W artykule jest przedstawiona opieka społeczna dla osób starszych zorganizowana na podstawie zintegrowanego modelu działań opiekuńczych różnych podmiotów świadczących usługi na rzecz seniora. Interdyscyplinarna współpraca jest prezentowana na przykładzie dwóch działów środowiskowej opieki społecznej w Anglii: Reablement Team oraz EMI – Staying at Home Scheme. Omawiane działy w swoim funkcjonowaniu kierują się podejściem skoncentrowanym na osobie oraz dążeniem do maksymalizowania niezależności i samodzielności osoby starszej.
Niski poziom zatrudnienia osób starszych w Polsce powodowany jest między innymi istnieniem mechanizmów ich wykluczania z rynku pracy, które związane są ze zjawiskami ageizmu oraz dyskryminacji ze względu na wiek. Głównym celem artykułu jest ukazanie sytuacji osób starszych na rynku pracy poprzez analizę wskaź¬ników odnoszących się do zatrudnienia oraz stopy bezrobocia, a także opisanie wybranych przejawów ich dyskryminacji na tym polu, co w konsekwencji prowadzi do rezygnacji seniorów z pracy zawodowej. Pozycja osób starszych na rynku pracy w Polsce została przedstawiona na tle ich sytuacji w Unii Europejskiej. Dane do obliczeń współczynników zaczerpnięte zostały z baz danych Eurostatu: demography (demo_pop), em¬ployment – LFS adjusted series (lfsi_emp_a) oraz total unemployment – LFS series (lfsa_unemp), natomiast dane obrazujące przejawy dyskryminacji seniorów w tej sferze ich aktywności – z opracowań naukowych.
Presented in the article statistics encourages reflection on the elders’ social security problem in the conditions of limited contact and isolation. The total loss sustained by the elders as the result of various kind of frauds was over quadruply higher than in 2020 (the specific year for the whole world because of the Covid-19 pandemia) in comparison to the last years.
PL
Przedstawione w artykule dane statystyczne skłaniają do refleksji nad zagadnieniem bezpieczeństwa społecznego osób starszych w warunkach ograniczenia kontaktów i izolacji. Suma strat poniesionych przez osoby starsze w wyniku rożnego rodzaju oszustw była ponad czterokrotnie wyższa w 2020 roku (w roku szczególnym dla całego świata przez pandemię Covid-19) w porównaniu z poprzednimi latami.
W Polsce największe znaczenie w sprawowaniu długoterminowej opieki instytucjonalnej nad osobami starszymi mają domy pomocy społecznej (DPS). Przy przyjmowaniu do DPS występuje negatywne zjawisko selekcji ze względu na stan zdrowia. Badanie własne przeprowadzone wśród osób w wieku 60 lat i więcej przyjętych do Domu Pomocy Społecznej w Gdyni w latach 1980–2010 pokazało, że newralgicznym okresem w opiece nad osobami starszymi są pierwsze lata pobytu. Wykorzystując model logitowy, oszacowano prawdopodobieństwo zgonu pensjonariuszy w pierwszych 4 latach pobytu w DPS w zależności od płci, wieku przyjęcia oraz okresu przyjęcia. W celu oceny skali efektu selekcji uzyskaną ocenę prawdopodobieństwa zgonu pensjonariuszy DPS w Gdyni porównano z prawdopodobieństwem zgonu mieszkańców Polski w odpowiadających grupach płci, wieku i kohorty.
Problemy demograficzne, w tym starzenie się mieszkańców Polski, stanowią wyzwaniem XXI w. Problem ten dotyczy nie tylko Polski, ale również Unii Europejskiej, dlatego należy badać tę problematykę, diagnozować, analizować wyniki oraz wypracowywać możliwości rozwiązania problemu demograficznego. Kształtowanie bezpieczeństwa osób starszych jest powinnością rządzących, podmiotów samorządowych oraz pozarządowych.
Współczesna ekonomia kształtuje się w warunkach globalizacji, popularyzacji nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz rozwoju społeczeństwa wiedzy. Rozwój Internetu i technologii mobilnych sprawił, iż konsumenci i organizacje funkcjonują w ramach sieci o coraz większym, często globalnym zasięgu, a także wspólnie generują wartość dodaną poprzez wymianę dóbr i usług oraz współpracę, bazując na nieznanych do niedawna modelach współdzielenia oraz kokreacji. Współcześni konsumenci odgrywają w tych modelach kluczową rolę jako tzw. prosumenci. Prosument to świadomy i aktywny konsument, który wyklucza bierne zachowanie się w stosunku do oferowanego dobra oraz chce mieć rzeczywisty wpływ na ofertę rynkową. W związku z tym często jest współtwórcą dóbr czy usług, jak również jest włączany przez przedsiębiorstwa w procesy ich projektowania i modyfikacji. W tym kontekście w ramach artykułu scharakteryzowany zostanie potencjał prosumencki polskich seniorów
Zachodzące przemiany demograficzne implikują konieczność analizy kierunków i konsekwencji tych przemian w wymiarze zarówno globalnym, jak i regionalnym. Prognozy demograficzne wskazują, że depopulacja oraz starzenie się społeczeństw to kluczowe zmiany, których doświadczać będzie przez najbliższe dziesięciolecia także Polska. Jak wynika z prognoz demograficznych, w najbliższych latach nastąpi nasilenie wspomnianych zjawisk, przy czym sytuacja będzie istotnie zróżnicowana regionalnie. Fakt ten stanowi podstawę do analizy obecności założeń srebrnej gospodarki w regionalnych dokumentach strategicznych. Przyjmuje się bowiem założenie, że im większe prognozowane wskaźniki obrazujące zaawansowanie procesu starzenia, w tym większym stopniu założono w dokumentach strategicznych przeciwdziałanie negatywnym konsekwencjom tych przemian. Spośród szesnastu województw wybrano do analizy pięć, w tym trzy o najwyższych wskaźnikach obciążenia osobami starszymi i dwa województwa z najniższymi wskaźnikami.
W populacji osób w podeszłym wieku obserwuje się istotny problem wielochorobowości, w tym współwystępowania zaburzeń depresyjnych z innymi chorobami/zaburzeniami. Zjawisko to stanowi wyzwanie dla samych seniorów i ich rodzin, ale także dla systemu opieki zdrowotnej i pomocy społecznej. Ze względu na istnienie wielu czynników etiologicznych wywołujących depresje u seniorów jest to zjawisko złożone i skomplikowane. To problem zarówno zdrowotny (również pod względem klinicznym), jak i społeczny. Specyfika zaburzeń depresyjnych wynika nie tylko z występowania charakterystycznych objawów, ale także z nasilenia innych dolegliwości i ich istotnego wpływu na wszystkie sfery funkcjonowania seniora. W artykule, na podstawie analizy literatury przedmiotu, dokonano podsumowania najważniejszych aspektów, w tym objawów i przyczyn, współwystępowania zaburzeń depresyjnych w populacji osób starszych i towarzyszących temu problemów, oraz przedstawiono wybrane propozycje zaradcze.
Współczesne wyzwania demograficzne, związane z dynamicznie starzejącym się społeczeństwem, stawiają przed środowiskiem medycznym oraz systemem opieki zdrowotnej konieczność redefinicji standardów etycznych w pracy z osobami starszymi. W niniejszym opracowaniu podjęto próbę wieloaspektowej analizy kluczowych zagadnień etycznych w kontekście opieki geriatrycznej, uwzględniając nie tylko fundamentalne zasady bioetyki, ale również wyzwania wynikające z ograniczeń poznawczych, problemów komunikacyjnych oraz specyfiki opieki terminalnej. Szczególny nacisk położono na poszanowanie autonomii pacjenta, przeciwdziałanie terapii daremnej oraz konieczność rozwijania kompetencji interpersonalnych w relacji pacjent–personel medyczny. Artykuł stanowi głos w dyskusji nad koniecznością humanizacji współczesnej medycyny geriatrycznej, postulując model opieki oparty na empatii, sprawiedliwości i godności człowieka w każdej fazie życia.
EN
Contemporary demographic challenges, associated with a rapidly aging population, make it necessary for the medical community and the health care system to redefine ethical standards in working with the elderly. This paper attempts a multifaceted analysis of key ethical issues in the context of geriatric care, taking into account not only the fundamental principles of bioethics, but also the challenges posed by cognitive limitations, communication problems and the specifics of terminal care. Particular emphasis is placed on respecting patient autonomy, countering futile therapy and the need to develop interpersonal competence in the patient-medical staff relationship. The article is a voice in the discussion of the need to humanize modern geriatric medicine, advocating a model of care based on empathy, justice and human dignity in every phase of life.