Search results

1

“...kahāniyā͂ ākhir bantῑ kaise hai͂?!” (“…how, after all, do stories originate?!”). The Clash between Indian and Western Literary Traditions in Ajñeya’s Short Stories

100%

Miążek T.

Cracow Indological Studies

|

2015

|

vol. 17: Crossing over “on the Birds’ Wings”: South Asian Literature in Local and Global Contexts

169-211

EN

The aim of this paper is to prove that Ajñeya (pseudonym of S. H. Vātsyāyan, 1911–1987), a Hindi writer of poetry and prose, formulated some theoretical essentials for kahānī as a literary genre, which influenced its further development in the second half of the 20th century. Examples from his selected short stories and theoretical essays have been quoted to illustrate issues which preoccupied the Hindi literary environment in its transition from tradition to modernity. The issues discussed in this paper refer to more general questions of a modern Indian writer’s attitude towards a loss of traditional values and a search for identity in an encounter with the West. Ajñeya’s contribution to the development of the modern short story still requires recognition because he was often criticized for excessive intellectualism and individualism. This situation started to change after his centenary jubilee celebration in 2011. The paper includes an outline of trends prevailing in Hindi short stories, which helps us to examine Ajñeya’s modern approach. Materials analyzed in subsequent sections reveal demands which he formulated towards modern authors of short stories. His claim for the liberation of a writer and the personal experience as a source of literature has been illustrated with quotations from the short story Kalākār kī mukti. It proves the writer’s awareness of tensions which affected Hindi literature in the time of transition. In this context the term mukti is presented as one of the key-words of his writings. His deliberations on the change within the concept of reality in Indian literature and transformation of Indian literary audience are discussed. The quotations from further short stories (i.e. Nayī kahānī kā ploṭ, Alikhit kahānī, Kavitā aur jīvan. Ek kahānī, Tāj kī chāyā me͂) reveal how realistic, mythical or romantic plots and characters are juxtaposed in one work. The examples from: Paramparā. Ek kahānī and Sikṣā present Ajñeya’s postulate of revealing deeper truths in literature. The usage of symbols, the means of suggestive language as well as techniques of building an “atmosphere” of the modern short story are analyzed (Gaiṇgrin, Alikhit kahānī, Darogā Amīcand, Hīlī-bon kī battakhẽ). In this context an application of traditional poetics of rasa to contemporary texts is investigated. The paper leads to the conclusion that while mastering the skill of short story writing, Ajñeya acted also as a theoretician, who attempted to teach Hindi writers and critics how to save their own tradition and identity in a clash with the West. He postulated that modernity should not exclude exploring one’s own traditional literature and art, it should focus on its transformation into modern idioms. This claim is presented as the writer’s literary manifest. Ajñeya’s demands analyzed in this paper are explained as resonating with some criteria of a modern short story later defined by the writers of naī kahānī school. It leads to the final conclusion that his achievements is this genre possess model features for creating modern short stories in Hindi.

2

Pojęcie rasy w bioetyce afroamerykańskiej

100%

Strządała A.

Tematy z Szewskiej

|

2014

|

issue Rasa 3(13)/2014

9-22

EN

In the 90s, J. L. A. Garcia came up with a specific proposal for the African American perspective on bioethics. The text describes the specificity of that approach in bioethics; in particular, it focuses on the concept of race used by Garcia in the context of historical changes of this idea in the 20th century. African American bioethics revaluates the notion of race, but do not totally rejects it. On the contrary, African American bioethics does not favor of “color blindness”, which is not conducive to the emancipation (eg. in the context of medicine).

PL

W latach 90. XX wieku J. L. A. Garcia wystąpił z propozycją specyficznej afroamerykańskiej perspektywy w bioetyce. Tekst opisuje specyfikę tegoż podejścia w bioetyce, w szczególności zaś koncentruje się na wykorzystywanym w nim pojęciu rasy, w kontekście przemian pojmowania tej idei w wieku XX. Bioetyka afroamerykańska przewartościowuje samo pojęcie rasy, jednak nie opowiada się za „rasową ślepotą” (ang. color blindness), która paradoksalnie nie sprzyja procesom emancypacji.

3

Pojęcie rasy w bioetyce afroamerykańskiej

100%

Strządała A.

Tematy z Szewskiej

|

2014

|

issue Rasa 3(13)/2014

9-22

PL

W latach 90. XX wieku J. L. A. Garcia wystąpił z propozycją specyficznej afroamerykańskiej perspektywy w bioetyce. Tekst opisuje specyfikę tegoż podejścia w bioetyce, w szczególności zaś koncentruje się na wykorzystywanym w nim pojęciu rasy, w kontekście przemian pojmowania tej idei w wieku XX. Bioetyka afroamerykańska przewartościowuje samo pojęcie rasy, jednak nie opowiada się za „rasową ślepotą” (ang. color blindness), która paradoksalnie nie sprzyja procesom emancypacji.

EN

In the 90s, J. L. A. Garcia came up with a specific proposal for the African American perspective on bioethics. The text describes the specificity of that approach in bioethics; in particular, it focuses on the concept of race used by Garcia in the context of historical changes of this idea in the 20th century. African American bioethics revaluates the notion of race, but do not totally rejects it. On the contrary, African American bioethics does not favor of “color blindness”, which is not conducive to the emancipation (eg. in the context of medicine).

4

Kolorowa rewolucja - Oswalda Spenglera wizja upadku cywilizacji zachodniej

100%

Sosiński P.

Wrocławskie Studia Erazmiańskie

|

2024

|

vol. XVIII

63-77

PL

Autor w prezentowanym artykule przybliża koncepcję morfologii dziejów niemieckiego rewolucyjnego konserwatysty Oswalda Spenglera. W swoim sztandarowym dziele Der Untergang des Abendlandes Spengler przedstawił katastroficzną filozofię dziejów zbiorowości ludzkiej. Dzieje to składanka wielu kultur - odrębnych całości organicznych, które są powstającymi w określonych warunkach geograficznych tworami zupełnymi i niezależnymi od siebie. Kultury jako największe postacie procesu dziejowego podlegają zasadzie tysiącletniego cyklu wyznaczonego przez biologiczny rytm narodzin, dojrzałości i śmierci. Według Spenglera kultura zachodnia pojawiła się na kontynencie europejskim w X wieku, a w XIX stuleciu weszła w stadium cywilizacji. Jednym z ważniejszych objawów kryzysu była zapowiadana w publikacjach z lat trzydziestych XX wieku tzw. kolorowa rewolucja, czyli konfrontacja ras kolorowych z białą ludnością Zachodu.

EN

Author of this paper zooms in at the concept of cultural morphology created by a revolutionary-conservative of German origin- Oswald Spengler. In his opus magnum Der Untergang des Abendlandes Spengler presented a trully catastrophic philosophy of history of human societies. Said history is a complicated puzzle made of various cultures- defined as sole organic identities, beings emerging in specific geographical parameters that are complete in their effigy and particularity and independent from other collectives of that sort. Cultures considered as the greatest characters of historical processes as such are subject to thousand-years cycle conditioned by biological rhythm of birth, adulthood and death. According to Spengler, broadly analyzed western culture appeared on European continent in X century and moved to civilisational phase in XIX century. One of the most grave symptoms of its crisis was prophecised in several publications from the third decade of XIX century coloured world revolution, a confrontation of people of colour against white population of the West.

5

Norwid, kolebka Ariów a Europa jako wielokulturowe „principium”

94%

van Nieukerken A.

Roczniki Humanistyczne

|

2021

|

vol. 69

|

issue 1

27-50

EN

Norwid, who lived in exile in Paris, took a great interest in comparative mythology and historical linguistics, using a similar methodology for both. This article attempts to establish the sources of his own mythological and linguistic speculations. It turns out that he knew both the writings of the acknowledged authorities in this field who used a positivist methodology, and the Catholic dictionaries published by the Abbé Migne which aimed at reconciling the discoveries of positivist science with the Christian tradition. Norwid’s knowledge derived from both sources, although he felt a greater closeness to the perspective of the Catholic dictionaries (even though he did not blindly accept all their findings). The “archaic” (from a positivist perspective) roots of his mythological and linguistic speculation defended him, however, against the temptation to give in to a [pseudo-]scientific racial discourse. Here, his Christian universalism goes hand-in-hand with Renan’s agnostic universalism. The essential element of this universalism derived, in both cases, from an emphasis on the supranational value of traditions linked with the Old Testament and Judaism.

PL

W czasie swej emigracji w Paryżu Cyprian K. Norwid bardzo się interesował współczesną mu mitologią porównawczą, a także językoznawstwem historycznym, które również stosował jako metodę komparatystyczną. Artykuł próbuje ustalić źrodła jego własnych spekulacji mitologicznych i lingwistycznych. Okazuje się, że znane mu były zarówno ówczesne autorytety w tym zakresie (np. Ernest Renan, Max Müller, którzy posługiwali się metodologią pozytywistyczną), jak i zbiorowe opracowania encyklopedyczne wydane przez katolickiego duchownego, ojca J.P. Migne, które próbowały uzgodnić odkrycia nauki pozytywistycznej z tradycją chrześcijańską. Norwid zaczerpnął swą wiedzę z obu źródeł, choć perspektywa katolickich dykcjonarzy była mu bliższa (nie akceptował jednak bezkrytycznie wszystkich ich ustaleń). „Archaiczne” (z punktu widzenia nauki pozytywistycznej) korzenie jego spekulacji mitologicznych i językoznawczych broniły go jednak przed pokusą ulegania (pseudo)naukowemu dyskursowi rasowemu. Jego chrześcijański uniwersalizm spotyka się tu z agnostycznym uniwersalizmem Renana. W obu przypadkach istotnym elementem owego uniwersalizmu było podkreślanie ponadnarodowej wartości tradycji związanych ze Starym Testamentem i judaizmem.

6

Odmiany polskiej tożsamości narodowej i ich konsekwencje dla postaw wobec mniejszości

84%

Grodecki M.

Studia Socjologiczne

|

2021

|

issue 4(234)

33-58

PL

Artykuł przedstawia wyniki badania poświęconego ilościowej eksploracji odmian tożsamości narodowej Polaków oraz analizuje, jak wyróżnione rodzaje tożsamości narodowej przekładają się na postawy wobec różnych mniejszości i innych narodów. W tym celu wykorzystuje dane z ilościowego badania kwestionariuszowego przeprowadzonego na próbie dorosłych Polaków (15 lat i starszych) losowanej z operatu adresowego (N=1005). Na podstawie analizy skupień metodą k-średnich wyróżnia trzy kategorie tożsamości narodowej: narodowych apatrydów, dążących do obywatelskości oraz kredencjonalistów. Wyniki badania pokazują również, że wyróżnione odmiany polskiej tożsamości narodowej w sposób istotny statystycznie różnicują i przewidują postawy wobec mniejszości etnicznych, religijnych i seksualnych oraz wobec innych narodów. Badanie potwierdza istnienie pewnych uniwersalnych wzorów definiowania tożsamości narodowej oraz zależności pokazujących wpływ kryteriów etnicznych, jak i posługiwania się większą liczbą kryteriów w definiowaniu tożsamości narodowej na bardziej wykluczające postawy. Bazując na reprezentatywnej próbie oraz polegając na metodzie analizy umożliwiającej zidentyfikowanie rozłącznych kategorii artykuł weryfikuje istniejące typologizacje polskiej tożsamości narodowej.

EN

The article presents the results of a quantitative research, which explores the varieties of Polish national identity and analyses how they translate into attitudes towards minorities and other nations. It draws on the data from the survey with nationally representative address-based sample of adult Poles (aged 15 years or older). Using the k-mean clustering method it identifies three types of Polish national identity: the nationless, the civic-oriented and ‘credentionalists’. The results indicate that these types of national identity differentiate and predict the reluctance towards ethnic, religious and sexual minorities as well as towards other nations. In general, the study confirms the existence of more universal patterns in defining national identities; it confirms the existence of correlation between the ethnic criteria as well as the usage of a higher number of criteria in defining national identity and more exclusionary attitudes. Drawing on the nationally representative sample and applying the analysis method that allows for distinguishing separate categories, the study verifies the exiting typologies of Polish national identity.

7

Antropologia Franza Boasa a życie współczesne Boas, Franz. Antropologia a życie współczesne Tłum. Konrad Siekierski. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2019

84%

Ząbek M.

Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka

|

2020

|

vol. 111

|

issue 4

206-217

84%

Michał K.

|

2015

|

vol. 59

|

issue 2 (449)

85-94

PL

The aim of this article is to present several portraits of Poles and Germans in the Polish-language prose of the Galicia region in the second half of the 19th century, and to demonstrate their connection to the issues of colonialism. On the example of the prose of Józef Rogosz and Ignacy Maciejowski the author of the article shows that sometimes terms relating to culture, civilization and race were used to construct portraits of both nations. Thus, they perfectly fit strongly ideologized nationalistic discourse of colonization nature and reflect the anti-Polish attitudes prevailing at that time in the countries of the German cultural circle.

16

Dangerous Bodies: Blackness, Fatness, and the Masculinity Dividend

84%

Usienkiewicz M.

InterAlia: Pismo poświęcone studiom queer

|

2016

|

issue 11a

19 - 45

EN

Contemporary obesity epidemic discourse galvanizes racism and classism under the veil of “care,” and is used to further stigmatize mostly poor people of color. I examine the intersection of fatness, race, and masculinity to show how in the case of black male bodies fatness is criminalized and used to legitimize excessive violence inflicted on those bodies. I discuss the oftentimes conflicting projections attached to fat black male bodies to analyze the mechanism that enable not just the criminalization of race and poverty, but also of fatness in the American culture of personal responsibility. I also discuss the unacknowledged racial and gender biases or fat studies, which partially impede the analysis of non-white non-female bodies.

PL

Współczesny amerykański dyskurs epidemii otyłości przywołuje w nowej formie dyskursy klasistowskie i rasistowskie, jest też kolejnym wcieleniem moralnej paniki wykorzystywanej po to, by pod hasłem „opieki” stygmatyzować biednych i niebiałych członków społeczeństwa. W tekście przyglądam się splotowi grubości, rasy i męskości, by pokazać, jak w przypadku czarnych mężczyzn w USA otyłość jest kryminalizowania i wykorzystywana w celu uzasadnienia stosowania przemocy wobec czarnych grubych ciał. W artykule omawiam sprzeczne wyobrażenia na temat grubych czarnych ciał, pozwalające pokazać, w jaki sposób otyłość, tak jak wcześniej rasa i bieda, stała się w Stanach Zjednoczonych „przestępstwem”. W pracy zajmę się też analizą samej dyscypliny fat studies, by pokazać, że i ona nie jest wolna od rasowych i klasowych założeń, które częściowo uniemożliwiają analizę niebiałych, niekobiecych ciał.

17

Postęp i myśl krytyczna u Norwida i Piotra Ławrowa

83%

van Nieukerken A.

Studia Norwidiana

|

2020

|

vol. 38

59-69

EN

The Polish romantic poet Cyprian Norwid and the Russian philosopher and sociologist Piotr Lavrov met while living as exiles in Paris during the seventies of the XIX century. They respected each other, although their worldviews could at first sight not be reconciled (but they were both discontent of the political status quo). Lavrov was an atheist and considered religion to be a „reactionary” force in the age of scientific progress, slowing down the further emancipation of the individual (though previously it performed a positive role). Norwid-on the other hand-thought that progress without roots in Christian sacrality would restrict the idea of humanity and reduce it to a physiological determinism. This article shows the debate between a Polish catholic and an atheist Russian in the context of the period. It focuses on the negative consequences of a narrow scientist attitude (as a matter of fact, rejected by Lavrov), e.g. the relation between contemporary anthropological research and racial theories.

PL

Polski późny romantyk Cyprian Norwid i rosyjski filozof i socjolog Piotr Ławrow spotkali się jako emigranci w Paryżu lat siedemdziesiątych XIX wieku. Szanowali się wzajemnie, choć mieli wykluczające się na pierwszy rzut oka światopoglądy (ale łączyło ich niezadowolenie z politycznego status quo). Ławrow był ateistą i uważał, że w epoce naukowego postępu religia stanowi czynnik „reakcyjny”, hamujący dalszą emancypację jednostki (choć wcześniej spełniła pozytywną rolę). Norwid uważał zaś, że postęp bez zakorzenienia w chrześcijańskim sacrum zawęża ideę człowieczeństwa, redukując ją do „fizjologicznego” determinizmu. Artykuł pokazuje współczesne konteksty sporu między polskim katolikiem a ateistycznym Rosjaninem i poświęca sporo uwagi negatywnym konsekwencjom wąskiej postawy scentystycznej (odrzuconym zresztą przez Ławrowa), np. relacji między ówczesnymi badaniami antropologicznymi a teoriami rasowymi.

18

Rágy a emoce : hudebně psychologické aspekty severoindických rág

83%

Reindl T., Frič M., Hruška V.

Hudební věda (Musicology)

|

2020

|

vol. 57

|

issue 1

52-79

EN

Indian classical music uses a highly sophisticated system of melodic structures (rāga), which relate with particular states of mind (rāsa). In this relation, there is significant importance of tiny micro-intervallic nuances in the tuning of ragas. This article brings results of research called Ragas and emotions realized by Musical Acoustics Research Centre (Academy of Performing Arts in Prague). The goal of the project was to prove if emotional states rāsa, traditionally connected with certain ragas, can be perceived by Western listeners too, either familiar with listening to Indian music or totally inexperienced. The basis of this study is an online listening test which was prepared with a collaboration of significant Indian musician Amit Chatterjee (NYC/ Calcutta). The processing of results employs various statistical methods (factor analysis, Cronbach alpha, Pearson’s correlation) that show different levels of sensitivity between respondents for specific emotions. Various listening strategies among the respondents and their subgroups were revealed. The results of respondents are also put into comparison with an evaluation of emotional content done by the performer himself. In the next step, there was a research of correspondence between particular emotional states and specific micro-intervals (śruti), which shows some interesting connections between an occurrence rate of certain characteristic intervals in a given raga and particular emotions. For example, the interval of a major seventh (15/8) corresponds here with the emotions of joy and love, and partially with solemnity and compassion, which confirms the traditional Indian approach. Specific relation came out between emotion of fear and the interval of the low minor second (25/24, which is 29 cents lower than the tempered minor second), which is a characteristic interval of raga Marwa, traditionally connected with the aspect of death.

CS

Indická klasická hudba disponuje velmi propracovaným systémem melodických struktur (rāga), které korespondují s různými emočními stavy (rāsa). Velkou roli zde hrají jemné mikrointervalové nuance v ladění jednotlivých rág. Tato studie prezentuje výsledky výzkumu, nazvaného Rágy a emoce, realizovaným Výzkumným centrem hudební akustiky HAMU. Projekt si kladl za cíl prověřit, zda emoční stavy rāsa, kladené indickou tradicí do spojitosti s konkrétními rágami, lze zaznamenat i u posluchače západoevropského kulturního okruhu, ať už obeznámeného s poslechem indické hudby, tak i naprosto nezkušeného. Těžištěm této studie je vyhodnocení výsledků poslechového testu (online) který byl připraven ve spolupráci se špičkovým indickým hudebníkem Amitem Chatterjeem (New York, Kalkata). Zpracování výsledků využívá různých statistických metod (faktorová analýza, Cronbachova alfa, Pearsonova korelace), které ukazují různou míru shody respondentů pro různé emoce, též odhalují rozdílné posluchačské strategie. Výsledky hodnotitelů jsou též dány do korelace s hodnocením samotného interpreta. V další fázi šlo pak o vyhodnocení souvislosti daných emočních odezev s konkrétními mikrointervalovými nuancemi (śruti), které ukázalo velmi zajímavé souvislosti mezi mírou výskytu některých, pro danou rágu charakteristických intervalů a konkrétními emocemi. Jedná se např. o interval velké septimy (poměr 15/8), který koresponduje s emocemi radosti, lásky a částečně i vážnosti a soucitu, což je v souladu s indickou tradicí. Specifická souvislost se ukázala též mezi pocitem strachu a intervalem nízké malé sekundy (25/24, je o celých 29 centů nižší, než temperovaná malá sekunda), což je charakteristický interval rágy západu Slunce Marwa, která je tradičně spojována s aspektem smrti.

19

„Plebejuszowska krew”. O urasowieniu podziałów społecznych w powieściach „Bez dogmatu” i „Rodzina Połanieckich” Henryka Sienkiewicza

67%

Ryś P. W.

Pamiętnik Literacki

|

2021

|

vol. 112

|

issue 4

51-76

PL

Artykuł poświęcono analizie splotu klasy z rasą w powieściach „Bez dogmatu” i „Rodzina Połanieckich” Henryka Sienkiewicza. W dziełach tych wskazuje się takie formy urasowienia podziałów społecznych, jak biologizacja, esencjalizacja czy animalizacja. Porównanie powieści oraz odwołanie do prywatnej korespondencji pisarza i jego wcześniejszych utworów o tematyce współczesnej prowadzi do wniosku, że rasizm klasowy jest elementem poglądów społecznych samego Sienkiewicza.

EN

The paper is devoted to an analysis of the concourse of class and race in Henryk Sienkiewicz’s novels „Bez dogmatu” („Without Dogma”) and „Rodzina Połanieckich” („Polaniecki Family”). These works display such forms of racing social divisions as biologisation, concentration, and animalisation. A comparison of the two novels and reference to the writer’s private correspondence as well as his earlier pieces on contemporary matters lead to the conclusion that class racism is an element of Sienkiewicz’s own social view.

20

Rasa, płeć i status społeczny: intersekcjonalna analiza wizerunków kobiet pozaeuropejskich w polskim podróżopisarstwie romantycznym

67%

Nowak J.

Historia Slavorum Occidentis

|

2022

|

issue 3 (34)

64-86

EN

The article analyses the image of non-European women in Polish Romantic travel writing, adopting an intersectional lens to focus on differences in the women’s descriptions due to the race, gender, and social status.

Refine search results

“...kahāniyā͂ ākhir bantῑ kaise hai͂?!” (“…how, after all, do stories originate?!”). The Clash between Indian and Western Literary Traditions in Ajñeya’s Short Stories

Pojęcie rasy w bioetyce afroamerykańskiej

Pojęcie rasy w bioetyce afroamerykańskiej

Kolorowa rewolucja - Oswalda Spenglera wizja upadku cywilizacji zachodniej

Norwid, kolebka Ariów a Europa jako wielokulturowe „principium”

Odmiany polskiej tożsamości narodowej i ich konsekwencje dla postaw wobec mniejszości

Antropologia Franza Boasa a życie współczesne Boas, Franz. Antropologia a życie współczesne Tłum. Konrad Siekierski. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2019

Różne marginesy

Rozumienie pojęcia rasy w społeczeństwie polskim w latach 1988–2018/2022

Od egzotyki do nadziei białych, czyli (nie)mówienie o rasie w dyskursie sportowym

Od egzotyki do nadziei białych, czyli (nie)mówienie o rasie w dyskursie sportowym

Rasa i religia. Trajektorie antysemityzmu i islamofobii

Rasa i religia. Trajektorie antysemityzmu i islamofobii

Naukowy rasizm i urasawianie we współczesnych polskich badaniach empirycznych nad żebractwem

Portret barbarzyńcy. O kilku przedstawieniach Polaków i Niemców w literaturze galicyjskiej drugiej połowy XIX wieku

Dangerous Bodies: Blackness, Fatness, and the Masculinity Dividend

Postęp i myśl krytyczna u Norwida i Piotra Ławrowa

Rágy a emoce : hudebně psychologické aspekty severoindických rág

„Plebejuszowska krew”. O urasowieniu podziałów społecznych w powieściach „Bez dogmatu” i „Rodzina Połanieckich” Henryka Sienkiewicza

Rasa, płeć i status społeczny: intersekcjonalna analiza wizerunków kobiet pozaeuropejskich w polskim podróżopisarstwie romantycznym