Search results

1

[Recenzja]: Paweł Przybylski, Rola duchowieństwa greckokatolickiego w kształtowaniu się opcji narodowych wśród Łemków w latach 1918-1947, Wydawnictwo Mado, Toruń 2006, ss. 294, ISSN 978-83-8988-659-0

100%

Drebot Y.

Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne

|

2022

|

vol. 119

517-527

PL

.

2

Tożsamość Łemków jako czynnik wpływający na skuteczność rzecznictwa i artykulacji interesów mniejszości ukraińskiej w Polsce

99%

Urbanik A.

Wrocławskie Studia Politologiczne

|

2019

|

vol. 27

138-151

EN

The article is a part of studies on issues of Polish ethnic policy. Its main aim is to present to the reader the complexity of Lemko identity and show its influence on the effectiveness of advocacy and articulation of the interests of the Ukrainian minority in Poland. It consists of three parts. The first is dedicated to the Lemko minority in Poland with its origins and demographic structure. The second it specifies the complexity of their identity, whereas the third part presents their organizational activity.

3

The Carpatho-Rusyn Movement in the 21st century in North America

85%

Best P. J.

Przegląd Narodowościowy – Review of Nationalities

|

2013

|

issue 2

7-16

PL

Artykuł podejmuje problematykę ruchu karpatorusińskiego w Ameryce w XXI wieku. Autor przedstawia narodziny i rozwój idei narodowościowej wśród migrantów z Europy Środkowo-Wschodniej. Charakteryzuje funkcjonowanie organizacji przez przybyszów w USA.

4

Łemkowie i prawosławie w XX wieku

85%

Matwiejczuk B.

Latopisy Akademii Supraskiej

|

2017

|

vol. Cerkiew a asymilacja- swój i obcy

|

issue 8

49-55

RU

Главной задачей настоящего доклада является научное исследование истории св. православия на Лемковщине вXX веке. Названный период является особым столетием в истории Лемков, так как этот славянский народ решает вернуться к вере предков. Наблюдаются два этапа возвращения: первый – до Первой мировой войны; второй – в межвоенный период (1918–1939 гг.). Лемки в ХХ веке перенесли много испытаний, первоначально от Австро-Венгерской власти, которая помещала их в Талергофском концлагере, потом от государственных властей ПНР, которые переселили священников и мирян в рамках акции «Висла» на запад Польши. Православная церковная власть в Польше, не оставлявшая без внимания Лемковщины, всеми силами поддерживала лемковский народ. Результатом этих усилий стала Перемышльско-Новосондетская епархия, образована в 1983 году.

5

Wpływ wyznania na tożsamość narodową Łemków

85%

Halczak B.

Roczniki Kulturoznawcze

|

2014

|

vol. 5

|

issue 2

21-43

PL

Łemkowie zamieszkują pogranicze ukraińsko-słowacko-polskie. Od najdawniejszych czasów byli związani z chrześcijaństwem obrządku wschodniego (prawosławiem). W XVI i XVII wieku stali się unitami (grekokatolikami). W XIX i XX wieku część Łemków przeszła na wyznanie prawosławne. Większość pozostała jednak wierna Kościołowi greckokatolickiemu. Współcześnie Łemkowie wyznania greckokatolickiego najczęściej uważają się za przynależnych do narodu ukraińskiego. Łemkowie prawosławni najczęściej uważają się za odrębny naród.

EN

Lemko inhabit the borderland between Ukraine, Slovakia, and Poland. Since ancient times they have been associated with the Eastern Rite Christianity (Orthodox). In the 16th and 17th cen¬turies, they became Uniates (Greek Catholics). In the 19th and 20th century some of Lemko people passed to the Orthodox faith. Most, however, remained loyal to the Greek Catholic Church. Today, the Greek Catholic Lemkos usually think of themselves as members of the Ukrainian people. Orthodox Lemkos usually think of themselves as a separate nation

6

Walory antropogeniczne Łemkowszczyzny jako szansa rozwoju regionalnej turystyki kulturowej

85%

Koniusz M., Koniusz J.

Zeszyty Naukowe. Turystyka i Rekreacja

|

2010

|

issue 1(5)

169-187

PL

The areas of Beskid Niski and Beskid Sądecki are an important tourist attraction of our country. The material culture left in these areas by the Lemko people, provides a rich source of knowledge about the people who inhabited these lands. Numerous heritage parks with orthodox churches, shrines and stone crosses are now protected from devastation. The contemporary inhabitants of the areas of Beskid Niski and Beskid Sądecki do not allow the destruction of what was created by many generations of the Lemko people and their culture. The area populated by the Lemko people, hereafter hereafter referred to as Łemkowszczyzna, is a recommended tourist destination. Its cultural heritage is the main attraction of the land where the Lemko people used to live for many generations, and that is why their material culture must be protected. Many of the beliefs of the Lemko people come to be a part of the folklore of later generations. The beliefs exist even now with only slight changes and are still prevalent in small villages in this area. Sculptures made of wood and roadside shrines are regarded as important sites in these areas. A great number of Orthodox churches were destroyed after World War II as a result of demolition and negligence in the preservation of the area. Governmental authorities as well as ecclesiastical bodies did not make any afford to save the churches. The Orthodox churches were plundered for construction material and fuel – many valuable artefacts were destroyed. Some churches had priceless icons, dating back to the 16th age, and sometimes even, the 15th century. There were also a lot of later paintings from the 19th century. At present, all the more valuable paintings are in the regional museums or have been stolen. Currently, in the Orthodox churches there are mostly paintings of lesser value. There are a lot of stone crosses or shrines, not only in cemeteries, but also by the roads of the entire Łemkowszczyzna. A lot of shrines are placed by the main roads as well as by the fields. Łemkowszczyzna is a very interesting area with its territory untouched civilization. This area is most certainly worth visiting. The material culture, which was left in these areas by the Lemko people, is a valuable source of knowledge abou the people who inhabited these lands.

7

Pamięć jako medium przeszłości – kształtowanie tożsamości w pamiętnikach łemkowskich.

85%

Sobczak M.

Studia Zachodnie

|

2014

|

vol. 16

177-185

PL

Artykuł dotyczy problematyki konstruowania się tożsamości Łemków zamieszkujących Ziemię Lubuską, materiałem badawczym są dwa tomy łemkowskich wspomnień “Z łemkowskiej skrzyni. Część pierwsza. Opowieści z Ługów i okolic” oraz “Z łemkowskiej skrzyni. Część druga. Opowieści z Brzozy i okolic”. Autorka próbuje ukazać specyfikę formułowania się tożsamości tej grupy etnicznej doświadczonej przez wysiedlenia, w której czynny udział biorą takie elementy jak mityzacja Łemkowszczyzny, próba autoidentyfikacji a także zagadnienie adaptacji po przyjeździe na Ziemie Odzyskane.

EN

This article to apply to constructions of problem Łemkos identity which are inhabit to Ziemia Lubuska, the mainly research material are two volume of Łemkos memoirs “Z łemkowskiej skrzyni. Część pierwsza. Opowieści z Ługów i okolic” and “Z łemkowskiej skrzyni. Część druga. Opowieści z Brzozy i okolic”. The author try to reveal specificity conditions of the mold to Lemkos identity, in case when they had been experienced by displacing. In this process play a part Łemkowszczyzna mythical perception, the assay of self identify and question of adaption after they came in Regaind Territories.

8

Rola tradycji w procesie zacieśniania więzi etnicznej Łemków (druga połowa XIX - początek XX wieku)

85%

Wójtowicz B.

Studia Ecologiae et Bioethicae

|

2008

|

vol. 6

|

issue 1

507-516

9

Miejsce religii w walce ideologicznej na przykładzie Łemkowszczyzny XX wieku

85%

Wójtowicz B.

Studia Ecologiae et Bioethicae

|

2004

|

vol. 2

|

issue 1

797-807

10

Podziały wyznaniowe w środowisku łemkowskim (rusińskim) w okresie międzywojennym

85%

Halczak B., Šmigel’ M.

Kultura Słowian. Rocznik Komisji Kultury Słowian PAU

|

2025

|

vol. XXI

189-201

EN

The Lemkos inhabit the Ukrainian-Slovak-Polish borderland. Since their earliest history, they have been associated with Eastern Christian rites (Orthodoxy). In the 16th and 17th centuries, they became Uniates (Greek Catholics). During the interwar period, the Lemko community experienced religious divisions. Some Lemkos converted to Orthodoxy, while the majority remained loyal to the Greek Catholic Church.

PL

Łemkowie zamieszkują pogranicze ukraińsko-słowacko-polskie. Od najdawniejszych czasów swojej historii byli związani z chrześcijaństwem obrządku wschodniego (prawosławiem). W XVI i XVII wieku stali się unitami (grekokatolikami). W okresie międzywojennym doszło w środowisku łemkowskim do podziału na tle religijnym. Część Łemków dokonała konwersji wyznaniowej na prawosławie. Większość pozostała jednak wierna Kościołowi greckokatolickiemu.

11

Odbudowa prawosławnej sieci parafialnej na Łemkowszczyźnie po 1956 roku jako element wielokulturowości regionu

85%

Dudra S.

Studia z Geografii Politycznej i Historycznej

|

2014

|

vol. 3

EN

As a result of the post-war resettlement (1944–1946) to the areas of the Ukrainian SSR , then to the so-called recovered territories, as part of the „Vistula Action” (1947), the area of Orthodox Lemkos’ religious life ceased to exist. Most historic temples with their equipment were destroyed. The Orthodox property was plundered. The process of restoration of the Orthodox parish network began after 1956. Its result was the establishment of Rzeszów Deanery already in 1959. The revival of the parish structures encountered numerous difficulties. Among the most important should be mentioned unfavorable position of local religious authorities, poor conditions of the temples, the lack of clergy. However, by the end of the 60s it had been possible to create a network of parish temples, which in general satisfied the religious needs of the faithful. The key moment for the development and stabilization of the religious life was the erection of Przemysl – Nowy Sacz Diocese in 1983. Following the democratic changes taking place in Poland after 1989, Orthodox Church began a new period in its operations. In addition to the integration, because of the emerging opportunities, in a wider range it could fulfill its culture-creating role and become an important element of the multicultural region.

PL

W wyniku powojennych przesiedleń (1944–1946) na tereny USRR, a następnie na Zie-mie Odzyskane w ramach akcji „Wisła” (1947 r.) życie religijne prawosławnych Łem-ków na obszarze Łemkowszczyzny przestało istnieć. W większości zabytkowe świątynie wraz z wyposażeniem uległy zniszczeniu. Mienie cerkiewne zostało rozgrabione. Proces odbudowy prawosławnej sieci parafialnej rozpoczął się po 1956 r. Jego efektem było powołanie już w 1959 r. dekanatu rzeszowskiego. Odradzanie się struktury parafialnej napotykało liczne utrudnienia. Wśród najważniejszych należy wymienić nieprzychylne stanowisko lokalnych władz wyznaniowych, zły stan przekazywanych świątyń, brak duchowieństwa. Jednak do końca lat 60. XX w. udało się stworzyć sieć parafialną, która zaspokajała potrzeby religijne wiernych. Kluczowym momentem dla rozwoju i stabili-zacji życia religijnego było erygowanie w 1983 r. diecezji przemysko-nowosądeckiej. W wyniku przemian demokratycznych dokonujących się w Polsce po 1989 r. Cerkiew prawosławna rozpoczęła nowy okres w swojej działalności. Poza elementami integra-cyjnymi, ze względu na pojawiające się możliwości, mogła w szerszym zakresie wypeł-niać swoją funkcję kulturotwórczą i stawać się istotnym elementem wielokulturowości regionu.

12

Muzeum kultury łemkowskiej w Zyndranowej

85%

Drozd R.

Muzealnictwo

|

2023

|

vol. 64

14-21

PL

W 1947 r. w wyniku akcji „Wisła” Łemków wysiedlono na Ziemie Zachodnie i Północne Polski. Tym samym ich materialny dorobek życia pozostał w dawnym miejscu zamieszkania i był narażony na dewastację. Z takim stanem rzeczy nie godziła się część Łemków, która po 1956 r. powróciła w swe rodzinne strony i postanowiła uratować kulturę materialną i duchową. Zaczęto odradzać amatorski ruch artystyczny oraz postanowiono zaopiekować się materialnymi śladami kultury łemkowskiej. Tym samym zrodził się pomysł utworzenia etnograficznego muzeum łemkowskiego. W 1968 r. na bazie zagrody Teodora Gocza w Zyndranowej stworzono izbę muzealną, która z czasem przyjęła nazwę Muzeum Kultury Łemkowskiej. Placówka ciągle borykała się z wieloma trudnościami. Brakowało środków finansowych oraz merytorycznego zabezpieczenia jej funkcjonowania. Niemniej cały czas powiększano zbiory muzealne oraz pozyskiwano nowe budynki. Twórcom muzeum przyświecał cel nie tylko zabezpieczenia i eksponowania materialnych śladów kultury łemkowskiej, lecz również utrzymania więzi wysiedlonych Łemków z ich dawną ojczyzną. Muzeum zaczęło także pełnić bardzo ważną rolę w zachowaniu tożsamości etnicznej Łemków.

13

Polityka narodowościowa II Rzeczypospolitej wobec Łemków

71%

Kępa M.

Wrocławskie Studia Politologiczne

|

2016

|

vol. 20

55-68

EN

Ethnic policy towards the “non-Polish” population, in particular considering the ethnic group of the Lemkos in the period of the Second Republic of Poland was characterised by two concepts of assimilation: ethnic and national. Undoubtedly, one figure who distinguished himself in the process of creating policy towards the Lemkos was W. Wielhorski, who effectuated clear and complete examination of the Lemkos issue in the Second Republic of Poland. Any operations undertaken by Polish authorities aimed at gaining loyalty of the Lemkos population as well as at conferring autonomy in order to maintain their ethnic or cultural distinctiveness. The twilight of the 1930s saw a change in the government’s orientation towards the “non-Polish” population which was expressed in a military, nationalistic way of leading the ethnic policy.

14

Ukraińska tożsamość Łemków na przykładzie działalności Organizacji Obrony Łemkowszczyzny w Ameryce

71%

Tyda A.

Przegląd Narodowościowy – Review of Nationalities

|

2013

|

issue 2

129-139

EN

}e Organization for Defense of Lemko Western Ukraine in America, Inc. (OOL) is one of the oldest and most influential Lemkos organizations in the United States. It was necessary for them to help families in the homeland. Material assistance was donated in large part to Ukrainian schools, churches, artistic ensembles, and Ukrainian educational institutions. OOL was formed in 1936 in Philadelphia and began to publish the monthly „Lemkivskiy Dzvin”. With the arrival of the Second World War, OOL halted its activities. In 1958 OOL began to publish the monthly „Lemkivski Visti”. Having its own press organ OOL grew significantly during this time. It founded new branches, as well as increased the number of fundraisers to help the Lemko region, increased the number of subscribers to the newspaper. }e National Council of OOL in 1976 called to life the Lemko Research Foundation. From 1979 OOL publish „Lemkivshchyna” in place of „Lemkivski Visti”. Under the direction of OOL exists the Ukrainian Lemko Museum in Stamford. Members of the organization call themselves as Ukrainians. In their opinion Lemkivshchyna is a part of Ukraine.

15

Geopolitical consequences of Rusophilism of Carpathian Rusyns

71%

Mazur P.

Przegląd Narodowościowy – Review of Nationalities

|

2017

|

issue 7

29–65

PL

Rusofilizm był alternatywą dla Rusinów Karpackich, w tym Łemków dla ukraińskiego nacjonalizmu. Zainteresowanie tą ideologią wykorzystała Rosja, dla której tereny zamieszkałe przez Rusinów miały znaczenie geopolityczne. Przychylność tej ludności mogła ułatwić opanowanie Europy Środkowej i zrealizować imperialne zamiary Rosji. Konsekwencje tego są widoczne do dziś i wykorzystywane choćby do destabilizacji sytuacji na Ukrainie.

EN

Rusophilism was an alternative for Carpathian Rusyns, including Lemkos, to Ukrainian nationalism. Russia used Interest in this ideology, for which the areas inhabited by Rusyns were geopolitically important. Positive attitude of this population could help to seize Central Europe and realize the imperial interests of Russia. e consequences are visible even today and are being used to destabilize the situation in Ukraine.

16

Łemkowie i Łemkowszczyzna w międzywojniu

71%

Mazur P.

Facta Simonidis

|

2010

|

issue 3

167-190

PL

Autor przedstawia założenia ukraińskiego nacjonalizmu okresu międzywojennego oraz jego wpływ i sposoby agitacji wśród Łemków, jak również główne tezy najważniejszego ideologa nacjonalizmu ukraińskiego Dmytra Doncowa. Podstawowym źródłem analizy są Sprawozdania z życia mniejszości, odnalezione podczas kwerendy w Bibliotece Centralnego Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Źródła relacjonują zakrojoną na szeroką skalę akcję propagandowo- -agitacyjną, prowadzoną zarówno przez Kościół Greko-Katolicki, Proświtę, UNDO i inne organizacje ukraińskie. Z analizy zgromadzonych materiałów wynika, że Łemkowie jednak nie zaakceptowali ukraińskiego poczucia narodowego

EN

The author presents assumptions of Ukrainian nationalism in interwar period as well as its influence and ways of agitation among Lemkos. He introduces main thesis of the most important ideologist of Ukrainian nationalism Dmytro Doncov. Sprawozdania z życia mniejszości (Reports of minority living) found in the Library of Central Archives Ministry of the Interior are the main source of his analysis. The sources present extensive propagation campaigns led by both Greek-Catholic Church, Proswita, UNDO and other Ukrainian organizations. It seems that after all Lemkos didn’t accept Ukrainian national sense.

17

Na kołpaku gór — rzecz o łemkowskiej tożsamości

71%

Misiak M.

Góry, Literatura, Kultura

|

2017

|

vol. 11

291-304

EN

The paper refers to the bilingual, Polish-Lemko, collection of poems by Władysław Graban, Na kołpaku gór (On the Calpack on the Mountains), published in 1991. The mountains, the Beskids, the Lemkos’ homeland, are presented as the exotic calpack, a type of cap made of several pieces of fabric sewn together. The analysis is based on the assumption that the Lemkos’ identity has been shaped like a calpack, sewn together from various cultural, religious and linguistic elements as a result of cultural transgressions — complex in their course and stretched over time. In the successive parts of the article the author discusses the various components of the ethnic identity of this minority, little known to the public at large.

18

Internet jako jedna z płaszczyzn kultywowania tradycji wśród Łemków

71%

Banias A.

Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica

|

2017

|

vol. 11

EN

Social media for more than a decade, they have a very big impact on people’s lives. They allow the exchange of information or somehow contact with another person. Currently, almost every young person living in the era of globalization notice changes taking place in the world, they want to keep up with them and seek for new challenges. But they have not forgotten their roots, especially those carefully cherished by their parents and grandparents? Or maybe the newest technologies allow them to get to know their new “old” cultural heritage? These and other questions research author will try to answer in the text below.

PL

Media społecznościowe od ponad dekady mają bardzo duży wpływ na ludzkie życie. To one pozwalają na wymianę informacji, czy poniekąd kontakt z drugim człowiekiem. Obecnie, niemalże każda osoba, żyjąca w dobie globalizacji, obserwuje zachodzące na świecie przemiany, stara się im sprostać, stawiając sobie nowe wyzwania. Ale czy przez to nie zapomina o swoich korzeniach, zwłaszcza tych usilnie pielęgnowanych przez rodziców i dziadków? A może to najnowsze technologie pozwalają na nowo poznać swoje dziedzictwo kulturowe? Na te i inne problemy badawcze autorka postara się odpowiedzieć w poniższym tekście.

19

Działalność statutowa oddziałów żeńskich Łemko-Sojuzu w Kanadzie (1935–1939). Wybrane aspekty

71%

Moklak J.

Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej

|

2024

|

vol. 59

|

issue 1

133-150

EN

In the 1930s, the Lemkos established over a dozen branches and groups of the Lemko Association in Canada in the provinces: Ontario (Toronto, Hamilton, Windsor, Fort William, Port Arthur); Quebec (Montreal, Arvida, Val-d’Or); Alberta (Edmonton, Edson) and Manitoba (Winnipeg). The article presents selected aspects of the activities of women’s branches in Toronto (No. 8) and Montreal (No. 11) against the background of the activities of men’s and co-educational branches. The article includes statistical data on funds collected for statutory purposes by women’s branches.

PL

W latach trzydziestych XX w. Łemkowie utworzyli w Kanadzie kilkanaście oddziałów i grup Związku Łemkowskiego w prowincjach: Ontario (Toronto, Hamilton, Windsor, Fort William, Port Arthur), Quebec (Montreal, Arvida, Val-d’Or), Alberta (Edmonton, Edson) i Manitoba (Winnipeg). W tekście przedstawiono wybrane aspekty działalności oddziałów żeńskich w Toronto (nr 8) i Montrealu (nr 11) na tle działalności oddziałów męskich i koedukacyjnych. Artykuł zawiera m.in. dane statystyczne dotyczące funduszy zbieranych na cele statutowe przez oddziały żeńskie.

20

Łemkowie zachodni przy granicy Galicji z Węgrami w XIX wieku

71%

Tyszkiewicz J.

Galicja. Studia i materiały

|

2024

|

issue 10

33-48

EN

The article presents the fate of the Lemko community residing in the western parts of the Pieniny region (including the villages of Szlachtowa, Jaworki, Czarna Woda, and Biała Woda) in the 19th century. It discusses the basic aspects of Lemko life in the 18th–19th centuries, including economic, social, religious, and cultural relations and their dependencies in the context of state policy. The article also highlights the strong interweaving of social, cultural, and national relations within this community, selected issues of material culture and daily life, and the formation of local elites.

PL

W artykule przedstawiono losy społeczności łemkowskiej zamieszkującej na terenach po- łożonych w zachodnich częściach Pienin (m.in. wsie Szlachtowa, Jaworki, Czarna Woda i Biała Woda) w XIX w. Omówiono podstawowe dziedziny życia Łemków w XVIII–XIX w., stosunki gospodarcze, społeczne, religijne i kulturalne oraz ich zależności w kontekście polityki państwowej. Ukazano również silny splot stosunków społecznych, kulturalnych i narodowościowych w ramach tej społeczności oraz wybrane kwestie kultury materialnej i życia codziennego, a także kształtowanie się lokalnych elit.

Refine search results

[Recenzja]: Paweł Przybylski, Rola duchowieństwa greckokatolickiego w kształtowaniu się opcji narodowych wśród Łemków w latach 1918-1947, Wydawnictwo Mado, Toruń 2006, ss. 294, ISSN 978-83-8988-659-0

Tożsamość Łemków jako czynnik wpływający na skuteczność rzecznictwa i artykulacji interesów mniejszości ukraińskiej w Polsce

The Carpatho-Rusyn Movement in the 21st century in North America

Łemkowie i prawosławie w XX wieku

Wpływ wyznania na tożsamość narodową Łemków

Walory antropogeniczne Łemkowszczyzny jako szansa rozwoju regionalnej turystyki kulturowej

Pamięć jako medium przeszłości – kształtowanie tożsamości w pamiętnikach łemkowskich.

Rola tradycji w procesie zacieśniania więzi etnicznej Łemków (druga połowa XIX - początek XX wieku)

Miejsce religii w walce ideologicznej na przykładzie Łemkowszczyzny XX wieku

Podziały wyznaniowe w środowisku łemkowskim (rusińskim) w okresie międzywojennym

Odbudowa prawosławnej sieci parafialnej na Łemkowszczyźnie po 1956 roku jako element wielokulturowości regionu

Muzeum kultury łemkowskiej w Zyndranowej

Polityka narodowościowa II Rzeczypospolitej wobec Łemków

Ukraińska tożsamość Łemków na przykładzie działalności Organizacji Obrony Łemkowszczyzny w Ameryce

Geopolitical consequences of Rusophilism of Carpathian Rusyns

Łemkowie i Łemkowszczyzna w międzywojniu

Na kołpaku gór — rzecz o łemkowskiej tożsamości

Internet jako jedna z płaszczyzn kultywowania tradycji wśród Łemków

Działalność statutowa oddziałów żeńskich Łemko-Sojuzu w Kanadzie (1935–1939). Wybrane aspekty

Łemkowie zachodni przy granicy Galicji z Węgrami w XIX wieku