Search results

1

Joachim Lelewel, poseł żelechowski

100%

Mycielski M.

Kwartalnik Historyczny

|

2024

|

vol. 131

|

issue 3

455-479

EN

The historian Joachim Lelewel (1786–1861) was elected as an envoy to the Sejm from Żelechów County in 1828. The article discusses the issue of his electoral rights and the circumstances of his election. Particular attention is paid to Lelewel’s representation of the interests of the landed gentry of this county.

PL

Historyk Joachim Lelewel został wybrany na posła z powiatu żelechowskiego w 1828 r. W artykule została omówiona kwestia jego praw wyborczych oraz okoliczności wyboru. Szczególną uwagę poświęcono reprezentowaniu przez Lelewela interesów ziemiaństwa tego powiatu.

2

Przestrzeń historii, przestrzeń tekstu – paralele Lelewela i Mickiewicza

94%

Zawadzka D.

Pamiętnik Literacki

|

2014

|

vol. 105

|

issue 2

5-20

PL

Artykuł przynosi refleksję nad przemianami wczesnoromantycznej narracji historycznej w Polsce, które autorka omawia na przykładzie tekstów Joachima Lelewela i Adama Mickiewicza. Głównym przedmiotem zainteresowania piszącej jest "Historyczna paralela Hiszpanii z Polską" Lelewela (powstała w r. 1820, opublikowana w r. 1831, kontynuowana w latach trzydzistych XIX w.) oraz historyzm oparty na paralelizmie i synchronii. Znajduje on swój wyraz nie tylko w porównawczym myśleniu o historii, lecz również w „paralelowaniu” (J. Lelewel) narracyjnym i graficznym. Podobny, komparatystyczny typ historyzmu można napotkać zarówno w ówczesnym naukowym i popularnym pisarstwie historycznym, jak w literaturze – u Mickiewicza opiera się na nim figuralny wykład historii, mesjanizm. Karierę paralel na początku XIX wieku autorka wiąże z poszukiwaniem formy narracyjnej dla nowego odczucia historii pojmowanej jako proces wszechogarniający, wielopłaszczyznowy i progresywny, który z trudem poddaje się prostemu uporządkowaniu diachronicznemu.

EN

The article offers a reflection on the changes of early-romantic historical narration in Poland, which the author discusses as based on Joachim Lelewel’s and Adam Mickiewicz’s texts. The main subject of interest in the paper is "Historyczna paralela Hiszpanii z Polską" (A Historical Parallel of Spain and Poland) (written in 1820, published in 1831 and continued in the 1830s) and historicism based on parallelism and synchrony. It finds its expression not only in a comparative thinking about history but also in a narrative and graphic “parallelizing” (J. Lelewel). A similarly comparative type of historism is found both in the then scientific and popular historical writing and in literature which, in Mickiewicz’s writing rests on a figural presentation of history and Messianism. The success of the parallel at the beginning of 19th c. is by the author linked with a search for a narrative form for a new perception of history conceived as an all-pervasive, multilevel and progressive process, which hardly undergoes a simple diachronic order.

3

Porównania w listach emigracyjnych Joachima Lelewela pisanych do przyjaciół i znajomych

84%

Jaros V.

Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica

|

2023

|

issue 18

125-137

EN

The subject of this study is comparisons extracted from Joachim Lelewel’s Polish‑language émigré epistolary prose addressed to acquaintances and friends. A formal and semantic characterisation of the comparisons has been carried out, and their textual extensiveness has been identified and compared with comparisons occurring in the historiographer’s scientific subidiolect. On the basis of the formal analysis, it was established: 1) the type of comparatives in terms of their degree of fixation, 2) the manner of linking between comparandum and comparatum, 3) the array of the two members, and 4) the degree of extensionality. The semantics of the comparatives, on the other hand, made it possible to approximate the specifics of the historian’s colloquial thinking.

4

Leksyka związana z mówieniem w listach emigracyjnych Joachima Lelewela pisanych do przyjaciół i znajomych

84%

Jaros V.

Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego

|

2022

|

vol. 8

191-212

EN

The object of observation is the lexis referring to the phenomena of speech and speaking, which appears in the correspondence that the scholar-politician conducted in exile in 1831-1860 in France (among others, Paris, La Grange, Tours) and Belgium (Brussels). It constitutes a rich collection of 1496 letters written in Polish (1423), French (65) and German (8), which were collected and published in five volumes by Helena Więckowska. The purpose of the study is 1) to indicate the vocabulary repertoire related to speaking in Lelewel’s colloquial subidiolect, 2) to organise excerpts within the lexical-semantic field related to the process of speech and the speaking situation, 3) to determine which words may be Lelewel’s individuals. The lexicographical analysis refers to sources covering the vocabulary of the New Polish era. The vocabulary with the component ‘to communicate orally’ comprises 226 lexical units.

PL

Przedmiotem obserwacji uczyniono leksykę odnoszącą się do zjawisk mowy i mówienia, która występuje w korespondencji, jaką Joachim Lelewel – uczony-polityk – prowadził na emigracji w latach 1831-1860 we Francji (m.in. Paryżu, La Grange, Tours) i Belgii (Brukseli). Stanowi ona bogaty zbiór 1496 listów pisanych w języku polskim (1423), francuskim (65) i niemieckim (8), które zebrała i wydała w pięciu tomach Helena Więckowska. Celem opracowania jest 1) wskazanie repertuaru słownictwa związanego z mówieniem w subidiolekcie potocznym Lelewela, 2) uporządkowanie ekscerptów w obrębie pola leksykalno-semantycznego związanego z procesem mowy i sytuacją mówienia, 3) ustalenie, które wyrazy mogły mieć charakter indywidualizmów. Analiza leksykograficzna odwołuje się do źródeł obejmujących słownictwo doby nowopolskiej. Wyekscerpowane z listów emigracyjnych Joachima Lelewela pisanych do przyjaciół i znajomych słownictwo z komponentem ‘komunikować ustnie’ liczy 226 jednostek leksykalnych.

5

Wpisywanie Polski na mapę Europy. Listy w sprawie „Atlasu historycznego” (Maria Korzeniowska, Joachim Lelewel, Ignacy Żegota Onacewicz)

84%

Kuligowska A.

Analecta. Studia i Materiały z Dziejów Nauki

|

2023

|

vol. 32

|

issue 1

93-123

EN

This source edition includes correspondence between Maria Korzeniowska and historians (J. Lelewel, I. Ż. Onacewicz) concerning the preparation of a historical atlas of Poland following the model of Leseage. The letters reveal the enthusiasm with which Regina approached the study of Polish history, but also the challenging relations between specialists and amateurs, who did not always comprehend the purpose of the historian’s workshop, which was still in its early stages of development. The correspondence also bears witness to the one of the firsts woman’s attempt to enter the world of academic humanities in our country.

6

„Uśmieszek cudny” czyli Polak a władza w publicystyce Witkacego

83%

Kaute W. M.

Horyzonty Polityki

|

2019

|

vol. 10

|

issue 30

65-82

PL

CEL NAUKOWY: celem artykułu jest analiza archetypu polskiej kultury politycznej w ujęciu Stanisława Ignacego Witkiewicza. PROBLEM I METODY BADAWCZE: dyskusja nad istotą polskiej kultury politycznej osiągnęła swój kulminacyjny moment w sporze pomiędzy koncepcją Joachima Lelewela z jednej strony i tak zwaną krakowską szkołą historyczną (J. Szujski, S. Tarnowski, S. Koźmian, M. Bobrzyński) z drugiej. Spór ten znany jest jako spór „optymistów” z „pesymistami”. Stanowisko S. I. Witkiewicza wpisuje się w tę dyskusję, przy czym Witkiewicz podąża drogą wyznaczoną przez badaczy krakowskich. Artykuł opiera się na analizie tekstów źródłowych Witkiewicza (Narkotyki, Niemyte dusze) dokonanej w kontekście sporu między „optymistami” i „pesymistami”. PROCES WYWODU: tekst rozpoczyna się od syntetycznej prezentacji głównych stanowisk w sporze o archetyp polskiej kultury politycznej – „optymistów” (w oparciu o najbardziej reprezentatywne ujęcie J. Lelewela) i „pesymistów” (w oparciu o ujęcie M. Bobrzyńskiego). Następnie analizie poddane jest stanowisko S. I. Witkiewicza, konfrontowane na bieżąco z zaprezentowanymi powyżej stanowiskami „optymistów” i „pesymistów”. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: głównym wynikiem analizy naukowej prowadzonej w niniejszym artykule jest jednoznaczna identyfikacja stanowiska S. I. Witkiewicza, jako wpisującego się w ujęcie pesymistyczne. Z jego perspektywy polska kultura polityczna wymaga swoistego „przerobienia”, aby Polska mogła w pełni włączyć się do grupy narodów, reprezentujących współczesną cywilizację europejską. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: we wnioskach autor wskazuje na konsekwencje, jakie wynikają z stanowiska S. I. Witkiewicza: celem dołączenia do narodów europejskich konieczne jest daleko idące zmodyfikowanie, a wręcz odrzucenie tradycji demokracji szlacheckiej. Rodzi to jednak pytanie o to, co po owej modyfikacji/odrzuceniu pozostałoby jeszcze z polskości. Autor wskazuje w ten sposób na wciąż otwarty, jak i na nadzwyczaj ważny i pilny charakter dyskusji nad polskością. SŁOWA KLUCZOWE: Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy), Joachim Lelewel, Michał Bobrzyński, polska kultura polityczna, demokracja szlachecka.

7

Joachim Lelewel jako onomasta

83%

Sokólska U.

Białostockie Archiwum Językowe

|

2020

|

issue 20

273-284

EN

This article is dedicated to linguistic interests of Joachim Lelewel, predominantly to his deliberations on the etymology andmeaning of such names as: Czech, Lech, Wanda, the Geats, Germanic peoples, Lechites, Germans, the Slovaks, the Vandals. Attention was also paid to scholarly references to other texts of strictly linguistic nature and commentaries demonstrating extensive knowledge of linguistics with regard to pseudo-etymological assertions of priest Dębołecki, a seventeenth century preacher.

8

Oblicza Północy w Agaj-Hanie Zygmunta Krasińskiego

83%

Andruczyk K.

Białostockie Studia Literaturoznawcze

|

2015

|

vol. 6

EN

The author of the article analyses Zygmunt Krasiński’s views concerning romantic idea of the North. Additionally, he examines the poet’s polemics with Joachim Lelewel. The final conclusion demonstartes that Krasiński developed his own vision of the North, and that it contradicts the generally accepted utopian image which dominated the early stage of Polish romanticism.

9

Nowoczesność romantyzmu. Mickiewicz i Lelewel wśród rzeczy

71%

Zawadzka D.

Białostockie Studia Literaturoznawcze

|

2015

|

vol. 7

EN

The text is devoted to material objects as they appear in selected works of two notable authors of Polish Romanticism – Adam Mickiewicz and Joachim Lelewel. Inspired by post-humanist thought, the article reviews the ambiguous currents where Romanticism intersects with modern age and ‘the century of lights’. On the one hand, both authors express their fascination with experimental thinking of the Enlightenment and the continuity of anthropocentrism. On the other, however, they notice the burden of emancipation of man, which results in his alienation from non-human realm, both contemporary and material.

10

Prisca Theologia Mickiewicza

67%

Seweryn D.

Roczniki Humanistyczne

|

2019

|

vol. 67

|

issue 1: Literatura polska

107-127

PL

Artykuł, będący fragmentem przygotowywanej większej rozprawy, skupia się na operacjach – raczej symbolicznych aniżeli pojęciowych – jakie Mickiewiczowi w pierwszym kursie Literatury słowiańskiej służą do konstruowania obrazu przedchrześcijańskiej kultury duchowej Słowian wedle pożądanego, apriorycznego wzorca. Zjawisko to, rozpatrywane w kontekście wykraczającego poza romantyzm procesu kulturowego, znajduje analogię w humanistycznym koncepcie mitologicznej monogenezy, wyczerpująco opracowanym przez Macieja Kazimierza Sarbiewskiego w traktacie Dii gentium. Mickiewicz dowodzi pierwotnego monoteizmu Słowian w trybie podobnym do tego, jaki w tradycji humanistycznego mitoznawstwa służył dowodzeniu pierwotnego monoteizmu Greków i Rzymian. Zbieżność ta nie jest motywowana bezpośrednią filiacją, lecz raczej wspólnotą pojęciowo-symbolicznego aparatu apologetycznej tradycji, której cechą znamienną jest kamuflowanie aporii generowanych przez pojęcie pierwotnej teologii. W związku z utrzymującym się nieporozumieniem, jakoby stanowisko Mickiewicza w tej kwestii było w zasadzie tożsame ze stanowiskiem Joachima Lelewela, artykuł, analizując założenia argumentacji obu autorów, wykazuje, że bliski im obu koncept pierwotnego słowiańskiego monoteizmu wynika w obu przypadkach z odmiennych, przeciwstawnych przesłanek i pełni odmienne funkcje.

EN

The article, which is a fragment of a larger dissertation under preparation, focuses on the operations – symbolic rather than conceptual – which Mickiewicz uses in the first course of Literatura słowiańska [Slavonic Literature] to construct an image of the pre-Christian spiritual culture of Slavs according to a desired, a priori model. This phenomenon, considered in the context of a cultural process going beyond Romanticism, finds analogy in the humanistic concept of mythological monogenesis, thoroughly developed by Maciej Kazimierz Sarbiewski in the treatise Dii gentium. Mickiewicz proves the original monotheism of the Slavs in a manner similar to the one used in the tradition of humanistic mythology to prove the original monotheism of the Greeks and Romans. This convergence is not motivated by direct filiation, but rather by a common conceptual and symbolic apparatus of the apologetic tradition, whose characteristic feature is the camouflage of aporias generated by the concept of primordial theology. Due to the ongoing misunderstanding that Mickiewicz’s position on this issue is basically the same as that of Joachim Lelewel, upon analysing the assumptions of the arguments of both authors, the article shows that the concept of original Slavic monotheism, which is close to both of them, in both cases results from different, contradictory premises and performs different functions.

11

Wspólna historia: „Nowosilcow w Wilnie” i „Dziadów część trzecia”

67%

Zawadzka D.

Pamiętnik Literacki

|

2022

|

vol. 113

|

issue 3

121-137

PL

Artykuł jest poświęcony narodzinom mitu filomackiego, tj. kształtowaniu się pamięci kulturowej o uwięzieniu, śledztwie, a następnie wydaleniu z Litwy lub zesłaniu w głąb Rosji grupy wileńskich uczniów, studentów i profesorów w 1823 i 1824 roku. Autorka skupia się na upublicznieniu i pierwszych zapisach tzw. procesu filaretów i filomatów, do których – zgodnie z tradycją – należą anonimowa broszura opublikowana podczas powstania listopadowego „Nowosilcow w Wilnie w roku szkolnym 1823/24” (1831), pióra (jak się po latach okazało) Joachima Lelewela, oraz część trzecia „Dziadów” (1832) Adama Mickiewicza. Na podstawie tych autobiograficznych przekazów, a także odnalezionej rękopiśmiennej kopii „Nowosilcowa w Wilnie” autorka studium stawia tezę o istnieniu przedmickiewiczowskiej, bezimiennej, kolektywnej pamięci o filomatach, którą wzmacnia, ale i znacząco zmienia pojawienie się arcydramatu drezdeńskiego.

EN

The paper is devoted to the birth of the Philomath myth, namely the shaping of cultural memory about imprisonment, investigation and following it deportation from Lithuania to exile into Russia of a group of Vilnius interns, students and professors in 1823 and 1824. The author of the paper focuses on announcing and first accounts of so-called Philomath and Filaret trial, the associations to which, traditionally, an anonymous brochure published during the Polish November Insurrection “Nowosilcow w Wilnie w roku szkolnym 1823/24” (“Novosilcov in Vilnius in the Schoolyear 1823/24”, 1831) by, as was later proven, Joachim Lelewel, and Adam Mickiewicz’s “Dziady” (“Forefathers’ Eve”) part III (1832) belonged. As based on those autobiographical accounts, and also on the regained manuscript of “Nowosilcow w Wilnie”, the author formulates a thesis about the existence of pre-Mickiewicz, nameless, collective memory about the Philomaths strengthened, and also substantially changed by the issuing of “Dziady” part III.

12

Korespondencja Józefa Muczkowskiego z Joachimem Lelewelem z lat 1827–1830 w sprawie wydania dzieł Adama Mickiewicza

67%

Krawczyk B.

Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej

|

2017

|

vol. 67

153-186

EN

The aim of this article is to show the role of Józef Muczkowski in the publication of the works of Adam Mickiewicz. It presents the historical background of the nineteenth-century Grand Duchy of Poznań, the publications that came out at that time, as well as Muczkowski’s contacts with Edward Raczyński and Adam Tytus Działyński. It also describes the circumstances of the edition of Adam Mickiewicz’s poetry prepared by Józef Muczkowski. The manuscripts of the letters exchanged between Muczkowski and Joachim Lelewel in the years 1827–1830 regarding the publication of the works of Adam Mickiewicz – kept in the Jagiellonian Library in Cracow under shelfmarks 4435 (pages 688–703) and 4175 (pages 114–132) – have been prepared for print. This group of manuscripts contains nine letters written by Józef Muczkowski himself and eleven written by Joachim Lelewel.

PL

Celem artykułu jest ukazanie udziału Józefa Muczkowskiego w wydaniu dzieł Adama Mickiewicza. Przedstawiono tło historyczne XIX-wiecznego Wielkiego Księstwa Poznańskiego, publikowanych wówczas wydawnictw, kontaktów Józefa Muczkowskiego z Edwardem Raczyńskim oraz Adamem Tytusem Działyńskim. Opisano okoliczności edycji poezji Adama Mickiewicza przez Józefa Muczkowskiego. Korespondencję Józefa Muczkowskiego z Joachimem Lelewelem z lat 1827–1830 w sprawie wydania dzieł Adama Mickiewicza przechowywaną w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie oraz zebraną w rękopisach o sygnaturach 4435 (k. 688–703) oraz 4175 (k. 114–132) przygotowano do druku. Wśród wymienionych rękopisów znajduje się dziewięć listów pisanych ręką Józefa Muczkowskiego oraz jedenaście ręką Joachima Lelewela.

13

«Запрещенная религия польского дела» в Исповеди Михаила Бакунина

51%

Łucewicz L.

Studia Rossica Gedanensia

|

2014

|

issue 1

290–302

EN

The topic of the article is the way of presenting relations with Poles in The Confession by the famous 19-th century revolutionist and anarchist M. Bakunin (as we know, the work originated as a «political confession» addressed to Nicholas I). At the beginning, the descriptions of the Polish emigrants (especially Lelewel, Czartoryski, Biernacki, Mickiewicz) are quite general, but sincere. However, when describing current revolutionary events Bakunin starts to put emphasis on stereotypical — negative — ideas about Poles, which aims at showing the lack of possibility of a Polish-Russian cooperation on a political level. The deliberate choice of such a strategy allowed the author of The Confession to conduct a kind of game with Nicholas I.

PL

Tematem artykułu jest sposób przedstawienia relacji z Polakami w Spowiedzi znanego dziewiętnastowiecznego rewolucjonisty i anarchisty — Michała Bakunina (jak wiadomo, utwór powstawał jako «spowiedź polityczna» adresowana do Mikołaja I). Początkowo charakterystyki polskich emigrantów (przede wszystkim Lelewela, Czartoryskiego, Biernackiego, Mickiewicza) są ogólnikowe, ale szczere. Jednakże opisując bieżące wydarzenia rewolucyjne Bakunin zaczyna akcentować stereotypowe — negatywne — cechy Polaków, co ma podkreślić niemożność współpracy polsko-rosyjskiej na niwie politycznej. Ta świadomie wybrana strategia pozwoliła autorowi Spowiedzi prowadzić swoistą grę z Mikołajem I.

14

Idea republikanizmu Joachima Lelewela w kontekście „odmienności” archetypu polskiej kultury politycznej

48%

Puszkow-Bańka A.

Horyzonty Polityki

|

2013

|

vol. 4

|

issue 7

109-131

EN

When examining Polish political thought, one cannot help but notice that what engages Polish thinkers in reflection on the state and society is the problem of freedom. This is a characteristic feature of Polish political thought and is responsible for the special nature of the heritage of Polish political culture. In the secondary literature,the idea even appears that – historically – the fate of Poland and Polish people in the cultural, intellectual, and political spheres can be understood as, on the one hand, a reflection on the “republican paradigm” characteristic of Polish culture, and on the other, as this paradigm’s impact (positive or negative) on the history of Polandand Poles. The goal of this article is to attempt to explain the idea of republicanism in the socio-political thought of Joachim Lelewel. In the article, we propose the thesis that if – according to assumptions accepted by scholars – the archetype of every nation is, by definition, unchanging and untranslatable into any other archetype, and Lelewel defines it as republican, then in his view: firstly, Polish republicanism is distinct from European republicanism; and secondly, political life in Poland can only be organized within the bounds of the “republican paradigm.” The success of Poland depends upon whether the value of this paradigm will be recognized. However paradoxical it may sound, the requirement for “strong rule” in Poland consists in taking into account the “republican soul” of Poles. We also point to the issue – raised by Lelewel – of the fundamental “distinctness” of the archetype of Polish political culture (which is subsumed within the “republican paradigm”) from the archetype of European culture.

PL

Badając polską myśl polityczną, nie sposób nie zauważyć, że tym, co łączy refleksję polskich myślicieli nad państwem i społeczeństwem, jest problem wolności. Jest on wyróżnikiem polskiej myśli politycznej i stanowi o szczególnym charakterze dorobku polskiej kultury politycznej. Pojawia się nawet sformułowanie, iż koleje losów Polski i Polaków zarówno w sferze kulturowo-intelektualnej, jak i będącej z nią w koniecznym związku historii politycznej, można ująć jako z jednej strony refleksję nad charakterystycznym dla polskiej kultury „paradygmatem republikańskim”, a z drugiej jako jego oddziaływanie (pozytywne lub negatywne) na dzieje Polski i Polaków. Celem tego artykułu jest próba zrozumienia idei republikanizmu w myśli społeczno-politycznej Joachima Lelewela, który jest wyrazicielem i apologetą „paradygmatu republikańskiego”. W artykule zostaje postawiona teza, iż jeżeli – w myśl przyjętych przez badaczy założeń – archetyp kultury każdego narodu na mocy pojęcia jest niezmienny i nieprzekładalny na inny archetyp, a Lelewel ujmuje go jako republikański – to w jego ujęciu – po pierwsze; republikanizmpolski jest odmienny od republikanizmu europejskiego, po drugie życie polityczne w Polsce można organizować wyłącznie w ramach „paradygmatu republikańskiego”. Od uznania wartości tego paradygmatu zależy powodzenie Polski. Jakkolwiek brzmi to paradoksalnie: warunkiem „silnej władzy”, stabilnej i skutecznej, jest uwzględnienie przez nią „republikańskiej duszy Polaków”. Autorka wskazuje również na podnoszony przez Lelewela problem fundamentalnej „odmienności” archetypu polskiej kultury politycznej, którą tworzy „paradygmat republikański”, od archetypu kultury Europy.

15

Between Tradition and Critique: Lelewel, Schlözer, and the Transformation of Historical Method in the Late Enlightenment

48%

Kuligowska A.

Lietuvos istorijos metraštis

|

2025

|

issue 2

77-94

LT

Vilniaus universitete išsilavinimą įgijęs istorikas Joachimas Lelevelis buvo vienas reikšmingiausių kritinio požiūrio į istorinius šaltinius atstovų Lenkijos istoriografijoje. Kalbininkas Augustas Ludwigas Schlözeris išgarsėjo visų pirma savo kritine vadinamosios Nestoro kronikos redakcija, kurios paskutinis tomas pasirodė J. Leleveliui pradedant akademinę karjerą. Šiame straipsnyje nagrinėjama, kaip ir kokiu mastu L. Schlözerio metodai paveikė J. Lelevelio kritinę istorinių šaltinių analizę. Atidžiai analizuojant J. Lelevelio rašytinį palikimą siekiama atskleisti, kaip jis perėmė L. Schlözerio sukurtas kategorijas, kurias kartais netgi panaudodavo prieš patį L. Schlözerį. J. Lelevelio susidomėjimas L. Schlözerio darbais ne tik atspindi reikšmingas Apšvietos diskusijas apie istorinę metodologiją, bet ir rodo, kad žinių perdavimo tarp Vakarų ir Vidurio Rytų Europos mokslininkų modeliai buvo sudėtingesni, nei manyta.

EN

Joachim Lelewel, a historian educated at the University of Vilnius, was one of the most significant representatives of the critical approach to historical sources in Polish historiography. August Ludwig Schlözer, a linguist, gained renown above all for his critical edition of the ‘Nestor Chronicle’, the final volume of which appeared just as Lelewel was beginning his academic career. This article examines how, and to what extent, Lelewel’s intellectual work in the critical analysis of historical sources was influenced by Schlözer’s methods. Through a close reading of Lelewel’s writings, it will be shown how he adopted categories developed by Schlözer, at times even employing them against Schlözer himself. Lelewel’s engagement with Schlözer not only reflects the wider Enlightenment debates on historical method, but also complicates simplified models of knowledge transfer between scholars from Western and Central-Eastern Europe.

16

Hegel, Lelewel i rewolucje

48%

Junkiert M.

Ruch Literacki

|

2021

|

issue 6

765-786

EN

This article examines the problems facing a comparative study of the reception of the idea of revolution in some selected writings of G.W.F. Hegel and Joachim Lelewel. Paying due attention to the specificity of the philosophical and historical approach, the article analyses the similarities and differences in Hegel's and Lelewel's appraisals of the revolutionary legacy. It also brings to light a misrepresentation of Lelewel's take on the subject in the German translation of his writings. That said, Hegel's thought remains of vital importance for both Lelewel, who is not convinced by it, and his translator H.J. Handschuch, who eagerly embraces it.

Refine search results

Joachim Lelewel, poseł żelechowski

Przestrzeń historii, przestrzeń tekstu – paralele Lelewela i Mickiewicza

Porównania w listach emigracyjnych Joachima Lelewela pisanych do przyjaciół i znajomych

Leksyka związana z mówieniem w listach emigracyjnych Joachima Lelewela pisanych do przyjaciół i znajomych

Wpisywanie Polski na mapę Europy. Listy w sprawie „Atlasu historycznego” (Maria Korzeniowska, Joachim Lelewel, Ignacy Żegota Onacewicz)

„Uśmieszek cudny” czyli Polak a władza w publicystyce Witkacego

Joachim Lelewel jako onomasta

Oblicza Północy w Agaj-Hanie Zygmunta Krasińskiego

Nowoczesność romantyzmu. Mickiewicz i Lelewel wśród rzeczy

Prisca Theologia Mickiewicza

Wspólna historia: „Nowosilcow w Wilnie” i „Dziadów część trzecia”

Korespondencja Józefa Muczkowskiego z Joachimem Lelewelem z lat 1827–1830 w sprawie wydania dzieł Adama Mickiewicza

«Запрещенная религия польского дела» в Исповеди Михаила Бакунина

Idea republikanizmu Joachima Lelewela w kontekście „odmienności” archetypu polskiej kultury politycznej

Between Tradition and Critique: Lelewel, Schlözer, and the Transformation of Historical Method in the Late Enlightenment

Hegel, Lelewel i rewolucje