Search results

1

Przekazy medialne jako nośnik pamięci kulturowej

100%

Ogonowska A.

Zeszyt Naukowy Wyższej Szkoły Zarządzania i Bankowości w Krakowie

|

2013

|

issue 28

30-43

EN

The paper presents selected aspects of contemporary social and cultural reality, e.g. the role of new media in the processes of social communication and socialization, the relationships of man to new technologies and the attitude of individuals to body and corporeality, to privacy and intimacy. Moreover, the paper discusses the transformation of cultural institutions as the reaction to new information and communication technologies. All such processes are the sign of our times, which are preserved in media messages that constitute a significant element of the communicative and cultural memory.

PL

Przedmiotem artykułu były wybrane aspekty współczesnej rzeczywistości socjokulturowej, np. rola nowych mediów w procesach komunikacji społecznej i socjalizacji, związki człowieka z nowymi technologiami, a także stosunek jednostki do ciała i cielesności, do prywatności i intymności. Osobne miejsce zostało poświęcone przemianom instytucji kultury w obliczu nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych. Wszystkie te procesy są znakami naszych czasów, które z kolei są utrwalane w przekazach medialnych, a te stanowią istotny element pamięci komunikatywnej i kulturowej.

2

Imiona pustki w poezji współczesnej

88%

Lubas-Bartoszyńska R.

Przestrzenie Teorii

|

2011

|

issue 15

324-328

EN

S. Jasionowicz, Pustka we współczesnym doświadczeniu poetyckim, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2009

PL

Recenzja książki Stanisława Jasionowicza - "Pustka we współczesnym doświadczeniu poetyckim", Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2009.

3

Strategie narracji i pamięć o terrorze w Dzieciach Kruka Julii Jakowlewej

88%

Kamińska-Maciąg S.

Filoteknos

|

2021

|

issue 11

315-326

PL

O wielkim terrorze we współczesnej rosyjskiej literaturze dla dzieci i młodzieży wciąż pisze się niewiele. Okres aresztowań obywateli ZSRR pod zarzutem zdrady narodu w latach 30. XX w. przez około 20 lat po upadku Związku Radzieckiego stał się tematem całkowicie przemilczanym, a niektórzy obywatele rosyjscy do dziś mają problem z nazwaniem go inaczej niż „trudny” bądź „smutny” okres w dziejach narodu. A jednak rosnący współcześnie pokoleniowy dystans do wspomnianych wydarzeń zdaje się otwierać furtkę do pamięci pisarzy, dzieci i wnuków świadków wielkiego terroru, którzy w skierowanych do najmłodszych czytelników książkach, starają się przekazać elementy prawdy o historii swojego kraju. Zadania takiego podjęła się również Julia Jakowlewa w książce Dzieci kruka, jednak zastosowane przez pisarkę elementy bajki magicznej oraz realizmu magicznego nie do końca pozwalają każdemu dziecku na spojrzenie na przygody bohaterów poprzez pryzmat ich tła historycznego. W niniejszym artykule podejmuję pytanie, czy zmiękczona pamięć Jakowlewej jest dobrym przykładem edukacyjnej książki o traumatycznych wydarzeniach w historii narodu.

4

Doświadczenie kulturowe w poezji Ewy Lipskiej (Zarys problematyki)

88%

Legeżyńska A.

Przestrzenie Teorii

|

2011

|

issue 15

55-70

EN

The author pays attention to the need to search new keys of interpretation of the ouevre of Ewa Lipska, recognising that the constant distinguishing feature is the anthropological aspect. The main thesis of the article is as follows: Lipska’s poetry may be treated as a particularly important evidence of cultural experiences. Also attention is focused by the author on the poetic phenomenology of sensual perception, its reflection in the awareness and memory of the subject, and also distinguishes “cultural memory” as an effect of experience. She also states that Ewa Lipska’s works are a criticism of culture – both of the so called PRL’s (Polish People’s Republic’s) culture and the later one, called the postmodern culture. The poet exposes myths and threats of post-modernity, however, the cultural experience as recorded in her works is of ambivalent character: on the one hand, it contains a negative feeling of domination of man’s existence by cyberculture, and on the other, shows the deepening and sharpening of the critical awareness of the subject, who defends himself against the inauthenticity of experience.

5

Symbol religijny w literackich nieortodoksyjnych użyciach. Szkic o kulturowej roli profanacji

88%

Jankowska M.

Stan Rzeczy

|

2015

|

issue 1(8)

246-265

PL

Artykuł ma na celu analizę przekształceń symbolu religijnego. Jego rozmaite nieortodoksyjne użycia widoczne są m.in. we współczesnych narracjach apokryficznych. Teksty te, wykorzystujące postaci, motywy i symbole obecne w Piśmie Świętym, mają często charakter profanacji czy obrazoburstwa, lecz propagując treści stojące niejednokrotnie w sprzeczności z kanonem, paradoksalnie utrzymują go w centrum semiosfery. Analiza tego typu przekształceń pozwala dostrzec rolę, jaką symbol odgrywa w procesach autokomunikacji kultury, łącząc to, co tradycyjne, z tym, co nowe, a tym samym umożliwiając kulturze kontakt z przekazami źródłowymi. To szczególnie ważny bodziec do postrzegania tożsamości kulturowej jako ciągłej i spójnej. Symbol jest najtrwalszym i najstarszym nośnikiem pamięci kulturowej, a jego przekształcenia (choćby były profanacją) wspomagają jej pracę. Wchodząc w nowy kontekst nie traci on swoich poprzednich znaczeń, lecz nabywa nowe, ujawniając tym samym swe bogactwo semantyczne. Symbol jest zatem ważnym elementem dynamizującym kulturę i zapobiegającym jej petryfikacji.

EN

"The aim of the paper is to analyze transformations of the religious symbol. Various unorthodox uses of the symbol may be found in modern apocrypha. The texts utilize some biblical figures and motifs, which can be regareded as a profanity. Although their contents are often contradictory to the biblical canon, the traditional myth as it is presented in them paradoxically remains in the centre of the semiosphere. An analysis of this kind of transformations of the religious symbol enables us to see the role it plays in the processes of cultural autocommunication. Those unorthodox uses connect the traditional with the modern and allow dynamically changing culture „to remember” its own roots. The fact that culture is able to communicate with itself is a basic condition of its cohesive identity. The religious symbol is the oldest and most permanent medium of cultural memory and its transformations (profane or not) enhance the memory. As used in a new context, symbol does not lose its previous meanings but gains new ones instead. In the process its semantic wealth becomes apparent. The changes and reinterpretations of the symbol prevent the ossification of culture."

6

Fenomen wielkich wystaw – przekaz pokoleń i wyraz kultury historycznej swoich czasów

88%

Julkowska V.

Historyka. Studia Metodologiczne

|

2023

|

vol. 53

565-576

EN

The aim of the article is to reflect on the phenomenon of great art exhibitions, gathering exhibits, mainly paintings, exceptional from the perspective of national cultural heritage, which collectively represent a defined generational message. The reflection included the best‑known exhibitions of recent decades, being an expression of the historical culture of a time of great changes in the life of Polish society at the turn of the 21st century. These are two exhibitions at the National Museum in Kraków, the first exhibition ever by Marek Rostworowski, “Polish self‑portrait” (1979); the second is an exhibition of Marek Szczerski’s work entitled #dziedzictwo/heritage (2017); a jubilee exhibition organised by the National Museum in Warsaw in collaboration with the Louvre‑Lens Museum, the National Museum in Poznan and the Adam Mickiewicz Institute on the centennial of regaining independence, entitled “Poland. The power of the image” (2019‑2021). This reflection also includes the monumental exhibition organised collectively by the Royal Castle in Warsaw and the Martin Gropius Bau in Berlin, with the participation of the curator Anda Rottenberg, entitled “Side by side. Germany‑Poland 1000 years of history in art.” (2012).

7

Literatura a pamięć kulturowa. Obrazoburcze rewitalizacje mitów

88%

Jankowska M.

Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze

|

2014

|

vol. 03

EN

The article deals with transformations, "creative translations" and iconoclastic uses of a religious symbol. Such treatments are employed with particular inten- sity in the field of literary texts that can be defined as the so-called contemporary apocryphal narrative. Therefore, analysed here are selected works of such "writ- ers-iconoclasts" as Nikos Kazantzakis, José Saramago, or Philip Pullman. These texts, understood as cultural documents, are read from the semiotic perspective, which seems to be particularly useful in the thought of the origins, methods and results of transformation of the symbolic figure of Jesus of Nazareth. Using these methods, one can see the culture-semiotic potential of semantic shifts taking place within the religious symbolism, and thus reflect inidentity-forming mecha - nisms based on nurturing source myths (a phenomenon which also occurs, per- haps somewhat paradoxically, in any act of transgressing a taboo). In the "new gospels", the religious symbol may be translated from the language of the sacred into the profane, thus gaining new semantic potentials while preserving all its traditional meanings and previous readings. In this process of "creative transla- tion" it is subjected to a process of revitalisation, which prevents him from being cast into the "semantic wasteland" and allows for its continued operation in the centre of the cultural universe of meanings.

PL

Artykuł traktuje o przeobrażeniach, „twórczych przekładach” i obrazoburczych użyciach symbolu religijnego. Są to zabiegi stosowane ze szczególną intensywnością w obszarze tych tekstów literackich, które zaliczyć można w poczet tak zwanych współczesnych narracji apokryficznych, dlatego też analizie poddane zostają wybrane dzieła takich „autorów-obrazoburców” jak Nikos Kazantzakis, José Saramago czy Philip Pullman. Teksty te, rozumiane jako dokumenty kultury, odczytywane są z perspektywy semiotycznej, która wydaje się szczególnie przydatna w namyśle nad genezą, sposobami i skutkami transformacji symbolu, jakim jest postać Jezusa z Nazaretu. Stosując wspomniane metody semiotyczne dostrzec można kulturotwórczy potencjał przesunięć znaczeniowych zachodzących w obrębie symboliki religijnej, a tym samym poddać namysłowi mechanizmy tożsamościowotwórcze, opierające się na pielęgnowaniu mitów źródłowych (które to zjawisko zachodzi również, może nieco paradoksalnie, w każdym akcie przekraczania tabu). W „nowych ewangeliach” symbol religijny przekładany bywa z języka sacrum na język profanum, zyskując tym samym nowe potencjały semantyczne, przy jednoczesnym zachowaniu wszystkich swych tradycyjnych znaczeń i poprzednich odczytań. W owym procesie „twórczego przekładu” poddawany jest on procesom rewitalizacji, co chroni go to przed trafieniem w obszar „semantycznych nieużytków” i pozwala na dalsze funkcjonowanie w centrum kulturowego uniwersum znaczeń.

8

Romantyczne „mnemotoposy”

75%

Grodź I.

Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka

|

2020

|

vol. 108

|

issue 1

210-216

9

Zjazd rodzinny jako przykład wynalezionej tradycji

75%

Feret D.

Załącznik Kulturoznawczy

|

2015

|

issue 2

128-145

PL

Tematem artykułu jest funkcjonowanie wynalezionej tradycji we współczesności na przykładzie I Zjazdu Rodu Feretów. Artykuł zawiera definicje pojęć takich jak: wynaleziona tradycja, pamięć zbiorowa i pamięć kulturowa. Opisuje też problemy zależności między tradycją a globalizacją. Analiza materiałów ze zjazdu rodzinnego przedstawia konstrukcje wynalezionej tradycji oraz funkcje, jakie pełni. Budując tożsamość grupową, zjazd był odpowiedzią na zagrożenia płynące ze współczesnego świata. Analiza oparta jest głównie na prezentacji przedstawionej uczestnikom zjazdu, kronice rodzinnej oraz hymnie.

10

Generał Bem powraca... Performowanie tożsamości etnografa i edukacyjny potencjał dekolonizacji

75%

Batko A.

Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Arte et Educatione

|

2020

|

vol. 15

|

issue 335

43-55

PL

Tekst poświęcony jest projektowi Bem Przemysława Branasa. Artysta wyruszył w 2016 roku w podróż z Tarnowa do Aleppo, śledząc tym samym trasę, jaką w 1929 roku przebyło ciało Józefa Bema, zmarłego i pochowanego w 1850 roku właśnie na terenie współczesnej Syrii. Autorka artykułu dowodzi, że w swojej twórczości Branas porusza istotne kwestie związane z polską pamięcią zbiorową, ale i problematyką dekolonizacji oraz zwrotu etnograficznego w sztuce współczesnej.

11

Book review: Naum Trajanovski, Petar Todorov, Biljana Volchevska and Ljupcho S. Risteski (eds.), "Cultures and Politics of Remembrance: Southeast European and Balkan Perspectives". Skopje: forum ZFD, 2021, 132 pp. ISBN 978-608-4956-04-4

75%

Hadjievska I.

Colloquia Humanistica

|

2022

|

issue 11

1-16

PL

Niniejsza prezentacja jest recenzją tomu z dziedziny studiów nad pamięcią skoncentrowanego na bałkańskiej perspektywie doświadczania historii. Tom został edytorsko przygotowany przez doktora socjologii Nauma Trajanovskiego, doktora Petara Todorova z Instytutu Historii Narodowej w Skopje, doktorantkę Wydziału Filozofii, koordynatorkę programową NGO Biljanę Volčevską i profesora Ljupčo S. Risteskiego z Instytutu Etnologii i Antropologii w Skopje. Tom został opublikowany w 2021 roku przez mieszczące się w Skopje odgałęzienie organizacji Forum Ziviler Friedensdienst i jest jednym z efektów badań prowadzonych w ramach projektu mającego na celu zbudowanie platformy współpracy pomiędzy pracownikami naukowymi w czasie pandemii 2020 roku. W dwunastu tekstach autorzy badają regionalne i lokalne konflikty i procesy rekoncyliacyjne w Europie Południowo-Wschodniej. Wspólną cechą wszystkich tekstów zamieszczonych w tomie jest dominująca i ukierunkowana dydaktycznie świadomość problemów epistemologicznych [obecnych] w studiach nad pamięcią i historiografią. I właśnie ten dominujący i spajający wszystkie teksty aspekt nieustannie angażował moją uwagę…

EN

This presentation reviews a recent volume in the field of memory studies, focusing on Balkan historical experiences and perspectives, edited by Naum Trajanovski (PhD in sociology), Petar Todorov (PhD in history, Institute of National History in Skopje), Biljana Volchevska (NGO programme coordinator and PhD candidate in philosophy) and Ljupčo S. Risteski (professor at the Institute of Ethnology and Anthropology in Skopje). The volume was published in 2021 by the civil peace organisation Forum Ziviler Friedensdienst, Skopje branch, and researched within the framework of a project aimed at creating a platform for the collaboration of academic workers during the pandemic, in 2020. In 12 texts, the authors explore regional and local conflicts and reconciliation processes in Southeast Europe. The common characteristic of all the texts in the publication is the prevailing and almost didactically positioned awareness of epistemic problems in memory studies and historiography – a cohesive aspect of the volume that continuously attracted my attention...

12

Pamięć i zapomnienie o arcydziełach. Przypadek Josepha Malègue’a

75%

Kudyba W.

Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL

|

2021

|

vol. 34

|

issue 3 (135)

193-206

EN

The article describes the problem of marginalizing, in literary awareness, those contemporary works which may be regarded as deeply immersed in Christianity. A good example of such marginalization is provided by the fate of the output of Joseph Malègue, one of the most outstanding representatives of the French Catholic novel. The recent rediscovery of his works in France was particularly revealing about how deeply they had sunk into oblivion. Malègue’s oeuvre is absent from French textbooks of literature and from historical-literary syntheses, it has not been included in university courses and, in consequence, it has also failed to find its way to monographs and lexicons published outside France. For more than half a century, the writer’s works have neither appeared on the book market nor been discussed by scholars or literary critics. The author of the article attempts to answer the question why Malègue’s writings have been eliminated from the contemporary literary scene and from the scope of historical and literary memory.

PL

Artykuł opisuje problem spychania na margines świadomości literackiej tych dzieł literatury współczesnej, które ujawniają głębokie zanurzenie w chrześcijaństwo. Dobry przykład takiej marginalizacji stanowi los twórczości jednego z najwybitniejszych przedstawicieli francuskiej powieści katolickiej – Josepha Malègue’a. Ponowne odkrycie jego dzieł, jakie dokonało się niedawno we Francji, z pełną jaskrawością odsłoniło rozmiary zapomnienia o nich. Wzmianek o twórczości prozaika nie ma ani we francuskich podręcznikach literatury, ani w syntezach historycznoliterackich, ani w kursach uniwersyteckich – nie ma ich więc również w opracowaniach i leksykonach powstałych poza Francją. Ani jego książki, ani ich omówienia nie pojawiały się na rynku księgarskim przez ponad pół wieku. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, co zadecydowało o tym, że zostały wyeliminowane ze współczesnej sceny literackiej i z obszaru historycznoliterackiej pamięci.

13

(Pop)kulturowe trwanie wieku XIX Casus: literatura kryminalna

71%

Mazurkiewicz A.

Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica

|

2018

|

vol. 50

|

issue 4

129-147

EN

The article considers writing strategies that reconstruct the past and are present in latest Polish crime novels. Among functions catered by crime novels whose storylines are set in 19th century play various functions such as: – Actions oriented to the readjustment of the romantic paradigm, which datesback to the 19th century and is an important reference point for contemporary times; – treating the 19th century as a pretext for pondering over contemporary times; – considering the limits of the (re)construction of the vision of the past. In those texts, authors’ attitude towards the past, positive or critical, affecting the valuation of the past’s image presented. Sometimes, especially while reading “axiologically dubious” texts, we must not forget that the difference between the world seen by the author and the reader creates a tension which becomes the basis for a particular literary game.

PL

Artykuł poświęcony jest strategiom pisarskim, dzięki którym rekonstruowana zostaje przeszłość, obecnym w najnowszej polskiej literaturze kryminalnej. Pośród różnych funkcji spełnianych przez opowieści kryminalne, których akcja rozgrywa się w XIX wieku, można wymienić następujące: – zabiegi zmierzające do rewaloryzacji paradygmatu romantycznego, mającego zakorzenienie w wieku XIX, a stanowiącego istotny punkt odniesienia dla współczesności; – traktowanie XIX wieku jako pretekstu do namysłu nad współczesnością; – namysł nad ograniczeniami (re)konstruowania wizji przeszłości. W utworach tych nieobojętne dla wartościowania ukazanej wizji przeszłości jest rozłożenie akcentów fabularnych, dookreślające postawę autora wobec przeszłości: afirmującą, bądź krytyczną. Niekiedy zresztą, o czym należy pamiętać zwłaszcza podczas lektury utworów „podejrzanych aksjologicznie”, napięcie pomiędzy widzeniem świata przez nadawcę i odbiorcę staje się podstawą szczególnej gry literackiej.

14

„Der Doktor bleibt!“: Janusz Korczak als literarische Figur

71%

von Glasenapp G.

Roczniki Humanistyczne

|

2020

|

vol. 68

|

issue 5

93-113

EN

This paper analyses the literary representation of Janusz Korczak in children’s literature of the past 40 years. The characteristics of children’s literature as a truly multimedia means of remembrance play a role when both words and pictures commemorate the Shoah. The many stories about Janusz Korczak can also point us towards the transnational character of children’s literature. Through translation, these stories become part of multiple (national) literatures, so that we can actually speak of a world literature that is not only part of a national or bi-national memory, but of a global, cultural one.

PL

„Doktor (po)zostaje!”: Janusz Korczak jako postać literackaArtykuł bada, jak reprezentowana jest postać literacka Janusza Korczaka w europejskiej literaturze dla dzieci i młodzieży na przestrzeni ostatnich czterdziestu lat. Równocześnie wskazuje na plurimedialność literatury dla dzieci i młodzieży jako medium pamięci, w którym przywołuje się Szoah zarówno na poziomie tekstu, jak i obrazu. W artykule w sposób szczególny podkreślony został transnarodowy charakter tej literatury, manifestujący się także w licznych tłumaczeniach opowieści o Januszu Korczaku. Poprzez tłumaczenia teksty te stają się częścią wielu literatur – można tu zastosować termin „literatury światowej” – wpisujących się nie tylko w narodową czy binarodową, ale także globalną pamięć kulturową. „Der Doktor bleibt!“: Janusz Korczak als literarische FigurDer Beitrag untersucht die literarische Repräsentation von Janusz Korczak in der europäischen Kinder- und Jugendliteratur der vergangenen vierzig Jahre. Dabei wird zugleich auf die Besonderheiten von Kinder- und Jugendliteratur als ein genuin plurimediales Erinnerungsmedium eingegangen, in dem sowohl auf Text- und auf Bildebene an die Shoah erinnert wird. In besonderer Weise perspektiviert wird außerdem der transnationale Charakter von Kinder- und Jugendliteratur, der sich auch in den zahlreichen Erzählungen über Janusz Korczak manifestiert. Durch den Akt von wechselseitigen Übersetzungen werden die Texte zu einem Bestandteil mehrerer Literaturen, so dass hier durchaus von Weltliteratur in dem Sinne gesprochen werden kann, dass sie sich nicht nur in ein nationales oder bi-nationales, sondern in ein globales kulturelles Gedächtnis einschreiben.

15

Ritual kollektiven Erinnerns oder diskurspolitisches Instrument? Struktur, Funktion, Wandel und kulturelle Bedeutung von TV-Jahres- und Jahrhundertrückblicken

63%

Klemm M.

tekst i dyskurs - text und diskurs

|

2016

|

issue 9

25-42

PL

Artykuł zawiera analizę struktury, funkcji, zmian i znaczenia kulturowego telewizyjnych podsumo-wań roku bądź stulecia jako znaczących „postaci pamięci zborowej” dla kulturowej pamięci zbioro-wej. W tekście wykazano na przykładach, że takie obiekty warto analizować w ramach mediolin-gwistyki o profilu analityczno-kulturowym. Badania tego rodzaju mogą stawiać sobie przykładowo za cel wypracowanie za pomocą analiz dyskursu, analiz kulturowo-historycznych i kulturowo-kontrastywnych, jak multimodalne elementy pamięci są semiotycznie adaptowane, strategicznie ra-mowane a także instrumentalizowane w aspekcie wspomnieniowo-politycznym i jakie dyskursy jak się z nimi wiążą względnie powinny wiązać.

16

Pamięć przeszłości w działaniach towarzystw mniejszości narodowych i etnicznych województwa śląskiego (na wybranych przykładach)

63%

Gołda A., Nadolna M.

Edukacja Międzykulturowa

|

2023

|

vol. 20

|

issue 1

61-74

PL

Organizacje mniejszości narodowych i etnicznych są przedmiotem analiz badawczych. Omawia się je w wielu kontekstach, ale brakuje opracowań poświęconych aspektom pamięciotwórczym. Celem badań było ukazanie aktywności tego typu towarzystw na terenie województwa śląskiego. Zaprezentowano ich działania zmierzające do utrwalenia pamięci o pokoleniach, pokazując inicjatywy o charakterze materialnym i duchowym.

EN

Organizations of national and ethnic minorities have been subjected to research analysis. They are discussed in many contexts, yet, there is a lack of studies devoted to memory-forming aspects. The aim of the research was to show the activity of minority communities in the Silesian Voivodeship. Their activities aimed at consolidating the memory of generations were presented, showing initiatives of a material and spiritual nature.

17

The mythmaking of children heroes during the communist regime in Bulgaria – the case of “the heroes of Belitsa”

63%

Angelova M.

Historia Slavorum Occidentis

|

2023

|

issue 4(39)

33-49

EN

The paper presents the constructing of the image of “child heroes” in the memory policies imposed by the communist regime in Bulgaria after 1944. The Bulgarian case of establishing patterns of child heroism during the communist regime followed the Soviet examples of policy on the youngsters. In pursuing its own ideological goals, after 1944 the political regime in Bulgaria imposed new content of child education and turned children into an instrument and object of the propaganda of new heroism. The biographies of the “child heroes” were turned into examples of education and identification for the young generations. Despite the fact that several local cases existed, the cases of Mitko Palauzov, the “six children form Yastrebino” and the “heroes of Belitsa” – Vasil and Sava Kokareshkovi were presented as the national heroic patterns for the youngsters. The specific case of Vasil and Sava Kokareshkovi has been followed in the paper.

18

Nazwy własne w literaturze a pamięć kulturowa

63%

Rejter A.

Język Polski

|

2017

|

vol. 97

|

issue 3

48-55

PL

Artykuł dotyczy relacji między nazwami własnymi w literaturze i pamięcią kulturową. Ten typ relacji może być postrzegany zarówno w mikro-, jak i makroskali, co oznacza, że propria mogą być rozważane jako znaki kultury lokalnej, na przykład polskiej, lub większej formacji kulturowej, takiej jak europejska. Pamięć kulturowa jest rozumiana jako specyficzny zbiór form symbolicznych obecnych w różnych przestrzeniach. Literaturę można rozważać jako jedną z nich. Przykłady przywołane w tekście pochodzą z różnych epok literackich, konwencji i trendów estetycznych (barok, socrealizm, literatura współczesna). Przeprowadzone obserwacje dowiodły, że nazwy własne w literaturze stanowią znak pamięci kulturowej tak w formie konwencjonalnej, jak i oryginalnej (odkrywczej). Analizy potwierdziły także zasadność podobnych badań, zwłaszcza gdy nazwę własną poddać obserwacji w jej tekstowym, gatunkowym i dyskursowym kontekście. Ponadto warto podkreślić, że opracowanie potwierdza niezależność onomastyki literackiej jako dyscypliny badań humanistycznych.

EN

The article concerns the relations between proper names in Polish literary texts and cultural memory. This kind of relations could be viewed at the micro- or macroscale, which means that proper names could be considered the signs of a local culture, e.g. Polish or general culture formation like the European one. The cultural memory is understood as a special collection of symbolic forms present in many different dimensions. One should consider literature as one of them. The examples used in the analysis process were excerpted from different literary epochs, aesthetic conventions and artistic trends, for instance Baroque, socialist realism or modern literature. During the research the analysis showed that proper names in literature constitute a cultural memory in their both – conventional and original – types. The analysis confirmed the validity of this kind of research, especially when one observes and interprets proper names in their text, genre and discourse. Furthermore, the paper is a proof of independence of literary onomastics as a human studies discipline.

19

Utwory osierocone jako zagadnienie prawa i kultury

63%

Jarmuszkiewicz A.

Tematy i Konteksty

|

2017

|

vol. 12

|

issue 7

359-371

EN

The article presents contemporary definitions of orphan works, the problems associated with these definitions and the importance of the existence of orphan works for contemporary culture in the context of cultural memory.

20

„Posięście” wiedzy. Opętanie Antonii Susan Byatt jako filologiczna powieść uniwersytec

63%

Skubaczewska-Pniewska A.

Tematy i Konteksty

|

2015

|

issue 5(10)

321-332

EN

Opętanie by Antonia Susan Byatt, awarded the Booker Prize in 1990, has been analysed in the context of romance, detective novel and campus novel genres and interpreted as an apology for philology, praise for literary art as well as a longing for the times when it was the foundation of cultural memory. The multidimensional character and multigenre structure of the novel as well as its ‘immense intertextuality’ have been treated as one of the manifestations of the title ‘possession’, which – in turn – has economical, scientific, social, religious and sexual connotations. We have emphasized the cognitive values of the novel, which are connected with the coexistence of two storylines developing in parallel, namely the contemporary and historical ones. The former focuses on two literary scholars who reveal an affair, clandestine in 19th century text, between a fictional writer-polymath and a feminizing poet. In turn, the latter draws the reader’s attention to the Victorian lovers, and thereby a portrait of this period.

Refine search results

Przekazy medialne jako nośnik pamięci kulturowej

Imiona pustki w poezji współczesnej

Strategie narracji i pamięć o terrorze w Dzieciach Kruka Julii Jakowlewej

Doświadczenie kulturowe w poezji Ewy Lipskiej (Zarys problematyki)

Symbol religijny w literackich nieortodoksyjnych użyciach. Szkic o kulturowej roli profanacji

Fenomen wielkich wystaw – przekaz pokoleń i wyraz kultury historycznej swoich czasów

Literatura a pamięć kulturowa. Obrazoburcze rewitalizacje mitów

Romantyczne „mnemotoposy”

Zjazd rodzinny jako przykład wynalezionej tradycji

Generał Bem powraca... Performowanie tożsamości etnografa i edukacyjny potencjał dekolonizacji

Book review: Naum Trajanovski, Petar Todorov, Biljana Volchevska and Ljupcho S. Risteski (eds.), "Cultures and Politics of Remembrance: Southeast European and Balkan Perspectives". Skopje: forum ZFD, 2021, 132 pp. ISBN 978-608-4956-04-4

Pamięć i zapomnienie o arcydziełach. Przypadek Josepha Malègue’a

(Pop)kulturowe trwanie wieku XIX Casus: literatura kryminalna