CEL NAUKOWY: W artykule podjęto analizę koncepcji rewolucji i kontrrewolucji brazylijskiego myśliciela Plinio Corrêi de Oliveira. PROBLEMY I METODY BADAWCZE: Główny problem badawczy stanowi pytanie o aktualność kontrrewolucji proponowanej przez Doktora Plinio w XXI w. W artykule posłużono się metodą analizy treści tekstu źródłowego, pracy Rewolucja i Kontrrewolucja oraz papieskich encyklik. PROCES WYWODU: Praca składa się z trzech zasadniczych części, w pierwszej przypomniane zostaną przyczyny kryzysu głoszone przez myśliciela, w drugiej istota kontrrewolucji, w ostatniej jej aktualność w dobie XXI w. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Rewolucja jest procesem powszechnym, składającym się na przestrzeni wieków z kilku etapów, których metafizycznymi wartościami są pycha i zmysłowość. W celu zaprzestania działania rewolucji potrzebna jest skuteczna kontrrewolucja zaprowadzająca porządek, której podstawową siłę stanowi Kościół katolicki. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Kontrrewolucja proponowana przez brazylijskiego myśliciela w dobie XXI w. zachowuje swą aktualność i potrzebę zaprowadzania, gdyż pojawiają się nowe poważne zagrożenia, jak wskazywana przez Jana Pawła II – kultura śmierci.
Artykuł rozpoczyna krótkie wprowadzenie do historii Trybunału, później zawarto w nim rozważania dotyczące jego roli w systemie Terroru orazwarunki zdobycia przez niego autonomii wobec systemu prawa. Wykorzystana do tego została zaproponowana przez Norberta Eliasa teoria usamodzielniania się instytucji o charakterze politycznym i zdobywania przez nie znaczącej władzy na skutek silnych antagonizmów. Artykuł ma udowodnić, że wzmacnianiu Terroru oraz Trybunału Rewolucyjnego służyła specyficzna sytuacja konfl iktu zewnętrznego, wykorzystywanego do uzasadniania budowy instytucji służących następnie do rozwiązywania sporów wewnątrz elity władzy. Prześledzona została politycznoprawna autonomizacja Trybunału – od momentu, gdy był on silnie zakorzeniony w obrębie systemu prawa, aż do później fazy Terroru, całkowicie administratywizującej proces walki z politycznymi wrogami.
Ponieważ temat rewolucji w Nie-Boskiej komedii jest skrupulatnie przebadany i przeanalizowany, dlatego przedmiotem rozważań niniejszej rozprawy nie jest problematyka sensu stricto rewolucyjna. Celem artykułu jest ukazanie zagadnienia rewolucji oraz kilku innych wątków z dramatu Krasińskiego na szerszym tle historii idei. Ściślej rzecz ujmując, próba unaocznienia konotacji stanowiska Krasińskiego wobec rewolucji z poglądami innych myślicieli, którzy poruszali ów problem.
Artykuł skupia się na problemie stanu turystyki w Egipcie, po rewolucji w 2011 roku, czyli po tzw. Wiośnie Arabskiej. Na wstępie omówione zostały przyczyny i przebieg Arabskiej Wiosny, przedstawione zostało odmienne spojrzenie środowisk naukowych na problem rewolucji w Egipcie, oraz zmian z nią związanych. Zaprezentowano również dane Banku Światowego oraz Central Agency for Public Mobilization and Statistics dotyczące wpływów z turystyki międzynarodowej, liczby turystów odwiedzających Egipt jak również dotyczące procentowego wzrostu bezrobocia na przełomie ostatnich kilku lat. Artykuł uzupełniony jest badaniami terenowymi, którymi objęte zostały osoby zatrudnione w sektorze turystycznym w Kairze, Hurghadzie, Sharm El Sheikh i Luksorze, na stanowiskach niższych niż menadżerskie. Respondenci reprezentują zatem tzw. przeciętnego pracownika – obywatela Egiptu, który ponosi konsekwencje takiej a nie innej sytuacji społeczno-politycznej. Badania prowadzono w latach 2014-2015.
W artykule autorka intepretuje wydarzenia, które rozpoczęły się 18 października 2019 w Chile i znane są jako jego „przebudzenie” czy „chilijska wiosna”. Polegały one na masowych manifestacjach podczas której żądano m.in. nowej konstytucji, bezpłatnej edukacji i służby zdrowia, respektowania praw kobiet i rdzennej ludności. Zwraca uwagę, że semantyka aktualnego zrywu pogłębiona jest przez dokonywane paralele z zamachem stanu z 11.09.1973 i losem tysięcy desaparecidos. Barbaruk uważa, że pierwsza od 30 lat wielka mobilizacja społeczna i jej nowi męczennicy (kilkadziesiąt osób zmarło, kilkaset straciło wzrok) potrzebuje epopei, która opisywałaby pożądaną trajektorię zmian. Nawiązuje tu do uwag Andrzeja Ledera o „nienapisanej epopoei” polskich chłopów. W przypadku Chile trudność pisania epopei polega na powiązaniu rewolty z nowymi mediami: wideomappingiem (dialog kolektywu artystycznego DelightLab z prezydentem Sebastinem Piñerą), internetem (amatorskie rejestracje aktów przemocy, wykorzystywanie YouTube) oraz nietrwałymi „archiwami” jakimi są murale, które zmieniły wygląd stolicy, wykonywane przy akompaniamencie cacerolazo piosenki czy przemianowane nazwy miejsc (plac Dignidad). Autorka w interpretacji korzysta z koncepcji W.J.T. Mitchella (analiza fenomenu Occupy), R. Calassa ale podstawą są jej własne doświadczenia z Chile.
EN
The author of the article interprets events that started in Chile on 18 October 2019 and are known as that country’s “awakening” or “Chilean spring”. They consisted of mass-scale demonstrations calling for, i.a. a new constitution, free-of-charge education and health service, and respect for the rights of women and the indigenous population. Attention is drawn to the fact that the semantics of the actual upsurge is intensified by parallels with the coup d’état of 11 September 1973 and the plight of thousands of desaparecidos. M. Barbaruk is of the opinion that the large-scale social mobilisation, the first to take place after 30 years, and its new martyrs (several score persons perished, hundreds lost their eyesight) calls for an epic poem that would describe the desired trajectory of transformations. In doing so she referred to Andrzej Leder’s remarks on “the unwritten epos” about Polish peasants. In the case of Chile the difficulty of writing an epos consists of linking the revolt with new media: video mapping (the dialogue of the Delight Lab artistic collective and President Sebastián Piñera), the Internet (amateur recordings of acts of violence, the use of YouTube) and short-lived “archives”, i.e. murals, which altered the appearance of the capital city, songs performed to the accompaniment of cacerolazo or new names given to assorted sites (Dignidad Square). In her interpretation the author resorts to conceptions launched by W.J.T. Mitchell (an analysis of the Occupy phenomenon) and R. Calasso, but its foundation consists of personal experiences from Chile.
Celem niniejszego artykułu jest ukazanie procesu zmian społecznych i politycznych, zachodzących w wybranych krajach arabskich w latach 2010-2011. Autor dokonuje analizy wydarzeń Wiosny Arabskiej, wskazując na jej przyczyny, przebieg, a także następstwa w kontekście zarówno regionalnym, jak i międzynarodowym. Wyjaśnia również zagadnienia dotyczące kultury islamu jako czynnika mającego istotny wpływ na przebieg arabskiej rewolucji.
Róża Luksemburg, rozważając przebieg walk klasowych w Niemczech od listopada 1918 roku do początku stycznia 1919 roku podejmuje próbę opisu relacji łączącej spontanicznie działający, zrewolucjonizowany proletariat oraz przywódców partyjnych i związkowych. Jednocześnie wskazuje na konieczne, jej zdaniem, posunięcia taktyczne, które powiększą szanse rewolucji na zwycięstwo, takie jak m.in. uzbrojenie robotników, pozyskanie poparcia radykalnie nastawionej części wojska, wyłonienie w toku walki nowych, ofensywnie nastawionych liderów. Zdecydowanie i szybkość działania, do których nieprzywykli są starzy przywódcy partyjni, stanowi jej zdaniem warunek konieczny powodzenia rewolucji.
Среди особенностей культуры Просвещения очень важные были универсализм (космополитизм) и секуляризация. В представленной статье они связаны с проблемой напряженности между революцией и контрреволюцией в мысли русского просвещения и в деятельности властей. Автор выделяет три направления межкультурного диалога между Западной культурой (польской, немецкой, французской) и исконно русской. Они показаны как инструмент модернизации и укрепления Российского государства, которые приносят неожиданные революционные эффекты.
EN
One of the main features of the culture of the Enlightenment was universalism (cosmopolitanism) and secularization. In the presented article, they were related to the problem of tension between revolution and counterrevolution in the thought of the Russian Enlightenment and in the activities of the authorities. The author points to three areas of intercultural dialogue between Western culture (Polish, German, French) and native Russian culture. They are shown as a tool to modernization and strengthen the Russian state, which bring unexpected revolutionary effects.
PL
Uniweraslizmm (kosmopolityzm) i sekularyzm były szczególnymi wałasnościami kultury Oświecenia. W prezentowanym artykule zostały one powiazane z problemem napięcia pomiędzy rewolucją i kontrrewolucją w myśli rosyjskiego Oświecenia oraz w działaniach władców Rosji. Autor wyróżnia trzy tendencje w dialogach pomiędzy kulturą Zachodu (polską, niemiecką, francuską) i kulturą rosyjską. Ukazane one zostały jako instrumenty modernizacji i wzmocnienia państwa rosyjskiego, które przyniosły nieoczekiwane rezultaty rewolucyjne.
Przedmiotem artykułu jest próba oceny, czy transformacja społeczno-polityczna nazywana zbiorczo Arabską Wiosną okazała się korzystna dla analizowanych państw (Algieria, Egipt, Jordania, Liban, Maroko, Tunezja). Na podstawie danych odnoszących się do sfery politycznej i ekonomicznej dokonano analizy oraz porównania osiągniętych wyników między państwami. W artykule wskazano podłoże oraz typy postulatów zgłaszanych przez protestujących mieszkańców Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej w czasie rewolucji, a następnie przedstawiono szereg wymiernych wskaźników badających ich stan po pięciu latach po Arabskiej Wiośnie. Zestawiając dostępne mierniki oceniono, iż działania rewolucyjne przyniosły znacznie mniej pozytywnych zmian polityczno-ekonomicznych niż oczekiwano. Ujemny wynik z perspektywy gospodarczej praktycznie we wszystkich badanych państwach, a także negatywne zmiany na płaszczyźnie politycznej mogą sugerować, iż nie udało się wykorzystać niewątpliwie ogromnego potencjału do poprawy warunków społeczno-ekonomicznych mieszkańców państw protestujących w ramach Arabskiej Wiosny.
This article is a review of the book edited by Krzysztof Brzechczyn and Marek Nowak, On the Revolution. Pictures of the Radical Social Change, Poznań 2007.
Współczesna – neoliberalna wersja kapitalizmu często jest przedstawiana jako odrzucenie materialności na rzecz abstrakcyjnych operacji finansowych (Marazzi 2010), zakwestionowanie lokalności na rzecz globalnych pływów. Nawet jednak taki zdeterytorializowany kapitalizm styka się od czasu do czasu z tym co materialne i lokalne. Tymi punktami styku są najczęściej współczesne miasta. W prezentowanym tekście pokazuję, że miasto może nie tylko walczyć o autonomię poza neoliberalnym paradygmatem, ale może stać się pułapką, punktem podparcia, który ten paradygmat przewróci.
The paper explores the ways in which the ideal order is introduced in utopian fictions prior to and after the French Revolution. Despite an apparent variety of different methods, the key role is most often ascribed to the figure of the founding father who both designed and successfully implemented his plans for a radically better state and society. The fictional pattern is then compared to corresponding discursive practices of revolutions and revolution-like activities that have managed to overthrow the existing socio-political systems.
PL
Artykuł omawia różne sposoby ustanawiania idealnego porządku społeczno-politycznego przedstawiane w utworach utopijnych przed i po Rewolucji Francuskiej. Pomimo pozornej wielości proponowanych metod, główną rolę odgrywa w nich postać ojca-założyciela, który nie tylko zaplanował model radykalnie lepszego państwa i społeczeństwa, ale też wprowadził go z powodzeniem w życie. Dominujący w literaturze utopijnej model konstytuowania idealnego świata jest następnie skonfrontowany z praktykami dyskursywnymi ruchów rewolucyjnych i quasi-rewolucyjnych, którym udało się obalić istniejący porządek.
.Autor prezentuje recenzję książki Rany Mitter pt. Gorzka rewolucja. Zmagania Chin z nowoczesnym światem (Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2008).
EN
Author presents review of the book Gorzka rewolucja. Zmagania Chin z nowoczesnym światem (Bitter revolution. China struggles with the modern world), Państwowy Instytut Wydawniczy. Warszawa 2008.
Niniejszy artykuł dotyczy zachowań, które kwestionują legitymację prawa. Analiza koncentruje się na podstawowych formach kwestionowania legitymacji prawa, a mianowicie prawie do oporu, cywilnym nieposłuszeństwie i rewolucji. Rozważania zawarte w tym artykule stanowią syntetyczną analizę zagadnień związanych z kwestionowaniem władzy publicznej przez obywateli.
EN
This article is about the behaviour patterns that challenge the legitimacy of the law. The analysis focuses on the basic forms of questioning the legitimacy of such rights namely the right to resistance, civil disobedience and revolution. The considerations made in this article are designed to synthetic analysis of the issues related to the questioning of state power by the citizens.
W niniejszym artykule zaprezentowano zarys problematyki poświęconej pracy człowieka w cywilizacji informacyjnej. Podjęto w nim m.in. zagadnienia nowych wymiarów ludzkiej pracy, zjawiska jej dematerializacji oraz jej wytworów, a także nowych form świadczenia pracy. W opracowaniu poszukiwano odpowiedzi na pytanie o przyszłość pracy człowieka w kontekście współczesnych zjawisk cywilizacyjnych.
EN
This paper presents the outline of issues devoted to the work of man in the information civilization. It discusses, among other things, the aspects of new dimensions of the work of man, the phenomenon of its dematerialization, as well as new forms of work provision. The study sought to answer the question about the future of the work of man in the context of contemporary civilization phenomena.
Jan Wacław Machajski od młodzieńczych lat charakteryzował się dużą zmiennością nastrojów i zdolnością przechodzenia od jednej skrajności w kolejną – odwrotną do poprzedniej. Do tego nastawiał się bardzo emocjonalnie do wyznawanej w danym momencie doktryny i nie dawał się zwieść żadnemu tłumaczeniu i polemice. Pierwotnie zaangażował się w nielegalną działalność w polskim ruchu narodowym. Jednak aresztowany przez Rosjan i skazany na trzy lata więzienia oraz pięć lat osadzenia we wschodniej Syberii diametralnie zmienił swoje poglądy i zafascynował się skrajną ideą rewolucyjną osadzoną w specyficznych realiach Imperium Rosyjskiego. Krytykując koncepcje preferowane przez marksistów oraz socjaldemokratów postulował wzorce anarchistyczne i wolnościowe. Stworzył własną, oryginalną doktrynę rewolucyjną, której centralną osią był proletariat, mający samorodnie przeprowadzić przewrót dający powszechną wolność wszystkim ludziom zniewolonym w państwie carów. Machajski, po powrocie z zesłania, egzystował na emigracji przebywając w Szwajcarii, jednak jego ekscentryczne idee znalazły wielu wyznawców w Rosji w pierwszych dwóch dekadach XX w. Uaktywnili oni swoją działalność w ramach tzw. Zmowy Robotniczej w czasie rewolucji 1905 r. oraz innych anarchistycznych i radykalnych formacjach istniejących na obszarze Cesarstwa Rosyjskiego.
EN
Jan Wacław Machajski was characterized by a great changeability of moods and ability for going from one extreme to another – opposite to the previous one – from youthful years. Moreover, his attitude was very emotional and he was not deceived by any explanation or polemic. Originally he got involved in illegal activity in Polish national movement. However, having been arrested by Russians and sentenced to three years in prison and five years exile to the Eastern Siberia, he had radically changed his views and was fascinated by the extreme revolutionary idea embed in peculiar realities of the Russian Empire. Criticizing ideas preferred by Marxist and social democrats, he demanded anarchistic and freedom patterns. He created his own, original revolutionary doctrine, whose the central axis was proletariat, which was to cause revolution giving freedom for all the people enslaved in the country of tsars. After the return from the exile, he lived abroad in Switzerland, but his eccentric ideas found many adherents in Russia in the first two decades of the twentieth century. They had stimulated their own activity within the framework of so-called working conspiracy in times of Revolution in 1905 and other anarchistic and radical groups existing in the area of the Russian Empire.
Experience of the real threat to public health constituted by the cholera epidemic of 1832 in Paris is presented in this article in terms of its revolutionary import and significance. Among these, the following should be noted: the concept of an internal and external enemy, which, as many thought, led to the appearance of the disease; the significance of rumour, which contributed to violent events and disturbances; casting suspicion on persons who were seen as suspect poisoners; the collective dimension of death as a result of infection; and the general inspection of the dead and the printed lists of their names Events that shocked public opinion and dramatic images meant, on one hand, a calling up and contemporary realization of revolutionary imaginings. However, the essence of experience and post-revolutionary consciousness was concentrated on unwanted consequences: violence, disarray, chaos, and destruction. As a result, there was a reluctance to make a direct comparison between the cholera epidemic and various aspects of it to revolutionary events. Metaphors of and comparisons to the Jacobin terror were not supposed to encourage a repetition of this but rather to reflect the scale of horror felt at the appearance of cholera and its extent. At the same, one must note that alongside revolutionary echoes, there emerged a modern perspective resulting from an awareness of the consequences for urban life of the existence of great social differences. Harmful and unhealthy living conditions, especially in Parisian districts where there was want and poverty, produced hot-beds of cholera. There was a realization of the necessity of improving sanitation and hygiene, introducing city cleaning, building water and sewage systems, all of which marked the beginning of the re-building of Paris. In the press, memoirs, diaries, medical printed material and brochures, and in literature, there is a reflection of the variety of imaginings linked to the past and tradition of revolutionary Paris in the face of the appearance of cholera. Revolutions, with their myths, rituals, symbolism, and their ludic and carnivalesque elements, became a distinctive matrix, sometimes inverted, through which interpretations and definitions were offered of what animated the inhabitants of Paris. There is no doubt that the 1832 cholera epidemic became one of those experiences.
Niniejszy tekst stanowi dodatek do klasycznej już analizy rewolucji na Haiti C.L.R. Jamesa. Autor w tym apendyksie do Black Jacobins porusza kwestię dwóch konstytutywnych jego zdaniem elementów dla gospodarki i społeczeństwa karaibskich wysp – uprawy trzciny cukrowej i czarnego niewolnictwa. Zagadnienia te są podejmowane w kontekście ruchów emancypacyjnych i rewolucyjnych od Toussainta L’Ouverture’a po Fidela Castro.
Przyjmując założenie, że rewolucja jest wydarzeniem apokaliptycznym, czyli świeckim wariantem religijnego mesjanizmu (Leszek Kołakowski), autor przygląda się obrazowi antykolonialnego buntu w filmie Lava Diaza Kołysanka do bolesnej tajemnicy (Hele sa hiwagang hapis, 2016). Punktem wyjścia jest tu hipoteza o pokrewieństwie mesjanizmu z radykalnymi ruchami społecznymi w krajach zależnych (Vittorio Lanternari, Eric J. Hobsbawm) oraz koncepcja historii w ujęciu Reynalda C. Ileta, który w książce Pasyon and Revolution zwrócił uwagę na konieczność namysłu nad materiałami pomijanymi w oficjalnej narracji – jak wiersze, pieśni, powieści, listy, podania ludowe – ponieważ pozwalają one na zrozumienie zdarzeń politycznych. Głównym pojęciem operacyjnym w analizie filmu Diaza jest kategoria czasu mesjańskiego, czyli rozszczepionego, który rozbija linearność i przyczynowość, zakłada współistnienie przeszłości niekoniecznie prawdziwych (Gilles Deleuze) oraz sprawia, że nie sposób odróżnić tego, co realne, od tego, co wyobrażone.
EN
Assuming that the revolution is an apocalyptic event, a secular variant of religious messianism (Leszek Kołakowski), the author of the article looks at the image of anti-colonial rebellion in Lav Diaz’s Lullaby to the Sorrowful Mystery (Hele Sa Hiwagang Hapis, 2016). The starting point is the hypothesis of the links between messianism and radical social movements in subaltern countries (Vittorio Lanternari, Eric J. Hobsbawm) and the concept of history as presented by Reynald C. Ileto, who, in his book Pasyon and Revolution, emphasized the need for considering materials omitted in the official narrative, such as poems, songs, novels, letters, and folk tales because they allow us to gain a better comprehension of political events. The central operational concept in the analysis of Diaz’s film is the category of ‘messianic’ or split time, which breaks linearity and causality by assuming the coexistence of pasts that are not necessarily true (Gilles Deleuze) and making it impossible to distinguish what is real from what is imagined.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.