Pedagogika społeczna - pytania o XXI wiek. Pamięci Profesora Ryszarda Wroczyńskiego, pod red. A. Przeclawskiej i W. Theissa, Warszawa 1999, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, ss. 194
Problems of the environment are of concern, among others, to social pedagogy. The subject of research in the field is very large and is still expanding. This can be noticed in the case of media, whose rapid development brings forth new questions and pedagogical dilemmas. This paper refers to an attempt to establish mesological pedagogy as a branch of educational sciences. The attempt was undertaken in Western Europe in 1950s. Mesological pedagogy is concerned solely with the pedagogical aspect of the environments of human beings (family, school, workplace, religious community, etc.). As indicated by the etymology of its name, it is a study of the environment. Therefore, the author of this paper presents reasons for the continuation of research in the field of mesological pedagogy. This will be of benefit to social pedagogy and will open new directions of development in the broad study of the environments of contemporary humans.
Przedmiotem rozważań zawartych w niniejszym opracowaniu są refleksje na temat kontekstów edukacyjnych związanych z kategoriami „świata życia” i „małej ojczyzny”. Zdaniem autora potrzeba refleksji w tym obszarze wynika przede wszystkim z faktu, że odczłowieczanie życia ludzkiego staje się coraz bardziej widoczne w wyniku przemożnego wpływu cywilizacji technologicznej i strukturalnej przemocy. Pewną szansą powrotu do ludzkiej egzystencji lub zatrzymania tych niekorzystnych procesów i zjawisk wychowawczych może być życie w lokalnych społecznościach, które w naturalny sposób dbały o realizację podstawowych wartości, takich jak: pomoc i wsparcie, tolerancja, podmiotowość więzi i komunikacja, troska o słabych i niepełnosprawnych, współpraca, dążenie do poprawy środowiska własnego życia, przestrzeganie zasad demokratycznego uczestnictwa itp. Tak rozumiane procesy wychowawcze w naturalnym środowisku życia są bliskie pedagogice społecznej jako dyscyplinie, której celem jest właśnie aktywizacja naturalnych środowisk wychowawczych poprzez stymulowanie i rozwój istniejących sił społecznych. Zdaniem autora przykładem takiego środowiska edukacyjnego może być społeczność akademicka, zarówno ze względu na statutowe funkcje dydaktyczne, jakie pełnią uczelnie, jak i fakt częstego lokowania go na jasno określonym terenie. Między innymi z tych powodów można analizować środowiska akademickie jako pewien świat życia i małą ojczyznę, której istotą jest świadomość współistnienia, współrozwoju, współpracy, wspólnych działań czy wspólnie rozwiązywanych problemów służących realizacji podstawowych wartości. Czy jednak w obliczu różnych zagrożeń społecznych i cywilizacyjnych można dziś powrócić do koncepcji małej ojczyzny w kampusach akademickich?
Celem artykułu jest próba zdiagnozowania stanu rozwoju systemu profilaktyki zachowań ryzykownych w Ukrainie i ukazanie możliwości wspierania go poprzez partnerstwo polsko-ukraińskie, w ramach współpracy uniwersyteckiej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy i Państwowego Uniwersytetu im. Iwana Franki w Drohobyczu. Artykuł jest pierwszą w Polsce próbą ukazania znaczenia, przebiegu i efektów polsko-ukraińskiej współpracy instytucjonalnej nawiązanej na rzecz rozwoju systemu profilaktyki w Ukrainie. Artykuł rozpoczyna charakterystyka roli Polski w tej współpracy. Dalej podjęto próbę zdiagnozowania rozwoju systemu profilaktyki sporządzoną na podstawie analizy regulacji prawnych i wynikających z nich praktyk społecznych stosowanych w Ukrainie i zwrócono uwagę na potrzeby w zakresie rozwoju systemu profilaktyki. Na końcu zaprezentowano pionierskie działania instytucjonalne na rzecz rozwoju systemu profilaktyki, podjęte w ramach polsko-ukraińskiej współpracy. W artykule zastosowano metodę monograficzną: analizę treści, badanie dokumentów i materiałów.
EN
The aim of the article is to attempt to diagnose the state of development of the risk behavior prevention system in Ukraine and to show the possibilities of supporting it through the Polish-Ukrainian partnership, as part of university cooperation between Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz and the Drohobych Ivan Franko State Pedagogical University. The article is the first attempt in Poland to show the significance, course and effects of Polish-Ukrainian institutional cooperation established for the development of the prevention system in Ukraine. The article begins with a description of the role of Poland in this cooperation. Further, an attempt was made to diagnose the development of the prevention system based on the analysis of legal regulations and the resulting social practices used in Ukraine, and attention was drawn to the needs for the development of the prevention system. Finally, pioneering institutional activities for the development of the prevention system, undertaken as part of Polish-Ukrainian cooperation are described. The article uses the monographic method: content analysis, examination of documents and materials.
Artykuł prezentuje wyniki badań dotyczących funkcjonowania dzieci zdolnych w pieczy zastępczej w trzech województwach wschodniej Polski, przy czym analizom poddano zarówno dzieci o zdolnościach ogólnych, jak i kierunkowych. Celem badań było zidentyfikowanie czynników mogących mieć wpływ na rozwój zdolności podopiecznych. Badania prowadzono od kwietnia do grudnia 2018 roku – zbadano zainteresowania wychowanków pieczy zastępczej, określono specyfikę funkcjonowania zdolnych wychowanków w środowiskach zastępczych. Zbieranie danych rozłożono na dwie fazy, w pierwszej fazie (badania sondażowe) wykorzystano kwestionariusz ankiety dla podopiecznych (10 lat i powyżej), analizę dokumentów i wywiad z dyrektorem placówki. W drugiej fazie na podstawie kryteriów psychopedagogicznych, tj. nominacje rodzicielskie (w tym wypadku nominacje wychowawców); autonominacje; uczestnictwo w konkursach i zawodach; posiadane zainteresowania i ich rozwijanie wyłoniono przypadki zdolnych podopiecznych i przeprowadzono wywiady jakościowe na ich temat. Badania pozwoliły na określenie problemów związanych z funkcjonowaniem społecznym zdolnych podopiecznych w środowisku pieczy zastępczej oraz przybliżyły rodzaje wsparcia oferowanego im przez to środowisko.
Treścią publikacji jest poszukiwanie odpowiedzi na pytania o obszary wymagające wsparcia w zakresie przeciwdziałania przemocy rówieśniczej w szkołach. Za podstawę posłużyły wyniki badań sondażowych przeprowadzonych z udziałem uczniów sześciu olsztyńskich gimnazjów, ich opiekunów, wychowawców i pedagogów oraz wskazania współczesnej teorii profilaktyki społecznej. Badania miały wymiar identyfikacyjny, zmierzający do rozpoznania poziomu wiktymizacji w zakresie rożnych form przemocy rówieśniczej, ale i genetyczny, skoncentrowany na uchwyceniu i analizie uwarunkowań jej występowania, a także charakteru działań profilaktycznych, realizowanych w badanych szkołach. Badanie stanowiło część szerszego projektu zainicjowanego przez Miejski Zespół Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Olsztynie, którego celem było udzielenie wsparcia w określeniu problemów związanych z występowaniem przemocy rówieśniczej i poszukiwaniu sposobów efektywnego przeciwdziałania im.
Główny obiekt narracji teoretycznej i wniosków badawczych artykułu stanowią wybrane komponenty cech reprezentatywnych dla pokolenia Z. Projekt Miłość w epoce Ja , opublikowany w 2019 roku, pozwolił wyselekcjonować analizy skryptów związkowych reprezentującej młodzieży studiującej w uczelniach z Polski i Czech. Główny cel badawczy dotyczył pytania, jakie wzory relacji partnerskich preferuje i praktykuje młodzież studiująca w sąsiadujących krajach oraz co je różnicuje? Pozwoliło to na kilka wniosków dotyczących przemian społeczno- kulturowych w obrębie aktywności współczesnej młodzieży oraz dostrzeżenia zagrożeń wynikających z przenikania do skryptów kontaktów cyfrowych, silnie skodyfikowanych przez interfejsy. Może to w przyszłości wykluczyć empatię i generować pustkę egzystencjalną, która będzie zaspokojona popędami, wzmocni samokrytycyzm, a zmniejszy dobrostan w relacjach. Stanowi to nowe pole wyzwań dla pedagogów.
This paper discusses Helena Radlinska’s (1879-1954) international activity. Helena Radlińska was the initiator of social pedagogy in Poland but her activities abroad in 1918-1939 is not yet known. Her works, their scope, aims and directions were interconnected with the largest european centres of education: International Congress of Moral Education in London, International Office of Education in Geneva, International Leuge of New Socialization in Geneva, Association of International Conferences of Adult Education in England and International Conferences of Social Services in Paris. Her engagement for many years in these organizations led to multiple social and institutional achievements together with scientific, methodological and methodical developments. Along this route the main life achievement in Radlinska’s life- the development of a discipline of social pedaogogy, connects the development of individuals with insvestment in social and cultural spehere of life. Radlinska’s activity makes Warsaw of her times one of the core places of international cooperation in the field of education, socialisation and social work.
PL
W artykule został przedstawiony zarys międzynarodowej działalności, jaką Helena Radlińska (1879-1954), twórczyni polskiej pedagogiki społecznej, prowadzi na polu edukacyjno-społecznym w latach 1918 – 1939. Ukazane prace, ich zakres, kierunki i cele wiązały się z funkcjonowaniem największych ówczesnych europejskich central edukacyjnych, jak głównie: Międzynarodowe Kongresy Wychowania Moralnego w Londynie, Międzynarodowe Biuro Oświaty w Genewie, Międzynarodowa Liga Nowego Wychowania w Genewie, Związek Międzynarodowych Konferencji Oświaty Dorosłych w Anglii oraz Międzynarodowe Konferencje Służby Społecznej w Paryżu. Działalność ta, realizowana przez Radlińską z dużym zaangażowaniem i przez wiele lat, przynosi wiele ważnych osiągnięć społecznych i instytucjonalnych, teoretyczno-naukowych, metodologicznych i metodycznych. Na tej drodze wzbogaca się główne dzieło życia Radlińskiej – pedagogika społeczna, dyscyplina, która rozwój jednostki łączy z potrzebą inwestycji w socjalny i kulturalny wymiar ludzkiego życia. Przedstawiona działalność Radlińskiej, a także innych działaczy oświatowych sprawia, że Warszawa tamtych czasów jest jednym z ważniejszych europejskich ośrodków międzynarodowej współpracy w dziedzinie szeroko rozumianej edukacji, oświaty, wychowania i pracy społecznej.
Artykuł podejmuje zagadnienie badań historycznych, których przedmiotem jest działalność społeczna. Badania te wpisują się w pole naukowej aktywności polskiej pedagogiki społecznej, której twórczynią była Helena Radlińska. Badaczka ta opracowała metodę badań historycznych dla pedagogów społecznych. W oparciu o to podejście metodologiczne warto współcześnie podejmować kolejne badania historyczne w polu pedagogiki społecznej. Ich efekty będą służyły przywracaniu prawdy o przeszłości działalności społecznej i o jej przedstawicielach, ich naukowym i praktycznym dorobku. Z drugiej strony efekty tych badań będą stanowiły drogowskaz dla poszukujących nowych rozwiązań dla praktyki działalności społecznej w teraźniejszości i przyszłości. Dla pedagogów społecznych badania historyczne będą również okazją do kształtowania własnej tożsamości dyscyplinarnej.
Niniejszy artykuł zawiera przegląd najważniejszych współcześnie koncepcji stresu. W artykule wskazana została fizjologia stresu oraz założenia teoretyczne ukazujące różnice pomiędzy stresem a traumą. Analizując proces powstania reakcji organizmu na sytuację stresową, uwzględniono również korzyści wynikające z reakcji organizmu na sytuacje zagrażające, opisując eustres, oraz na negatywne konsekwencje stresu w życiu człowieka: dystres. Artykuł ma charakter badawczy. Analizy wyników badań związane były z analizą hipotezy badawczej zakładającej, że osoby, które wykazują wysokie wyniki w teście badającym poziom stresu, będą wykazywały większą tendencję do zachowań związanych z nadużywaniem alkoholu. Przedstawione w niniejszym artykule wyniki badań dotyczą analizy danych uzyskanych w badaniu ogólnopolskim w roku 2019 na reprezentatywnej grupie 4500 studentek i studentów studiów dziennych i zaocznych. Dobór próby badawczej był zgodny z doborem losowym. Badanie realizowane było w zespole badawczym (prof. zw. dr hab. A. Cybal-Michalska, prof. UAM dr hab. S. Jaskulska, prof. UAM dr hab. N. Walter, dr M. Marciniak, dr E. Karmolińska-Jagodzik) pod kierunkiem prof. UAM dr. hab. Jacka Pyżalskiego w ramach grantu realizowanego dla Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Zagadnienia związane ze stresem wśród studentek i studentów należały do zakresu analiz autorki niniejszego opracowania.
Niedogodne warunki rozwoju towarzyszą dzieciom, które dorastają w rodzinach dysfunkcyjnych. Skutkiem indywidualnego wymiaru życia dzieci w rodzinie dysfunkcyjnej są negatywne konsekwencje, które mogą przejawiać się w obniżonym poziomie biologicznego ich funkcjonowania, niskiej pozycji społecznej, z czym wiązać się mogą zaniżone aspiracje edukacyjne i zawodowe. Celem badań było określenie poziomu funkcjonowania uczniów z rodzin dysfunkcyjnych w warunkach szkolnych w opinii nauczycieli oraz ustalenie urzeczywistniania planowych działań pedagogicznych w zakresie wspierania rozwoju tej grupy uczniów. Badania przeprowadzono w 2018 roku wśród 121 nauczycieli pracujących w 19 szkołach podstawowych zlokalizowanych w województwie mazowieckim. Do badań wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego i przyporządkowaną jej technikę wywiadu oraz technikę ankiety. Uzyskane wnioski z badań, wskazujące na poważne problemy zaburzające proces uspołeczniania i oferowania pomocy uczniom z rodzin dysfunkcyjnych, uzupełnione są propozycją obszarów uaktywnienia działań w środowisku szkolnym na rzecz wspierania procesów wychowania tej grupy uczniów.
Propozycja niniejszych rozważań odnosi się do zagadnień związanych z przygotowaniem człowieka do uczestnictwa w ruchu drogowym. Rozważania są prowadzone z perspektywy pedagogiki społecznej. Ich fundamentem jest kategoria wychowania do odpowiedzialnego i racjonalnego korzystania z różnorodnych form, typów i sposobów transportu drogowego. Dotyczy to zarówno drogi lądowej, morskiej, jak i powietrznej. We wprowadzeniu do rozważań zarysowana jest ogólna koncepcja pedagogiki drogi. Dziedzina ta jest wpisana w obszar pedagogiki społecznej będącej subdyscypliną pedagogiki.
EN
The proposal of these considerations refers to the aspects of preparing a person to the participation in the road traffic. Reflections are conducted from the perspective of social pedagogy, and are founded on the category of upbringing directed at responsible and rational use of the various forms, types and modes of transportation. It concerns land, sea, and air transportation. In the introduction to deliberations an overall concept of the road pedagogy is defined. This field of science is an area of social pedagogy, which is a sub-discipline of pedagogy.
Współczesna rzeczywistość to pasmo dynamicznych zmian, które nie pozostają bez wpływu na edukację. Bardzo wyraźnie wpływ ten uwidacznia się w sferze aksjologicznej. Edukacja staje m.in. wobec takich zjawisk, jak: relatywizm wartości, subiektywizm, indywidualizm, chaos, ścieranie się różnych światów aksjologicznych. Ciągle jednak zadaniem edukacji jest zachowanie ciągłości systemu wartości w społeczeństwie. Najlepszym sposobem ukierunkowania edukacji na osiągnięcia tego celu jest udział w wartościach. W tym procesie najistotniejszą rolę pełni nauczyciel, stwarzając odpowiednie okazje edukacyjne i prezentując swoją postawą pożądany system aksjologiczny.
Tekst stanowi sproblematyzowaną odpowiedź na niektóre uwagi zawarte w eseju recenzyjnym Heleny Ostrowickiej. Stanowi także ponowne spojrzenie na zagadnienia pedagogizacji życia społecznego, które było przedmiotem analizy zespołu autorów. Nawiązuje także do zagadnień hermeneutyki siebie i znaczenia tej koncepcji dla pedagogiki społecznej.
EN
The text is a problematized response to a number of comments contained in the review essay by Helena Ostrowicka. It is also a re-look at the aspects of pedagogization of social life, which were analyzed by a team of authors. It refers to the issues related to the sources of the hermeneutics of the self and the importance of this concept for social pedagogy.
Przedmiotem analizy są wybrane perspektywy teoretyczne charakteryzujące aspekty postaw obywatelskich. W artykule odniesiono się m.in. do klasycznego modelu wzoru demokraty Marii Ossowskiej, kategorii nieposłuszeństwa obywatelskiego Henry’ego Davida Thoreau oraz Hanny Arendt, do filozoficznej perspektywy Józefa Tischnera oraz do wybranych aspektów myśli Paulo Freire’a. Odniesiono się także do specyfiki funkcjonowania obywatela w przestrzeni społeczeństwa ponowoczesnego.
EN
The key object of the analysis presented in this paper is a selection of theoretical perspectives related to the civil attitudes. The attention is focused on: the classical model of democratic attitudes presented by Maria Ossowska, the concept of civil disobedience described by Henry David Thoreau and Hannah Arendt, the philosophical perspective of Józef Tischner and some aspects of Paulo Freire’s thought. The analysis also includes specific conditions of civil functioning in postmodern society.
Dotychczasowe postrzeganie miejsca jako względnie trwałego, opartego na historycznych odniesieniach, na pamięci własnej i przodków, na więziach społecznych i interakcjach przebiegających w tej przestrzeni i czasie, dającego poczucie bezpieczeństwa i tożsamości wynikającej z praktyki a nawet osobistego zaangażowania, zmienia się. W tekście postawiona jest teza, że doświadczenia współczesnego świata nie pozwalają już na wąskie traktowanie miejsca ze względu na ich różnorodność. Miejsce, na skutek mobilności w różnych przestrzeniach (geograficznej, wirtualnej), zaczęło domagać się dostrzeżenia i szerszej interpretacji także w ujęciu pedagogiki. Celem tekstu jest próba prezentacji wybranych koncepcji miejsca, przykładów doświadczania miejsca oraz wynikających z ich nowości i różnorodności wyzwań dla pedagogów. Gdzie znajdują się współczesne miejsca? Jak są doświadczane? Czym się charakteryzują oraz jakie wyzwania dla pedagogów niosą nowe miejsca? – to wybrane pytania, które uzasadniają potrzebę podjęcia proponowanej problematyki.
EN
The previous perception of location as being relatively permanent, based on historical references, on one’s own memory and the memory of one’s ancestors, on social bonds and interactions occurring in a specific space and at a specific time, giving the sense of security and identity resulting from practice and even personal engagement, is currently changing. The hypothesis made in the text is that the diverse contemporary world experiences no longer make it possible to treat location from a narrow perspective. As a result of mobility in different (geographical or virtual) spaces, location had to be perceived and interpreted more broadly, also in the pedagogical context. The aim of the text is to present selected concepts of location, examples of experiencing location, as well as the resultant novelty and variety of challenges faced by pedagogists. Where are the contemporary locations? How are they experienced? What are their characteristics? And what challenges for pedagogists do they present? These are the selected questions that explain the need to discuss this issue.
Celem artykułu jest analiza ważnego w polskich badaniach nad rodziną w pedagogice społecznej – pojęcia środowiska. Przyjęto tu, że jest ono kategorią analityczną – wielkością, która nakładając pewnego rodzaju matrycę na badaną rzeczywistość pozwala ją w określony sposób analizować i interpretować. Zaprezentowano w jaki sposób uznane w pewnych okresach historycznych rozumienie pojęcia środowiska wpływa na badanie i opis rzeczywistości w tym rzeczywistości rodzinnej. Wskazno słabość wciąż dominującej w naukowym doświadczeniu pozytywistycznej wizji środowiska jako zamkniętej zewnętrznej wobec człowieka przestrzeni domkniętej niezależnie od jego własnych subiektywnych interpretacji. Wreszcie na koniec wprowadzono dynamiczną kategorię środowiska, która pozwala na badanie rodziny jako środowiska, zmiennego, procesualnego, w którym przebiegają procesy uczenia się. Uczenia się rozumianego jako nieodzowny i naturalny element uczestnictwa człowieka w świecie, nadawania i negocjowania jego znaczeń.
EN
The purpose of the article is to analyze the concept of social milieu, key to polish social pedagogy and the family research. A milieu is treated as an analytical category, which can impose a certain matrix of analysis and interpretations to the studied reality. The article historically presents how changes in the concept of milieu have influenced the study and the description of the reality and the family settings. The weaknesses of the dominant (in polish social pedagogy and embodied in the positivist paradigm) – interpretation of the milieu are indicated. Finally the article introduces a new dynamic interpretation of the milieu which allows to study family as the evolving and process-oriented milieu, where learning processes take place. Learning is understood as a necessary and natural part of human participation in the world.
W 2012 roku przypada setna rocznica ustanowienia czasopisma Ruch Pedagogiczny. Jedną z twórczyń tego czasopisma była Helena Radlińska. Autorka ta podejmowała na łamach Ruchu Pedagogicz- nego w 1912 roku problematykę historyczną odnoszącą się do dorobku polskiego w zakresie edukacji elementarnej, jak również aktualne problemy związane z czytelnictwem dzieci i młodzieży. Prace te inspirowały i wciąż inspirują do działań praktycznych oraz namysłu teoretycznego.
EN
2012 marks a 100th anniversary o the establishment of the „Pedagogical Movement” journal. As one of the creators of the journal in 1912, Radlinska focused on the historical aspects concerning the Polish elementary education accomplishments and contemporary problems related to children’s and youth’s reading skills. Her work continues to inspire practical actions and theoretical considerations.
Artykuł to teoretyczno-historyczne studium przemian koncepcji „szkoły środowiskowej”, które zaszły w minionym stuleciu. Koncepcja ta powstała na początku wieku XX i wywarła znaczny wpływ na politykę oświatową lat 70. Choć oparty na niej projekt nie został wówczas zrealizowany, przykład wzajemnych związków nauk pedagogicznych i polityki tego okresu może być przestrogą przed nadmiernym zbliżeniem obu tych obszarów społecznej aktywności.
EN
The article is a theoretical and historical study of the transformation of the „community school” concept that took place in the past century. This concept was created at the beginning of the twentieth century, and had a significant impact on educational policy of the 70s. Although the project based on the “community school” concept was not realized, the example of relationships between pedagogical sciences and politics of this period may be a warning against excessive rapprochement of these areas of social activity.
Introduction. The article discusses theoretical considerations of the child and childhood in social pedagogy. It also presents various approaches and concepts of childhood in a broad context of social sciences and humanities (philosophy, psychology, history, and sociology). Aim. The analyses aimed to present the contemporary approach to the research on the child and childhood. Contemporary research on childhood places the child at the “centre” of interest. The child is treated here subjectively and integrally as a “humanum”. Such a point of view has been presented here. The specific objectives involve presenting various images of childhood that emerge from the research of social pedagogues and emphasising the importance of diagnosis in creating a particular image of childhood (a description of the child’s living conditions in the family, at school, in the local community). Materials and methods. The article is mainly based on pedagogical literature such as monographs on childhood, scientific articles, chapters in edited studies, and reports. The literature review is based upon a content analysis. Results. Childhood is a very important stage in human biography. It lays the foundations for further stages of life. Therefore, the childhood becomes a subject for pedagogical research, especially social pedagogy that describes, among other things, environmental conditions of widely understood upbringing, socialisation, and educational processes in terms of their correct or incorrect course. Research on childhood is carried out according to various theoretical and methodological paradigms as well as according to different criteria. Most often it is thematic research. Research on childhood grounded in social pedagogy is an object- and subject-oriented, objective-subjective, qualitative and quantitative, or it combines both orientations (mixed research, triangulation of research). These can be defined as traditional and contemporary research on childhood. Particular attention is paid today to the child as a subject of development and upbringing rooted in history, and in the local culture, especially in the family. The approach to the child is also related to respect for his/her dignity, rights, and participation in their own development as well as in social life.
PL
Wprowadzenie. Artykuł zawiera teoretyczne rozważania dotyczące dziecka i dzieciństwa w pedagogice społecznej. Przedstawiono różne ujęcia i koncepcje dzieciństwa, uwzględniające szeroki kontekst nauk społecznych (filozofia, psychologia, historia, socjologia). Cel. Celem analiz było przedstawienie współczesnego podejścia do badań nad dzieckiem i jego dzieciństwem. Dziecko stawiane jest w nich w centrum zainteresowań. Traktuje się je podmiotowo, integralnie, jako humanum, i taki punkt widzenia starano się tutaj zaprezentować. Szczegółowe cele to przedstawienie różnych obrazów dzieciństwa, które wyłaniają się z badań pedagogów społecznych, oraz podkreślenie znaczenia diagnozy w tworzeniu konkretnego obrazu dzieciństwa (opis warunków życia dziecka w rodzinie, szkole, środowisku lokalnym). Materiały i metody. Artykuł napisano głównie na podstawie literatury pedagogicznej: monografii o dzieciństwie, artykułów naukowych, rozdziałów w opracowaniach pod redakcją, raportów. Przegląd literatury oparto o analizę treściową. Wyniki. Dzieciństwo to bardzo ważny etap w biografii człowieka, fundament dalszych okresów jego życia. Z tego powodu jest ono przedmiotem badań pedagogicznych, zwłaszcza pedagogiki społecznej, której jednym z zadań jest opis środowiskowych uwarunkowań szeroko rozumianych procesów wychowawczych, socjalizacyjnych i edukacyjnych pod względem ich prawidłowego bądź nieprawidłowego przebiegu. Badania nad dzieciństwem prowadzi się na podstawie różnych paradygmatów teoretycznych i metodologicznych. Najczęściej są to badania tematyczne. Na gruncie pedagogiki społecznej mają one charakter przedmiotowy, podmiotowy, przedmiotowo-podmiotowy, ilościowy i jakościowy lub łączący te orientacje (badania mieszane, triangulacja badań). Można je określić jako tradycyjne i współczesne. Szczególną uwagę zwraca się obecnie na dziecko jako na podmiot rozwoju i wychowania – zakorzeniony w historii i kulturze danego środowiska, zwłaszcza rodzinnego. Podejście do dziecka wiąże się także z poszanowaniem jego godności, praw, aktywnego udziału (partycypacji) we własnym rozwoju oraz w życiu społecznym.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.