Proces określania wartości jest procesem złożonym, zawsze obarczonym subiektywizmem. Na poziom tego subiektywizmu istotny wpływ wywierają zachowania rzeczoznawców majątkowych. Podlegają oni pewnym heurystykom, które nie pozostają bez wpływu na wynik szacunku. Celem opracowania jest ujawnienie behawioralnych uwarunkowań procesu wyceny. W tym celu zastosowane zostały dwie metody badawcze: metoda analizy literatury, dokumentującej behawioryzm na obszarze wyceny, oraz własne badania wykorzystujące metodę ankietową. Opracowanie ma walory naukowe, a także aplikacyjne. Na pierwszym obszarze pokazany został wpływ na poziom wartości czynników, wychodzących poza czynniki przyczynowo-skutkowe, na drugim obszarze podjęta została próba sformułowania postulatów pod adresem praktyki wyceny.
W czasach silnie postępującej globalizacji uczestnicy rynków starają się sprostać nowym wymaganiom kreowanym przez mechanizmy rynkowe i globalną ekonomię. Uczestnicy rynków, w tym także rynku nieruchomości, starają się podejmować racjonalne decyzje. Obok ekonomicznych czynników determinujących decyzje inwestycyjne istnieją również czynniki nieekonomiczne o charakterze behawioralnym, takie jak subiektywna ocena czy nastroje inwestorów. Zachowania uczestników rynku i nastroje inwestorów również determinują decyzje inwestycyjne oraz często wpływają na wybór miejsca alokacji kapitału. Celem opracowania jest wskazanie i analiza nastrojów inwestycyjnych na rynkach nieruchomości w ujęciu behawioralnym. W artykule zastosowano metody studiów literatury i analizy danych oraz treści raportów o zasięgu międzynarodowym.
Ekonomia behawioralna jest stosunkowo nowym nurtem, kwestionującym podstawę stosowanego w ekonomii neoklasycznej modelowania podmiotu działań ekono- micznych jako homo oeconomicus. Wykazując nieracjonalność w podejmowaniu decyzji przez ludzi, systematyczne błędy, jakimi obarczone jest ludzkie rozumowanie w określonych sytuacjach, oraz odczuwaną przez większość osób awersję do straty, Kahneman i Tversky zastąpili teorię użyteczności oczekiwanej teorią niepewnych perspektyw, dając asumpt do dalszych badań nad podejmowaniem decyzji przez rzeczywiste podmioty eko- nomiczne. Richard Thaler, laureat Nagrody Nobla z dziedziny ekonomii z roku 2017, otrzymał to wyróżnienie w uznaniu zasług w rozwoju badań nad tymi zagadnieniami. W swoich pracach, opartych na eksperymentach laboratoryjnych oraz badaniach ankietowych, opisywał wiele interesujących efektów, w tym efekt posiadania czy mentalną rachunkowość.
W artykule omówiono podejście do kwestii racjonalności zachowań i sposobu traktowania gospodarstwa domowego w ujęciu neoklasycznym, szkole austriackiej, ekonomii behawioralnej oraz eksperymentalnej. Wskazano na implikacje traktowania gospodarstwa domowego jako podmiotu maksymalizującego swoją korzyść rozumianą jako wypadkowa maksymalizacji użyteczności poszczególnych jego członków lub poświęcania jednych na rzecz innych dla wspólnego dobra. Omówiono racjonalność z punktu widzenia poziomu indywidualnego różnych jednostek oraz całości, jaką stanowi gospodarstwo domowe.
EN
The article discusses the approach to rational behavior of the household in neoclassical economics, Austrian economics, behavioral and experimental economics. It highlights the different treatments of the household and shows the consequences of maximizing the usefulness by individual household members or the household as a whole.
Coraz częściej firmy, szczególnie te związane z sektorem finansowym, deklarują społeczną odpowiedzialność i korzystanie z etycznych zasad w prowadzeniu biznesu. Cel artykułu jest dwojaki. Po pierwsze, autor chciał pokazać, że wcale nie trzeba wprowadzać nowych zasad etycznych w prowadzeniu biznesu, ponieważ wystarczy stosować się do reguł wolnorynkowych, które zakładają obopólne korzyści z wymiany. Drugim celem jest argumentowanie na rzecz tezy, że firmy powinny patrzeć szerzej na dobrobyt człowieka. W tym celu przedstawiona zostaje koncepcja dobrostanu, która jest szersza niż ekonomiczna koncepcja dobrobytu. Z powodu wielu ograniczeń poznawczych ludzie nie są w stanie osiągnąć dobrostanu i spełnić swoich „prawdziwych” preferencji. Autor argumentuje, że firmy muszą mieć na względzie dobrostan człowieka, jeżeli korzyść z wymiany ma być obopólna. Aby to osiągnąć, firmy mogą nakierowywać ludzi na właściwe wybory, których ludzie by dokonali, gdyby nie ograniczenia poznawcze. W tym celu firmy mogą wykorzystać koncepcję libertariańskiego paternalizmu. Oprócz analizy tej koncepcji, w artykule przedstawiono argumenty za tym, że libertariański paternalizm może być metodą, która sprzyja ludzkiemu dobrostanowi i wolności
Artykuł jest próbą przedstawienia koncepcji marketingu behawioralnego. Część pierwsza prezentuje syntetyczne założenia ekonomii behawioralnej, jej istotę, specyfikę i przesłanki rozwoju. Elementy tej charakterystyki pozwoliły w drugiej części przedstawić autorskie spojrzenie na marketing behawioralny – elementy definicji, zasadnicze cechy i desygnaty behawioralnej perspektywy marketingu. Dyskusja nad koncepcją marketingu behawioralnego koncentruje się na dziesięciu podstawowych obszarach pola recepcji elementów definiens kategorii. Ukazuje ona możliwości opisu marketingu behawioralnego przez te desygnaty, jakie proponują behawioryzm, ekonomia behawioralna, badania nad zachowaniem konsumenta w marketingu, w socjologii i, z pewną uzasadnioną ostrożnością, także w obszarze neuronauki.
Inspiracją do podjęcia prezentowanego tematu była ekonomia behawioralna, która do wyjaśniania problemów ekonomicznych wykorzystuje teoretyczne i metodologiczne podstawy psychologii. Za kluczowe uznano zaprezentowanie w sposób zrozumiały, a zarazem kompletny fundamentów metodologii nauk ekonomicznych i jej znaczenia jako punktu wyjścia do pogłębionych badań rynku nieruchomości. Waga znajomości tych zagadnień wzrasta w procesie poznania, zrozumienia i wyjaśnienia psychologicznych przesłanek podejmowania decyzji na rynku nieruchomości oraz ich konsekwencji. W tym kontekście przedstawiono wybrane aspekty behawioralnego rynku nieruchomości: problem instynktu stadnego, zasadę współżycia społecznego czy efekt posiadania.
EN
The article was inspired by behavioural economics, which includes theoretical and methodological approaches of psychology in explaining economic problems. It shows in a very clear and complete manner the key role and significance of methodology of economics sciences as a point of departure to deepen research of real estate market. It is very important to recognize, understand and explain psychological implications of decision-making processes in the real estate market. The Author discusses selected aspects of behavioural real estate such us: herd mentality, principle of community life and endowment effect.
Zamierzeniem artykułu było wskazanie istotnych czynników natury behawioralnej mających wpływ na funkcjonowanie rynku nieruchomości (RN). Motywacją podjęcia tego zagadnienia była chęć zwrócenia uwagi na oddziaływanie elementów behawioralnych w wielu dziedzinach życia i nauki, w tym w systemie rynku nieruchomości (SRN). Ponadto podjęto próbę przeglądu definicji rynku nieruchomości w celu odszukania, nazwania oraz podkreślenia elementów behawioralnych w tych definicjach. Ważną częścią pracy jest także kwestia niepewności oraz ryzyka na RN, które stanowią jądro badań ekonomii behawioralnej. Celem artykułu jest zaproponowanie nowej definicji rynku nieruchomości, definicji w ujęciu behawioralnym oraz prezentacja behawioralnego modelu rynku nieruchomości. Część teoretyczna została także skonfrontowana z praktycznym podejściem - przeprowadzono badanie sondażowe nt. sposobu postrzegania RN wśród studentów UWM w Olsztynie oraz WSETiNS w Kielcach.
EN
The present paper draws attention to behavioral influences on many areas of economic life, particularly the real estate market. Initially, the definitions of the real estate market are reviewed to find, name, and exemplify behavioral elements in the definitions. The issue of uncertainty and risk in the real estate market is of paramount importance since both are inextricably related to psychological aspects of decision-making processes and therefore bridge the gap between behavioral economics and real estate market. The aim of the present paper is to propose a new definition of the real estate market in the behavioral perspective and to present a behavioral model of the real estate market. The theoretical ideas are juxtaposed with practice by means of a survey of the real estate market as perceived by students of UWM in Olsztyn and WSETiNS in Kielce.
Celem artykułu jest analiza wprowadzonych w Polsce w 2019 roku Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) w świetle ekonomii behawioralnej i odpowiedź na pytania, jakie narzędzia tej dziedziny zastosowano przy projektowaniu PPK i na ile skuteczne okazały się, biorąc pod uwagę skalę uczestnictwa w PPK. Wiązało się to z oceną dotychczasowego działania PPK, w szczególności w porównaniu z programami tego typu w krajach takich jak Nowa Zelandia czy Wielka Brytania. W artykule omówiono wybrane odkrycia i idee ekonomii behawioralnej oraz możliwość ich zastosowania w systemie emerytalnym, zwłaszcza w pracowniczych programach dodatkowego, prywatnego oszczędzania emerytalnego, wykorzystujących przede wszystkim automatyczny zapis (auto-enrolment) jako opcję domyślną z możliwością dobrowolnego odstąpienia od uczestnictwa. Przeanalizowano dane dotyczące pierwszego roku funkcjonowania PPK i odniesiono je do odpowiadającego okresu dla podobnych programów w Wielkiej Brytanii i Nowej Zelandii. Pozwoliło to „rzucić światło” na pewne aspekty działania PPK w przyszłości.
The aim of the article was to assess the importance of barriers to cooperation between regulatory authority and companies in the field of regulation from the perspective of behavioural economics. To achieve this goal the results of survey research conducted in Poland in the Office of Electronic Communications (OEC, n = 107) and the Energy Regulatory Office (ERO, n = 157) were used. The results of the research showed relatively greater importance of barriers in the form of risk propensity, market assessment, and choice of regulation tool, as well as the lack of partner relations and trust. It was indicated that the lack of need for cooperation, discouragement from cooperation and dishonesty are relatively less significant barriers. In several cases statistically significant differences in the assessment of these barriers between UKE and URE officials were also found. From the perspective of behavioural economics the importance of prospect theory, anchoring heuristic, framing effect, overconfidence effect, status quo effect and noise phenomenon was indicated.
PL
Celem artykułu była ocena znaczenia barier we współpracy pomiędzy regulatorem a przedsiębiorstwami w zakresie regulacji z perspektywy ekonomii behawioralnej. Do osiągnięcia celu badawczego wykorzystano wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w urzędach regulacyjnych w Polsce: w Urzędzie Komunikacji Elektronicznej (UKE, n = 107) oraz w Urzędzie Regulacji Energetyki (URE, n = 157). Wyniki badania wykazały relatywnie większe znaczenie barier dotyczących skłonności do ryzyka, oceny rynku i wyboru narzędzia regulacji, a także braku partnerskich stosunków współpracy i zaufania. Jednocześnie badani wskazali na relatywnie mniejsze znaczenie braku potrzeby współpracy, zniechęcania do współpracy i nieuczciwości działań. W kilku przypadkach stwierdzono istotne statystycznie różnice w ocenie tych barier pomiędzy urzędnikami UKE i URE. W analizie barier z perspektywy ekonomii behawioralnej wskazano na znaczenie teorii perspektywy, heurystyki zakotwiczenia, efektu ramowania, efektu nadmiernej pewności, efektu status quo oraz na zjawiska szumu.
The aim of the paper is to (1) verify the validity of choosing behavioural economics to analyse irrational consumer behaviour in the electricity market and (2) considering the occurrence of cognitive biases, proposing actions influencing consumer behavior to achieve the desired effects. The reason for taking up this subject is the conviction that the neoclassical economic models cannot fully explain the phenomena observed in the electricity market. Those models assume that the process of making individual decisions in the market is fully rational. Meanwhile, observations and analyses of literature and research point to deviations from rationality in consumer behaviour in the electricity market. The paper will describe consumer behaviour in the electricity market and, if possible, characterise the observed deviations from rationality from the point of view of behavioural economics.
PL
Autorka porusza kwestie odchyleń od racjonalności wśród konsumentów na rynku energii elektrycznej. Neoklasyczne modele ekonomiczne w niewystarczającym stopniu tłumaczą zjawiska zachodzące na tym rynku. Na potrzeby niniejszej publikacji określono dwa cele badawcze. Pierwszym jest wskazanie błędów poznawczych, możliwych do zaobserwowania wśród konsumentów energii w różnych państwach świata. Drugim celem artykułu jest określenie działań, które na podstawie zdobytych informacji dotyczących zniekształceń poznawczych mogą przyczynić się do bardziej ekonomicznego oraz ekologicznego konsumowania energii przez odbiorców końcowych energii elektrycznej. Tym samym można stwierdzić, że realizacja drugiego celu jest zależna od osiągnięcia pierwszego. We wprowadzeniu czytelnik zapozna się z nowymi wyzwaniami związanymi z funkcjonowaniem systemów elektroenergetycznych w świecie dążącym do poprawy efektywności energetycznej przy jednoczesnej ochronie środowiska. Ze względu na fakt, że istotną rolę w procesie zmian odegrają odbiorcy końcowi energii elektrycznej, ważne jest wskazanie teorii ekonomii, która najlepiej objaśni zachowania człowieka w procesie podejmowania decyzji. W kolejnej części artykułu autorka przedstawi podstawowe informacje związane z teorią ekonomii behawioralnej. Omówione zostaną błędy poznawcze oraz występowanie ograniczonej racjonalności. Następnie zaprezentowany zostanie przegląd przeprowadzonych na rynku energii elektrycznej badań, zrealizowanych w różnych krajach świata w nurcie behawioralnym. W ostatniej części artykułu zawarto zestawienie zaobserwowanych błędów poznawczych oraz przedstawiono propozycje działań w przypadku wystąpienia zjawisk odbiegających od racjonalnych zachowań.
The paper presents the influence of behavioral economics on the economic theory. The author shows this influence through the modification of the paradigm of mainstream economics. In behavioral economics, culture is a background of economic research. Therefore, at the end of the paper the author presents the influence of culture on the economic growth and economic development.
PL
W artykule autor prezentuje osiągnięcia ekonomii behawioralnej i jej wpływ na rozwój ekonomii jako nauki. Paradygmat ekonomii głównego nurtu musi być zmodyfikowany, bo nie jest w stanie opisać adekwatnie rzeczywistości gospodarczej współczesnego świata. Skutkuje to niedoskonałą predykcją i nietrafnymi prognozami. Ekonomia behawioralna wskazuje jak wiele w zachowaniach ekonomicznych człowieka zależy od kultury. Dlatego też w końcowej części artykułu przedstawiam autorską poprawkę do paradygmatu ekonomii głównego nurtu, rozszerzającą ten paradygmat o wpływ kultury na gospodarowanie i rozwój teorii ekonomii.
The subject of research in this article is the use of behavioral economics knowledge in the context of improving tax collection in Poland. Three research objectives were set. Objective 1 is to present selected tools of behavioral economics. Objective 2 is to present the conclusions of research conducted by the Polish Economic Institute (PIE) and the World Bank (WB) and the conclusions of our own research. Objective 3 is to discuss the challenges and opportunities of behavioral economics in the context of improving tax collection in Poland. In order to achieve all the research objectives, the author reviewed the current literature on the subject of behavioral economics in public administration in Poland, and the author’s own research was carried out using CATI technique in the period from 19.04.2023 to 21.04.2023. Survey sample: all Tax Offices in Pomeranian Voivodeship (n=22, see Appendix 2 for a list of surveyed entities). According to the PIE survey, 50% of the surveyed offices used solutions based on behavioral economics, with simplification being the primary tool for 77% of them. On the other hand, the research carried out by the WB shows that at a low cost and without legislative changes, tax authorities could significantly increase tax revenues by using letters prepared according to behavioral economics principles. Conclusions of our own research: 41% of the surveyed Tax Offices/Tax Collector’s Offices used behavioral economics tools (previous PIE research indicated 50%). The author points out that based on the 2023 survey, the untapped potential of the existing evidence on the effectiveness of behavioral economics tools in the Polish Tax Offices/ Treasury can be clearly seen.
PL
Przedmiotem badań w niniejszym artykule jest wykorzystanie wiedzy ekonomii behawioralnej w kontekście poprawy ściągalności podatków w Polsce. Postawiono trzy cele badawcze. Cel 1 to prezentacja wybranych narzędzi ekonomii behawioralnej. Cel 2 to przedstawienie wniosków z badań zrealizowanych przez Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) i Bank Światowy (BŚ) oraz konkluzji z badań własnych. Cel 3 to omówienie wyzwań i szans ekonomii behawioralnej w kontekście poprawy ściągalności podatków w Polsce. Aby zrealizować wszystkie cele badawcze, autor dokonał przeglądu aktualnej literatury przedmiotu związanej z tematyką ekonomii behawioralnej w administracji publicznej w Polsce. Oprócz tego wykonał badania własne techniką CATI1 w dniach 19-21 kwietnia 2023 r. Próba badawcza: wszystkie urzędy skarbowe i izby skarbowe w województwie pomorskim (n = 22; lista podmiotów objętych badaniem znajduje się w załączniku 2). Według badań PIE 50% badanych urzędów stosowało rozwiązania opierające się na ekonomii behawioralnej, z czego dla 77% z nich podstawowym narzędziem były uproszczenia. Z kolei z badań zrealizowanych przez BŚ wynika, że niskim kosztem oraz bez zmian legislacyjnych organy podatkowe mogłyby znacząco zwiększyć przychody podatkowe dzięki korzystaniu z pism przygotowanych według zasad ekonomii behawioralnej. Konkluzje z badań własnych: 41% badanych urzędów skarbowych i izb skarbowych stosowało narzędzia ekonomii behawioralnej (wcześniejsze badania PIE wskazywały na 50%). Autor zwraca uwagę, że na podstawie badań wykonanych w 2023 r. można jednoznacznie zauważyć niewykorzystany potencjał dotychczasowych dowodów na skuteczność narzędzi ekonomii behawioralnej w polskich urzędach skarbowych i izbach skarbowych.
The aim of this article is an attempt to describe and evaluate the use of some of the solutions of the theory of behavioral economics in the practice of reforming their pension systems. The effects of the application of behavioral economics at the reform of occupational pension schemes in the UK and New Zealand (automatic entry to the pension scheme with the possibility of withdrawal at a certain time) are encouraging (dissemination of occupational pension schemes, the increase in supplementary pension savings). Similar solution could be implemented in Poland. Indicate also some risks associated with the use of behavioral economics in reforming pension systems (for example: the manipulation of behavior and decisions of participants of pension schemes, misselling).
PL
Celem poznawczym artykułu jest próba oceny zastosowania niektórych rozwiązań wypracowanych na gruncie teorii ekonomii behawioralnej w praktyce reformowania systemów emerytalnych. Przedmiotem prezentowanych wyników badań są dotychczasowe rezultaty zastosowania ekonomii behawioralnej przy reformowaniu zakładowych systemów emerytalnych w Wielkiej Brytanii i Nowej Zelandii (automatyczny zapis do programu emerytalnego z możliwością odstąpienia w określonym czasie). Osiągnięte w tych krajach efekty (upowszechnienie zakładowych systemów emerytalnych, zwiększenie poziomu dodatkowych oszczędności emerytalnych) są zachęcające. Na tej podstawie sformułowano rekomendacje co do możliwości zastosowania podobnych rozwiązań w Polsce. Wskazano także na pewne zagrożenia związane z wykorzystaniem ekonomii behawioralnej w reformowaniu systemów emerytalnych (m.in. manipulowanie zachowaniami i decyzjami uczestników systemu emerytalnego nie zawsze zgodne z ich interesem, misselling).
This paper presents considerations on altruism and prosocial behaviour formulated on the basis of some experiments with the ultimatum game. In the first part it will discuss relations between expected utility theories, the characteristics of homo oeconomicus and a modern understanding of altruism. It will focus in particular on conceptual differences, indicating that we can find more than one definition of altruism in modern literature. The second part of the text will provide an overview of selected behavioural theories of prosocial behaviour. It will also present the manner in which needs, social determinants, norms, and individual psychological features affect the propensity to behave in a prosocial fashion.
The paper touches upon the question of economic socialization as an interdisciplinary term in the context of behavioural economics. The issue is interesting to social sciences which bring in a number of different perspectives. The paper reveals the complexity of the process by presenting it from different angles and identifying potential research areas. It is based on studies into Polish and international literature. In studies on economic socialization problems of consumer socialization and financial socialization clearly stand out. Apparently, researchers are interested in studying the body of economic knowledge accumulated at each stage of human life. One should agree with the thesis according to which the quality of economic socialization may depend on the quality of knowledge and conduct of socialization actors, which, in turn, change over time and depend on the place. On top of that, socialization actors exhibit different skills in the field of knowledge transfer and personal qualities which favour or inhibit economic socialization.
PL
Artykuł porusza zagadnienie socjalizacji ekonomicznej w ujęciu ekonomii behawioralnej jako pojęcia interdyscyplinarnego. Stanowi ono przedmiot zainteresowań nauk społecznych, z których każda wnosi inny punkt widzenia. Celem artykułu jest ukazanie złożoności tego procesu, poprzez przedstawienie go w różnych ujęciach, jak też zidentyfikowanie potencjalnych obszarów badań. W realizacji zamierzenia wykorzystano studia literaturowe krajowe i zagraniczne. W studiach nad socjalizacją ekonomiczną wyróżniają się problemy socjalizacji konsumenckiej i finansowej. Zauważalne jest także zainteresowanie badaczy wiedzą ekonomiczną na każdym poziomie rozwoju człowieka. Należy zgodzić się z tezą, że jakość socjalizacji ekonomicznej może zależeć od jakości wiedzy i zachowań prezentowanych przez aktorów socjalizacji, które to z kolei są zmienne w czasie i przestrzeni. Dochodzą do tego zróżnicowane umiejętności przekazywania wiedzy oraz cechy osobowe aktorów, bardziej lub mniej sprzyjające socjalizacji ekonomicznej.
Kapitał ludzki zdaniem behawiorystów postrzegany jest jako potencjał tkwiący w ludziach. Uważają oni, że zasób ludzki w organizacji stanowią wartości niematerialne ucieleśnione w pracownikach, nie zaś sami ludzie. Ekonomia behawioralna podkreśla, że ludzie nie są własnością firmy, tylko ich możliwości i umiejętności postawione do dyspozycji pracodawcy na podstawie określonych stosunków prawnych, co legitymuje go do zarządzania tymi aktywami w sposób racjonalny. Ujęcie behawioralne ekonomii podkreśla także aspekty rozwojowo-perspektywiczne kapitału ludzkiego, które mogą ujawnić się w zasobie pracowniczym dopiero w przyszłości. Mogą być nimi między innymi: uświadamianie posiadanych zdolności, wewnętrzne aspiracje, motywy działania. Gospodarowanie kapitałem ludzkim to nic innego jak rozpoznanie odpowiednich cech posiadanego wewnątrz firmy potencjału pracowniczego i prawidłowe jego wykorzystanie. W konsekwencji przynieść to może wymierne korzyści dla organizacji.
EN
Behaviourists believe human capital is seen as the potential in people. They believe that the human resource in the organization are intangible assets embodied in the employees, not the people themselves. Behavioral economics emphasizes that people aren’t owned by the company, only their abilities and skills made available to the employer on the basis of certain legal relations which holds it to manage these assets in a rational way. Recognition of behavioral economics also highlights the aspects of development and human capital perspective, which appear in the may resource Staff in the future. These may be limited to: raise, awareness of capacity, internal aspirations, motives. Human capital management is nothing but a recognition of the relevant characteristics of the potential held within the company Staff and correct its use. As a consequence, it can bring tangible benefits to the organization.
Status quo bias is a significant effect, which is a part of the decision – making process. Researchers define status quo bias as a preference for the current state of affairs and change aversion. As a result of the research in this article, the hypotheses made, were not completely confirmed. It was alleged that there was the statistical relation between the neutral group and status quo group (3 months). It might confirm the hypothesis about the occurrence of status quo bias. The result of comparison between group status quo (3 months) and status quo (20 years) is a negation of susceptibility of time on heuristics. The outcomes might arise from factors, which are essential clues for researchers, who will be interested in this subject.
PL
Status quo jest ważnym efektem występującym w procesie podejmowania decyzji. Badacze określają w ten sposób nieświadome podtrzymywanie stanu bieżącego i niechęć do zmian. W niniejszym artykule w wyniku badania założone hipotezy nie zostały całkowicie potwierdzone. Zauważono statystycznie istotną zależność między grupą neutralną a grupą, w której status quo występował przez 3 miesiące, co mogłoby potwierdzić założone hipotezy o uleganiu temu efektowi. Kolejny wynik grup ze status quo – 3 miesiące oraz status quo – 20 lat przeczy wpływowi czasu na podatność na heurystykę. Rezultaty badania mogą wynikać z czynników, które jednocześnie stanowią istotne wskazówki dla badaczy zainteresowanych tą tematyką.
The paper conducts the collective specification of fallacies in the perception of reality made by market participants. It is based on the Daniel Kahneman and Amos Tversky’s esseys and it proves that the paradigm of rationality in human behaviour is actually a purely idealistic assumption and is often not reflected in the factual decisions made by consumers. The article pointed out numerous examples of so-called heuristics and biases, which cause the wrong estimation of the probability of certain events and thus are the reason of making non-optimal choices. The studies provide the evidence that unconscious, irrational, emotional and psychological factors are crucial in decision-making situations and to make the forecasts and projections more realistic they should be taken into account in the development of econometric models, business strategies or human resources management policy.
The recent events of the past two years indicate that effective crisis management cannot ignore behavioural factors. When analysing social reactions, it becomes clear that they are far from standard, rational behaviour in exceptional conditions such as a pandemic, a migration crisis, or the threat of an armed conflict. Effective economic and financial policies of a state should be based on predictions related to herd behaviour and the theory of nudge introduced by R. Thaler and C. R. Sunstein in 2017. According to this theory, the assumptions of behavioural economics can be utilised successfully in shaping public policies with appropriate tools (simplifications, default options, framing, approximation of consequences, design, or reference to social norms). The aim of this article is to review the use of behavioural economics tools in situations of extraordinary, unexpected, and large-scale crises. Examples of the use of behavioural innovations and herd behaviour in different contexts by the authorities from various parts of the world are presented. This review can serve as an inspiration for implementing new solutions based on the theory of nudges, herd behaviour, and the behaviour of altruistic individuals. The article uses theories from the field of behavioural economics (the prospect theory, nudge theory) and gift economy as well as media reports on methods to combat and mitigate the negative effects of crises in the healthcare system and forced migration in different countries, including those with different cultural backgrounds. This article provides an overview of such methods and presents the mechanisms of behavioural economics that underlie them, along with the positive effects of using these methods, thereby demonstrating their effectiveness.
PL
Wydarzenia ostatnich dwóch lat wskazują, że w zarządzaniu kryzysowym nie można pomijać czynników behawioralnych. Analiza reakcji społecznych prowadzi do stwierdzenia, że są one dalekie od standardowego, racjonalnego zachowania w warunkach wyjątkowych, takich jak: pandemia, kryzys migracyjny czy zagrożenie konfliktem zbrojnym. Skuteczna polityka gospodarcza oraz finansowa państwa powinna opierać się na predykcji powiązanej z zachowaniami stadnymi oraz teorii impulsu (szturchnięcia) wprowadzonej przez Thalera i Sunsteina w 2017 r. Ich zdaniem założenia ekonomii behawioralnej mogą zostać z powodzeniem wykorzystane w kształtowaniu polityki publicznej za pomocą odpowiednich narzędzi (uproszczeń, opcji domyślnych, ramowania, przybliżania konsekwencji, projektowania czy odwołania do norm społecznych). Celem niniejszego artykułu jest przegląd narzędzi ekonomii behawioralnej znajdujących zastosowanie w sytuacji zagrożenia nadzwyczajnym, nieoczekiwanym i wielkoskalowym kryzysem. Przedstawione w toku rozważań przykłady dotyczą wykorzystania innowacji behawioralnych i zachowań stadnych w różnym kontekście, przez władze państw z różnych stron świata. Niniejszy przegląd może stanowić inspirację do wprowadzenia nowych rozwiązań, uwzględniających teorię impulsu oraz zachowań stadnych i altruistycznych jednostek. W artykule wykorzystano ustalenia z zakresu ekonomii behawioralnej (teoria perspektywy oraz teoria impulsu) i ekonomii daru oraz doniesienia medialne na temat metod walki i niwelowania negatywnych skutków kryzysów w systemie opieki zdrowotnej czy przymusowej migracji w różnych krajach, także o odmiennych uwarunkowaniach kulturowych. W toku rozważań dokonano przeglądu tych metod oraz leżących u ich podstaw mechanizmów ekonomii behawioralnej wraz z pozytywnymi efektami ich zastosowania, dowodzącymi tym samym ich skuteczności.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.