Search results - CEJSH

1

Złomoty, milipanci i bubeki, czyli dlaczego warto pogłębić ogląd powieściowego słowa we "Wrońcu" Jacka Dukaja

100%

Dworakowska D.

Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Litterarum Polonarum et Linguae Polonae Pertinentia

|

2013

|

vol. 4

|

issue 140

267-273

PL

Niniejszy tekst odnosi się do znakomitego Wrońca Jacka Dukaja. Ten współczesny pisarz w 2009 roku ogłosił drukiem książkę, która zaciekawia tematyką, doborem leksykalnych środków stylistycznych oraz perspektywą bogatego repertuaru nawiązań do różnorodnych źródeł literackich. W komunikacie przyjrzałam się nie tylko treści Wrońca, ale także organizacji jego materiału językowego. Na styl artystyczny dzieła literackiego Dukaja wpłynęły między innymi gra słów i dowcip językowy, a zabiegi delimitacyjne oraz opracowanie graficzne uwypukliły znaczenie, nierzadko zakamuflowanych, wypowiedzi narratora. „Rozczytanie” tychże z kolei pomogło mi odnaleźć drugie dno powieści, a także zadać pytanie o wiek czytelnika Wrońca i o zasadność włączenia go do kanonu lektur szkolnych.

2

Klucz niepamięci: motyw zapomnienia w „Pentameronie” Giambattisty Basile

80%

Szpilewska L.

Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Romanica

|

2013

|

issue 008

127-137

IT

L’articolo tratta il motivo della dimenticanza dei protagonisti maschili del "Pentamerone" di Giambattista Basile. Questa raccolta barocca di fiabe, dalla forte valenza letteraria, riprende più volte gli archetipi della dimenticanza, presenti nelle fiabe popolari, essendo nello stesso tempo costruita intorno a uno di loro, il che fa di tale oblio maschile la chiave di interpretazione del libro intero. La perdita della persona amata e il tentativo di ristabilire la memoria dell’accaduto sono due elementi che giustificano e uniscono la costruzione del "Pentamerone", facendole da cornice. L’opera di Basile è il miglior esempio di come il motivo della dimenticanza – dando spunto all’intreccio generale e provocando l’interdipendenza delle storie raccontate – ne organizza l’insieme.

3

Hirsch o interpretacji. Analiza krytyczna

80%

Szahaj A.

Przestrzenie Teorii

|

2013

|

issue 20

187-205

EN

The main aim of the article is to reconstruct and critique E.D. Hirsch’s position in the debate about the necessary conditions and results of any interpretation. The author of this article seeks to demonstrate the difficulties connected with the intentionalist approach to the theory of interpretation which is typical of E.D. Hirsch and which unjustifiably privileges authorial intention. He also attempts to uncover the hidden assumptions of this approach by showing that, generally speaking, the dualist tendencies that are present in Hirsch’s theory cannot be justified. One of the objectives of this article is to propose an alternative approach to interpretation, which has been inspired by Stanley Fish and which emphasizes the integrity and monistic nature of interpretation as well as its constructivist and inevitably evaluative character. The author points to the fact that the arbitrarily established evaluation limits are unjustified as there is an element of evaluation on every level of interpretation and that the difference between understanding and interpretation cannot be validated. Also, one cannot interpret a text without each time referring to the social and cultural context.

4

Prospekty i ścieżki awangardy. Przypadek Tadeusza Peipera

80%

Grądziel-Wójcik J.

Przestrzenie Teorii

|

2014

|

issue 22

151-168

EN

The author presents the ways in which “Peiperism”, i.e. a model of thinking about the avant-garde as exemplified by the reception of Tadeusz Peiper’s works, is disintegrating today. Research on avant-garde poetry which privileged a theoretical perspective resulted in the distorted reception of texts, thus building a doctrinal model of the first avant-garde that marginalized or objectified literary works. However, the restoration of the superior role of poetry which was absorbed and dominated by the structural concept of poetic language compels readers to “leave the beaten track” and try to read Peiper’s works in a different way. At the same time, established opinions on the intellectual and nonphysical as well as fully expressible and complex model of the Cracow avantgarde are redefined. A closer look at the texts reveals interpretational differences and shows that avant-garde authors’ utopian projects are not necessarily congruent with their output.

5

Bene nati w interpretacji plastycznej Piotra Stachiewicza

80%

Imperowicz-Jurczak M.

Przestrzenie Teorii

|

2014

|

issue 22

71-87

EN

The author describes the underappreciated, artistically innovative illustrations that Piotr Stachiewicz created for a jubilee edition of Bene Nati, which had been issued to commemorate the 25th anniversary of Eliza Orzeszkowa’s work as a writer in 1891. The author emphasizes the variety of Stachiewicz’s illustrations which portray the novel’s storyline, dramatic and genre scenes, characters and a winter landscape. These differ in format as well as the way in which they are integrated into the text and in which the images’ borders, which perform an interpretive function, are treated. When a border is interrupted and an illustration encroaches on the space that was intended for text, this means overstepping the boundaries of the fictional world and entering the real world. A reference to Andriolli’s illustrations brings to mind the world that was created in Pan Tadeusz [Sir Thaddeus] and constitutes a form of Aesopian language.

6

Herbert w hermeneutycznej sieci

80%

Legeżyńska A.

Przestrzenie Teorii

|

2014

|

issue 22

276-286

EN

The author of this article discusses several books that were written by Artur Grabowski, a Cracow poet, critic and researcher who is an expert in the theory of poetry, theater, drama and contemporary art, by focusing on his latest book Herbert-Hermes. Konteksty nowoczesności w esejach, dramatach i wierszach Zbigniewa Herberta [Herbert-Hermes: The Contexts of Modernity in Zbigniew Herbert’s Essays, Dramas and Poems] (The Jagiellonian University Press, Cracow 2013). This book represents an original attempt at situating Herbert’s essays, selected poems and a drama (Jaskinia filozofów [The Cave of Philosophers]) in the context of interpretive, hermeneutic practice which is treated quite loosely, and it has been highly favorably reviewed. The author of the present article draws attention to the erudition and inventiveness of Artur Grabowski, who has managed to start a new thread of research on Herbert’s work, but she also challenges ideas presented in certain passages of the book.

7

Przyjemność lektury

80%

Bulanowski M. O.

Przestrzenie Teorii

|

2014

|

issue 22

263-267

EN

Henryk Markiewicz’s book Czytanie Irzykowskiego [Readings of Irzykowski] is a collection of studies dedicated to the work of a leading Polish modernist critic who was also an influential theorist, historian of literature and author of the experimental novel titled Pałuba. Although this collection does not constitute a monograph on Karol Irzykowski’s work, the variety of methodological approaches that are presented in the articles reveals Markiewicz’s characteristic interests and shows that contemporary literary studies focus on reading and history rather than theory (P. de Man). These studies were influenced by the ideas of Russian formalists (B. Eichenbaum), semiotics and Marxism; however, Markiewicz does not faithfully adhere to any methodological school. Above all, his studies show that he is interested in literariness, literary works of art, the history of ideas and correct interpretation.

8

Interpretacja dogmatów

80%

Góźdź K.

Studia Theologica Varsaviensia

|

2018

|

vol. 56

|

issue 1

13-28

PL

Dogmat nie jest „suchym” twierdzeniem, formułą, która naweti „straszy”, lecz jest wyrazem żywej wiary Kościoła, która w swejistocie jest niezmienna. Jednak wyraz tej wiary w przepowiadaniui przyjmowaniu (w dogmatach) dotyczy danej epoki historyczneji jej aktualnego ducha rozumienia, stąd konieczna jest ciągle nowainterpretacja tej samej i niezmiennej prawdy wiary w języku teologicznym.Taka interpretacja jest wyrazem żywej Tradycji, przyzachowaniu zasady ciągłości i niesprzeczności wypowiedzi. Podstawąreinterpretacji jest nie tylko podstawowa relacja Tradycji doObjawienia, do Pisma Świętego, ale także sama historyczność wiaryi historyczność dogmatów.Przeprowadzone badania nad kwestią interpretacji dogmatów doprowadziłydo jeszcze jednego zdumiewającego wniosku, że proponowanaprzez Międzynarodową Komisję Teologiczną tzw. interpretacjaaktualizująca, w zasadzie ma miejsce w tym toku myślowym JosephaRatzingera, choć on sam ani słowem nie wymienia nazwy tej interpretacji.Okazuje się, że teksty Ratzingera – mówiące o Tradycji, historiidogmatów, czy o relacji dogmatu do Biblii i do historii – powstałydużo wcześniej niż wspomniany dokument MKT. Już w połowielat 60., znajdujemy je w dziele pod red. K. Rahnera i J. Ratzingera,Offenbarung und Überlieferung. Hans Urs von Balthasar zum 60.Geburtstag, Freiburg 1965, s. 25-69, oraz później: Das Problem derDogmengeschichte in der Sicht der katholischen Theologie, Köln1966; Zur Frage nach der Geschichtlichkeit der Dogmen, w: OttoSemmelroth (red.), Martyria, Leiturgia, Diakonia. Festschrift fürHermann Volk zum 65. Geburtstag, Mainz 1968, s. 59–70. Oznacza to, że Ratzinger w swoich badaniach wyprzedził o kilka lat wspomnianydokument. Nie ujmuje to w niczym doniosłej treści dokumentu natemat interpretacji dogmatów. Cała część dokumentu, poświęcona„interpretacji aktualizującej” znajduje odzwierciedlenie w samodzielnychbadaniach Ratzingera. Zarówno zasady tej interpretacji,trwała wartość formuł dogmatycznych, jak i kryteria tej interpretacji(s. 295-298 dokumentu), są treściowo obecne w tekstach Ratzingera.Z drugiej strony rodzi się pytanie, czy dokument MKT, przygotowywanypod kierunkiem bpa W. Kaspera, nie korzystał z tekstówRatzingera. Nie ma o tym śladu w dokumencie, ale swoistym kanonemtekstów przygotowywanych przez MKT jest nie umieszczanieautorów współczesnych, a powoływanie się niemal wyłącznie nateksty eklezjalne.

9

Wymiana spojrzeń. „Zaręczyny w San Domingo” Heinricha von Kleista na tle niemieckich badań postkolonialnych

80%

Kledzik E.

Przestrzenie Teorii

|

2012

|

issue 18

27-40

EN

The article reports on the state of research in the German postcolonial studies, comparing it with a discussion on the implementation of a similar project in the Polish literary discourse, and on the basis of the bibliography argues that German researchers boldly confront the traditional instruments of interpretation with those of postcolonial studies. The proof of this state is also presented on the basis of considerations of German researcher, Monica Ehlers, who gives the interpretation of the story of Heinrich von Kleist Betrothal in Santo Domingo. According to her view, the text anticipates the critical point of modernity, demonstrating crisis of the primacy of sight, which constitutes a discursive figure of European domination.

10

Visconti w Wenecji

80%

Hendrykowski M.

Przestrzenie Teorii

|

2012

|

issue 18

155-172

EN

Luchino Visconti’s masterpiece “Death in Venice” (“La morte in Venezia”) has the reputation of being a quintessential work of European art film, the epitome of 1970s auteur cinema, one of the most impressive film poems ever made. Based on famous novel written by Thomas Mann in 1911 (after Gustav Mahler’s death), it is a profound and intriguing artwork concerned at its depth to communicate the most important human meanings like the essence of death or powerfully symbolic depiction of 19th Europe ideas and values in a fascinating filmic imagery. The 1971 film adaptation is not only a lament for a lost nobility and a swan song for human sublime forms of life created by the noble class, but also an epic panorama of the old Europe that evokes the cultural upheaval brought on by the collapse of ‘la belle époque’. In his comparative study Marek Hendrykowski explores central motifs of the literary and film versions of “Death in Venice” and expands on this contention, pinpointing the various sources of the film’s uniquely impressive effect. Hendrykowski’s contextual analysis and interpretation, written in a lively and accessible style, traces the complex motifs that run through “Death in Venice” and discovers step by step the elements (Mahler’s music, the use of authentic locations, high culture vs mass culture conflict, biographical background, etc.) evoked and appealed in Visconti’s film.

11

Relewancja a interpretacja tekstów literackich

80%

Wilson D.

Przestrzenie Teorii

|

2012

|

issue 18

203-219

EN

There has been some discussion about how far relevance theory can help in analysing the interpretation of literary works. Starting from the assumption that literary works are not entirely sui generis but exploit at least some of the abilities used in other varieties of verbal communication, I show how the same theoretical machinery used in analysing the interpretation of ordinary utterances can shed light on the interpretation of literary texts, and touch briefly on two more general issues: how can fictional works be relevant, and how can illocutionary and perlocutionary effects be disentangled in the case of literary works? [translated by Deirdre Wilson].

12

Is Neo the One? Teologiczne zapiski na marginiesie trylogii Matrix

80%

Łukasiewicz Ł.

Teologia Praktyczna

|

2009

|

issue 10

225-237

PL

.

13

Epizod o nagim młodzieńcu (Mk 14,51-52) na tle biblijnej nauki o nagości

80%

Ostański P.

Teologia Praktyczna

|

2009

|

issue 10

209-223

PL

.

14

Roman Bartnicki - Kinga Kłósek, Metody interpretacji Nowego Testamentu. Wprowadzenie (Kraków: Petrus 2014)

80%

Rosik M.

The Biblical Annals

|

2016

|

vol. 6

|

issue 1

127-129

EN

Book Review: Roman Bartnicki - Kinga Kłósek, Metody interpretacji Nowego Testamentu. Wprowadzenie (Kraków: Petrus 2014). Pp. 291. PLN 49,90. ISBN 978-83-7720-047-6.

15

Rozumienie paradoksu wśród uczniów szkoły podstawowej

80%

Guzy A., Ochwat M.

Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Litterarum Polonarum et Linguae Polonae Pertinentia

|

2013

|

vol. 4

|

issue 140

96-115

PL

Autorki podejmują kwestie dotyczące definiowania, warunków dostrzegania paradoksu, a także stopnia zrozumienia konstrukcji opartych na paradoksie przez uczniów oraz funkcji, jakie może spełnić mówienie oparte na sprzecznościach. Paradoks we współczesnej liryce jest środkiem mocno ekspansywnym, jego wszechobecna popularność odbija się w twórczości najważniejszych poetów: Miłosza, Herberta, Szymborskiej, Twardowskiego, Różewicza etc. To zdecydowanie podkreśla ważność tej kategorii oraz potrzebę oglądu jej funkcjonowaniem. Dotychczas nie przeprowadzono badań nad rozumieniem paradoksu wśród uczniów, a sama problematyka paradoksu nie znalazła do chwili obecnej należytego miejsca w polskich badaniach literaturoznawczych. Paradoks należy do tych pojęć, które mogą sprawiać trudności w odbiorze tekstów. Wydaje się, iż jest to pojęcie niedobrze przyswojone, choć często wykorzystywane i nadużywane w języku potocznym. W artykule akcentuje się obecność paradoksu w szkole, ponadto zaprezentowano także eksperyment badawczy ukazujący sposób dostrzegania paradoksu przez uczniów w szkole ponadgimnazjalnej. Punktem odniesienia sa ustalenia Bożeny Chrząstowskiej, która pokazała rozumienie pojęć teoretycznoliterackich wśród uczniów i Zenona Urygi, który zajmował się odbiorem liryki w klasach maturalnych. Rozumienie paradoksu ma ogromne znaczenia w kształceniu literackim, językowym, ale i kulturowym, nic nie jest bowiem paradoksem samo przez się, ale staje się nim w perspektywie określonego kontekstu.

16

Rola Ducha Świętego w procesie interpretacji Biblii

80%

Szymik S.

The Biblical Annals

|

1999

|

vol. 46

|

issue 1

5-19

PL

Der Verfasser fragt nach der Stelle und Funktion des Heiligen Geistes im hermeneutischen Verfahren − vom biblischen Text her bis zu seiner Deutung und seiner Interpretation. Zuerst werden manche der von den evangelischen Theologen veröffentlichten Beiträge besprochen (Z. H. Klooster, R. B. Zuck, C. H. Pinnock) und ebenfalls katholischer Standpunkt dargestellt (I. de la Potterie), und danach theologische und biblische Prämissen genannt, die den Heiligen Geist im Leben der Kirche postieren, darunter Wechselbeziehung Heiliger Geist − die Bibel und Leitgedanken der biblischen Pneumatologie. Im vierten Teil wird es versucht im Licht der biblischen Texte eine Antwort auf die Frage zu geben: der Heilige Geist gibt den Mitgliedern der Kirche verschiedene Gaben und Fäkigkeiten (1 Kor 12, 6-8) und befähigt alle dem Leib Christi zu dienen. In dem ekklesiologischen Kontext soll man gerade exegetische Arbeit sehen: dazu sind vorgegebene Begabung und persönliche Befähigungen der Exegeten gefragt, ebenfalls aber der Glaube und geistiges Leben; gleichbedeutend bleibt Beistand des Heiligen Geistes, der den Menschen unterstützt und ihm zur Seite steht.

17

Granice użycia (to inni)

80%

Jakubowski P.

Przestrzenie Teorii

|

2011

|

issue 16

113-132

EN

This article refers to critical considerations about limits of interpretation focusing on the category of “use” that is – depending on methodological basics – recognized as an opposition of the interpretation or one of its kinds. Some critics invert that relation arguing that interpretation is nothing but one of possible ways of using literary texts. Author inquires what in fact is “use”, what that means that someone “uses” the text, and if more that one kind of use exists. Taking for granted that all restrictions of interpretation should be minimized or absent while talking about the “use” author forms the opposition “is not allowed” / “is not possible” that sets impassable, although relativised to one cultural context limits of interpretations and applications of the literary texts.

18

Interpretacja autentyczna ustaw kościelnych

80%

Dzierżon G.

Seminare. Poszukiwania naukowe

|

2007

|

vol. 24

191-204

XX

In questo studio l’Autore ha centrato l’attenzione sull’analisi dettagliata delle situazioni contenute nel. can. 16 §§ 1–3 CIC, ovvero sulla questione dei soggetti ablitati a compiere l’interpretazione autentica a modo di legge e sugli effetti retroattivi o meno delle sue singole forme, nonchè sulla problematica della rilevanza dell’intrepretazione fatta a modo di senetenza giudiziale o di atto amministrativo. Dall’analisi condotta risulta che la forma specifica dell’interpretazione dipende soprattutto dal suo autore. In conformità ai principia fondamentali dell’ ordinamento canonico, l’interpretazione autentica compete esclusivamente al legislatore o a chi il legislatore l’ha delegata. In linea di massima tale interpretazione ha valore di legge. Invece l’interpretazione fatta a modo di senstenza giudiziale o di atto amministartivo non è ro- conosciuto come inrterpretazione autentica. Potrebbe avere tuttavia tale valore nel caso della deci- sione emessa dallo stesso legislatore.

19

Kontekst interpretacji Biblii: Uniwersytet czy Kościół?

80%

Pawłowski Z.

Verbum Vitae

|

2004

|

vol. 5

PL

Interpretation of the Bible is today a difficult and demanding undertaking, for it deals with a complex and multidimensional text. First, it has all characteristics of any human literary work. Second, many believers read it as a word of God. The Bibie as the human work has to be explained by means ofliterary and hislorical methods, employed mainly by biblical scholars at the universities. However, the Bible is still proclaimed in the Church as the actual word of God. This creates a serious hermeneutical problem of how to relate the scientific interpretation of the biblical texts to its kerygmatic exposition. In order to solve the problem one has to work out a new hermeneutical model that takes into account all three stages of a hermeneutical arc: understanding, explanation and appropriation.

20

Odnawianie znaczeń. Strategie czytania literatury polskiego renesansu i baroku

80%

Szczukowski I.

Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze

|

2013

|

vol. 02

PL

Niniejszy artykuł dotyczy metodologii czytania literatury polskiego renesansu i baroku. W szkicu tym interesują mnie przede wszystkim te strategie badawcze, które w pełni są uświadamiane i artykułowane w literaturze przedmiotowej od lat 90-tych ubiegłego stulecia i które są zarazem próbą przewartościowania istniejących już narzędzi czytania literatury staropolskiej. Pomimo istnienia ważnych prac, które coraz mocniej problematyzują sam namysł nad metodami interpretacji literatury XVI i XVII, to jednak wydaje się, że dialog z nowoczesnymi paradygmatami postrzegania tekstów literackich nie stanowi zasadniczego nurtu w podejmowanych interpretacyjnych zabiegach. Dzięki przemianom dyskursu humanistycznego (np. poststrukturalizm, feminizm, gender studies, postkolonializm, antropologia literatury) wciąż można i należy ponawiać pytanie o literaturę staropolską, jej miejsce w horyzoncie zagadnień i problemów, jakie formułuje współczesna teoria.

EN

This article is devoted to the methodology of reading Polish Renaissance and Ba- roque literature. In my essay, I am interested mainly in the research strategies that are fully conscious and articulated in the literature since the 1990s, and which are also an attempt to re-evaluate the existing tools for reading old Polish literature. Although there are important works that place more emphasis on the very act of reflection on the methods of interpretation of the sixteenth and seventeenth century literature, it seems that a dialogue with contemporary paradigms of the perception of literary texts is not a fundamental practice in interpretation projects. With the transitions in the humanist discourse (such as post-structuralism, femi- nism, gender studies, post-colonialism, anthropology of literature), we still can and should repeat the question of the Old Polish literature and its place in the horizon of the issues and problems formulated by the contemporary theory.

Refine search results