Search results

1

Rzeczywistość przy pozorach solidności zrobiona jest z łatwopalnej tektury. Reprezentacja literacka jako forma tożsamości pisarzy z rodzin pozagładowych

100%

Leśnik Z.

Facta Ficta. Journal of Theory, Narrative & Media

|

2021

|

vol. 8

|

issue 2

383-395

PL

Recenzja książki: Anna Kuchta, Wobec postpamięci: tożsamość drugiego pokolenia po Holokauście w świetle zjawiska postpamięci na podstawie wybranych przykładów współczesnej polskiej literatury wspomnieniowej, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2020. ISBN 978-83-233-7180-9 (e-book), ISBN 978-83-233-4934-1, ss. 311

2

A. Krempa, Zagłada Żydów mieleckich, Biblioteka Muzeum Regionalnego, Mielec: 2012, ss. 263

72%

Chmielewski J.

Studia Żydowskie. Almanach

|

2012

|

vol. 2

|

issue 2

317-319

3

Bartłomiej Krupa, Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987 – 2003), Kraków 2013

72%

Majewski M.

Studia Żydowskie. Almanach

|

2015

|

vol. 5

|

issue 5

223-227

EN

Review of book: Bartłomiej Krupa, Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987 – 2003), Kraków 2013

PL

Recenzja publikacji: Bartłomiej Krupa, Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987 – 2003), Kraków 2013

4

Komiks i topika Zagłady

72%

Lichtblau K.

Studia Żydowskie. Almanach

|

2016

|

vol. 6

|

issue 6

173-183

EN

This article is an attempt to include comics into a broader field of research, namely into the topic of Holocaust. In this context, understanding of the topic is related to motifs recurring in this kind of writing. In his text, Sławomir Buryła has enumerated the following keywords: another world, smoke, silence, shmaltsovnik, torturer, selection, trains, Muslim etc. Their presence and functioning in Polish and foreign comics is discussed in the article. Additionally, the author focuses on another motif – photography – which is featured in comics on various different levels. It invokes the reality which is outside a text and, in a way, authenticates the vision presented by comics. The summary elaborates on the dangers of simplification which is characteristic for pop culture. Hence, the article is an attempt to answer the question posed by Giorgio Agamben: “What remains of Auschwitz?”

PL

Niniejszy artykuł jest próbą włączenia komiksu do szerszego pola badawczego, a mianowicie do tematu Holokaustu. W tym kontekście rozumienie tematu wiąże się z motywami powracającymi w tego rodzaju piśmiennictwie. W swoim tekście Sławomir Buryła wylicza słowa-klucze: inny świat, dym, cisza, szmalcownik, oprawca, selekcja, pociągi, muzułmanin itp. W artykule omówiono ich obecność i funkcjonowanie w komiksie polskim i zagranicznym. Dodatkowo autor skupia się na innym wątku – fotografii – który pojawia się w komiksach na różnych poziomach. Przywołuje rzeczywistość, która jest poza tekstem i niejako uwiarygodnia wizję przedstawianą przez komiks. Omówiono także niebezpieczeństwa uproszczeń, które są charakterystyczne dla popkultury. Artykuł jest więc próbą odpowiedzi na pytanie postawione przez Giorgio Agambena: „Co pozostało z Auschwitz?”

5

Lilla Małgorzata Kłos, Listy do Ireny, Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, Mińsk Mazowiecki 2017, ss. 50

72%

Bielecka M.

Studia Żydowskie. Almanach

|

2018

|

vol. 8

|

issue 7-8

161-164

EN

Review of book: Lilla Małgorzata Kłos, Listy do Ireny, Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, Mińsk Mazowiecki 2017, ss. 50

PL

Recenzja publikacji: Lilla Małgorzata Kłos, Listy do Ireny, Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, Mińsk Mazowiecki 2017, ss. 50

6

Sprawiedliwi. Inspiracje dla edukacji

72%

Kochanowicz J.

Forum Oświatowe

|

2016

|

vol. 28

|

issue 2(56)

317-329

EN

The article examines what educational inspirations arise from the conduct and deeds of the Righteous, who risked their lives to save Jews during World War II. The author argues that their memory can contribute to the formation of collective human identity today. He reports and discusses the findings of selected studies by American scholars who have interviewed thousands of rescuers of Jews during the Holocaust. In conclusion, he emphasizes that the Righteous make us realize that, regardless of personality, background or context, every human being is capable of making uncompromising ethical choices and help others spontaneously, eschewing utilitarian calculations and overcoming fear for self and family. An important factor promoting such decisions is education that underscores common humanity shared by all people, which overrides all differences and dissimilarities.

PL

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, jakie inspiracje edukacyjne płyną z inicjatyw upamiętniania Sprawiedliwych, którzy ratowali Żydów w czasie II wojny światowej. Autor uważa, iż pamięć zbiorowa jest istotnym elementem kształtowania indywidualnej i zbiorowej tożsamości członków dzisiejszego społeczeństwa. W artykule dokonuje przeglądu wyników badań amerykańskich uczonych, którzy przeprowadzili wywiady z osobami ratującymi Żydów. W konkluzji stwierdza, że czyny Sprawiedliwych przypominają, iż każdy człowiek, niezależnie od uwarunkowań osobowościowych i środowiskowych, jest zdolny do podejmowania bezkompromisowych wyborów etycznych. Potrafi to czynić w sposób spontaniczny, odkładając na bok utylitarne kalkulacje, przezwyciężając lęk o siebie i najbliższych. Czynnikiem sprzyjającym takim wyborom jest wychowanie kładące nacisk na wspólne wszystkim ludziom człowieczeństwo, będące uprzednim wobec wszelkich różnic i odmienności.

7

Regulacja majątkowa w odniesieniu do mienia żydowskiego w północnej części województwa lubuskiego

72%

Leszczyński P.

Studia z Prawa Wyznaniowego

|

2009

|

vol. 12

121-149

PL

Zagadnienie restytucji mienia żydowskiego w Europie Środkowo–Wschodniej, ma w związku z tragedią Holokaustu kluczowe znaczenie dla zadośćuczynienia krzywd okresu II wojny światowej. Kwestie te stanowią przedmiot bądź ogólnych unormowań restytucyjnych, bądź partykularnych, jak to ma miejsce w tematyce powyższego artykułu, odnoszącego się do regulacji prawnych w Polsce. Autor syntetycznie przedstawia unormowania stosunku państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w okresie międzywojennym oraz postanowienia ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku państwa do gmin wyznaniowych żydowskich – w aspekcie jej regulacji majątkowych obejmujących nieruchomości. Należy zauważyć, iż zakres podmiotowy tej ustawy obejmuje wyłącznie żydowskie osoby prawne w postaci gmin religijnych, tworzących reprezentację w ramach Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich. Nie obejmuje roszczeń innych osób prawnych żydowskich działających w II Rzeczypospolitej, ani też osób fizycznych – Żydów będących w dniu 1 września 1939 r. obywatelami państwa polskiego i ich prawnych następców. To kwestia, która ma być unormowana w ustawie reprywatyzacyjnej. Autor opisuje schemat normatywny tzw. Postępowania regulacyjnego, dotyczącego realizacji roszczeń majątkowych dzisiejszych gmin żydowskich i Związku Gmin, drogą specyficznego, polubownego postępowania, w którym rozstrzygnięcia podejmowane są przez zespoły orzekające w ramach Komisji Regulacyjnej do Spraw Gmin Wyznaniowych Żydowskich, działające w oparciu o równą ilość przedstawicieli strony państwowej i religijnej. W artykule podana jest statystyka rozstrzygnięć Komisji. Zakres terytorialny opisywanego tematu dotyczy północnej części dzisiejszego Województwa Lubuskiego, wchodzącej w skład Województwa Gorzowskiego do 31 grudnia 1998 r. Tereny te stanowiły formalnie do Układu Poczdamskiego z 2 sierpnia 1945 r. część Niemiec. Ten fakt rzutuje na pewne odmienności natury materialnej postępowania regulacyjnego na tym obszarze – w porównaniu do reszty terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Autor ilustruje te procesy, śledząc losy wniosków gmin żydowskich i Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich – o przeniesienie własności nieruchomości na terenie czterech gmin opisywanego obszaru: Skwierzyny, Międzyrzecza, Gorzowa Wlkp. oraz Słubic. Praktyka postępowania regulacyjnego wskazuje, iż najwięcej wniosków dotyczy obiektów synagogalnych, posynagogalnych oraz cmentarzy żydowskich (kirkutów). Pilną kwestią są nakłady finansowe na ich renowację. Odnosi się to do wszystkich miejsc żydowskich kultury materialnej i duchowej.

EN

The issue of restitution of Jewish property in East-Central Europe is – due to the Holocaust – of great significance for the reparation for the injustice of the Second World War. This matter has been either the subject of general or particular restitution regulations, as pointed out in the title of this paper treating of the Polish legal backdrop. The author provides a synthesis of the state's attitude to Jewish religious communities in the interwar period and discusses the provisions of the Act on the Relation of the State to Jewish Religious Communities on the subject of property regulations pertaining to fixed property. It should be noted that the act mentions only Jewish legal persons, that is, religious communities represented by the Association of Jewish Religious Communities. Hence, the act omits to include the claims of other Jewish legal persons residing in the 2nd Republic of Poland or Jewish natural persons having the status of Polish citizens on 1st September 1939, including their legal successors. This question shall be normalised in the reprivatisation bill. The author outlines the normative scheme of the so-called “regulatory procedure” concerning the satisfaction of property claims of today’s Jewish communities and of the association through amicable settlement in which the decisions are made by adjudication panels of the Regulatory Committee for the Jewish Religious Communities made up of an equal number of religious and state representatives. The article provides relevant statistics committee's decisions. The actual geographical location of the problem in question is the north part of today’s Lubuskie Voivodeship, formerly Gorzowskie Voivodeship (up to 31st December 1998). Before the Potsdam Agreement of 2nd August 1945, this area had been part of Germany. This reveals certain differences in the substantive character of the regulatory procedure implemented in the region, as opposed to other parts of the Republic of Poland. The author illustrates such processes by tracking the applications of Jewish communities and the Association of Jewish Religious Communities for the transfer of ownership of fixed property in four gminas in the area in question: Skwierzyna, Międzyrzec, Gorzów Wielkopolski and Słubice. The practice of the regulatory procedure proves synagogue and ex-synagogue buildings as well as Jewish cemeteries to be the most frequently listed items in the submitted applications. To secure funds for their renovation is an urgent need. As a matter of fact, it refers to all locations exhibiting Jewish spiritual and material culture.

8

Translating Topol: Kafka, the Holocaust, and humor

72%

Woods M.

Slovo a smysl - Word & Sense

|

2016

|

vol. 13

|

issue 25

83-97

EN

This article focuses on Alex Zucker’s 2000 English translation and editing of Jáchym Topol’s Sestra (1994): City, Sister, Silver (Catbird Press). In particular, the article analyzes a passage which Zucker edited out of the novel (and which Topol also edited out of the second Czech edition of Sestra in 1996), that presents a humorous alternative history of Franz Kafka retold in a hallucinatory vision of Auschwitz. The context of the editing of the passage is instructive in thinking about the translation of Czech literature into English, especially of aesthetically and thematically challenging work: the difficult nature of cultural specific material; linguistic playfulness; and, most importantly, the role and agency of the translator. Zucker’s decision to post the edited passage online, on the publisher’s website, suggests a possible path for future translations, allowing interested readers access to work that might be edited because of domestic norms. Finally, the article analyzes Topol’s subversive humor in demythologizing Kafka, and Zucker’s translation strategies in conveying both the humor and Topol’s poetics into English.

9

Biurokracja w machinie zagłady na przykładzie wybranych aspektów funkcjonowania administracji w getcie łódzkim

72%

Bryk A., Ciechanowski H.

Res Gestae. Czasopismo Historyczne

|

2024

|

vol. 18

219-244

EN

The subject of the article is to discuss the question of the role of the bureaucracy in organizing and carrying out the extermination of the Jews during World War II. The authors treat bureaucracy in two ways. On the one hand, as a model for the functioning of Western societies, which base their decision-making on laws and existing procedures, and on the other hand, as a functioning administrative machine. The concept of bureaucracy described by Max Weber was complemented by Martin Heidegger's observations on modern technology and sociologists' findings on the causes and course of the Holocaust. The theoretical models were confronted with the functioning of the Lodz Ghetto administration headed by Chaim Mordechai Rumkowski. In this aspect, attention was paid, among other things, to the excessive growth of the bureaucracy, its involvement in controlling the population and organizing deportations, and the significance of introducing its own currency or postage stamps. The entire study was based on the literature on the subject and archival materials.

PL

Tematem artykułu jest omówienie kwestii roli biurokracji w organizacji i przeprowadzeniu zagłady Żydów podczas II wojny światowej. Autorzy traktują biurokrację dwojako. Z jednej strony jako model funkcjonowania zachodnich społeczeństw, które podejmowanie decyzji opierają na przepisach prawnych i obowiązujących procedurach, z drugiej strony jako działającą machinę administracyjną. Koncepcja biurokracji opisana przez Maxa Webera uzupełniona została spostrzeżeniami na temat nowoczesnej techniki poczynionymi przez Martina Heideggera oraz ustaleniami socjologów dotyczącymi przyczyn i przebiegu zagłady. Teoretyczne modele skonfrontowane zostały z funkcjonowaniem administracji łódzkiego getta kierowanego przez Chaima Mordechaja Rumkowskiego. W tym aspekcie uwaga zwrócona została m.in. na nadmierny rozrost biurokracji, jej udział w kontroli ludności i organizacji deportacji, a także na znaczenia wprowadzania przez nią własnej waluty czy znaczków pocztowych. Całość badań oparta została na literaturze przedmiotu oraz materiałach archiwalnych.

10

Prześladowania Żydów na prowincji Kreishauptmannschaft Kielce w latach 1939–1941

72%

Domański T.

Res Historica

|

2022

|

issue 54

481-532

EN

The subject of the Holocaust perpetrated by the German state against the Jews during World War II already has a rich literature. One of the less researched issues is the period of the first phase of the Holocaust in the provincial areas (villages and small ghettos). The presented text discusses the process of ghettoization, indirect extermination (exploitation, starvation, diseases, imprisonment in the ghetto) and direct crimes against Jews in the provincial areas of the occupying county of Kielce – Kreishauptmannschaft Kielce. The results of the research indicate that the course of the first phase of the Holocaust in this area did not differ from the phenomena described in the literature with reference to other areas of the General Government. A drastic deterioration of living conditions took place from the middle of 1941, in connection with the creation of ghettos, the deportation of thousands of Jews from the territories incorporated into the Third Reich to previously small Jewish centres, and the application in practice of the Third Decree on the restriction of the right of residence in the General Government of 15 October 1941. Besides, it was established that at least 98 Jews living in the Kreis Kielce province were repressed in the German prison in Kielce. However, the German authorities did not succeed in breaking contact between Jews imprisoned in the ghettos and the Polish population.

PL

Problematyka Holokaustu dokonanego przez państwo niemieckie na Żydach podczas II wojny światowej posiada już swoją bogatą literaturę. Jednym z mniej rozpoznanych badawczo zagadnień jest okres pierwszej fazy Holokaustu na obszarach prowincjonalnych (wieś i małe getta). W przedstawionym tekście omówiono proces gettoizacji, Zagłady pośredniej (eksploatacja, głód, choroby, uwięzienie w getcie) oraz zbrodni bezpośrednich dokonanych na Żydach na obszarach prowincjonalnych kieleckiego starostwa okupacyjnego – Kreishauptmannschaft Kielce. Wyniki badań wskazują, że przebieg pierwszej fazy Holokaustu na tym obszarze nie odbiegał od zjawisk opisanych w literaturze odnoszącej się do innych obszarów Generalnego Gubernatorstwa. Drastyczne pogorszenie warunków bytowych nastąpiło od połowy 1941 r. w związku z tworzeniem gett, deportowaniem do małych dotychczas skupisk żydowskich tysięcy Żydów z terenów wcielonych do III Rzeszy oraz stosowaniem w praktyce III rozporządzenia o ograniczeniu prawa pobytu w Generalnym Gubernatorstwie z 15 października 1941 r. I to los przesiedleńców okazywał się najtrudniejszy (wysoka śmiertelność). Poza tym ustalono, że co najmniej 98 Żydów zamieszkujących prowincję Kreis Kielce represjonowano w niemieckim więzieniu w Kielcach. Władzom niemieckim nie udało się natomiast przerwać kontaktów między Żydami uwięzionymi w gettach, a ludnością polską.

11

Getto w Białej Podlaskiej – tragiczny koniec społeczności bialskich Żydów

72%

Pakuła P. A.

Rozprawy Społeczne

|

2023

|

vol. 17

|

issue 1

209-226

PL

Streszczenie Celem artykułu było zbadanie historii społeczności żydowskiej w mieście Biała Podlaska w trakcie II wojny światowej. Materiał i metody W artykule wykorzystano literaturę regionalną, źródła drukowane, kopie maszynopisów oraz dostępne w Internecie zapisy audio i video będące wspomnieniami – zarówno polskich świadków jak i ocalałych Żydów. Wyniki Dokonano opisu dziejów społeczności żydowskiej w Białej Podlaskiej w okresie II wojny światowej. Omówiono metody represji stosowane przez Niemców, przedstawiono poczet wyróżniających się zbrodniarzy oraz scharakteryzowano postawę miejscowej ludności polskiej. Wnioski Ostatnie trzy lata w około 300-letniej historii bialskich Żydów miało wymiar tragiczny. Okupanci odbierali Żydom majątek, zmuszali do pracy, pozbawiali godności a w końcu odbierali życie. W trakcie swoich rządów 8000 Żydów wysiedlili do niemieckich nazistowskich obozów zagłady, zaś 6000 zabili na terenie miasta. W 1945 roku w Białej Podlaskiej pozostało jedynie 60 Żydów.

EN

Summary The aim of the article was to investigate the history of the Jewish community in Biała Podlaska during World War II. Material and methods The article uses regional literature, printed sources, copies of typescripts and audio and video recordings available on the Internet, which are memories of both Polish witnesses and Jewish survivors. Results The history of the Jewish community in Biała Podlaska during World War II was described. The methods of repression used by the Germans were discussed, a group of distinguished criminals was presented and the attitude of the local Polish population was characterized. Conclusions The last three years in the approximately 300-year history of Biała Jews were tragic. The occupiers stripped Jews of their property, forced them to work, deprived them of their dignity and finally took their lives. Most of them were displaced in 1942 to German Nazi extermination camps.

12

Иудео-христианский казус в романе Людмилы Улицкой Даниэль Штайн, переводчик

72%

Kuca Z., Kucy A.

Iudaica Russica

|

2019

|

issue 2(3)

54-70

EN

Ludmila Ulicka’s book Daniel Stein, the Translator deals with issues in the field of philosophy, culture, theology, religious studies, sociology, psychology. It is a book about the Second World War, the Holocaust, pogroms of Jews, and the methods of fighting Soviet power against Jews. However, its main meaning boils down to the description of the life and activity of a Polish Jew-Christian who, through his ministry and teaching, in a way promoted a new model of Christianity - Judeo-Christian. The analysis of the Ulicka novel from the point of view of this issue is the main research goal of this article.

PL

Powieść Ludmiły Ulickiej „Daniel Stein, tłumacz” porusza zagadnienia z zakresu filozofii, kulturologii, teologii, religioznawstwa, socjologii, psychologii. Jest to książka o II wojnie światowej, Holokauście, pogromach Żydów, o metodach walki władzy radzieckiej z Żydami. Jednak główny jej sens sprowadza się do opisu życia i działalności polskiego Żyda-chrześcijanina, który poprzez swoją posługę i nauczanie szerzył niejako nowy model chrześcijaństwa - judeochrześcijaństwo. Analiza powieści Ulickiej z punktu widzenia tej właśnie problematyki stanowi główny cel badawczy niższego artykułu.

13

Variations in Religious Thought During the Holocaust: Consideration of God in the Kovno Ghetto Through the Writings of an Elite Orthodox leader, Rabbi Oshry, and the Oral Testimonies of Ordinary Jews, Judith Meisel and Sidney Shachnow

72%

Storer L. A.

Annales Pomorienses. Ius

|

2024

|

issue 3

77-98

PL

Rola religii żydowskiej w czasie Holokaustu jest złożona w swojej niejednoznaczności. Aby zająć się tym tematem, niniejszy artykuł przedstawi ograniczoną analizę wiary w moc Boga z kontrastujących perspektyw elitarnego przywódcy ortodoksyjnego, rabina Ephraima Oshry'ego i dwóch zwykłych Żydów niebędących członkami elity, Judith Meisel i Sidneya Shachnowa. Wszyscy trzej byli uwięzieni w Getcie w Kownie od 1941 do 1944 roku. Celem rabina Oshry'ego w jego pismach rabinicznych, jako ortodoksyjnej historiografii, było przedstawienie pobożnego jako bohatera, aby utrzymać powojenną wiarę ortodoksów. Gloryfikował religijne przestrzeganie zasad przez Żydów w czasie Holokaustu, w pozornej nieobecności Boga, aby potwierdzić wiarę w moc Boga. Natomiast ustne świadectwa Meisela i Shachnowa ujawniają ich osobistą udrękę, gdy opisują swoje indywidualne wątpliwości co do mocy Boga. Wyjaśniają, że zastanawiali się, dlaczego Bóg nie działał, aby powstrzymać zniszczenie i rzeź. Powojenne ustne świadectwa Meisela i Shachnowa nie zostały stworzone dla zidentyfikowanej publiczności per se, ponieważ ich świadectwa nie były wyćwiczone. Z kolei rabin Oshry edytował i poprawiał swoje opublikowane dzieło przez kilka dekad po wojnie dla ortodoksyjnej publiczności. David Deutsch i Michal Shaul twierdzą, że w historiografii religijne perspektywy elit, które gloryfikują pobożnych podczas Holokaustu, takie jak te rabina Oshry'ego, zostały przyjęte przez badaczy. Z drugiej strony identyfikują niemal całkowity brak akademickich dociekań na temat religijnego kwestionowania zwykłych Żydów, takich jak Meisel i Shachnow, jak ujawniono w ustnych świadectwach. Chociaż niniejszy artykuł jest koniecznie ograniczony w swoim zakresie ze względu na skupienie się na perspektywach trzech tematów, jego celem jest zidentyfikowanie zróżnicowania myśli religijnej, na którą wpłynął Holokaust.

EN

The role of Jewish religion during the Holocaust is complex in its ambiguity. To address the topic, this article will provide a limited analysis of the faith in the power of God from the contrasting perspectives of an elite Orthodox leader, Rabbi Ephraim Oshry, and two non-elite, ordinary Jews, Judith Meisel and Sidney Shachnow. All three were imprisoned in the Kovno ghetto from 1941 to 1944. Rabbi Oshry’s purpose in his rabbinical writings, as Orthodox historigraphy, was to portray the observant as heroic to maintain the post-war faith of the Orthodox. He glorified religious observance of Jews during the Holocaust, in the seeming-absence of God, to reaffirm faith in the power of God. In contrast, the oral testimonies of Meisel and Shachnow reveal their personal anguish as they describe their individual doubt in the power of God. They explain that they questioned why God did not act to stop the destruction and slaughter. The post-war oral testimonies of Meisel and Shachnow were not created for an identified audience per se, as their testimonies were unrehearsed. In contrast, Rabbi Oshry edited and revised his published work over several decades after the war for an Orthodox audience. David Deutsch and Michal Shaul argue that in the historiography the religious perspectives of elites that glorify the observant during the Holocaust, such as those of Rabbi Oshry, have been embraced in by researchers. In contrast, they identify a near absence of academic inquiry into the religious questioning of ordinary Jews, such as Meisel and Shachnow, as revealed in oral testimonies. While this article is necessarily restricted in its scope due to its focus on the perspectives of three subjects, its purpose is to identify variation in religious thought as affected by the Holocaust.

14

Organizacja systemu rachunkowości w getcie łódzkim w latach 1940–1944. Perspektywa ofiar zagłady

72%

Turzyński M.

Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości

|

2020

|

issue 107(163)

71-98

EN

The purpose of the article is to present research findings that deal with the organization of the accounting system in the Lodz ghetto. As a result of the research, it was found that the accounting system in the Lodz ghetto was characterized by a high degree of orderliness and an extensive internal structure, which were in conflict with the conditions of how the closed Jewish district functioned. Archival empirical research was carried out, covering mainly materials collected in the State Archives in Lodz The article presents characteristics of the current state of research, an applied research approach, a description of the adminis-trative structures and enterprises operating in the ghetto, an examination of how accounting was orga-nized, financial audit, and training in accounting. Bauman's social theory regarding the rationality of the will to survive was used as the research approach. The article is, to the best of the author's knowledge, the first attempt to examine the organization of the accounting system in the Lodz ghetto, carried out from the perspective of the Jewish accountants.

PL

Celem artykułu jest przedstawienie wyników badania dotyczącego organizacji systemu rachunkowości w getcie łódzkim (Litzmannstadt Getto) w latach 1940–1944. W wyniku badania ustalono, że system rachunkowości w getcie łódzkim był w wysokim stopniu uporządkowany z rozbudowaną wewnętrzną strukturą, co pozostawało w sprzeczności z warunkami funkcjonowania żydowskiej dzielnicy zamkniętej. Przeprowadzono badania z wykorzystaniem dokumentów archiwalnych, pochodzące przede wszystkim z Archiwum Państwowego w Łodzi, z zespołu Przełożony Starszeństwa Żydów w łódzkim getcie. Wartykule przedstawiono m.in. charakterystykę dotychczasowego stanu badań, zastosowanego podej-ścia badawczego, opis struktur administracji oraz przedsiębiorstw działających w getcie, badanie organi-zacji rachunkowości, rewizji finansowej, szkoleń z zakresu księgowości. Jako podejście badawcze zasto-sowano teorię społeczną Z. Baumana, dotyczącą kwestii racjonalności woli przetrwania. Artykuł jest, według wiedzy autora, pierwszą próbą zbadania organizacji systemu rachunkowości w getcie łódzkim, przeprowadzoną z perspektywy żydowskich księgowych.

15

Los Karaimów podczas II wojny światowej. Kilka uwag historyka

71%

Witkowski R.

Almanach Karaimski

|

2014

|

vol. 3

RU

Motywowana przez ideologię niemieckiego faszyzmu polityka eksterminacji ludności żydowskiej tworzyła stałe zagrożenie dla Karaimów mieszkających w różnych państwach europejskich, które stopniowo były podbijane przez Niemcy. Podejmowane oficjalnie od 1938 r. starania przedstawicieli Karaimów, by władze niemieckie uznały ich za ludność nie-żydowską, zakończyły się częściowym sukcesem. Po podboju Francji, Litwy i Krymu ludność karaimska zetknęła się z pewnymi formami represji, ale ostatecznie uniknęła losu europejskich Żydów. Było to możliwe tylko dzięki wysiłkom różnych osób, w tym hachana Seraji Szapszała.

EN

The policy of the German authorities, to, in accordance with Nazi ideology, annihilate the Jewish population constantly placed the Karaites, who at that time inhabited various European countries that were gradually being conquered by German armies, in constant danger. Official attempts made in 1938 by the representatives of Karaite community to convince the German authorities to treat them as a non-Jewish population, resulted in only partial success. After the conquest of France, Lithuania and Crimea the Karaite community was persecuted in various ways. However, it succeeded in surviving the war, in contrast to the fate of most of European Jewry. This was only possible thanks to the efforts of numerous people, including hachan Seraya Shapshal.

16

VIELSTIMMIGE JÜDISCHE ERZÄHLUNGEN IN DER ZEITGENÖSSISCHEN POLNISCHEN LITERATUR

61%

Trepte H.-C., Bauer I. T.

Porównania

|

2018

|

vol. 22

|

issue 1

145-168

EN

The Representation of the Holocaust in Polish literature can be pursued from World War II up to contemporary narratives. The authors of this text concentrate on important debates in Poland concerning first of all the common as well as separate Polish-Jewish past in history, but mainly in times of the German fascist occupation. Following their literary studies they give a brief survey of the mentioned topic, concentrating mainly on three exemplary Polish books: Joanna Bator Chmurdalia (2010), Jarosław Kamiński Rozwiązła (2011), and Igor Ostachowicz Noc żywych Żydów (2012). The literary analysis of these texts is related to Polish history, culture, and politics, concerning first of all crucial changes in the society and culture. The chosen writers and their works demonstrate different approaches to an uncertain, complicated Polish Jewish past. They illustrate important changes in literature towards documentary and fictional narratives. More and more tabooed topics of the extreme living conditions during the Nazi occupation in and outside of the concentration camps are considered – crime, various forms of sexuality and prostitution. Jewish life stories as well as the holocaust turn meanwhile into ‚normal‘ motives in contemporary Polish narratives. Searching for their own roots, identity and family traces on the basis of documents, reports or photos often results in colourful reconstructions of Polish-Jewish fates, a striking tendency not only in contemporary Polish literature.

DE

Zagłada Żydów zajmuje bardzo ważne miejsce w polskiej literaturze powojennej od czasów drugiej wojny światowej aż do współczesności. Autorzy artykułu koncentrują się przede wszystkim na ważnych debatach dotyczących polsko-żydowskiej przeszłości, zwłaszcza czasów okupacji faszystowskiej. W centrum zainteresowania znajdują się wybrane teksty współczesnej literatury polskiej analizowane w szerokim kontekście historycznym, społeczno-politycznym i kulturowym. Rozważono, w jaki sposób przedstawiciele różnych pokoleń podchodzą do tematyki Żydów w Polsce oraz Zagłady. W analizach skoncentrowano się na trzech znaczących dziełach literackich: Chmurdaliach Joanny Bator (2010), Rozwiązłej Jarosława Kamińskiego (2011) i Nocy żywych Żydów Igora Ostachowicza (2012), które prezentują różne podejścia pisarzy do skomplikowanej polsko-żydowskiej przeszłości oraz ilustrują istotne przesunięcia w sposobie jej opisywania. Zauważono zmianę w podejściu do tabuizowanych tematów warunków życiowych w obozach koncentracyjnych (przestępstwa, przemoc seksualna, prostytucja) oraz traktowaniu żydowskości, która staje się ważnym, lecz nie dominującym motywem literackim. W najnowszej literaturze poszukiwanie korzeni oraz tożsamości żydowskiej na podstawie dokumentów czy zdjęć często skutkuje barwnymi rekonstrukcjami polsko-żydowskich losów.

17

Żydzi słowaccy w obozie koncentracyjnym na Majdanku

58%

Grudzińska M.

Studia Żydowskie. Almanach

|

2014

|

vol. 4

|

issue 4

53-75

EN

The aim of an article „Slovak Jews in Majdanek camp” is to present the facts about transports and characteristics of those prisoners. Transports of Jews from Slovakia were headed to Majdanek from the end of May till the middle of June 1942. In this period, only men were sent to the camp. Women, children and people who were unable to work were placed in ghettos in the area of Lublin district. They were brought to KL Lublin in the summer and autumn 1943 after liquidation of the ghettos. Slovak Jews did not present a socially homogeneous group in the camp. Those who were educated and knew German took various functions. Their privileged position in the camp and the fact that they did not allow anyone else to enter their group made other prisoners jealous and was a reason of conflicts with other groups. Pentalties, chicanes, killing in gas chamber and above all primitive living conditions were a reason of high mortality in the camp. Those who stayed alive were murdered on the 3th of November 1943 during the “Erntefest” action. This day about 18 000 Jews from many countries were shot. Only those who were deported to KL Auschwitz in May and June 1942 and those who ran away survived.

PL

Celem artykułu „Żydzi słowaccy w obozie na Majdanku” jest przedstawienie faktów dotyczących transportów i charakterystyki tych więźniów. Transporty Żydów ze Słowacji były kierowane na Majdanek od końca maja do połowy czerwca 1942 roku. W tym okresie do obozu trafiali wyłącznie mężczyźni. Kobiety, dzieci i osoby niezdolne do pracy umieszczano w gettach na terenie dystryktu lubelskiego. Do KL Lublin przywieziono ich latem i jesienią 1943 r. po likwidacji gett. Żydzi słowaccy nie stanowili w obozie grupy jednorodnej społecznie. Ci, którzy byli wykształceni i znali język niemiecki, pełnili różne funkcje. Ich uprzywilejowana pozycja w obozie oraz fakt, że nie dopuszczali do swojej grupy nikogo innego, wzbudzały zazdrość innych więźniów i były powodem konfliktów z innymi grupami. Kary, szykany, zabijanie w komorze gazowej, a przede wszystkim prymitywne warunki bytowe były przyczyną wysokiej śmiertelności w obozie. Ci, którzy pozostali przy życiu, zostali zamordowani 3 listopada 1943 r. podczas akcji „Erntefest”. Tego dnia rozstrzelano około 18 000 Żydów z wielu krajów. Przeżyli tylko ci, którzy zostali deportowani do KL Auschwitz w maju i czerwcu 1942 r. oraz ci, którzy uciekli.

18

Świadectwa Zagłady

58%

Kawa M.

Studia Żydowskie. Almanach

|

2014

|

vol. 4

|

issue 4

115-122

EN

The Holocaust, carried out by the Nazi during the second world war on almost six million Jews, has left its distinct mark on the post-war reality. This event has resulted in great emptiness, noticeable on many levels, e.g. demographic, social, cultural and architectural. The memory of the Holocaust, vivid among the survivors, was an effort to fill that void. This paper discusses two major problems: the memory and the testimonies of survivors, both of which have already been thoroughly explored. These terms are present in theoretical and public discourse. Instead of comprehensive presentation of the memory of the Holocaust and the role of testimony in representing the Holocaust or attempting to define the expressions in question, I have chosen to delve into three aspects. What is in the scope of my interest is, firstly, the approach of the historiography of the Holocaust to the testimonies of survivors. Secondly, I am investigating the relation between the testimonies and the memory of the Holocaust. Finally, the paper concludes in an attempt to present the problem of the memory of the Holocaust in relation to the testimonies of former prisoners of Concentration Camp at Majdanek.

PL

Holokaust, dokonany przez nazistów w czasie II wojny światowej na prawie sześciu milionach Żydów, odcisnął wyraźne piętno na powojennej rzeczywistości. Wydarzenie to spowodowało ogromną pustkę zauważalną na wielu płaszczyznach, m.in. demograficznej, społecznej, kulturowej i architektonicznej. Pamięć o Holokauście, żywa wśród ocalałych, była próbą wypełnienia tej pustki. W niniejszym artykule omówiono dwa główne problemy: pamięć i świadectwa ocalonych, które zostały już dogłębnie zbadane. Pojęcia te są obecne w dyskursie teoretycznym i publicznym. Zamiast całościowej prezentacji pamięci o Holokauście i roli świadectwa w przedstawianiu Holokaustu lub próby zdefiniowania tych wyrażeń, postanowiłem zająć się trzema aspektami. W kręgu moich zainteresowań znajduje się, po pierwsze, podejście historiografii Holokaustu do świadectw ocalałych. Po drugie, badam relację między świadectwami a pamięcią o Holokauście. Artykuł kończy się wreszcie próbą przedstawienia problemu pamięci o Holokauście w odniesieniu do świadectw byłych więźniów obozu koncentracyjnego na Majdanku.

19

Vzkaz v láhvi: Paul Celan a Martin Heidegger

58%

Blecha I.

Slovo a slovesnost: časopis pro otázky teorie a kultury jazyka (Slovo a slovesnost: A journal for the theory of language and language cultivation)

|

2023

|

vol. 84

|

issue 1

56-75

EN

The article deals with the problematic relationship between Paul Celan and Martin Heidegger. The two knew and respected each other intellectually, but the obstacle in their relationship was Heidegger’s involvement in the Nazi movement, which was unacceptable to Celan as a direct witness to the Holocaust. The main difference between them was in their view of the role of language: Heidegger wanted to use ‘poetic’ thought to overcome the crisis of metaphysics and reformulate the question of being, while Celan to give a voice to all the martyred. Though Celan never succeeded in getting Heidegger to apologize in any way for his involvement with the Nazis, his moral superiority – both in his thought world and during their mutual encounters – is obvious.

20

K variantnosti Hlučné samoty

58%

Češka J.

Česká literatura (Czech Literature)

|

2016

|

vol. 64

|

issue 5

696-730

EN

This study focuses on the prose work of Jiří Gruša Mimner aneb Hra o smrďocha (Atmar tin Kalpadotia) (Mimner or Play about a Stinker). It is based on an interpretation of an imaginary ''Calpadotia'' as a ''state of mind'', and attention is focused in particular on ''Calpadotian'', the fictitious language of the totalitarian society, and especially the steps whereby the gradual adoption of the rules of this language play a role in the disintegration of the protagonist's personality. The key to understanding the role of the fictitious language in the novella is found in the unusual way in which Calpadotian structures reality, both with its more subtle differentiation of individual concepts and in particular with its polysemy. This indicates how the usage of the same term for phenomena that Western readers do not consider to be associated helps to characterize Calpadotian society, which gradually assimilates the chief protagonist, as alien and incomprehensible to the point of absurdity. At the same time it works with the idea that such emphasis on the role of language opens up more general questions on its extraordinary nature. The study also compares polysemy in Calpadotian with polysemy in totalitarian Newspeaks and in natural languages, taking into account their literary usage. In polysemy and the association of the apparently inassociable the study seeks the source of the unease which the prose evokes, as well as the source of the paradox and the alienation which makes it a manifestation of artistic resistance to a dystopian society.

CS

Tématem příspěvku je specifičnost variantnosti Hlučné samoty, především její druhé verze, nad níž vládnou v odborné literatuře rozpaky (bývá označována jako méně hrabalovská). Detailnější analýzou dílčích pasáží se snažím ukázat, v čem spočívá specifičnost každé z variant, jak se tyto varianty (zejména druhé od okolních) odlišují. Jako souhrnné označení specifičnosti druhé varianty volím legitimizační způsob vyprávění, který Hrabal pravděpodobně karikuje. K tomuto zjištění poukazuje důraz na sémantickou konkretizaci (pro Hrabala netypický), který je podvracen nejistotou vypravěče, dále jeho snaha po detailnější vykreslení nejenom reálné scény, ale také Haňťova nitra, důraz na podrobnější vylíčení nástupu normalizace. Haňťa druhé varianty je sentimentální, postrádá smysl pro humor a sebeironii. Bídu světa připisuje na účet nehumánních nebes. Tuto charakteristiku ilustruji na dvojím vztahu Haňti ke skatologické historce (karnevalové veselí první a třetí varianty stojí oproti metafyzice hovna varianty druhé), na odlišném pochopení strýčkovy smrti (zde vyčnívá existenciální poloha druhé varianty), v neposlední řadě na Haňťově představě obřího lisu, kterým by slisoval Německo.

Refine search results

Rzeczywistość przy pozorach solidności zrobiona jest z łatwopalnej tektury. Reprezentacja literacka jako forma tożsamości pisarzy z rodzin pozagładowych

A. Krempa, Zagłada Żydów mieleckich, Biblioteka Muzeum Regionalnego, Mielec: 2012, ss. 263

Bartłomiej Krupa, Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987 – 2003), Kraków 2013

Komiks i topika Zagłady

Lilla Małgorzata Kłos, Listy do Ireny, Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, Mińsk Mazowiecki 2017, ss. 50

Sprawiedliwi. Inspiracje dla edukacji

Regulacja majątkowa w odniesieniu do mienia żydowskiego w północnej części województwa lubuskiego

Translating Topol: Kafka, the Holocaust, and humor

Biurokracja w machinie zagłady na przykładzie wybranych aspektów funkcjonowania administracji w getcie łódzkim

Prześladowania Żydów na prowincji Kreishauptmannschaft Kielce w latach 1939–1941

Getto w Białej Podlaskiej – tragiczny koniec społeczności bialskich Żydów

Иудео-христианский казус в романе Людмилы Улицкой Даниэль Штайн, переводчик

Variations in Religious Thought During the Holocaust: Consideration of God in the Kovno Ghetto Through the Writings of an Elite Orthodox leader, Rabbi Oshry, and the Oral Testimonies of Ordinary Jews, Judith Meisel and Sidney Shachnow

Organizacja systemu rachunkowości w getcie łódzkim w latach 1940–1944. Perspektywa ofiar zagłady

Los Karaimów podczas II wojny światowej. Kilka uwag historyka

VIELSTIMMIGE JÜDISCHE ERZÄHLUNGEN IN DER ZEITGENÖSSISCHEN POLNISCHEN LITERATUR

Żydzi słowaccy w obozie koncentracyjnym na Majdanku

Świadectwa Zagłady

Vzkaz v láhvi: Paul Celan a Martin Heidegger

K variantnosti Hlučné samoty