PL EN


2010 | 8 | 165-188
Article title

Litwo! Wschodzie mój!

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
This article proposes a shift in Polish postcolonial studies from the discourse analysis of external imaginations of Poland as a kind of “Orient” (as exemplified in Larry Wolff’s In-venting Eastern Europe, 1994) to explorations of Polish self-descriptions in the sense of sub-versive “self-Orientalisation”. Drawing on the analogy of Iberian Moors and Lithuanians as presented in Adam Mickiewicz’s Konrad Wallenrod (1828), Lithuania is analysed as Po-land’s “other”, as both close and alien, as “one’s own Orient”. Special attention is paid to the psycho-biography of the colonised personality Konrad Wallenrod, to his betrayal and to his conspiratorial communication with Aldona and Halban, which appears as an aporetic means of subaltern self-assertion.
Keywords
Year
Issue
8
Pages
165-188
Physical description
Oryginalny artykuł naukowy
Dates
published
2010-12-30
Contributors
References
  • Bakuła B., 2007, Colonial and Postcolonial Aspects of Polish Discourse on the Eastern ‘Bor-derlands’. W: From Sovietology to Postcoloniality: Poland and Ukraine from a Postcolo-nial Perspective, red. J. Korek (=Södertörn Academic Studies 32). Huddinge, s. 41-59.Bhabha H.K., 1994, The Location of Culture. London-New York.Borowy W., 1948, O poezji Mickiewicza, t. 1 (=Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uni-wersytetu Lubelskiego 46). Lublin.Bruchnalski W., 1922, Wstęp. W: A. Mickiewicz, Konrad Wallenrod. Lwów i in., s. V-LXXXVIII.Cavanagh C., 2003, Postkolonialna Polska. Biała plama na mapie współczesnej teorii, tłum. T. Kunz. „Teksty Drugie” 64, s. 60-71.Cavanagh C., 2004, Postcolonial Poland. „Common Knowledge” 10, 1, s. 82-92.Chwin S., 1991, Wstęp. W: A. Mickiewicz, Konrad Wallenrod. Wrocław i in., s. III-CLVII.Chwin S., 1993a, Literatura a zdrada. Od Konrada Wallenroda do Małej Apokalipsy. Kraków.Chwin S., 1993b, O czym wolał nie pisać Mickiewicz w Konradzie Wallenrodzie. Balsam i trucizna. 13 tekstów o Mickiewiczu, red. E. Graczyk, Z. Majchrowski. Gdańsk, s. 169-196.Czaplicki 1875, Ueber Konrad Wallenrod von Adam Mickiewicz. Eine kritisch-ethische Studie, „Königliches Gymnasium zu Inowratzlaw” 12. Inowrocław, s. I-XV.Fiszman S., 1956, Z problematyki pobytu Mickiewicza w Rosji. Warszawa.Fiut A., 2003, Polonizacja? Kolonizacja?. „Teksty Drugie” 6, s. 150-156.Franko I., 1897, Ein Dichter des Verrathes. „Die Zeit. Wiener Wochenschrift” 136 (08.05.), s. 86-89.Franko I., 1979, O literaturze polskiej. Kraków.From Sovietology to Postcoloniality: Poland and Ukraine from a Postcolonial Perspective, 2007, red. J. Korek. Huddinge.Gall A., 2007, Die gawęda als literarisches Medium der Gedächtnispolitik: Die Pamiątki Soplicy von Henryk Rzewuski. W: Romantik und Geschichte. Polnisches Paradigma, eu-ropäischer Kontext, deutsch-polnische Perspektive, red. A. Gall, T. Grob, A. Lawaty i G. Ritz (=Veröffent¬lichungen des Nordost-Instituts 8). Wiesbaden, s. 108-133.Gates H.L., Jr., 1988, The Signifying Monkey: A Theory of African-American Literary Criti-cism. New York-Oxford.Górski K., 1959, Z historii i teorii literatury. Wrocław.Janion M., 1969, Tragizm Konrada Wallenroda. Czy broszura polityczna?. W: Romantyzm. Studia o ideach i stylu. Warszawa, s. 9-48.Janion M., 1986, Pośmiertna maska Konrada Wallenroda. W: Maski, t. 2. red. M. Janion, S. Ro-siek. Gdańsk, s. 341-392.Janion M., 2007, Niesamowita słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury. Kraków.Kawyn S., 1959, Konrad Wallenrod w recepcji klasyków i romantyków warszawskich. „Łódzkie Towarzystwo Naukowe. Sprawodzania z czynności i posiedzeń naukowych” 14, 4, s. 1-11.Kleiner J., 1997, Mickiewicz, t. 2: Dzieje Konrada, cz. 1 (=Towarzystwo Naukowe Katolic-kiego Uniwersytetu Lubelskiego. Źródła i monografie 156). Lublin.Kośny W., 2006, Deutsche Ansichten über Konrad Wallenrod und den Wallenrodismus. W: Berührungslinien. Polnische Literatur und Sprache aus der Perspektive des deutsch--polnischen kulturellen Austauschs, red. M. Marszałek, A. Nagórko (=Westostpassagen 2). Hildesheim i in., s. 83-95.Kowalczyk-Twarowski K., 2004, Imperialne przestworza, spolegliwi tubylcy: Polska, Rosja, RPA. W: Postkolonializm i okolice, red. Z. Białas (=Er(r)go. Teoria. Literatura. Kultura 8), Katowice-Warszawa, s. 173-186.Lacan J., 1973, Le séminaire XI. Les quatre concepts fondamentaux de la psychanalyse. Paris.Lasecka-Zielak J., 1994, Wallenrodyzm. W: Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. J. Ba-chórz, A. Kowalczykowa. Wrocław i in., s. 995-997.Libera Z., 1966, Konrad Wallenrod Adama Mickiewicza. Warszawa.Lindelöf K.S., 2001, Polen i postkolonialt perspektiv. „Nätverket” 10, s. 14-21.Machiavelli N., 1986, Il Principe/Der Fürst. Italienisch/Deutsch, tłum. z włos. Ph. Rippel. Stuttgart.Mickiewicz A., 1955, Dzieła. Warszawa.Mickiewicz A., 1991, Konrad Wallenrod (=Biblioteka Narodowa, Seria I 72). Wrocław i in.Muszyński M., Rak K., 2007, Macocha Europy. Niemcy były adwokatem Polski, a teraz stały się naszym prokuratorem. „Wprost” 26 (01.07.), s. 21-23.Najder Z., 2005, Kultura i imperalizm. Czy Polacy są ‘postkolonialni’. „Europa. Tygodnik Idei” 65 (29.06.), s. 14f.Neuger L., 2007, Central Europe as a Problem. W: From Sovietology to Postcoloniality: Po-land and Ukraine from a Postcolonial Perspective, red. J. Korek (=Södertörn Academic Studies 32). Huddinge, s. 23-31.Niedźwiedź J., 2001, Orientalizm. W: Słownik sarmatyzmu. Idee, pojęcia, symbole. Kraków, s. 127-130.Novosilcov N., 1908, Raport (černovik) Novosil’cova velikomu knjazju Konstantinu Pav-loviču, ot 10 Aprelja 1828 g., No. 582. „Russkij archiv” 1, s. 67-73.Obracaj O., 1998, „...Wie ein Fuchs kämpfen und wie ein Löwe“. Die Dichtungen Grażyna und Konrad Wallenrod oder Von der: Verantwortung für das Schicksal der Nation (=Vorträge am Slavischen Seminar der Universität Tübingen 19). Tübingen.Pigoń S., 1960, Zawsze o Nim. Studia i odczyty o Mickiewiczu. Kraków.Pratt M.L., 1992, Imperial Eyes: Travel Writing and Transculturation. London-New York.Ruthner C., 2003, K.u.k. Kolonialismus als Befund, Befindlichkeit und Metapher: Versuch ei-ner weiteren Klärung. W: Habsburg postcolonial. Machtstrukturen und kollektives Ge-dächtnis, red. J. Feichtinger, U. Prutsch i M. Csáky (=Gedächtnis – Erinnerung – Identität 2). Innsbruck i in., s. 111-128.Skórczewski D., 2006, Postkolonialna Polska – projekt (nie)możliwy. „Teksty Drugie” 1/2, s. 100-112.Skórczewski D., 2007, Dlaczego Polska powinna upomnieć się o swoją postkolonialność. „Znak” 628, s. 145-153.Słowacki J., 1952, Dzieła, t. 3: Poematy. Beniowski. Wrocław.Sobol V., 2005, ‘Yes, We Are Scythians’: The Image of Russia in Josef Škorecký’s The Cow-ards. „Slavic and East European Journal” 49, 1, s. 79-93.Spasowicz W., 1892, Konrad Wallenrod. W: idem, Pisma, t. 1. Sankt-Petersburg, s. 323-362.Spivak G.Ch., 1988, Can the Subaltern Speak?. W: Marxism and the Interpretation of Cul-ture, red. C. Nelson, L. Grossberg. Urbana (IL), s. 271-316.Surynt I., 2006, Postęp, kultura i kolonializm. Polska a niemiecki projekt europejskiego Wschodu w dyskursach publicznych XIX wieku. Wrocław.Szkudlarek T., 1998, Miejsce/przemieszczenie/tożsamość. place/displacement/identity. „Ma-gazyn Sztuki” 19, s. 50-60.Szymanis E., 1992, Adam Mickiewicz. Kreacja autolegendy (=Biblioteka Towarzystwa Lite-rackiego im. Adama Mickiewicza 13 [21]). Wrocław i in.Thompson E., 2005, Said a sprawa polska. Przeciwko kulturowej bezsilności peryferii. „Eu-ropa. Tygodnik Idei” 65 (29.06), s. 11-13.Uffelmann D., 1999, Hermetik, Politik, Analogie. Zu einer spezifischen Hermeneutik der Vi-sionen in Mickiewiczs ‚Dresdner’ Dziady. W: Adam Mickiewicz. Kontext und Wirkung. Contexte et rayonnement, red. R. Fieguth. Fribourg, s. 73-101.Uffelmann D., 2007, ‚Ich würde meine Nation als lebendiges Lied erschaffen‘. Romantik--Lektüre unter Vorzeichen des Postkolonialismus. W: Romantik und Geschichte. Polnisches Paradigma, europäischer Kontext, deutsch-polnische Perspektive, red. A. Gall, T. Grob, A. Lawaty i G. Ritz (=Veröffent¬lichungen des Nordost-Instituts 8). Wiesbaden, s. 90-107.Ujejski J., 1923, Byronizm i skottyzm w Konradzie Wallenrodzie. Kraków.Waldstein M.K., 2002, Observing Imperium: A Postcolonial Reading of Ryszard Kapuscin-ski’s Account of Soviet and Post-Soviet Russia. „Social Identities” 8, 3, s. 481-499.Witkowska A., 1975, Mickiewicz. Słowo i czyn. Warszawa.Woldan A., 1999, Adam Mickiewicz in der Ukraine und Galizien – Formen der Aneignung. W: Adam Mickiewicz (1798-1855). Ein großer polnischer Dichter, red. E. Haloń (=Bibliothek des Wiener Zentrums der Polnischen Akademie der Wissenschaften 1). Wien, s. 56-67.Wolff L., 1994, Inventing Eastern Europe: The Map of Civilization on the Mind of the En-lightenment. Stanford (CA).Zimmermann T., 2007, Rede ohne Rhetorik – Male ohne Maler. Adam Mickiewicz’ Offen-barung. W: Religion und Rhetorik, red. H. Meyer, D. Uffelmann (=Religionswissenschaft heute 4). Stuttgart, s. 306-322.Żółkiewski S., 1952, Spór o Mickiewicza (=Studia Historycznoliterackie 16). Wrocław.
  • Bakuła B., 2007, Colonial and Postcolonial Aspects of Polish Discourse on the Eastern ‘Bor-
  • derlands’. W: From Sovietology to Postcoloniality: Poland and Ukraine from a Postcolonial Perspective, red. J. Korek (=Södertörn Academic Studies 32). Huddinge, s. 41-59.
  • Bhabha H.K., 1994, The Location of Culture. London-New York.
  • Borowy W., 1948, O poezji Mickiewicza, t. 1 (=Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 46). Lublin.
  • Bruchnalski W., 1922, Wstęp. W: A. Mickiewicz, Konrad Wallenrod. Lwów i in., s. V-LXXXVIII.
  • Cavanagh C., 2003, Postkolonialna Polska. Biała plama na mapie współczesnej teorii, tłum. T. Kunz. „Teksty Drugie” 64, s. 60-71.
  • Cavanagh C., 2004, Postcolonial Poland. „Common Knowledge” 10, 1, s. 82-92.
  • Chwin S., 1991, Wstęp. W: A. Mickiewicz, Konrad Wallenrod. Wrocław i in., s. III-CLVII.
  • Chwin S., 1993a, Literatura a zdrada. Od Konrada Wallenroda do Małej Apokalipsy. Kraków.
  • Chwin S., 1993b, O czym wolał nie pisać Mickiewicz w Konradzie Wallenrodzie. Balsam
  • i trucizna. 13 tekstów o Mickiewiczu, red. E. Graczyk, Z. Majchrowski. Gdańsk, s. 169-196.
  • Czaplicki 1875, Ueber Konrad Wallenrod von Adam Mickiewicz. Eine kritisch-ethische Studie, „Königliches Gymnasium zu Inowratzlaw” 12. Inowrocław, s. I-XV.
  • Fiszman S., 1956, Z problematyki pobytu Mickiewicza w Rosji. Warszawa.
  • Fiut A., 2003, Polonizacja? Kolonizacja?. „Teksty Drugie” 6, s. 150-156.
  • Franko I., 1897, Ein Dichter des Verrathes. „Die Zeit. Wiener Wochenschrift” 136 (08.05.), s. 86-89.
  • Franko I., 1979, O literaturze polskiej. Kraków.
  • From Sovietology to Postcoloniality: Poland and Ukraine from a Postcolonial Perspective, 2007, red. J. Korek. Huddinge.
  • Gall A., 2007, Die gawęda als literarisches Medium der Gedächtnispolitik: Die Pamiątki Soplicy von Henryk Rzewuski. W: Romantik und Geschichte. Polnisches Paradigma, europäischer Kontext, deutsch-polnische Perspektive, red. A. Gall, T. Grob, A. Lawaty
  • i G. Ritz (=Veröffent¬lichungen des Nordost-Instituts 8). Wiesbaden, s. 108-133.
  • Gates H.L., Jr., 1988, The Signifying Monkey: A Theory of African-American Literary Criticism. New York-Oxford.
  • Górski K., 1959, Z historii i teorii literatury. Wrocław.
  • Janion M., 1969, Tragizm Konrada Wallenroda. Czy broszura polityczna?. W: Romantyzm. Studia o ideach i stylu. Warszawa, s. 9-48.
  • Janion M., 1986, Pośmiertna maska Konrada Wallenroda. W: Maski, t. 2. red. M. Janion, S. Ro-
  • siek. Gdańsk, s. 341-392.
  • Janion M., 2007, Niesamowita słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury. Kraków.
  • Kawyn S., 1959, Konrad Wallenrod w recepcji klasyków i romantyków warszawskich. „Łódzkie Towarzystwo Naukowe. Sprawodzania z czynności i posiedzeń naukowych” 14, 4, s. 1-11.
  • Kleiner J., 1997, Mickiewicz, t. 2: Dzieje Konrada, cz. 1 (=Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Źródła i monografie 156). Lublin.
  • Kośny W., 2006, Deutsche Ansichten über Konrad Wallenrod und den Wallenrodismus. W: Berührungslinien. Polnische Literatur und Sprache aus der Perspektive des deutsch-
  • -polnischen kulturellen Austauschs, red. M. Marszałek, A. Nagórko (=Westostpassagen 2). Hildesheim i in., s. 83-95.
  • Kowalczyk-Twarowski K., 2004, Imperialne przestworza, spolegliwi tubylcy: Polska, Rosja, RPA. W: Postkolonializm i okolice, red. Z. Białas (=Er(r)go. Teoria. Literatura. Kultura 8), Katowice-Warszawa, s. 173-186.
  • Lacan J., 1973, Le séminaire XI. Les quatre concepts fondamentaux de la psychanalyse. Paris.
  • Lasecka-Zielak J., 1994, Wallenrodyzm. W: Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. J. Bachórz, A. Kowalczykowa. Wrocław i in., s. 995-997.
  • Libera Z., 1966, Konrad Wallenrod Adama Mickiewicza. Warszawa.
  • Lindelöf K.S., 2001, Polen i postkolonialt perspektiv. „Nätverket” 10, s. 14-21.
  • Machiavelli N., 1986, Il Principe/Der Fürst. Italienisch/Deutsch, tłum. z włos. Ph. Rippel. Stuttgart.
  • Mickiewicz A., 1955, Dzieła. Warszawa.
  • Mickiewicz A., 1991, Konrad Wallenrod (=Biblioteka Narodowa, Seria I 72). Wrocław i in.
  • Muszyński M., Rak K., 2007, Macocha Europy. Niemcy były adwokatem Polski, a teraz stały się naszym prokuratorem. „Wprost” 26 (01.07.), s. 21-23.
  • Najder Z., 2005, Kultura i imperalizm. Czy Polacy są ‘postkolonialni’. „Europa. Tygodnik Idei” 65 (29.06.), s. 14f.
  • Neuger L., 2007, Central Europe as a Problem. W: From Sovietology to Postcoloniality: Poland and Ukraine from a Postcolonial Perspective, red. J. Korek (=Södertörn Academic Studies 32). Huddinge, s. 23-31.
  • Niedźwiedź J., 2001, Orientalizm. W: Słownik sarmatyzmu. Idee, pojęcia, symbole. Kraków, s. 127-130.
  • Novosilcov N., 1908, Raport (černovik) Novosil’cova velikomu knjazju Konstantinu Pavloviču, ot 10 Aprelja 1828 g., No. 582. „Russkij archiv” 1, s. 67-73.
  • Obracaj O., 1998, „...Wie ein Fuchs kämpfen und wie ein Löwe“. Die Dichtungen Grażyna und Konrad Wallenrod oder Von der: Verantwortung für das Schicksal der Nation (=Vorträge am Slavischen Seminar der Universität Tübingen 19). Tübingen.
  • Pigoń S., 1960, Zawsze o Nim. Studia i odczyty o Mickiewiczu. Kraków.
  • Pratt M.L., 1992, Imperial Eyes: Travel Writing and Transculturation. London-New York.
  • Ruthner C., 2003, K.u.k. Kolonialismus als Befund, Befindlichkeit und Metapher: Versuch einer weiteren Klärung. W: Habsburg postcolonial. Machtstrukturen und kollektives Gedächtnis, red. J. Feichtinger, U. Prutsch i M. Csáky (=Gedächtnis – Erinnerung – Identität 2). Innsbruck i in., s. 111-128.
  • Skórczewski D., 2006, Postkolonialna Polska – projekt (nie)możliwy. „Teksty Drugie” 1/2,
  • s. 100-112.
  • Skórczewski D., 2007, Dlaczego Polska powinna upomnieć się o swoją postkolonialność. „Znak” 628, s. 145-153.
  • Słowacki J., 1952, Dzieła, t. 3: Poematy. Beniowski. Wrocław.
  • Sobol V., 2005, ‘Yes, We Are Scythians’: The Image of Russia in Josef Škorecký’s The Cowards. „Slavic and East European Journal” 49, 1, s. 79-93.
  • Spasowicz W., 1892, Konrad Wallenrod. W: idem, Pisma, t. 1. Sankt-Petersburg, s. 323-362.
  • Spivak G.Ch., 1988, Can the Subaltern Speak?. W: Marxism and the Interpretation of Culture, red. C. Nelson, L. Grossberg. Urbana (IL), s. 271-316.
  • Surynt I., 2006, Postęp, kultura i kolonializm. Polska a niemiecki projekt europejskiego Wschodu w dyskursach publicznych XIX wieku. Wrocław.
  • Szkudlarek T., 1998, Miejsce/przemieszczenie/tożsamość. place/displacement/identity. „Magazyn Sztuki” 19, s. 50-60.
  • Szymanis E., 1992, Adam Mickiewicz. Kreacja autolegendy (=Biblioteka Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza 13 [21]). Wrocław i in.
  • Thompson E., 2005, Said a sprawa polska. Przeciwko kulturowej bezsilności peryferii. „Europa. Tygodnik Idei” 65 (29.06), s. 11-13.
  • Uffelmann D., 1999, Hermetik, Politik, Analogie. Zu einer spezifischen Hermeneutik der Visionen in Mickiewiczs ‚Dresdner’ Dziady. W: Adam Mickiewicz. Kontext und Wirkung. Contexte et rayonnement, red. R. Fieguth. Fribourg, s. 73-101.
  • Uffelmann D., 2007, ‚Ich würde meine Nation als lebendiges Lied erschaffen‘. Romantik-
  • -Lektüre unter Vorzeichen des Postkolonialismus. W: Romantik und Geschichte. Polnisches Paradigma, europäischer Kontext, deutsch-polnische Perspektive, red. A. Gall, T. Grob,
  • A. Lawaty i G. Ritz (=Veröffent¬lichungen des Nordost-Instituts 8). Wiesbaden, s. 90-107.
  • Ujejski J., 1923, Byronizm i skottyzm w Konradzie Wallenrodzie. Kraków.
  • Waldstein M.K., 2002, Observing Imperium: A Postcolonial Reading of Ryszard Kapuscinski’s Account of Soviet and Post-Soviet Russia. „Social Identities” 8, 3, s. 481-499.
  • Witkowska A., 1975, Mickiewicz. Słowo i czyn. Warszawa.
  • Woldan A., 1999, Adam Mickiewicz in der Ukraine und Galizien – Formen der Aneignung. W: Adam Mickiewicz (1798-1855). Ein großer polnischer Dichter, red. E. Haloń (=Bibliothek des Wiener Zentrums der Polnischen Akademie der Wissenschaften 1). Wien, s. 56-67.
  • Wolff L., 1994, Inventing Eastern Europe: The Map of Civilization on the Mind of the Enlightenment. Stanford (CA).
  • Zimmermann T., 2007, Rede ohne Rhetorik – Male ohne Maler. Adam Mickiewicz’ Offen-
  • barung. W: Religion und Rhetorik, red. H. Meyer, D. Uffelmann (=Religionswissenschaft heute 4). Stuttgart, s. 306-322.
  • Żółkiewski S., 1952, Spór o Mickiewicza (=Studia Historycznoliterackie 16). Wrocław.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-01ccd13a-f091-4ca2-9ad2-97d0c67b4490
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.