behavior disappears.
PL
Jest to opracowanie z zakresu teologii moralnej fundamentalnej. Zastosowana metoda to tzw. teologizacja moralności (Paweł Góralczyk), która opiera się na filozoficznej analizie zjawiska etycznego (moralnego), uzupełnionego następnie o dane teologiczne. Artykuł jest poświęcony roli metafizyki w rozumowaniu moralnym, w którym pierwszoplanową rolę odgrywa prawda rzeczy. Celem tego opracowania jest ukazanie przyczyn pomijania tej prawdy oraz skutków tego zjawiska w moralności (dla życia moralnego). W każdej rzeczy (rozumianej jako rzymska res) zawarty jest zamysł jej twórcy/Stwórcy. Racjonalność postępowania moralnego wymaga jego uwzględnienia, co jednak ogranicza swobodę pewnych ludzkich wyborów. Rozwiązaniem tej „trudności” miało być usunięcie metafizyki (a wraz z nią prawdy rzeczy) z głównego nurtu filozofii, co dokonało się w okresie nowożytnym. W jej miejsce wprowadzono ontologię. Artykuł ukazuje skutki tej zmiany (metafizyka - ontologia) w moralności oraz jej teologiczne konsekwencje. Podstawowa różnica między metafizyką a ontologią polega na tym, że metafizyka poznaje rzecz (jej pewną głębię: naturę, sens, wartość, celowość), a ontologia jest ludzką refleksją nad warunkami zaistnienia rzeczy. Jest to refleksja a priori, opierająca się wyłącznie na ludzkim rozumie. W ontologii istnieje tendencja do definiowania na nowo istniejących rzeczy. Autor stawia tezę, że taka zmiana (metafizyka - ontologia) ma istotny wpływ na moralność, zwłaszcza tam, gdzie zanika wpływ chrześcijaństwa na ludzkie postępowanie. 
9
Publication available in full text mode
Content available

The Crises in the Church and the Problem of Virtue in Christian Life

100%
Kraj T.
Teologia i moralność
|
2020
|
vol. 15
|
issue 1(27)
137-150
PL
Jesteśmy świadkami kryzysu w niemieckim Kościele. Rozważane są propozycje porzucenia tradycyjnej nauki Kościoła o ludzkiej seksualności i przyjęcia norm nawiązujących do modnych dziś na Zachodzie ideologii, takich jak gender i LGBT, oraz większej „wolności” seksualnej. Te nowe propozycje stanowią część tzw. drogi synodalnej. Powstają pytania o przyczyny kryzysu. Autor widzi wśród nich pominięcie zagadnienia cnoty w postępowaniu moralnym chrześcijanina oraz oparcie się na niewłaściwej (co widać zwłaszcza w przypadku roztropności) intelektualistycznej koncepcji cnoty odwołującej się do Immanuela Kanta. W koncepcji tej świadomość powinnego dobra moralnego wystarcza do jego realizacji. Koncepcja ta pomija znaczenie ludzkich pragnień i skłonności w działaniu moralnym i prowadzi do sytuacji, w której pomimo wiedzy człowiek nie jest w stanie zrealizować poznanego dobra. Wina za ten stan rzeczy jest przypisywana moralnym zobowiązaniom, które jako niedające się zrealizować należałoby porzucić. Autorem innego, realistycznego opisu cnoty jest św. Tomasz z Akwinu. Pomocą w rozwiązaniu współczesnych problemów moralnych jest ponowna refleksja nad realistyczną koncepcją cnoty i jej rolą nie tylko w wypełnianiu chrześcijańskiego powołania, ale także w chrześcijańskim wychowaniu.
10
Publication available in full text mode
Content available

Jak funkcjonuje moralność? Wybory moralne a wartości chrześcijańskie

100%
Kraj T.
Teologia i moralność
|
2019
|
vol. 14
|
issue 2(26)
139-161
EN
Knowledge of the moral teaching of the Roman Catholic Church is generally scarce, even among believers. This situation contributes to numerous misunderstandings concerning the Church’s position within the public debates of new proposals like IVF or sexual morality (eg. the LGBT movement). It seems to outsiders that the Church’s standpoint is based on some old and outdated convictions incomprehensible for people today. Meanwhile for the Church, which is concerned with the overall well-being of each man, this well-being is the main reason for its viewpoint and teaching. Although the Church’s explanation is not based exclusively on philosophical reasons (i.e. based on human reason and thus intelligible for all people of good will) these reasons play an important role in the dialogue between the Church and the contemporary world. One of the Church’s most important rationales refers to the concept of human personal fulfilment and basic human goods.
11
Publication available in full text mode
Content available

Wizja człowieka w transhumanizmie jako problem teologiczny

100%
Kraj T.
Teologia i moralność
|
2025
|
vol. 20
|
issue 1(38)
9-23
EN
The paper presents a critical assessment of the anthropological assumptions of transhumanism, made from the perspective of Catholic moral theology. This theology refers here to realistic philosophy, in accordance with the indications of the encyclical Fides et ratio 68 and 83. Thus the starting point consists of the philosophical descriptions of transhumanist anthropology also because it is a polemic with some philosophical position. These descriptions are subsequently elaborated by theology (this methodology has been proper to moral theology since the Vaticanum II, and in Poland is described by P. Góralczyk). This approach gives the opportunity to see both philosophical and theological consequences resulting from the anthropological assumptions of transhumanism. The paper shows how the view of man changes when the metaphysical dimension of reality, and the truth of things in particular are intentionally omitted. Not only does the implementation of transhumanist ideas regarding man lead to a conflict with his Christian description, but also with the view of man proper to the entire Western culture to date. Transhumanist proposals also are utopian in nature.
PL
Artykuł ukazuje krytyczną ocenę antropologicznych założeń transhumanizmu, dokonanych z perspektywy katolickiej teologii moralnej. Teologia ta odwołuje się tu do filozofii realistycznej, zgodnie ze wskazaniami Encykliki Fides et ratio 68. i 83. Punktem wyjścia są więc opisy o charakterze filozoficznym, także dlatego, że jest to polemika ze stanowiskiem filozoficznym. Następnie opisy te zostają opracowane przez teologię (metodologia ta należy do teologii moralnej i została opisana przez P. Góralczyka). Daje to możliwość dostrzeżenia zarówno filozoficznych, jak i teologicznych konsekwencji wynikających z antropologicznych założeń transhumanizmu. Artykuł pokazuje, jak zmienia się obraz człowieka, gdy intencjonalnie pomija się wymiar metafizyczny rzeczywistości, a w szczególności prawdę rzeczy. Realizacja transhumanistycznych pomysłów odnośnie do człowieka prowadzi do konfliktu nie tylko z jego chrześcijańskim opisem, ale także z wizją człowieka właściwą dla całej dotychczasowej kultury zachodniej. Propozycje transhumanistyczne mają charakter utopijny.
12
Publication available in full text mode
Content available

Etyczne aspekty genetycznej modyfikacji człowieka

100%
Kraj T.
Sympozjum
|
2002
|
issue 1(9)
79-90
PL
Etyczne aspekty genetycznej modyfikacji człowieka
first rewind previous Page / 1 next fast forward last
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.