Search results - CEJSH

1

ALEXANDER WAT AND ROMANTICISM (ONCE MORE)

100%

Kuczera-Chachulska B.

Colloquia Litteraria

|

2017

|

issue 1

EN

In the sketch, the problem taken is the relation of Aleksander Wat to the Polish romanticism, both in terms of how to troubleshoot inherently more formal as well as final transfer of the works. Analysis of individual poems (including The Persian Parable, Across the Square) lead to the conclusion of a distinct connection between Wat and the Lausanne lyricism of Adam Mickiewicz.

2

Aleksander Wat i romantyzm (jeszcze)

100%

Kuczera-Chachulska B.

Colloquia Litteraria

|

2012

|

vol. 12

|

issue 1

107-121

EN

In the sketch, the problem taken is the relation of Aleksander Wat to the Polish romanticism, both in terms of how to troubleshoot inherently more formal as well as final transfer of the works. Analysis of individual poems (including The Persian Parable, Across the Square) lead to the conclusion of a distinct connection between Wat and the Lausanne lyricism of Adam Mickiewicz.

3

Egzaltacja, czyli o uchylaniu granic

80%

Burta M.

Colloquia Litteraria

|

2014

|

vol. 17

|

issue 2

7-32

PL

Exultation, that is about gradual opening of the borders The article brings about an attempt to define exultation in the context of literary criticism from the period of the ‘aesthetic split’ (between late enlightenment and early romanticism currents) and pre-November heat of the 1830. It calls to attention the discussions in which Kazimierz Brodziński, the author of O egzaltacji i entuzjazmie [On Exultation and Enthusiasm], and his adversaries Maurycy Mochancki and Józefat Bolesław Ostrowski played crucial roles.

4

Władysław Nehring jako badacz literatury romantycznej

80%

Grzęda E.

Onomastica Slavogermanica

|

2011

|

vol. 30

61 - 71

EN

The article focuses on the research of Władysław Nehring on Polish Romanticism. It attempts an analysis and assessment of the researcher’s achievements in this field. Polish Romantic literature became an object of Nehring’s interest ever since he worked in schools of Great Poland so before his taking over chair of Slavic philology at the University of Wrocław (1868–1907). Evidence of his fascination with the period of Adam Mickiewicz (this is how Nehring described Polish Romanticism) are substantial passages on this period in his coursebook Kurs literatury polskiej dla użytku szkół (Poznań 1866). Nehring clearly stated there that development of Polish Poetry took place no sooner than in the period of Mickiewicz. In the mature period of his scientific work on literature of Romanticism there are outstanding studies on the most prominent texts by Polish inspired poets. Most important are essays on Grażyna, Konrad Wallenrod and Pan Tadeusz by Adam Mickiewicz, Balladyna and Lilla Weneda by Juliusz Słowacki and Nie-Boska komedia by Zygmunt Krasiński. In his research Nehring particularly paid attention to both cultural background and literary genetics (genre.) He was also the first scholar to systematically research on Mickiewicz’s lectures in Paris (O paryskich prelekcjach Adama Mickiewicza). One of Nehring’s most interesting scientific projects was an attempt to explain the influence of Andrzej Towiański’s texts and personality on Polish Romanticists (Nieznane szczegóły z nauki Andrzeja Towiańskiego).

5

Piosnki nie tylko Zana - nawiązania i kontynuacje

80%

Król M.

Colloquia Litteraria

|

2016

|

vol. 21

|

issue 2

69-79

PL

This paper deals with the issues of the genre of the 19th century folk songs. It begins with the reflexion on the works of Tomasz Zan, and then moves to describe melodie daurskie [Daursk Melodies].

6

AKSJOLOGIA ROMANTYZMU WOBEC LITERATURY STAROPOLSKIEJ (WPROWADZENIE DO PROBLEMU)

80%

Kuczera-Chachulska B.

Colloquia Litteraria

|

2016

|

vol. 20

|

issue 1

7-9

PL

Artukuł podejmuje problematykę aksjologii literatury polskiego romantyzmu wobec literatury staropolskiej.

7

"Historyczno-ideowe konotacje obrazu rewolucji w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego"

80%

Citkowska - Kimla A.

Czasopismo Prawno-Historyczne

|

2015

|

vol. 67

|

issue 1

191-209

PL

Ponieważ temat rewolucji w Nie-Boskiej komedii jest skrupulatnie przebadany i przeanalizowany, dlatego przedmiotem rozważań niniejszej rozprawy nie jest problematyka sensu stricto rewolucyjna. Celem artykułu jest ukazanie zagadnienia rewolucji oraz kilku innych wątków z dramatu Krasińskiego na szerszym tle historii idei. Ściślej rzecz ujmując, próba unaocznienia konotacji stanowiska Krasińskiego wobec rewolucji z poglądami innych myślicieli, którzy poruszali ów problem.

8

Filozofia i naród. O istocie romantyzmu Józefa W. Gołuchowskiego

80%

Wójtowicz R.

Galicja. Studia i materiały

|

2016

|

issue 2

27-34

EN

The article Philosophy and nation. On the essence of the romanticism of Józef W. Gołuchowski, poses a reconstruction and analysis of the philosophy of a preromantic theoretician coming from Galicia. Through the negation of the tradition of the Enlightenment rationalism, J.W. Gołuchowski promotes the philosophy based on feelings (love) and shows the vision of nation whose spirit and uniqueness cannot be annihilated. Polish state was erased from the political map of the world – Gołuchowski notes – but the spirit of the nation based on the philosophy of ,feelings’ is alive and strives for the synthesis with religion.

PL

W artykule podjęto próbę rekonstrukcji i analizy filozofii pochodzącego z Galicji preromantyka. J.W. Gołuchowski poprzez negację tradycji racjonalizmu oświecenia propaguje filozofię opartą na uczuciu (miłości) oraz wizję narodu, którego „duch” i oryginalność nie mogą być zniszczone. Państwo polskie zostało wymazane z mapy politycznej świata – zauważa Gołuchowski – ale duch narodu oparty na filozofii „uczucia” żyje i dąży do syntezy z religią.

9

Mit fundacyjny Rzeczypospolitej w Kursie pierwszym Prelekcji Paryskich Adama Mickiewicza

80%

Hoffmann-Piotrowska E.

Colloquia Litteraria

|

2016

|

vol. 20

|

issue 1

141-157

PL

The Foundational Myth of the Polish-Lithuanian Commonwealth in Mickiewicz’s Kurs pierwszy from Paris Lectures The article attempts to recreate Mickiewicz’s vision of Polish Medieval history in the context of the history of Slavdom as it is presented by him in the speeches from Kurs pierwszy from the Paris lectures. Invoking particular facts from the first centuries of Polish history and interpreting them in a particularly individual manner – frequently contrary to the traditional historical narrative, Mickiewicz rediscovered the foundational myth of the Commonwealth of the nobles in the history of the Piast and Jagiellonian Poland; furthermore, the whole of the Medieval period served Mickiewicz as a universal political model worthy of translation to the poet’s contemporary period. The modern christianitas state model, which Mickiewicz will later design in his writings from 1830s and 1840s, had its roots precisely in this reinterpreted political history of the Middle Ages. When discussing the past, Mickiewicz first and foremost advocated talking about the present and the future of Poland and Europe. Underscoring the strong relationship between Poland and Rome as well as the ties with Western Christendom – as it used to be done in the Middle Ages – was meant to produce a propagandist image: it attempted to demonstrate that the Byzantine-Orthodox culture could neither serve to unite Slavic peoples nor rejuvenate Europe in any way.

10

STAROPOLSKIE ŹRÓDŁA ROMANTYCZNEGO OBRAZU PODOLA (WYBRANE PRZYKŁADY)

80%

Ryba R.

Colloquia Litteraria

|

2016

|

vol. 20

|

issue 1

PL

Old-Polish Sources of the Romantic Image of Podolia The article considers romantic preoccupations with the traditions of the Polish Republic of Nobles. The author indicates how the Romanticism authors reached out to the history of Podolia and how literary images of Podolia are rooted in texts from older periods. She never points to individual Old-Polish texts quoted by nineteenth-century authors; she highlights, instead, how Old-Polish literature dealing with Podolia and certain anti-Turkish texts inspired Romantic authors in general. The author pays particular attention to selected motifs from Old-Polish literature that used to be employed in Romantic texts to create historical image of Podolia; among these one can distinguish such motifs as the utility of Podolian lush nature, Turkish captivity (“jasyr”), Polish-Lithuanian Eastern borderlands knight, and the soil that is fecund yet scorched by war. The article discusses sixteenth- and seventeenth-century authors, including Bartosz Paprocki, Piotr Gorczyn, and Marcin Paszkowski as well as Romantic writers such as Maurycy Gosławski, Tymon Zaborowski, and Seweryn Groza.

11

Mesjanizm Camõesa (po polsku)

80%

Bąk M.

Świat i Słowo

|

2020

|

vol. 35(2)

41-50

PL

The aim of the text is to present images of Camões created by nineteenth-century Polish writers. The author of the article refers to the following literary works: Kamoens w szpitalu [Camões in Hospital] by Julian Korsak, Kamoens by Fryderyk Halm and Don Sébastien de Portugal by Aleksander Przezdziecki. All these authors regarded Camões as an outstanding and suffering poet, who believed in a specific form messianism.

12

Romantyzm postsekularny – przypadek Shelleya

80%

Warchala M.

Wielogłos

|

2015

|

issue 2(24)

PL

The Postsecular Romanticism – the Case of ShelleyThe paper proposes to define the concept of postsecularity as some sort of interpretative tool to deal with historical phenomena related to the presence of religious ideas in modern literature. The subject of this postsecular hermeneutics is British Romanticism and in particular the work of Percy B. Shelley. It is the latter’s evolution from the attitude of materialistic atheism towards some appreciation of religious or spiritual dimension that the paper is focused on. This evolution leads Shelley – especially in Mont Blanc that I discuss here more closely – to a highly idiosyncratic and sceptical form of “negative theology.”

13

Między realizmem obserwacji a wizją. Proces twórczy i wartość jego rezultatu na przykładzie pierwszej części Nie-boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego

80%

Kuczera-Chachulska B.

Colloquia Litteraria

|

2012

|

vol. 13

|

issue 2

7-18

EN

A case study of Zygumnt Krasiński’s The Un-Divine Comedy. The article touches upon the characteristics of Zygmunt Krasiński’s creative process. The author analyses this issue in reference to the wellestablished in the history of literature argument of predominantly intellectual, historiosophical and visionary background to Krasiński’s writing. Using the example of the first part of The Un-Divine Comedy, she brings forward an argument on the weight and relevance of realistic observation of reality in the writings of this romantic author.

14

O kobiecie - „podrzędnicy”. Pytania o feminizm Krasińskiego

80%

Siwiec M.

Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze

|

2013

|

vol. 02

PL

Artykuł stanowi prezentację wypowiedzi literackich i paraliterackich Krasińskiego zdradzających wyczulenie poety na kwestię kobiecą, wyłamujących się ze stereotypowego, konserwatywnego – także silnie obecnego u autora Przedświtu – postrzegania ról społecznych. Analiza wybranych tekstów ujawnia wrażliwość na opresję społeczeństwa patriarchalnego w stosunku do kobiet pisarza, piętnującego rozmaite sposoby ich reifikacji (także wynikające z romantycznego ubóstwienia drugiej płci). Rozważania zamyka przypomnienie stworzonego przez Krasińskiego obrazu „trzeciej epoki”, zawierającego zapowiedź metafizycznego i społecznego zrównania płci.

15

Kontroświeceniowe korzenie antyamerykanizmu

71%

Nowak L.

Studia Politologiczne

|

2009

|

vol. 14

139-159

EN

The subject of this article is the intellectual origins of Anti-Americanism, the author of which claims that the most important ideas of contemporary Anti- Americanism are present in the cultural current called the Counter-Enlightenment. The article traces roots of Anti-Americanism in the Romantic notions of ”culture” and ”civilization” and in the Conservative attacks on principles of the Enlightenment. Among disciples of the Counter-Enlightenment thought were many different thinkers such as Arthur de Gobineau, Oswald Spengler and Martin Heidegger. The article examines ideas of the Russian Slavophiles, racists and the Cultural Pessimists in order to reconstruct symbolic representations of America in the modern political thought.

16

Czas wyboru. O „Morfinie” Szczepana Twardocha

71%

Kuczek M.

Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria

|

2015

|

vol. 15

165-173

PL

Days of Choice. About Morfina (Morphine) by Szczepan Twardoch The purpose of this article is to show the way of presenting the national identity issues, which are present in the Morphine by Szczepan Twardoch. The unclear situation of main character is a starting point of my reflections. He is situated between Polishness and Germanness, femininity and masculinity, being active and being passive. In my analysis I concentrate on patterns into which the main character cannot (or perhaps does not want to) be written, and which have theirs roots in Polish national myths and stereotypes. Key words: Morphine; identity; collective memory; narrative identity; romanticism;

17

Polityczne uwarunkowania mody niemieckiej w malarstwie Caspara Davida Friedricha

71%

Wakuła K.

Przegląd Humanistyczny

|

2014

|

issue 6(447)

139-148

EN

Even a cursory overview of Caspar David Friedrich’s works shows that the clothes of people portrayed, often his contemporaries, differ from trends of the German fashion (and European) of the first half of the 19th century. Apart from a few exceptions (e.g. Wanderer above the Sea of Fog, 1818; Dreamer, 1835), the heroines and heroes of Friedrich’s canvases were wearing the so-called old-German clothes (Die Altdeutsche Tracht). The article focuses on discussing the symbolism and meaning of the role of this garment in the works of the German Romantic painting precursor.

18

Antropologiczno-ludowe aspekty kreacji postaci magnetyzera w utworach Ernsta Teodora Amadeusza Hoffmanna i Józefa Dzierzkowskiego

61%

Dylewska A.

Literatura Ludowa

|

2017

|

issue 6

EN

The fascination with magnetism, both on the scientific and literary levels, was a phenomenon always inextricably connected to Romanticism. Magnetism and the mysterious figure of the magnetiser were a subject of interest for many Romantic writers, including E.T.A. Hoffman and Jozef Dzierzkowski. Both writers made the magnetic doctor their main protagonist. The discourse about magnetic cures became a constitutive issue in their musings. This article offere an analysis of the portraits of the magnetisers in Magnetiseur (1814) by E.T.A. Hoffmann and in The Magnetic Doctor (1844) by Józef Dierzakowski. Its goal is not only to present the title characters in relation to the assumptions of the Romantic anthropology developing at the beginning of the 19th century, but also to show that the elements derived from folklore, which was used by both writers in the creation of the image of the magnetiser, have a crucial influence on the birth of the (urban) legend connected to this figure.

PL

Fascynacja fenomenem magnetyzmu zarówno na płaszczyźnie naukowej jak i literackiej była zjawiskiem nierozerwalnie związanym z epoką romantyzmu. Magnetyzm i tajemnicza postać magnetyzera stanowiły przedmiot zainteresowań romantycznych pisarzy E.T.A. Hoffmanna i Józefa Dzierzkowskiego. Obaj twórcy uczynili lekarza magnetycznego głównym protagonistą, a dyskurs na temat magnetycznych kuracji jednym z konstytutywnych problemów swych utworów. Przedmiotem rozważań niniejszego artykułu jest analiza portretów magnetyzerów w utworach Magnetiseur (1814) E.T.A. Hoffmanna oraz Lekarz magnetyczny (1844) Józefa Dzierzkowskiego. Istotne jest nie tylko przedstawienie tytułowych bohaterów w odniesieniu do założeń i idei rozwijającej się na początku 19 wieku romantycznej antropologii lecz, przede wszystkim, próba wykazania, że elementy zaczerpnięte z ludowego folkloru, z którego obaj pisarze korzystali przy kreowaniu obrazu magnetyzera, mają istotny wpływ na narodziny związanej z tą postacią (miejskiej) legendy.

19

Między romantyzmem a modernizmem – Norwid jako poeta II połowy XIX wieku (w perspektywie nauczania szkolnego)

61%

Rzońca W.

Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego

|

2012

|

vol. Zeszyt

|

issue XXVI

249-260

EN

Taking into account the educational, didactical image of Cyprian Norwid, the author underlines that the cultural transformations which took place after 1989, led to a crisis of the paradigm of Romanticism in Poland and revealed incorrectness of the historical and literary classification of the poet as a romantic poet. By indicating that the work of the author of Chwile myśli goes, for reasons of definition, beyond romanticism (lack of orientalism, egotistic individualism, naturist regionalism, exalted patriotism, pact with the devil), the author treats modernism as tradition, in which the Norwid’s precursory work of the mature period may be included. Bearing in mind that the work of our poet was developed in France (starting from 1849) in the conditions of nascent modernism (from The Flowers of Evil by Baudelaire), the author indicates the fact of Norwid’s interest in culture (and a man of culture), and also indicates the intellectualism, the poetics of silence, polymorphism of the speaking subject, the avant-garde language and the created interpretation theory as features of artistic work, which make Norwid the modern poet.

PL

Mając na uwadze szkolny, dydaktyczny wizerunek Cypriana Norwida, autor zaznacza, że przemiany kulturowe, jakie nastąpiły po 1989 roku, doprowadziły do kryzysu paradygmatu romantycznego w Polsce i obnażyły nietrafność historycznoliterackiego zaszeregowania poety jako romantyka. Pokazując, że dzieło autora Chwili myśliwychodzi, z przyczyn definicyjnych, poza romantyzm (brak orientalizmu, egotycznego indywidualizmu, naturystycznego regionalizmu, egzaltowanego patriotyzmu, pachtu z diabłem), traktuje modernizm jako tradycję, w obrębie której prekursorskie dzieło Norwida okresu dojrzałego pozwala się zawrzeć. Uwzględniając, że dzieło naszego poety powstawało we Francji (od 1849) w warunkach rodzącego się modernizmu (od Kwiatów zła Baudelaire’a), autor wskazuje na fakt zainteresowania Norwida kulturą (i człowiekiem kulturowym), jak również na intelektualizm, poetykę milczenia, wielopostaciowość podmiotu mówiącego, awangardowy język oraz wykreowaną teorię interpretacji jako cechy dzieła artystycznego, które czynią z Norwida poetę nowoczesnego.

20

Wierszowana historiozofia wolności (1773-1830)*

61%

Waśko A.

Horyzonty Polityki

|

2013

|

vol. 4

|

issue 6

55-75

PL

Tematem artykułu są związki poezji polskiej epoki oświecenia i wczesnego romantyzmu ze współczesną filozofią dziejów. Obok tematyki historii narodowej w poezji polskiej tego okresu daje się zauważyć także zainteresowanie historią powszechną ludzkości. Poeci polscy starają się określić pozycję Polski – dawnej i współczesnej – w historii powszechnej. Ukazują przebieg dziejów ludzkości oraz w różny sposób odpowiadają na pytanie, czym są dzieje i czy rządzą nimi jakieś stałe prawa. Franciszek Karpiński (1741-1825), wybitny reprezentant sentymentalizmu, opłakuje upadek złotej wolności szlacheckiej po I rozbiorze Polski (1772) oraz ukazuje historię, zgodnie z poglądami Jana Jakuba Rousseau, jako proces stopniowego upadku wolności w miarę oddalania się od pierwotnego stanu natury. Jakub Jasiński (1761-1794) uważa z kolei, że wolność jest prawem naturalnym człowieka, a historia spełni swój cel, gdy prawo to zostanie przywrócone dzięki zwycięstwu rewolucji francuskiej i polskiego powstania przeciwko zaborcom. Julian Ursyn Niemcewicz (1757-1841) twierdzi natomiast, że postęp nie jest możliwy, bo natura ludzka jest pełna wad, a historia ludzkości to „Boże igrzysko”. Adam Mickiewicz (1798-1855) i Juliusz Słowacki (1809-1849), najwybitniejsi poeci polskiego romantyzmu, przedstawiają dzieje powszechne jako postęp wolności. Młody Mickiewicz w roku 1822 utożsamia postęp z realizacją haseł rewolucji francuskiej, choć krytycznie ocenia jej przebieg. Natomiast Słowacki w okresie powstania listopadowego (1830) za ideał ustroju gwarantującego wolność jednostki i narodu uznaje brytyjską monarchię konstytucyjną. Analizowane w artykule wiersze dowodzą, że poeci polscy rozpatrują sprawę polską na tle historii powszechnej. Ich spektrum ideowe obejmuje staropolską tradycję republikańską i myśl Rousseau (Karpiński), hasła rewolucji francuskiej (Jasiński, Mickiewicz) oraz liberalizm brytyjski (Słowacki). Niemcewicz natomiast jest pesymistą i nie wierzy w postęp.

Refine search results