Search results

1

Auschwitz Birkenau, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-1945) (1979)

100%

CYWIŃSKI P. M. A.

Ochrona Zabytków

|

2017

|

issue Dodatek Specjalny. Dziedzictwo w Polsce.

83-87

EN

Auschwitz Birkenau was the principal, the largest, and the most notorious of the six extermination camps established by Nazi Germany to implement its Final Solution policy which had as its aim the mass murder of the Jewish people in Europe. Built in Poland under Nazi German occupation, initially as a concentration camp for Poles and later for Soviet prisoners of war, it soon became a prison for a number of other nationalities. Criterion: (vi) Auschwitz Birkenau: a rite de passage for modern man The former German Nazi concentration and extermination camp Auschwitz Birkenau was declared a Memorial Site at the suggestion of survivors as long ago as 1947. It was then established in the legal structure of a museum. At that time, more permanent establishments protecting the heritage of humanity were yet to be devised. Even today, many questions regarding the Memorial cannot be solved by means of a unilateral decision. Hence Poland’s resolve to establish the International Auschwitz Council where the most distinguished experts from many countries systematically discuss and reflect upon the nature and essence of this particular Memorial. Indeed, the differences between the functioning of the space in the former camp and in other types of museums are of fundamental nature. The main roles of a Memorial are commemoration and education, and here – unlike in the case of many memorial institutions – these tasks are performed in an authentic historic setting. It is precisely this experience of the space of the former camp that makes the education and memory roles create the most significant relationship between history, human experience, and reflection on the latest challenges of our time. That is why the decision makers from many countries establish financial and institutional instruments intended to support the visits to Auschwitz Memorial, above all, the visits of students on the verge of reaching their majority. Thus the direct experience of the space of the former camp – apart from learning the tragic facts and paying tribute to the memory of the murdered Jews, Poles, Roma, Red Army soldiers, and other victims – becomes here a fundamental factor in both historical reflection and rumination on the present age and individual human choices. Thus the site itself becomes a prop in understanding and emotional assimilation of the tragic elements in humanity’s heritage and identity at an age when – in the opinion of an ever-growing number of people – books, lectures, movies, or memory institutions established elsewhere are not sufficient to achieve the same goal. It is precisely from looking at the evidence of the crime – the suitcases, shoes, and tons of human hair; from passing through the gate with the ‘Arbeit macht frei’ sign, the ramp, the individual camp sectors, postcamp buildings and ruins (including the gas chambers and crematoria); from the clash of historical knowledge with direct experience of the authentic space, that a completely different kind of cognizance is born which is far removed from the erudition acquired at school or through reading. It is each visitor’s own experience of the physical reality of the Auschwitz site whose exploration becomes a specific rite de passage for the understanding of his or her own responsibility, extent of involvement, and the danger ensuing from one’s own indifference and passivity. Visiting Auschwitz is supposed to influence the visitors’ outlook and self-reflection. Seen from such a perspective, the authenticity of the physical reality of the former camp does not only appear as a direct contact with history or irrefutable proof against the arguments of the Holocaust deniers and the theses of various revisionisms. First of all, this authenticity becomes the basis of one’s own experience – real, physical, and historical – that holds great challenges of a moral, ethical, and civic nature. For contemporary visitors to Auschwitz, this authenticity becomes the groundwork for experience that confronts them with their own choices. Thus the conservators’ protection of the authenticity of this Memorial Site becomes an ethically motivated task. The magnitude of this challenge led to the creation, in 2009, of the Auschwitz-Birkenau Foundation whose fund, of international provenance, has in the space of five years become the main financial instrument supporting the conservators’ works and activities on the extensive area of the former camp. This provides the basis for the developing educational activities carried on by the International Center for Education about Auschwitz and the Holocaust. Today, in the 21st century, we know only too well that ‘The past is never dead. It’s not even past.’ (W. Faulkner). Therefore, the memory seems not only a tribute paid to the victims from the past, but also – and perhaps primarily so – a concerned look at our own future and the future of our children. At a time when wars and instances of genocide do not rouse us to action in support of human beings…, and when grand international institutions established to ensure global peace and safety are unable even to formulate the foundations of an efficient policy towards planned mass murders…, and when various populisms, as well as racism and anti-Semitism, are being revived while humanity’s heritage is consciously drawn into the political rhetoric of conflict, the message of Auschwitz Birkenau becomes – unfortunately – more and more relevant.

2

Gostynińscy Żydzi – ofiary holocaustu

86%

Konarska-Pabiniak B.

Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego

|

2017

|

issue 2(251)

25-30

EN

The article features letters of three Jews coming from Gostynin, who managed to escape extermination as the only ones in their numerous families. They left Gostynin shortly before the outbreak of the war and they never came back to their hometown.

PL

Tragedia II wojny światowej dotknęła niemal wszystkie narody Europy, a szczególnie Żydów. Mało komu z tej nacji udało się przeżyć hekatombę XX wieku. Wśród tych, którzy uniknęli śmierci, było m.in. troje Żydów z Gostynina. W zachowanej korespondencji z lat 1977 i 1979 opisali losy swoje i swych rodzin. Są to Rifka Margalit z Tel-Avivu, Celina Szaron z Hajfy, obydwie pochodzące z licznej rodziny o nazwisku Motyl i Jakub Żychlin z Anglii. Dziś już nie żyją, ale pozostawili historyczny dokument swego życia, zarazem dokument tamtej epoki. Listy te zostały poniżej zaprezentowane czytelnikom.

3

Ksiądz Józef Piekieliński (Piekielny) (1897–1942), ofiara obozu koncentracyjnego w Dachau

86%

Szkutnik P.

Biuletyn Szadkowski

|

2012

|

issue 12

41-59

EN

Father Józef Piekieliński was born in 1897 in Szadek, where his family lived. After finishing the Theological Seminary in Włocławek he worked as catechist and curate in a number of parishes in Kujawsko-Kaliska diocese, and then in Częstochowa diocese. In the period 1932–1941 he was the parish priest in Jaworzno near Wieluń. During massive arrests of Polish clergy by Germans in 1941he was imprisoned in the concentration camp in Dachau, where he died in 1942.

4

Doktor Herta Oberheuser i jej działalność medyczna w KL Ravensbrück w świetle zeznań świadków i ofiar eksperymentów

81%

Fronczak P.

Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica

|

2016

|

issue 96

213-223

EN

Herta Oberheuser was the only woman convicted in Doctor’s trails in Nurnberg. When she was working with other doctors (for example Karl Gebhardt or Fritz Fischer) in Ravensbrück concentration camp she made many medical experiments on women prisoners. The experiments consisted of bones transplantations and also injecting bacteria and shrapnels into wounds to simulate battleground conditions. German doctors tried to work out way to inhibit and cure gas gangrene. This bacterial infection was very common under field conditions. Motive for unhuman experiments in Ravensbrück was attempt to kill Reinhard Heydrich, the head of Reich Main Security Office (RSHA). Attempt took place in 1942 and was unsuccessful, Heydrich died in the same year, due to gas gangrene infection. Article is based on Nurnberg trails witnesses and operated women prisoners memories. People who had known Herta Oberheuser described her as ruthless, cruel, Nazi fanatic and devoided of any human feels and empathy. She was dreaded among prisoners, they were terrified to meet the assistant of doctor Gebhardt.

PL

Herta Oberheuser była jedyną kobietą-lekarzem skazaną podczas procesów lekarzy w Norymberdze. W czasie jej pracy w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück wraz z innymi lekarzami, np. Karlem Gebhardtem czy Fritzem Fischerem, dokonywała eksperymentów na kobietach – zabiegi polegały na transplantacjach kości, a także na wprowadzaniu do ran m.in. bakterii, drewna i szkła, co miało oddać warunki panujące na froncie. Niemieccy lekarze chcieli znaleźć sposób na zahamowanie powszechnego zjawiska i sposobu wyleczenia zakażenia w warunkach polowych. Przyczynkiem do nieludzkich badań był zamach na szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA) – Reinharda Heydricha w roku 1942 i jego śmierć wskutek zgorzeli gazowej. W artykule przedstawione są wspomnienia operowanych kobiet oraz świadków w procesie norymberskim. W relacjach osób mających bezpośredni kontakt z lekarką jawi się ona jako osoba bezwzględna, okrutna, służąca wyższej idei, pozbawiona jakichkolwiek ludzkich odruchów i uczuć. Wzbudzała ona postrach, każda z więźniarek obawiała się spotkania z asystentką doktora Gebhardta.

5

Trudna definicja obozu koncentracyjnego

72%

Nijakowski L. M.

Kultura i Społeczeństwo

|

2023

|

vol. 67

|

issue 1

3-18

EN

This paper discusses only the systems of concentration camps, omitting how individual camps functioned. The analysis starts with late 19th-century Spanish camps in Cuba and ends with late 20th-century camps for Serbs, Croats and Bosniaks in Bosnia and Herzegovina. The first part of the paper discusses the problems of defining a concentration camp and proposes an original definition. The second part focuses on the victims, including their position within the camp hierarchy. The third part shows the practice of history politics based on the system of camps to which Silesians and other groups were sent after the war. Consequently, the paper offers an original definition of a concentration camp that is missing from many scholarly papers, and discusses Polish complications in history politics related to avoiding the term “Polish concentration camps”. The interpretation was based on the hermeneutics of academic literature and multimodal discourse analysis, especially as it pertains to post-war camps.

6

Edukacyjny wymiar wizyt w miejscu pamięci. Z wizyty w Państwowym Muzeum na Majdanku: studium przypadku

72%

Kawa M.

Language. Culture. Politics. International Journal

|

2018

|

vol. 1/2018

173-185

PL

Przedmiotem artykułu jest analiza ankiet przeprowadzonych wśród studentów i studentek kierunku stosunki międzynarodowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie, odwiedzających Państwowe Muzeum na Majdanku. Zwracam uwagę na rolę, jaką odgrywa miejsce pamięci ulokowane na terenie byłego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i obozu zagłady, a także sprawdzam, na ile wizyta w miejscu pamięci jest dla młodych ludzi ważnym przeżyciem i co w ich opinii jest najbardziej poruszającym momentem obecności w takim miejscu. Artykuł podzielony został na trzy części. W pierwszej, wprowadzającej, omawiam krótko historię powstania Państwowego Muzeum na Majdanku oraz to, w jaki sposób zmieniała się narracja o byłym obozie przekazywana przez Muzeum. W drugiej części sygnalizuję edukacyjną rolę miejscea pamięci. Pomijam tutaj toczącą się dyskusję o wszelkich strategiach edukacyjnych i praktykach pedagogicznych. Zdaję sobie sprawę, że tematyka ta jest opracowana i dostępna w literaturze przedmiotu, jej przywołanie i analiza nie jest jednak celem niniejszej pracy. W części trzeciej, najobszerniejszej, omawiam wyniki ankiet przeprowadzonych wśród osób odwiedzających Państwowe Muzeum na Majdanku.

EN

The subject of this article is the analysis of surveys conducted among International Relations students of the State School of Higher Education in Chełm visiting the State Museum at Majdanek. In my article I ask the question about the role of place of memory located on the premises of a former Nazi concentration and death camp. The article also attempts to determine whether and to what extent a visit to a place of memory is an important experience in the lives of young people, and what makes the biggest impression on the visitor. This article is divided into three parts. In the first one I shortly present the beginnings of the State Museum at Majdanek and in what way the narration about the former camp at Museum has been changing. In the second part I mention the educational role which the place of memory may play. The article does not engage in the debate about the educational strategies and pedagogical practices. Although the subject is described and available in the literature in the field, but this issue is beyond the scope of my article. The last part of this paper presents the results of surveys conducted among students visiting the State Museum at Majdanek.

7

Jedenaście z dwudziestu czterech. O zapomnianych Opowiadaniach oświęcimskich Marii Zarębińskiej-Broniewskiej

72%

Tramer M.

Narracje o Zagładzie

|

2020

|

issue 6

332-340

EN

Opowiadania oświęcimskie (Auschwitz stories) by Maria Zarębińska-Broniewska was first published in a book version in 1948. All the texts included in the book, however, had beenwritten earlier. First of them were initially released in a daily Polska Zbrojna (Armed Poland) in early June 1945, just a few days after the author’s return from a concentration camp. They were one of the first accounts which concerned women’s concentration camps. The book which was published later included nine out of eleven short stories written by Zarębińska. There is also an extant manuscript a novel’s synopsis. However, a very ambitious project of creating tens of short stories was not completed due to the author’s death. This article is a description of the history of Auschwitz stories and their particular editions; it also includes two forgotten stories which were not included in published collections.

8

Opatrzność Boża w życiu błogosławionego Henryka Kaczorowskiego

72%

Wiśniewski J.

Polonia Sacra

|

2017

|

vol. 21

|

issue 2(47)

145-162

PL

Powyższy artykuł ukazuje bł. ks. Henryka Kaczorowskiego jako kapłana ufającego opatrzności Bożej. Jego życie pełne było trudnych doświadczeń, które tylko wzmacniały jego wiarę i ufność. Najtrudniejszym sprawdzianem był czas II wojny światowej, a zwłaszcza pobyt w obozie koncentracyjnym w Dachau, skąd został wywieziony do Harteim, gdzie najprawdopodobniej został zagazowany. Jest to wspaniały przykład człowieka, który w każdym doświadczeniu, nawet tym najtrudniejszym, doszukuje się zamysłu Bożego. Dlatego też w każdej okoliczności należy wykazać się postawą pełną ufności. Zwłaszcza księża, którzy borykają się z wieloma problemami, mogą wiele się nauczyć od bł. ks. Henryka, szczególnie że nie ma tak trudnej sytuacji z którą dzięki Bogu nie można sobie poradzić.

EN

The blessed priest Henryk Kaczorowski is shown as a priest trusting in Divine Providence in the above article. His life abounded with difficult experiences which strengthened his faith and trustfulness. The toughest test of his faith took place during the World War II, especially during his imprisonment in the Dachau concentration camp from where he was deported and probably gassed in Harteim. His life serves as a prime example of a man who tried to find Divine Providence in every single experience, regardless of how difficult it is. Thus, one should adopt a trusting approach under any circumstances. Especially priests facing numerous problems have much to learn from the blessed priest Kaczorowski, as there exists no situation with which one could not cope with God’s help.

9

[Recenzja]: Głosy z „Ostatniego kręgu”. Korespondencja z Konzentrationslager Auschwitz Józefa Kreta i Zofii Hoszowskiej-Kretowej, oprac. Krystyna Heska Kwaśniewicz, Lucyna Sadzikowska, Katowice 2020, ss. 203, ISBN 978-83-66055-16-2

72%

Stelingowska B.

Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne

|

2021

|

vol. 116

601-603

10

Stanisława Leszczyńska (1896-1974). Stan studiów nad biografią i postulaty badawcze

72%

Gliński k. W.

Pamięć i Sprawiedliwość

|

2021

|

vol. 37

|

issue 1

380-393

PL

Artykuł prezentuje w sposób syntetyczny stan badań nad życiem i działalnością Stanisławy Leszczyńskiej, położnej z obozu koncentracyjnego w Auschwitz-Birkenau. Autor dotarł do nieznanych dotychczas materiałów archiwalnych znajdujących się w zasobach Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, a mianowicie opisu doświadczeń pseudomedycznych przeprowadzanych na Stanisławie Leszczyńskiej w obozie koncentracyjnym oraz oświadczeń współwięźniarek potwierdzających wykonanie tych eksperymentów. Na podstawie analizy porównawczej materiałów źródłowych udało mu się ustalić sekwencję wydarzeń związanych z pierwszymi czterema miesiącami pobytu Stanisławy w obozie. Przeprowadził też analizę krytyczną listu napisanego przez 16 więźniarek obozowych, adresowanego do Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w Watykanie, w którym podważano heroiczność postawy położnej z Auschwitz, a także wiarygodność jej Raportu. Zasygnalizował wiele zagadkowych zdarzeń i sytuacji z życia Stanisławy, wymagających wyjaśnień i dalszych badań, przede wszystkim poszukiwań w zasobach archiwalnych Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz Instytutu Pamięci Narodowej.

11

Pedagogika zza drutów. Elementy wychowania w grypsach więźniów obozu koncentracyjnego na Majdanku

72%

Gajderowicz M.

Roczniki Pedagogiczne

|

2016

|

vol. 8(44)

|

issue 1

37-46

PL

Obóz koncentracyjny na Majdanku jest tą kartą historii, którą z pewnością można zaliczyć do jednej z najtrudniejszych. Więźniowie, przetrzymywani w nieludzkich warunkach, oprócz oczywistej walki o życie zabiegali też o kontakt z bliskimi pozostawionymi na wolności. Dzięki temu pragnieniu powstawały tzw. grypsy, czyli listy więźniów kierowane do rodzin. Pośród wielu treści, które pojawiają się w tej korespondencji, znajdujemy także te, które dowodzą prób wychowania poprzez listy. Celem artykułu było przedstawienie tych aspektów, które miały charakter pedagogiczny. Co ciekawe, osadzeni próbowali wpływać na młodszych, którzy byli ich dziećmi, ale bardzo często treści te były kierowane do młodszego rodzeństwa. Więźniowie pragnęli wpoić swoim podopiecznym wiarę chrześcijańską, zasady moralne i etyczne, ale także potrzebę edukacji czy postawę odpowiedzialności za innych. Biorąc pod uwagę fakt, iż treści te powstawały w tak specyficznym czasie i miejscu, trudno nie zgodzić się, iż wychowawczy aspekt grypsów jest interesujący z punktu widzenia pedagogiki jako dziedziny nauki.

EN

The concentration camp in Majdanek is a card in history that surely may be counted among the most difficult ones. Prisoners who were kept in inhumane conditions, apart from fighting for their lives, which was obvious, also tried to contact their near ones who were left free. Owing to this striving so called “kites” were written, that is letters written by prisoners to their families. Among the numerous subjects that are brought up in the letters we also find ones that show attempts at educating someone through the letters. The aim of the article is to present those aspects of the correspondence that had pedagogical character. What is interesting, the prisoners tried to influence younger people who usually were their children, but very often the remarks were directed to their younger siblings. The prisoners tried to instill the Christian faith, moral and ethical principles, but also the need of education or the attitude of responsibility for others in the ones to whom they wrote the letters. Taking into consideration the fact that the letters were written in such a peculiar place and at such a peculiar time it is hard not to agree that the educational aspect of the “kites” is interesting from the point of view of pedagogy as a branch of social science.

12

Obóz koncentracyjny jako narzędzie władzy i transformacji społecznej w XX wieku

72%

Nijakowski L. M.

Kultura i Społeczeństwo

|

2019

|

vol. 63

|

issue 2

9-38

EN

The author compares 12 concentration camp systems, from US camps in the Philippines (1901–1902) to Serbian, Croatian, and Bosnian camps in Bosnia and Herzegovina (1992–1995). He uses comparative history for macro-causal analysis, discusses the challenges in defining concentration camps, and compares camps with other institutions. Some of the features outlined in the paper can be found in all concentration camps (forceful isolation of masses of people in accord with a “collectivist logic”, power, and cruelty), while others are limited to certain sub-types (forced labor, medical experiments). The author proves that concentration camps were predominantly a tool that was intended to help win wars, reinforce and stabilize power, and create a new, obedient form of citizen. Therefore, camps were one of the many methods used to pacify hostile populations and internal opposition. At the same time, their potential became apparent and led to the rise and spread of absolute power structures.

13

Wojenne losy małoletniego Henryka Ząbka jako przykład dokumentów przechowywanych w Archiwum IPN, dotyczących osób deportowanych do pracy przymusowej w III Rzeszy

72%

Chomej D., Piwowar J.

Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej

|

2021

|

issue 14

317-330

EN

This article discusses the fate of Henryk Ząbek, an adolescent who was sent from Pułtusk to forced labour in Berlin during the Second World War. Arrested for anti-German statements in a letter to a colleague, he was interrogated by the Gestapo and then survived the hell of German prisons and the Sachsenhausen concentration camp. Included in this article are translated source materials from the IPN archival repository that have not been previously published. Particularly noteworthy is a letter from Ząbek, which survived only in a German translation. It contains a unique description of the political situation and social mood in Berlin from the perspective of a forced labourer.

PL

Niniejszy artykuł omawia losy małoletniego Henryka Ząbka, który podczas II wojny światowej został wysłany z Pułtuska do prac przymusowych w Berlinie. Aresztowany za antyniemieckie sformułowania w liście do kolegi, był przesłuchiwany przez Gestapo, a następnie przeżył gehennę niemieckich więzień i obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Do artykułu zostały włączone przetłumaczone materiały źródłowe z zasobu Archiwum IPN, które jak dotąd nie były publikowane. Na szczególną uwagę zasługuje list Ząbka, który zachował się jedynie w niemieckim tłumaczeniu. Zawiera on unikalny opis stanu wiedzy o sytuacji politycznej oraz nastrojów społecznych w Berlinie z perspektywy robotnika przymusowego.

14

Królestwo za mgłą – bajka obozowa Zofii Posmysz

72%

Smyk K.

Literatura Ludowa

|

2023

|

vol. 67

|

issue 1-2

89-106

PL

Autorka analizuje powieść Wakacje nad Adriatykiem (1970) i wywiad-rzekę Królestwo za mgłą (2017) Zofii Posmysz – więźniarki Auschwitz, Ravensbrück i Neustadt-Glewe, która swoje wspomnienia obozowe wystylizowała na tradycyjną bajkę ludową, upamiętniając bajki opowiadane przez jej zmarłą obozową przyjaciółkę – Zofię Jachimczak. Autorka wprowadza pojęcie bajki obozowej. W pierwszej części artykułu analizuje elementy bajki ludowej w tekstach Posmysz (przestrzeń, czas, postaci, magiczne przedmioty). W drugiej części zarysowuje definicję osobnego gatunku prozy – bajki obozowej, którego wyznacznikiem – prócz przystosowania motywów bajki ludowej do treści obozowych – jest to, że tę bajkę, opowiedzianą prymarnie w obozie koncentracyjnym, opowiada słuchaczom była więźniarka, dając świadectwo życia i śmierci w obozie.

EN

The author analyses the novel Wakacje nad Adriatykiem (Holiday on the Adriatic, 1970) and an extended interview Królestwo za mgłą (The Kingdom Behind the Mist, 2017) with Zofia Posmysz – a prisoner of Auschwitz, Ravensbrück and Neustadt-Glewe, who stylized her concentration camp memories as a traditional folk tale, thus commemorating the fairy tales told by her camp friend Zofia Jachimczak, who did not survive Auschwitz. The author introduces the concept of a camp fairy tale. In the first part of the article, she analyses the elements of folk fairy tale in Posmysz’s texts (space, time, characters, magical objects). In the second part, the author outlines a definition of a separate prose genre – a camp fairy tale, characterized not only by the adaptation of folk fairy tale motifs to concentration camp realities, but also by the fact that this fairy tale, originally told in the concentration camp, is narrated or written down from memory and recounted to listeners by a former prisoner who gives a testimony of life and death in the camp.

15

Francuzi w hierarchii więźniarskiej Auschwitz-Birkenau. GIS w badaniach historycznych – wprowadzenie do badań

72%

Chrząszcz P.

Adeptus

|

2020

|

issue 16

PL

Celem niniejszego artykułu jest zasygnalizowanie problemu badawczego, który dotyczy francuskich więźniów obozu Auschwitz-Birkenau, a także przedstawienie wstępnych wyników badań przygotowanych na potrzeby doktoratu pisanego w Instytucie Historii PAN. Do całościowej realizacji projektu wykorzystane zostaną metody, które oferują szeroko rozumiane technologie informacyjne, takie jak System informacji geograficznej (GIS) oraz strukturalny język zapytań SQL. Autorka odwołując się do teorii aktora-sieci, w centrum rozważań stawia osoby deportowane z Francji, które stanowiły jedną z liczniejszych grup więźniów obozu Auschwitz-Birkenau. W tekście zasygnalizowano możliwe pole badawcze oraz zaprezentowano możliwości badań nad częścią obozu kobiecego w Auschwitz II-Birkenau. Dzięki wykorzystaniu technologii informacyjnych, takich jak narzędzia GIS-owskie, możliwe było ukazanie przestrzenne części kobiecej BIa i BIb obozu Auschwitz II-Birkenau wraz z wyznaczeniem jej konkretnych części, takich jak baraki, łaźnie, kuchnie, latryny itd. Wykorzystując georeferencing obrazu rastrowego, widok współczesny obozu nałożono na jedno ze zdjęć lotniczych podobozu wykonane przez Aliantów w 1944 roku.

EN

The aim of this article is to identify a research problem concerning the French prisoners of Auschwitz-Birkenau, and to discuss preliminary results of a PhD project conducted at the Institute of History, Polish Academy of Sciences. As planned, the implementation of the project will involve the use of methods offered by widely understood information technologies, such as the Geographic Information System (GIS) and the structural language of the French deportees, who were one of the more numerous groups of Auschwitz-Birkenau prisoners. The article outlines a potential research field and presents preliminary results of a study on the Auschwitz II-Birkenau women’s camp. Thanks to the use of information technologies, such as GIS tools, it was possible to map the space of sectors BIa and BIb of Auschwitz II-Birkenau with its particular parts, including barracks, baths, kitchens, latrines, etc. Using raster georeferencing, an image of the camp as it is today was superimposed on an aerial photograph of the sub-camp taken by the Allies in 1944.

16

Kobiety w obozowej prozie Tadeusza Borowskiego

72%

Kulesza D.

Konteksty Kultury

|

2017

|

vol. 14

|

issue 4

390-407

EN

The image of women in the camp prose of Tadeusz Borowski is presented through an analysis of three texts: Among Us, in Auschwitz…, The People Who Walked By and Stone World. The first short story is a preparation for the behavioural presentation of the camp. The shape of the work was mostly determined by the fact that it was composed out of reconstructed letters which Borowski had written in KL Auschwitz to his beloved woman and future wife, Maria Rundo. The People Who Walked By is a comprehensive image of the FKL, women concentration camp. In the Stone World cycle, the author of Farewell to Maria functionalizes the figures of women in order to show the effectiveness of camp mechanisms. In each of these texts Borowski repeats the patriarchally determined roles of women, but he also treats them as a personal, humanistic measure of the concentration camp catastrophe. He refers to the context of the Platonic triad, designated by the classical Greek philosophy, in which the measure of truth is beauty, which, admittedly, chiefly denotes the ethical assets, but finds its embodiment in outstandingly beautiful women.

PL

Obraz kobiet w obozowej prozie Tadeusza Borowskiego autor artykułu przedstawia, analizując trzy teksty: U nas, w Auschwitzu…, Ludzie, którzy szli oraz Kamienny świat. Pierwsze opowiadanie to przygotowanie do behawioralnej prezentacji lagru. O jego kształcie zdecydowało w dużej mierze to, że tworzą je zrekonstruowane listy, które Borowski jako więzień KL Auschwitz pisał do ukochanej, swojej przyszłej żony, do Marii Rundo. Ludzie, którzy szli to naznaczony behawioralnymi metaforami całościowy wizerunek FKL-u: koncentracyjnego obozu kobiet. W cyklu Kamienny świat autor Pożegnania z Marią funkcjonalizuje postacie kobiet po to, by pokazać skuteczność mechanizmów lagrowania. W każdym z analizowanych tekstów Borowski powiela patriarchalnie determinowane role kobiet, ale traktuje je także jako personalną, humanistyczną miarę koncentracyjnej katastrofy, korzystając przy tym z wyznaczonego przez klasyczną filozofię grecką kontekstu Platońskiej triady, w którym miarą prawdy jest piękno oznaczające, co prawda, głównie zalety etycznej natury, ale spersonalizowane w kobietach o nadzwyczajnej urodzie.

17

Przestrzenno-materialny krajobraz obozu koncentracyjnego

72%

Posłuszny Ł.

Przegląd Socjologii Jakościowej

|

2020

|

vol. 16

|

issue 1

120-142

EN

This article focuses on the problem of construction of a total institution by means of analyzing its spatial and material aspects. The subject of the analysis is the concentration camp at Majdanek (KL Lublin), while the biographical approach serves as a theoretical toolbox. The article consists of three main components. It begins with the reconstruction of the research methodology, where I explain the theoretical basis of the work as well as two variants of the way of examining biographies, namely space and items. Here I also define the framework of the research data and the way of interpreting it. Then, I proceed to addressing the problem of the space and the material structure of the concentration camp in Majdanek, which I do by considering the history and spatial organization of concentration camps, their symbolic dimension, and the ecological pattern.

PL

W prezentowanym artykule podejmuję problem konstrukcji instytucji totalnej, analizując jej aspekt przestrzenno-materialny. Przedmiotem analizy jest obóz koncentracyjny na Majdanku (KL Lublin), natomiast teoretyczną skrzynkę narzędziową stanowi podejście biograficzne użyte do analizy przestrzeni oraz materialności. Artykuł składa się z trzech głównych komponentów. Rozpoczyna go rekonstrukcja metodologii badań, w której wyjaśniam teoretyczne podłoże pracy i dwa warianty sposobu badania biografii – przestrzeni i rzeczy – oraz określam ramy materiału badawczego i sposób jego interpretacji. Następnie przechodzę do problemu przestrzenno-materialnej historii obozów i konstrukcji Majdanka, rozpoczynając od analizy historii i wzorów organizacji przestrzennej obozów koncentracyjnych, poprzez refleksję nad ich symbolicznym aspektem, po ostatnią część, ujmującą obóz w kategoriach ekologicznych.

18

Jak w czasach niegodnych zachować godność. Kazimierz Stołyhwo podczas II wojny światowej

72%

Synowiec A.

Prace Historyczne

|

2023

|

vol. 150

|

issue 3

549-576

EN

Kazimierz Stołyhwo (1880-1966) was an outstanding Polish anthropologist. On November 6, 1939, together with other professors of the Jagiellonian University, he was arrested by the Germans during the “Sonderaktion Krakau”, and then transported to the concentration camp in Sachsenhausen. Stołyhwo described his camp and wartime experiences in detail in a little-known, but valuable publication In captivity of the NSDAP. Biographical Summary in the Period from September 1, 1939 to January 18, 1945 (Kraków 1946). During this difficult time, he proved to be a righteous and uncompromising man. Sick and exhausted, he was finally released from the camp on April 23, 1940 – it was the result of pressure from European politicians and scientists. After the war, Stołyhwo continued to work at the Jagiellonian University.

19

Doświadczenie krzywdy w życiu i twórczości Józefa Szajny

72%

Sergiej D.

Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio L – Artes

|

2018

|

vol. 16

|

issue 1/2

PL

Prace Józefa Szajny są niezaprzeczalnie związane z jego niewyobrażalnym doświadczeniem bólu, głodu i traumy, które stały się częścią jego obozowego życia w Auschwitz i Buchenwaldzie. Śmierć wielu ludzi, ich upokorzenie i dehumanizacja sprawiły iż Szajna dorósł szybciej niżby tego oczekiwał. Wszystkie te doświadczenia odbijają się w jego sztuce, zarówno rysunku jak i dramatach. W swoich pracach wielokrotnie używał fragmentów ubrań, butów, lin, ziemi, plastikowych ludzkich korpusów, fotografii. Trauma drugiej wojny światowej dotknęła go bardzo mocno ale nie złamała. Swoim życiem i twórczością ukazywał jak się odradzać i "powstawać z kolan" jak sam mówił o swojej twórczości. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie siły człowieczństwa i godności ludzkiej w przekraczaniu dehumanizacji obecnej w obozach koncentracyjnych.The Experience of Injustice in the Life and Work of Józef SzajnaSUMMARYFor many people the experience of trauma and injustice leaves a painful imprint with which they have to grapple till the end of their lives; they are unable to move beyond the sphere of their own inner suffering. Depression, aversion to living, bitterness is its frequent symptoms. World War 2 brought people inexpressible torments and sufferings. Everybody saved his/her physical and mental life as best as he/she could. The artists tried to break away from this surrounding nightmare by artistic activity. For some of them, art was a way of keeping their mental skill and psychical balance; for others it was a means for survival (especially for those in concentration camps). Józef Szajna (1922-2008) became a prisoner in KL Auschwitz in July 1941. During his imprisonment in the camp he was engaged in the underground activity, for which he was punished and assigned to a penal company where he contracted typhus. Then he was moved to a newly built camp of Birkenau, where he worked as a cleaner. In August 1943 he tried to escape but was caught and sentenced to death. He was waiting for the execution in a death cell for two weeks. On the way to the place of execution, the sentence was unexpectedly canceled. The death penalty was changed into life imprisonment. For six weeks he stayed in a death cell struggling with all possible inconveniences and the stress resulting from the presence of people who were awaiting the execution. After six weeks he was moved to the concentration camp of Buchenwald; he escaped from Buchenwald three weeks before the end of the war. After the war, Szajna started studies at the Academy of Fine Arts in Krakow. During his studies he suffered from various illnesses – the result of the years spent in the concentration camps. In 1952 he received a diploma in graphic arts, in 1953 in stage scenery. He graduated from both faculties with distinction. The traumatic experiences of the war, his imprisonment in Auschwitz-Birkenau and Buchenwald formed his personality. The experience of injustice infl uenced his later artistic output. Szajna, through art, “created himself from the beginning”. The author fi rst acquaints us with the subject matter of Szajna’s works, then analyses his selected works: Nasze życiorysy [Our Life Histories], Mrowisko [Swarms], Sylwety i cienie [Silhouettes and Shadows], Reminiscencje [Reminiscences], Drang nach Osten – Drang nach Western (a space composition). The next issues are: matter painting (implemented in Szajna’s works) and the synthesis of painting and theater ( the integral theater of Szajna). At the end, the author presents the artist’s message. His art formed a metaphorical story on the most important problems of human nature and its condition. The repercussions of the war-camp experiences were present in all his performances and plastic works. The greatness of his art consists in that this motif never acquired a naturalistic form or a form of a personal confession. Even when the artist used an authentic document, he gave it a general, symbolic sense creating a universal record of human fate.

20

Rola piłki nożnej w niewoli niemieckich obozów koncentracyjnych na podstawie wspomnień Polaków

72%

Wyskok M.

Sport i Turystyka. Środkowoeuropejskie Czasopismo Naukowe

|

2019

|

vol. 2

|

issue 2

105-116

PL

Celem artykułu jest scharakteryzowanie roli, jaką odegrała piłka nożna w nazistowskich niemieckich obozach koncentracyjnych Trzeciej Rzeszy z perspektywy więźniów narodowości polskiej. Piłka nożna, jako jedna z najpopularniejszych dyscyplin sportowych, była istotnym tematem rozmów i sferą aktywności Polaków – więźniów obozów koncentracyjnych, mimo ogromnego tragizmu, jakiego tam doświadczali. Przede wszystkim wspomnienia byłych więźniów dowodzą, że szeroko pojęta piłka nożna pomagała przetrwać w nieludzkim środowisku obozów koncentracyjnych – chwile, kiedy rozgrywano mecze piłkarskie, były powrotem do czasów sprzed wojny, dawały poczucie nadziei, wolności i sprawiedliwości przez równe, zgodne z regułami gry, traktowanie wszystkich. Ponadto piłka nożna w obozach koncentracyjnych Trzeciej Rzeszy była narzędziem rozrywki i propagandy obozowego kierownictwa.

EN

The purpose of this paper is to present what was the role of football in the Nazi German concentration camps of the Third Reich from the perspective of prisoners of Polish nationality. Football, as one of the most popular sports, was very important subject and activity for Poles who were imprisoned in the concentration camps of the Nazi Germany, despite inhuman conditions in which they lived. Based especially on memories of former prisoners we can conclude that football helped them to survive the difficulties of everyday life. The time of the football match was a substitute of normal life, which some of the prisoners remembered from the time before the Second World War and gave them a feeling of hope, freedom and justice by treating everyone equally. The football was used also for entertainment and propaganda purposes by the camp authorities.

Refine search results

Auschwitz Birkenau, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-1945) (1979)

Gostynińscy Żydzi – ofiary holocaustu

Ksiądz Józef Piekieliński (Piekielny) (1897–1942), ofiara obozu koncentracyjnego w Dachau

Doktor Herta Oberheuser i jej działalność medyczna w KL Ravensbrück w świetle zeznań świadków i ofiar eksperymentów

Trudna definicja obozu koncentracyjnego

Edukacyjny wymiar wizyt w miejscu pamięci. Z wizyty w Państwowym Muzeum na Majdanku: studium przypadku

Jedenaście z dwudziestu czterech. O zapomnianych Opowiadaniach oświęcimskich Marii Zarębińskiej-Broniewskiej

Opatrzność Boża w życiu błogosławionego Henryka Kaczorowskiego

[Recenzja]: Głosy z „Ostatniego kręgu”. Korespondencja z Konzentrationslager Auschwitz Józefa Kreta i Zofii Hoszowskiej-Kretowej, oprac. Krystyna Heska Kwaśniewicz, Lucyna Sadzikowska, Katowice 2020, ss. 203, ISBN 978-83-66055-16-2

Stanisława Leszczyńska (1896-1974). Stan studiów nad biografią i postulaty badawcze

Pedagogika zza drutów. Elementy wychowania w grypsach więźniów obozu koncentracyjnego na Majdanku

Obóz koncentracyjny jako narzędzie władzy i transformacji społecznej w XX wieku

Wojenne losy małoletniego Henryka Ząbka jako przykład dokumentów przechowywanych w Archiwum IPN, dotyczących osób deportowanych do pracy przymusowej w III Rzeszy

Królestwo za mgłą – bajka obozowa Zofii Posmysz

Francuzi w hierarchii więźniarskiej Auschwitz-Birkenau. GIS w badaniach historycznych – wprowadzenie do badań

Kobiety w obozowej prozie Tadeusza Borowskiego

Przestrzenno-materialny krajobraz obozu koncentracyjnego

Jak w czasach niegodnych zachować godność. Kazimierz Stołyhwo podczas II wojny światowej

Doświadczenie krzywdy w życiu i twórczości Józefa Szajny

Rola piłki nożnej w niewoli niemieckich obozów koncentracyjnych na podstawie wspomnień Polaków